1) 72 էջը մուտքագրելու համար աշխատակիցներից առաջինը ծախսում է 8 ժ, իսկ երկրորը՝ 9ժ:
ա) Քանի՞ էջ կարող են նրանք միասին մուտքագրել 3 ժամում:
72/8=9
72/9=8
(9*3)+(8*3)=51
բ) Համատեղ աշխատելով նրանք քանի՞ ժամում կմուտքագրեն 340 էջ:
9+8=17
340/17=20

2) 90 էջը մուտքագրելու համար աշխատակիցներից առաջինը ծախսում է 9 ժ, իսկ երկրորդը՝ 10 ժ:
ա) Քանի՞ էջ կարող են նրանք միասին մուտքագրել 4 ժամում:
90/9=10
90/10=9
(9*4)+(10*4)=76
բ) Համատեղ աշխատելով՝ նրանք քանի՞ ժամում կմուտքագրեն 190 էջ:
9+10=19
190/19=10

3) Առաջին տակառում կա 100 լ հեղուկ, իսկ երկրորդում՝ 75 լ: Առաջին տակառից օրական դատարկվում է 2 լ հեղուկ, իսկ երկրորդից 1,5 լ:
ա) Քանի՞ օր հետո կդատարկվի առաջին տակառը:
100/2=50
բ) Քանի՞ օր հետո տակառների հեղուկները կհավասարվեն:
100-2x=75-1.5x
100-75=2x-1.5x
25=0.5x
x=25/0.5=50

4) Առաջին տակառում կա 120 լ հեղուկ, իսկ երկրորդում՝ 100 լ: Առաջին տակառից՝ օրական դատարկվում է 3 լ հեղուկ, իսկ երկրորդից 2 լ:
ա) Քանի՞ օր հետո կդատարկվի երկրորդ տակառը:
100/2=50
բ) Քանի՞ օր հետո տակառների հեղուկները կհավասարվեն:
120-3x=100-2x
120-100=3x-2x
x=20

5) Մի քանի գրքերի համար վճարել են 600 դրամ: Գրքերից մեկի արժեքը վճարված գումարի 30 %-ն է, իսկ մյուսինը` 40 %–ը:
ա) Առաջին գիրքը քանի՞ դրամով է էժան երկրորդից:
1) 600/100*30=180
2) 600/100*40=240
240-180=60
բ) Որքա՞ն դրամ են վճարել մնացած գրքերի համար:
600-(180+240)=180

6) Մի քանի գրքերի համար վճարել են 900 դրամ: Գրքերից մեկի արժեքը վճարված գումարի 20 %-ն է, իսկ մյուսինը` 30 %-ը:
ա) Առաջին գիրքը քանի՞ դրամով է էժան երկրորդից:
1) 900/100*20=180
2) 900/100*30=270
270-180=90
բ) Որքա՞ն դրամ են վճարել մնացած գրքերի համար:
900-(180+270)=450

7) Երկու օրում շտեմարան բերին 300 տ հացահատիկ, ընդ որում՝ երկրորդ օրը բերեցին առաջին օրը բերածի 20 %-ը:
ա) Քանի՞ տոննա հացահատիկ բերեցին շտեմարան առաջին օրը:
x+0.2x=300
1.2x=300
x=300/1.2=250
բ) Երկրորդ օրը բերված հացահատիկը առաջին օրվա հացահատիկի ո՞ր մասն է կազմում:
250/100*20=50
50/250=1/5

8) Երկու օրում շտեմարան բերին 400 տ հացահատիկ, ընդ որում՝ երկրորդ օրը բերեցին առաջին օրը բերածի 30 %-ը:
ա) Քանի՞ տոննա հացահատիկ բերեցին շտեմարան առաջին օրը:
x+0.3x=400
1.3x=400
x=400/1.3≈307.7
բ) Երկրորդ օրը բերված հացահատիկը առաջին օրվա հացահատիկի ո՞ր մասն է կազմում:
307.7/100*30=92.31
3/10

