Школьные экскурсии и путешествия — важная часть жизни каждого человека. Они помогают не только отдохнуть от повседневной рутины, но и узнать что-то новое. Во время экскурсий ученики могут увидеть исторические места, музеи, природу и лучше понять то, о чём читают в учебниках. Путешествия расширяют кругозор, учат самостоятельности и ответственности. Человек знакомится с разными культурами, традициями и людьми, что делает его более открытым и понимающим. Кроме того, такие поездки укрепляют дружбу между одноклассниками, создают яркие воспоминания и делают школьную жизнь интереснее. Поэтому путешествия действительно играют важную роль в развитии личности.

1) ABCD զուգահեռագծի մեջ AB = 18, AD = 20, <ABC = 150^օ:
Գտե՛ք զուգահեռագծի պարագիծը։
P=18+18+20+20=76
Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը։
sinα=30^o=1/2
S=18*20*0.5=180
Գտե՛ք B գագաթից տարված մեծ բարձրությունը։
180=20*h
h=180/20=9

2) K կետը AB հատվածի կետ է, որում՝ AK : KB = 7/4 : Գտե՛ք AK և KB հատվածների երկարությունը, եթե AB = 33 :
7+4=11
33/11=3
AK=7*3=21
KB=4*3=12

3) O կենտրոնով շրջանագծի AB տրամագիծը և CD լարը հատվում են M կետում: AM = 2, MB = 16 , իսկ CM : MD = 1/2 : Գտե՛ք MD հատվածի երկարությունը։
AM*BM=CM*MD
2*16=x*2x
2x²=32
x=4
MD=4*2=8

4) ABC եռանկյունում AB = 8, BC = 11, AC = 14 : Գտե՛ք BK հատվածի
երկարությունը, եթե AK-ն A անկյան կիսորդն է:
8/x=14/11-x
14x=88-8x
14x+8x=88
22x=88, x=4

5) Գտե՛ք y-ների առանցքին զուգահեռ և A(–6; 4) կետով անցնող ուղղի
հավասարումը։
x=-6

6) Գտե՛ք |a| = 6, |b| = 8 երկարությամբ վեկտորների սկալյար արտադրյալը
եթե դրանց կազմած անկյունը 60° է:
cos60^o=1/2
a*b=6*8*0.5=24

7) Ուղղանկյուն սեղանի փոքր հիմքի երկարությունը 4 է, մեծ սրունքի երկարությունը՝ 2, իսկ սուր անկյունը՝ 60°:
Գտե՛ք մեծ հիմքի երկարությունը։
<CHD=90^o
<CDH=60^o
<HCD=30^o
HD=CD/2=1
AH=BC=4
AD=1+4=5
Գտե՛ք միջին գծի երկարությունը։
(4+5)/2=4.5
Գտե՛ք սեղանի մեծ անկյան աստիճանային չափը:
360-(90+90+60)=120

8) K կետը AB հատվածի կետ է, իսկ C կետը՝ KB հատվածի: AK : KC : CB = 2 : 5 : 7: Գտե՛ք AK և CB հատվածների երկարությունը, եթե KC = 15:
15/5=3
AK=2*5=10
CB=7*5=35

1. Напишите слова в нужной форме.
1. Ярославль находится на (берега, река Волга) берегу реки Волга.
2. В Москве много (современные здания) современных зданий.
3. Мне нравится музыка (современные российские композиторы) современных российских композиторов.
4. Выставка картин (испанские художники) испанских художников открылась в Эрмитаже.
5. У (русские) русских есть странный праздник — старый Новый год.
6. Агата Кристи — автор (многие детективные романы) многих детективных романов.
7. Третьяковская галерея — один из (самые известные музеи
мира) самых известных музеев мира.
8. У (китайские студенты) китайских студентов сейчас урок русского языка.
9. Без (эти книги) этих книг я не смогу написать курсовую работу.
10. Он вчера прилетел с (Канарские острова) Канарских остовов.
11. Во время (летние каникулы) летних каникул мы ездили в Москву.

2. Впишите нужную приставку. 
1. Алексей уже пришёл на работу?
2. Мы прошли мимо рынка и сразу увидели метро.
3. Проходите, дверь не закрыта.
4. Вчера я вышел из дома в 8 часов.
5. Не выходи, ещё рано.
6. Занятия кончились, и мы пошли домой.
7. Он пошёл надругую сторону улицы.
8. По дороге домой я всегда захожу в магазин.
9. Поезд на Москву приходит в 11 часов.
10. Проходите, гости дорогие, садитесь!