Առաջադրանքներ․

Տրված են A(0; −1), B(0; 1) և C(1; 2) կետերը․
1) Գտնել AB վեկտորի կոորդինատները:
0-0=0
1-(-1)=2
AB (0;2)
2) Գտնել AC վեկտորի երկարությունը:
dAC=√(1-0)²+(2-(-1))²=√10
3) Գտնել B և C կետերի հեռավորությունը:
dAC=√(1-0)²+(2-1)²=√2
4) Գտնել AB հատվածի միջնակետի կոորդինատները:
x=0+0/2=0
y=-1+1/2=0
5) Գտնել AC և BC վեկտորների սկալյար արտադրյալը:
a*c=0*1+(-1)*2=-1
b*c=0*1+1*2=3
6) Կազմել B կենտրոնով այն շրջանագծի հավասարումը, որն անցնում է C կետով:
(x-0)²+(y-1)²=2
7) Կազմել A և C կետերով անցնող ուղղի հավասարումը։
x-0/1-0=y+1/2+1
x/1=y+1/3
3x=y+1
3x-y-1=0
8) Ո՞ր քառորդին է պատկանում C կետը:
2-րդ

1. Բնութագրե՛ք Շիրակի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
Շիրակի մարզը գտնվում է մեր հանրապետության հյուսիս-արևմտյան վերջույթում։ Պետական սահմանների երկայնքով հյուսիսից սահմանակից է Վրաստանին, արևմուտքից՝ Թուրքիային։ Արևելքից սահմանակից է Լոռու մարզին, իսկ հարավից՝ Արագածոտնի մարզին :
2. Վերլուծե՛ք Շիրակի մարզի բնառեսուրսային ներուժը:
Շիրակի մարզը հարուստ է բերրի հողերով, ջրային ռեսուրսներով և շինանյութերով։ Սա նպաստում է գյուղատնտեսության և շինարարության զարգացմանը։
3. Առանձնացրե՛ք Շիրակի մարզի քաղաքները և հայտնի գյուղերը:
Քաղաքներ՝ Գյումրի (մարզկենտրոն), Արթիկ, Մարալիկ։ Հայտնի գյուղեր՝ Փանիկ, Աշոցք, Ախուրյան, Հոռոմ
4. Արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Գերակշռում են թեթև, սննդի և շինանյութերի արդյունաբերության ճյուղերը։
5. Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Գերակշռում են անասնապահությունը և հացահատիկի մշակությունը (ցորեն, գարի), ինչպես նաև կարտոֆիլագործությունը։
6. Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։
Հառիճավանք, Մարմաշենի վանք, Սև բերդ։
7. Ինչ առանձնահատկությամբ է աչքի ընկնում մարզը
Շիրակի մարզը առանձնանում է երկրաշարժից հետո վերականգնված քաղաքներով (հատկապես 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից հետո), իր մշակութային հարուստ ժառանգությամբ և հյուրասիրությամբ հայտնի բնակչությամբ

Առաջադրանքներ․
1) Տրված է f(x) = 4/x ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 1, բ) –2, գ) 10 կետում:
ա) f(1)=4/1=4
բ) f(-2)=4/-2=-2
գ) f(10)=4/10=2/5
2) Տրված է f(x) = 1/(x — 5) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 4, բ) 8, գ) -5 կետում:
ա) f(4)=1/-1=-1
բ) f(8)=1/3
գ) f(-5)=1/-10
3) Տրված է f(x)= 1/(4x + 2) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։ Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 1, բ) 0.1, գ) -1/2 արժեքը:
4x+2≠0
4x≠-2
x≠-0.5
(-∞;-0.5)U(-0.5;∞)

ա) 4x+2=1
4x=-1
x=-1/4
բ) 4x+2=0.1
4x=0.1-2=-1.9
x=-0.475
գ) 4x+2=-1/2
4x=-0.5-2=-2.5
x=-0.625
4) Տրված է f(x) = — 2/(3x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։ Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) -2, բ) -1/3 գ) 0.2 արժեքը:
3x+1≠0
3x≠-1
x≠-1/3