3. Составьте словосочетания. 
1. три — урок, друг, музей, писатель, рубль, преподаватель, подруга друга, улица, ночь, площадь, дочь, задание, упражнение
три урока, три друга, три музея, три писателя, три рубля, три преподавателя
три подруги, три улицы, три ночи, три площади, три дочери, три задания, три упражнения
2. две/два — сестра, брат, девушка, журнал, копейка, тетрадь, школа, собака, комната, аудитория, словарь, симфония
две сестры, два брата, две девушки, два журнала, две копейки, две тетради, две школы, две собаки, две комнаты, две аудитории, два словаря, две симфонии
3. пять — студенты, женщины, преподаватели, машины, дома, моря, врачи, комнаты, телефоны, столы, лампы, розы
пять студентов, пять женщин, пять преподавателей, пять машин, пять домов, пять морей, пять врачей, пять комнат, пять телефонов, пять столов, пять ламп, пять роз

4. Напишите, сколько денег заплатил турист за обед в кафе, если он взял
1. Салат — 147 руб.
2. Суп — 254 руб.
3. Шашлык — 389 руб.
4. Кофе — 135 руб.
5. Пирожное — 91 руб.
6. Хлеб — 30 руб.
Всего: Тысяча сорок девять рублей.

5. Ходить или идти? Ехать или ездить? Вставьте глаголы в нужной форме.
Куда ты идёшь? Видишь, здесь грязно!
По утрам бабушка ходит на рынок.
Куда ты едешь? В университет?
Ты идёшь с нами в театр?
Каждый день я езжу на работу.
Девочка ещё маленькая и не умеет ходить.
Вчера мы целый день ходили по магазинам.
Люди несут чемоданы, они идут на вокзал.
На улице большая пробка. Все машины едут медленно.
Мой маленький брат так любит ездить на поезде!