ա) 3x+1=-2
3x=-2-1=-3
x=-1
բ) 3x+1=-1/3
3x=-1/3-1=-1.3
x=-1.3/3
գ) 3x+1=0.2
3x=0.2-1=-1.2
x=-0.4
5) Տրված է f(x) = 4/(x — 2) — 3 ֆունկցիան: Գրե՛ք ա) f(x + 2) բ) f(x — 4) + 1 գ) f(x + 1) — 5 ֆունկցիայի բանաձևը։
ա) f(x)=4/((x+2)-2)-3
f(x)=4/(x)-3
բ) f(x)=4/(((x-4)+1)-2)-3
f(x)=4/(x-8)-3
գ) f(x)=4/((x+1)-5)-3
f(x)=4/(x-7)-3
6) Տրված է f(x) = 1/(x — 10) + 6 ֆունկցիան: Գրե՛ք ա) 2f(x), բ) 3f(x) + 15 գ)- 5f(x) + 13 ֆունկցիայի բանաձևը:
ա) 2f(x)=2*(1/(x-10)+6)=2/(x-10)+12
բ) 3f(x)=3*(1/(x-10)+6)+15=3/(x-10)+33
գ) -5f(x)=-5*(1/(x-10)+6)+13=-5/(x-10)-17

Առաջադրանքներ․
1) Գտե՛ք |a| = 4, |b| = 3 երկարությամբ՝ վեկտորների սկալյար արտադրյալը, եթե դրանց կազմած անկյունը 30° է:
a*b=|4|*|3|*√3/2=6√3
2) 45° անկյուն կազմող a և b վեկտորների սկալյար արտադրյալը 8 է, a = 2√2: Գտե՛ք |b|-ն:
2√2*b*√2/2=8
8:2√2:√2/2=4
b=4
3) Գտե՛ք a և b վեկտորների կազմած անկյունը, եթե |a| = 5, |b| = 4, a ^․ b = -10:
5*4*cosα=-10
cosα=-10/20=-0.5
180-60=120
α=120^o
4) a և b վեկտորների կազմած անկյունը 90° է: Գտե՛ք a(a + b) -ն, եթե |a| = 5:
5*b*0=0
b=0/5=0
5(5+0)=25
5) a և b վեկտորները հակուղղված են: Գտեք 2a և 3b վեկտորների սկալյար արտադրյալը, եթե |a| = 6, |b| = 4:
2a*3b*cosα=12*12*(-1)=-144
6) Գտե՛ք a{3;-4} և b{2;6} վեկտորների սկալյար արտադրյալը:
3*2+(-4)*6=-18
7) a{3;-4}, b{9; -3}, c{6;-2}, d{3;-2} վեկտորներից որո՞նք են ուղղահայաց p {2;6} վեկտորին:
b) 9*2+(-3)*6=0
c) 6*2+(-2)*6=0
8) Գտե՛ք x-ը, եթե a{x;2} և b{4;-2} վեկտորների սկալյար արտադրյալը 12 է:
x₁*4+2*(-2)=4x₁-4=12
4x₁=12+4=16
x=16/4=4

Սիլվա Կապուտիկյանի «Քելե՛, լաո» բանաստեղծությունը հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, հայրենազրկման ցավի և վերադարձի անմար հույսի մասին է: Բանաստեղծության մեջ ներկայացված է Մեծ Եղեռնը վերապրած հայի հոգու ճիչը: Բանաստեղծության առանցքում հայրենի հողի ու ջրի, դաշտերի և նախնիների շիրիմների հանդեպ անսահման կարոտն է, ներկայացնում է անցյալը, որպես «խև խռովք», որը մշտապես ներկա է և սնում է ապագա սերունդների երազանքը: Եզրափակելով կարելի էր ասել, որ եթե աշխարհում կա արդարություն, ապա ոչ մի պատնեշ կամ դժվարություններ գոյություն չեն ունենա ժողովրդի համար, որպեսզի մարդիկ վերադառնան իրենց հայրենիք: Բանաստեղծության մեջ Սիլվա Կապուտիկյանը խորքային ներկայացնում էր հայերի հոգու ցավը, երբ նրամց ստիպված են լքել իրենց հայրենիքը, թողնել իրենց հարազատ տները անտեր։ Այդքան հիշողություն, չիրականացված երազանքներ և նպատակներ, այս ամենը հեշտ չէ թողնել, մոռանալ հարազատ հողերը և դաշտերը։

1. Որո՞նք են ազոտի ֆիզիկական հատկությունները։
Անհոտ, անհամ, ջրում քիչ լուծվող գազ է. 100 լ ջրում (20°C)1,54 լ ազոտ է լուծվում։ –195,8°C անգույն հեղուկ է, –209,86°C ազոտը պնդանում է ձյան տեսքով: Օդից թեթև է մոտավորապես 1,04 անգամ։
2. Ինչպիսի՞ քիմիական ակտիվություն ունի ազոտը։
Սովորական պայմաններում ազոտը քիմիապես ակտիվ չէ, ինչը հիմնականում պայմանավորված է մոլեկուլում առկա երեք կապով, որոնց ճեղքման համար մեծ քանակությամբ էներգիա է պահանջվում
3. Ինչպե՞ս են ստանում ազոտը 
Արդյունաբերության մեջ ազոտ ստանում են հեղուկ օդի կոտորակային թորումով (հեղուկ ազոտը եռում է ավելի ցածր ջերմաստիճանում, քան հեղուկ թթվածինը)։ Լաբորատորիայում ազոտ ստանում են ամոնիումային աղերի ու նիտրիտների խառնուրդի տաքացմամբ:
4. Ո՞րն է ազոտի քիմիական նշանը։

N
5. Օդում ազոտի տոկոսային պարունակությունը մոտավորապես քանի՞ է։

A) 21%

B) 50%

C) 78% 

D) 90%

6. Ազոտը սովորական պայմաններում ինչպիսի՞ գազ է։

A) Կարմիր

B) Անգույն և անհոտ

C) Դեղին

D) Կապույտ

7. Ո՞ր մեթոդով են հիմնականում ստանում ազոտը արդյունաբերությունում։

A) Ջրի քայքայումով

B) Օդի հեղուկացում և բաժանում

C) Մետաղների այրում

D) Աղերի լուծում

8. Ո՞ր նյութի հետ բարձր ջերմաստիճանում ազոտը կարող է ռեակցիայի մեջ մտնել։

A) Ոսկի

B) Ջուր

C) Ջրածին

D) Արծաթ

1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ։
Ազոտ (N), ֆոսֆոր (P), արսեն (As), անտիմոն (Sb), բիսմութ (Bi)։
2. Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն այդ տարրերի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքները։
Արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքի ընդհանուր բանն այն է, որ բոլորն ունեն նույն կառուցվածքը՝ ns²np³։
3. Քանի՞ էլեկտրոն կա ազոտի ենթախմբի տարրերի արտաքին շերտում։
5 էլեկտրոն։
4. Պարբերական աղյուսակի ո՞ր խմբում են գտնվում ազոտի ենթախմբի տարրերը։
Պարբերական աղյուսակի 5 խմբում
5. Ո՞րն է այդ ենթախմբի ամենաթեթև տարրը։
Ազոտ (N)
6. Ինչպե՞ս են փոխվում ազոտի ենթախմբի տարրերի մետաղական հատկությունները վերևից ներքև։
Մետաղական հատկությունները խմբում վերևից ներքև մեծանում են
7. Ի՞նչ օքսիդացման աստիճաններ են առավել բնորոշ այս ենթախմբի տարրերին։
Առավել բնորոշ օքսիդացման աստիճաններն են -3, +3, +5։
8. Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։
NH3, P3 և այլն (ընդհանուր բանաձևը EH3)։
9. Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը խմբում վերևից ներքև շարժվելիս։
Ատոմային շառավիղը խմբում վերևից ներքև մեծանում է։
10. Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը
Առաջացնում են հիմնականում թթվային օքսիդներ։
11. Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմների զանգվածը խմբում վերևից ներքև։
Ատոմների զանգվածը խմբում վերևից ներքև մեծանում է։
12. Ինչպիսի՞ կապ են սովորաբար առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը՝ կովալենտ թե իոնային
Սովորաբար առաջացնում են կովալենտ կապ։
13. Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբում ամենաէլեկտրաբացասականը։
Ամենաէլեկտրաբացասական տարրը ազոտն է։
14. Ի՞նչ գազ է կազմում մթնոլորտի մեծ մասը։
Մթնոլորտի մեծ մասը կազմում է ազոտ գազը` N2։
15. Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։
Ազոտը մտնում է սպիտակուցների, ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի կազմի մեջ, անհրաժեշտ է կենդանի օրգանիզմների համար։
16. Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։ Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։
Արսենը օգտագործվում է կիսահաղորդիչներում, համաձուլվածքներում, երբեմն նաև թունաքիմիկատներում։
17. Ո՞րն է ենթախմբի ամենածանր տարրը:
Ենթախմբի ամենածանր տարրը բիսմութն է (Bi)։