1. Ի՞նչ է նշանակում «մետաղ» բառը և որտեղից է այն ծագել։
«Մետաղ» բառը ծագել է հունական մետալոն արմատից, որը նշանակում է «հանք»:
2. Որտե՞ղ է գտնվում մետաղներն ու ոչ մետաղները բաժանող սահմանագիծը պարբերական համակարգում։
Մետաղները ոչ մետաղներից բաժանող սահմանագիծը` բորը աստատին միացնող գիծն է պարբերական համակարգում: 
3. Ի՞նչ տարրեր են գտնվում այդ սահմանագծին մոտ և ինչու են դրանք առանձնահատուկ։
Գծին մոտ տարրերը երկակի բնույթ ունեն:
4. Ինչո՞ւ է մետաղների և ոչ մետաղների բաժանումը պայմանական։ Բեր օրինակներ։
Օրինակ, բերիլիում (Be), ալյումին (Al) և ցինկ (Zn) տարրերը մետաղներ են, բայց դրանց առաջացրած օքսիդներն ու հիդրօքսիդներն օժտված են և՛ թթվային, և՛ հիմնային հատկություններով:
5. Ի՞նչ դեր են կատարում մետաղները քիմիական ռեակցիաներում։
Մետաղները քիմիական ռեակցիաներում միայն վերականգնիչներ են։
6. Ինչո՞ւ են մետաղների ատոմները հեշտությամբ կորցնում էլեկտրոններ։
Մետաղների ատոմների շառավիղները համեմատաբար մեծ են, ուստի դրանց արտաքին էներգիական մակարդակի էլեկտրոնները զգալիորեն հեռու են միջուկից ու վերջինիս հետ թույլ են կապված:
7.Քանի՞ էլեկտրոն ունեն սովորաբար մետաղների արտաքին շերտում։
ետաղների ճնշող մեծամասնությունը ատոմների արտաքին էներգիական մակարդակում ունի 1-3 էլեկտրոն:
8. Ի՞նչ է մետաղական կապը։
Մետաղի դրական իոնների և ընդհանուր էլեկտրոնային ամպի փոխազդեցությամբ պայմանավորված կապն էլ անվանում են մետաղական:
9. Ինչպե՞ս է բյուրեղավանդակի կառուցվածքը ազդում մետաղների հատկությունների վրա։
Բյուրեղավանդակի յուրահատուկ կառուցվածքը պայմանավորում է մետաղների կարևոր բոլոր ֆիզիկական հատկությունները՝ գույնը, կարծրությունը, հալման ջերմաստիճանը, խտությունը, էլեկտրահաղորդականությունը և ջերմահաղորդականությունը, մետաղական փայլն ու անթափանցիկությունը, պլաստիկությունը:
10. Թվարկիր մետաղների հիմնական ֆիզիկական հատկությունները։
Մետաղները տարբեր գույնի են: Արտադրության ոլորտում դրանք պայմանականորեն բաժանվում են սև և գունավոր մետաղների։ Սովորական պայմաններում բոլոր մետաղներին (սնդիկից բացի) հատուկ է պինդ ագրեգատային վիճակը, սակայն դրանց կարծրություններն ու հալման ջերմաստիճանները տարբեր են: Մետաղները ջերմության և էլեկտրականության լավ հաղորդիչներ են:
11. Ինչպե՞ս են մետաղները դասակարգվում ըստ խտության։
Ըստ խտության՝ մետաղները լինում են թեթև (ρ<5 գ/սմ³) և ծանր (ρ>5 գ/սմ³):
12. Ո՞րն է ամենածանր և ամենաթեթև մետաղը։
Ամենածանր մետաղն օսմիումն է՝ Os (ρ=22,6 գ/սմ³), իսկ ամենաթեթևը՝ լիթիումը՝ Li (ρ=0,53 գ/սմ³):
13. Ինչո՞ւ են մետաղները լավ հաղորդիչներ։
14. Ի՞նչն է պայմանավորում մետաղական փայլը։
Հարթ մակերեսներով մետաղների փայլը պայմանավորված է լուսային ճառագայթների անդրադարձմամբ:
15. Ի՞նչ է պլաստիկությունը և ինչով է այն պայմանավորված մետաղներում։
Արտաքին ազդակների ներգործությամբ մետաղները փոխում են իրենց ձևն ու պահպանում ընդունած ձևն այդ ազդեցությունը վերացնելիս: Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ արտաքին ազդեցության ներքո իոն-ատոմների մի շերտը մյուսի նկատմամբ սահում է՝ պահպանելով մետաղական կապը:

{2x — 8 ≤ 20
{3x + 3 ≤ 6
{2x ≤ 28, x≤14
{3x ≤ 3, x≤1
x=[1;14]

{2x — 8 > 4
{3x + 6 < 10
{2x>12, x>6
{3x<4, x<1.3
Լուծում չունի

{4x — 2 > 12
{3x + 3 ≤ 12
{4x>14, x>3.5
{3x≤9, x≤3
Լուծում չունի

{10x — 10 > 20
{20x + 10 ≤ 80
{10x>30, x>3
{20x≤70, x≤3.5
x=(3;3.5]

{5(x-3) > 3(x-2)
{7(x — 2) ≤ 5(x+2)
{5x-15 > 3x-6
{7x-14 ≤ 5x+10

{2x>9, x>4.5
{2x≤24, x≤12
x=(4.5;12]

{4(2x-3) < 2(3x-5)
{5(x — 6) >7(x-3)
{8x-12 < 6x-10
{5x-30 > 7x-21

{2x<2, x<1
{-2x>9, x<-4.5
x=(∞;-4.5)

{4(x — 4) > 2(x + 2) + 3
{5(x + 2) < 3(x + 3) + 10
{4x-16 > 2x +7
{5x+10 < 3x +19

{2x>23, x>11.5
{2x<9, x<4.5
Լուծում չունի

Առաջադրանքներ․
1) Պարզեք` հավասարումն արմատներ ունի՞ (եթե ունի, գտեք նրանց գումարը և արտադրյալը).
ա) x² — x + 1 = 0
Չունի
բ) x² + x + 3 = 0
Չունի
գ) x² + 3x — 2 = 0
Գումարը: 3
Արտադրյալը: -2
դ) x² — 3x + 2 = 0
Գումարը: -3
Արտադրյալը: 2

2) Առանց լուծելու հավասարումը, որոշեք նրա արմատների նշանները․
ա) x² — 7x + 12 = 0
—
բ) x² + 7x + 12 = 0
+
գ) x² + 5x — 14 = 0
+, —
դ) x² — 5x — 14 = 0
+, —