Լրացուցիչ

1. Ստորև բերված շարքից ընտրի՛ր նկարում նշված տարրի ենթախմբից ատոմ պարունակող թթուները և դասավորիր դրանք ըստ օքսիդիչ հատկությունների նվազման կարգի:
1)HPO3, 2)H2SO4,3)HNO3,4)HSbO3,5)HBrO4,6)H3AsO4
Որպես պատասխան ներկայացրու 1. թթուների համարները (առանց ստորակետերի և բացատների):
1) HPO3
2) HNO3
3) HSbO3
4) H3AsO4
2. Քո ընտրած թթուներից ամենաուժեղ օքսիդիչի 3.6 մոլ քանակով մոլեկուլում պրոտոնների քանակը (մոլ)։
HNO3
H p=1
N p=7
O3 p=8*3=24
p (HNO3)=(1+7+24)*3.6=115.2

2.Լրացրու աղյուսակը՝ ընտրելով իոնս միացությունը, հաշվի առնելով, որ ազոտը ցուցաբերում է −3 օքսիդացման աստիճան:
Նյութ բանաձևը — Na3N
Մոլային զանգվածը (գ/մոլ) — M (Na3N)=83գ/մոլ
Նյութի անվանումը — նատրիումի նիտրիդ

3.Քիմիական ռեակցիաներ
Ավարտի՛ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները . 
ՆՇԵԼ ՏԵՍԱԿԸ
KOH + HNO₃ → KNO3 + H2O — փոխանակման
Ca(OH)₂ + SO₂ → CaSO4 + H₂O — տեղակալման
Fe(OH)₃ t° → Fe2O3 + H₂O — քայքայման

4. Իրականացրե՛ք հետևյալ փոխարկումները՝ նշելով պայմանները. 
H2O ->H2 ->H2S 
H2O -> (էլեկտրոլիզ) H2 + O2
H2 + S -> H2S

1) Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։
ա) f(x) = √(x + 5)
x≥-5
x=[-5;∞)
բ) f(x) = √(x + 9)
x≥-9
x=[-9;∞)
գ) f(x) = √(2 — x)
x≤2
x=(-∞;2]
դ) f(x) = √(4 — x)
x≤4
x=(-∞;4]
ե) f(x) = √(8 — 2x)
x≤4
x=(-∞;4]
զ) f(x) = √(6 — 3x)
x≤2
x=(-∞;2]

2) Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։
ա) y = √(x — 3) + √(x — 5)
x-3≥0
x≥3
x-5≥0
x≥5
x=[3;5]
բ) y = √(x — 9) + √(x + 2)
x-9≥0
x≥9
x+2≥0
x≥-2
x=[-2;9]
գ) y = √(2x + 8) — √(4x + 4)
2x+8≥0
2x≥-8, x≥-4
4x+4≥0
4x≥-4, x≥-1
x=[-4;-1]
դ) y = √(5x — 5) — √x
5x-5≥0
5x≥5, x≥1
x≥0
x=[1;∞)

3) Հաշվել f(-1), եթե
ա) f(x) = 4 / ( x + 3)
f(-1)=4/(-1+3)=2
բ) f(x) = 5 / (x — 3)
f(-1)=5/(-1-3)=-1.25

4) Հաշվել f(-2), եթե
ա) f(x) = |2x — 3| + 2
f(-2)=|-4-3|+2=9
բ) f(x) = |2x + 4| + 5
f(-2)=|-4+4|+5=5
գ) f(x) = |3x — 2| + 2
f(-2)=|-6-2|+2=10
դ) f(x) = |5x — 4| — 3
f(-2)=|-10-4|-3=11

5) Հաշվել f(4), եթե
ա) f(x) = √(2x + 1) + 5
f(4)=√9+5=8
բ) f(x) = √(3x + 4) — 6
f(4)=√16-6=-2
գ) f(x) =√(5x — 4) + 2
f(4)=√16+2=6
դ) f(x) = √(7x — 3) + 3
f(4)=√25+3=8