3) x² + 3x — 1 = 0 հավասարումն ունի երկու արմատներ x₁ և x₂ ։ Հաշվե՛ք
ա) x₁ + x₂
x1+x2=3
բ) x₁ * x₂
x1*x2=-1
գ) (x₁ + x₂)²
(x1+x2)²=3²=9
դ) x₁² + x₂²
x1²+x2²=1+2²=5

ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
1. Նկարագրե՛ք Գեղարքունիքի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
Գեղարքունիքի մարզը գտնվում է Հայաստանի արևելյան մասում և սահմանակից է Տավուշի, Կոտայքի, Վայոց ձորի մարզերին, ինչպես նաև Ադրբեջանին, իսկ նրա տարածքում է գտնվում Սևանա լիճը։
2. Վերլուծե՛ք Գեղարքունիք բնառեսուրսային ներուժը:
Գեղարքունիքի մարզը ունի հարուստ բնառեսուրսային ներուժ, քանի որ այստեղ կան ջրային պաշարներ (Սևանա լիճ), ձկնային ռեսուրսներ, հանքային պաշարներ (Սոթքի ոսկի) և լայն արոտավայրեր։
3. Առանձնացրե՛ք Գեղարքունիք քաղաքները և հայտնի գյուղերը:
Գեղարքունիքի մարզի քաղաքներն են Գավառը, Սևանը, Մարտունիը, Վարդենիսը և Ճամբարակը, իսկ հայտնի գյուղերից են Նորատուսը, Լճաշենը և Ծովինարը։
4. Մարզում արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Մարզում արդյունաբերության մեջ գերակշռում են հանքարդյունաբերությունը, սննդի արդյունաբերությունը և էներգետիկան։
5. Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Գյուղատնտեսության մեջ գերակշռում են անասնապահությունը, կարտոֆիլագործությունը, հացահատիկի մշակությունը և մեղվաբուծությունը։
6. Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։
Մարզում հայտնի են Սևանավանքը, Նորատուսի խաչքարերը և Հայրավանքը։
7. Ինչ առանձնահատկությամբ է աչքի ընկնում մարզը։
Գեղարքունիքի մարզը առանձնանում է իր բարձրադիր դիրքով, ցուրտ կլիմայով, մաքուր բնությամբ և Սևանա լճի առկայությամբ։
8. Վերլուծր՛ր Գեղարքունիքի բնակչության առանձնահատուկ գծերը։
Գեղարքունիքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, աչքի է ընկնում աշխատասիրությամբ և պահպանել է ազգային ավանդույթները, իսկ բնակչության խտությունը համեմատաբար ցածր է։

1) Երկու զուգահեռ ուղիղներ հատողով հատելիս խաչադիր անկյունների գումարը 160° է։ Գտնել այդ անկյունների կից անկյունների աստիճանային չափը:
160/2=80
180-80=100^o
2) Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը 8 մ է, սրունքը՝ 4 մ, իսկ դրանց կազմած անկյունը՝ 60°։ Գտնել սեղանի փոքր հիմքի երկարությունը։
CD=4
<ECD=30^o
<DCE=60^o
ED=4/2=2
BC=8-2-2=6

3) AB կիսաշրջանագծի վրա վերցված են CD կետերն այնպես, որ UAC = 57^o, UBD = 63^o։ Շրջանագծի շառավիղը 12 սմ է:

ա) Գտնել CD լարի երկարությունը։
CU=UD=DC=12
DC=12
բ) Գտնել COD եռանկյան մակերեսը, որտեղ O-ն շրջանագծի կենտրոնն է։
S=144√3/4=62.35
4) Ուռուցիկ քառանկյան անկյունագծերը 10 սմ և 14 սմ։ Գտնել այն քառանկյան պարագիծը, որի գագաթները տրված քառանկյան կողմերի միջնակետերն են։
10/2=5
14/2=7
P=5+5+7+7=24
5) Շրջանագծին ներգծված է BC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյուն: Գտնել եռանկյան անկյունները, եթե UBC = 112^o:
180-112=68
<B=<C=180-68/2=56
56^o, 56^o, 68^o
6) Խորանարդի մակերևույթի մակերեսը 96 սմ² է։ Գտնել խորանարդի կողի երկարությունը։
S=6a²
a²=16
a=4
7) Տրված են a = 2i — j և b = 6i — 3j վեկտորները:
a=(2,-1)
b=(6,-3)
ա) Գտնել k -ն, եթե b = k * a:
(6,-3)=k(2,-1)
6=2k
-3=-1*k
k=3
բ) Գտնել a − 2b վեկտորի կոորդինատները:
2b=(12,-6)
a-2b=(2,-1)-(12,-6)=(-10,5)

1) Երկու զուգահեռ ուղիղները երրորդով հատելիս առաջացած միակողմանի անկյուններից մեկը 26°-ով մեծ է մյուսից։ Գտնել այդ անկյուններից փոքրի աստիճանային չափը:
180/2=90
26/2=13
90-13=77^o
2) Շրջանագծի երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 12 մ և 3 մ հատվածների, իսկ մյուսը կիսվում է: Գտնել երկրորդ լարի երկարությունը:
12*3=36
x*x=36
x=6
3) Գտնել խորանարդի ծավալը, եթե նրա կողմնային մակերևույթի մակերեսը 100 է։
4a²=100
a²=25
a=5
V=5³=125
4) Գտնել x-ը, եթե A (2; 3), B(x; 1) կետերի հեռավորությունը 2 է:
dAB=√(x-2)²+(1-3)²=2
(x-2)²+4=4
(x-2)²=0
x-2=0, x=2
5) Գտնել 3a-ն, եթե a {5;-2}:
x=3*5=15
y=-2*3=-6
6) Գտնել AB հատվածի միջակետի կոորդինատները, եթե A (2;3), B(4; 1):
x=2+4/2=3
y=3+1/2=2
7) Շեղանկյան մակերեսը 96 սմ² է, իսկ անկյունագծերից մեկի երկարությունը՝ 12 սմ:
(12*x)/2=96
12x=192
x=16
ա) Գտնել շեղանկյան կողմի երկարությունը։
6²+x²=8²
8²+6²=x²
64+36=100
x=10
բ) Գտնել շեղանկյան բարձրության երկարությունը։

Դասարանական աշխատանք․

1. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) ժառանգվում են
   բ) չեն ժառանգվում
   գ) կապված են գենետիկական մուտացիաների հետ
   դ) միշտ վնասակար են
2. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների պատճառը
   ա) գեների կառուցվածքի փոփոխությունն է
   բ) շրջակա միջավայրի պայմաններն են
   գ) քրոմոսոմների թվի փոփոխությունն է
   դ) միայն հիվանդություններն են
3. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) անշրջելի են
   բ) շրջելի են
   գ) միշտ մահացու են
   դ) կապված չեն միջավայրի հետ
4. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների օրինակ է
   ա) աչքերի գույնի ժառանգումը
   բ) մաշկի արևայրուկը
   գ) արյան խմբի փոփոխությունը
   դ) քրոմոսոմների քանակի փոփոխությունը
5. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները վերաբերում են
   ա) միայն գենոտիպին
   բ) միայն ֆենոտիպին
   գ) գենոտիպին և ֆենոտիպին
   դ) միայն ԴՆԹ-ին
6. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների սահմանները կոչվում են
   ա) մուտացիա
   բ) ռեակցիայի նորմա
   գ) գենոտիպ
   դ) ալելներ
7. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) ունեն հստակ սահմաններ
   բ) սահմաններ չունեն
   գ) կախված չեն միջավայրից
   դ) միշտ նույնն են բոլոր օրգանիզմներում
8. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) առաջացնում են նոր տեսակներ
   բ) չեն առաջացնում նոր տեսակներ
   գ) փոխում են գեների կառուցվածքը
   դ) փոխանցվում են սերունդներին
9. Օրգանիզմի բարձրության փոփոխությունը սննդի ազդեցությամբ
   ա) մուտացիա է
   բ) մոդիֆիկացիա է
   գ) ժառանգական հիվանդություն է
   դ) քրոմոսոմային փոփոխություն է
10. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների կենսաբանական նշանակությունն է
    ա) վնասել օրգանիզմին
    բ) հարմարվել միջավայրին
    գ) նվազեցնել կենսունակությունը
    դ) փոխել գենոտիպը