Դասարանական աշխատանք․

1. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) ժառանգվում են
   բ) չեն ժառանգվում
   գ) կապված են գենետիկական մուտացիաների հետ
   դ) միշտ վնասակար են
2. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների պատճառը
   ա) գեների կառուցվածքի փոփոխությունն է
   բ) շրջակա միջավայրի պայմաններն են
   գ) քրոմոսոմների թվի փոփոխությունն է
   դ) միայն հիվանդություններն են
3. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) անշրջելի են
   բ) շրջելի են
   գ) միշտ մահացու են
   դ) կապված չեն միջավայրի հետ
4. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների օրինակ է
   ա) աչքերի գույնի ժառանգումը
   բ) մաշկի արևայրուկը
   գ) արյան խմբի փոփոխությունը
   դ) քրոմոսոմների քանակի փոփոխությունը
5. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները վերաբերում են
   ա) միայն գենոտիպին
   բ) միայն ֆենոտիպին
   գ) գենոտիպին և ֆենոտիպին
   դ) միայն ԴՆԹ-ին
6. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների սահմանները կոչվում են
   ա) մուտացիա
   բ) ռեակցիայի նորմա
   գ) գենոտիպ
   դ) ալելներ
7. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) ունեն հստակ սահմաններ
   բ) սահմաններ չունեն
   գ) կախված չեն միջավայրից
   դ) միշտ նույնն են բոլոր օրգանիզմներում
8. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունները
   ա) առաջացնում են նոր տեսակներ
   բ) չեն առաջացնում նոր տեսակներ
   գ) փոխում են գեների կառուցվածքը
   դ) փոխանցվում են սերունդներին
9. Օրգանիզմի բարձրության փոփոխությունը սննդի ազդեցությամբ
   ա) մուտացիա է
   բ) մոդիֆիկացիա է
   գ) ժառանգական հիվանդություն է
   դ) քրոմոսոմային փոփոխություն է
10. Մոդիֆիկացիոն փոփոխությունների կենսաբանական նշանակությունն է
    ա) վնասել օրգանիզմին
    բ) հարմարվել միջավայրին
    գ) նվազեցնել կենսունակությունը
    դ) փոխել գենոտիպը

1. Ի՞նչ տարբերություն կա ածխածնի (II) օքսիդի (CO) և ածխածնի (IV) օքսիդի (CO₂) միջև՝
ա) կառուցվածքի

CO — Գծային, ոչ բևեռային մոլեկուլ է, որտեղ ածխածինը թթվածնի հետ կապված է եռակի կապով:
CO2 — Գծային, բևեռային մոլեկուլ է՝ O=C=O կառուցվածքով.
բ) քիմիական հատկությունների

CO — Անտարբեր օքսիդ է, ջրի և հիմքերի հետ չի փոխազդում: Ունի վերականգնող հատկություն
CO2 — Թթվային օքսիդ է, ջրի հետ առաջացնում է ածխաթթու, իսկ հիմքերի հետ՝ աղեր (կարբոնատներ)
գ) վտանգավորության առումով
CO — Շատ թունավոր, անգույն, անհոտ գազ է: Հեմոգլոբինի հետ կապվելով՝ առաջացնում է թթվածնային քաղց և մահ
CO2 — Թունավոր չէ, բայց մեծ քանակությամբ առաջացնում է շնչարգելություն
2. Բացատրիր՝
ինչպիսի՞ քիմիական կապ կա CO մոլեկուլում :
Ածխածինը թթվածնի հետ կապված է կովալենտային, եռակի կապով:
3. Լրացրու և հավասարեցրու ռեակցիան՝

ա) 2C + O₂ → 2CO
բ) 2CO + O₂ → 2CO2
գ) CO₂ + C → 2CO
4. Քանի՞ մոլ CO կստացվի, եթե այրվի 24 գ ածխածին թթվածինը:
CO + O2 = 2CO
M (O2)=32
n (O2)=24/32=0.75
n (CO)=2*0.75=1.5
5. Ի՞նչ բանաձև ունի ածխաթթուն։ Ածխաթթուն ուժե՞ղ է, թե՞ թույլ թթու։
H2CO3։ Թույլ, անկայուն թթու է։
6. Ի՞նչ գույնի է դառնում լակմուսը ածխաթթվի լուծույթում։
Կարմրում է։
7․ Ի՞նչ է նշանակում, որ թթուն երկհիմն է։
Երկհիմն թթուն այն քիմիական միացությունն է, որի մոլեկուլում առկա է երկու ջրածնի ատոմ։
8. Գրիր ածխաթթվի առաջացման ռեակցիան։
H2O + CO2 = H2CO3
9. Ի՞նչ երկու տեսակի աղեր է առաջացնում ածխաթթուն։
Ածխաթթուն երկու տեսակի աղեր է առաջացնում, չեզոք՝ կարբոնատներ, և թթու՝  հիդրոկարբոնատներ:
10․ Ո՞ր կարբոնատներն են ջրում լուծելի։
Ջրում լուծելի են ալկալիական մետաղների ու ամոնիումի կարբոնատները։
11․ Ի՞նչ է տեղի ունենում անլուծելի կարբոնատները տաքացնելիս։
Անլուծելի կարբոնատները տաքացնելիս քայքայվում են:
12. Ինչպե՞ս են ստացվում հիդրոկարբոնատները։
Դրանք ստացվում են կարբոնատների լուծույթներն ածխաթթու գազի հետ փոխազդելիս:
13. Ինչպիսի՞ նյութեր են առաջանում NaHCO₃-ի տաքացման ժամանակ։
2NaHCO3 = Na2CO3 + CO2 + H2O
14. Ինչու՞ Ca(HCO₃)₂-ի քայքայումը կախված է ջերմաստիճանից։
Կախված ջերմաստիճանից և հիդրոկարբոնատ առաջացրած մետաղի բնույթից, առաջանում է կարբոնատ կամ մետաղի օքսիդ, ածխածնի (IV) օքսիդ և ջուր:

Խնդիր 1. Քանի՞ մոլ ածխաթթու կստացվի, եթե 3 մոլ CO₂-ի միայն 1/3 մասն է փոխազդում ջրի հետ:
CO2 + H2O = H2CO3
n (CO2)=3*1/3=1 մոլ
n (H2O)=3 մոլ
n (H2CO3)=1 մոլ

Խնդիր 2. Տրված է ռեակցիան՝
CO₂ + H₂O ⇄ H₂CO₃: Քանի՞ մոլ H₂CO₃ կստացվի, եթե ունենք 88 գ CO₂ (ենթադրելով՝ ամբողջը փոխազդում է)։
M (CO2)=44 գ/մոլ
n (CO2)=88/44=2 մոլ
n (H2CO3)=2 մոլ

Խնդիր 3․ Քանի՞ գրամ CO₂ կանջատվի 168 գ NaHCO₃ տաքացնելիս։ Ռեակցիա՝
2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O
M (NaHCO3)=84 գ/մոլ
n (NaHCO3)=2 մոլ
n (CO2)=2*1/2=1 մոլ

Խնդիր 4. Քանի՞ լիտր CO₂ (նորմալ պայմաններում) կստացվի 50 գ CaCO₃ քայքայվելիս։ Ռեակցիա՝
CaCO3 = CaO + CO2
M (CaCO3)=100 գ/մոլ
n (CaCO3)=0.5 մոլ
n (CO2)=0.5 մոլ
V (CO2)=0.5*22.4=11.2 լ

Խնդիր 5․ Քանի՞ գրամ Na₂CO₃ կստացվի, եթե ամբողջությամբ քայքայվի 84 գ NaHCO₃։
2NaHCO3 = Na2CO3 + CO2 + H2O
M (NaHCO3)=84 գ/մոլ
n (NaHCO3)=1 մոլ
n (Na2CO3)=1/2=0.5 մոլ
M (Na2CO3)=106 գ/մոլ
m (Na2CO3)=0.5*106=53 գ

Խնդիր 6․ Քանի՞ մոլ CO₂ է անհրաժեշտ, որպեսզի 1 մոլ Na₂CO₃-ից ստացվի NaHCO₃։
1 մոլ CO2

Լրացուցիչ՝
1. Ինչպե՞ս իրականացնել հետևյալ սխեմայով արտահայտված փոխարկումները։ Գրել ռեակցիաների հավասարումները:
CaCO3 -> CaO -> Ca(OH)2 -> CaCl2
1. CaCO3 = CaO + CO2
2. CaO + 2H2O = Ca(OH)2
3. Ca(OH)2 + 2HCl = CaCl2 + 2H2O
4. CaCl2 + CO2 + H2O = CaCO3 + 2HCl
5. CaCO3 + 2NaCl = CaCl2 + Na2CO3

Առաջադրանքներ․

1) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² — 2x — a = 0
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=4+4a=0
4a=-4
a=-1
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
D=4+4a>0
4a>1
a=(1;∞)
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
D=4+4a<0
4a<-4
a=(-∞;-1)

2) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² — 6x + a = 0
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=36-4a=0
4a=36
a=9
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
D=36-4a>0
4a<36
a=(-∞;9)
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
D=36-4a<0
4a>36
a=(9;∞)

3) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² + ax + 1 = 0
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=a²-4=0
a²=4
a=2, -2
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
D=a²-4>0
a²>4
a=(4;∞)
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
D=a²-4<0
a²<4
a=(-1;2)

4) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² + ax + 100 = 0
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=a²-400=0
a²=400
a=20, -20
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
D=a²-400>0
a²>400
a=(20;∞)
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
D=a²-400<0
a²<400
a=(-20;20)

5) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² = 4a² — 100
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
4a²-100=0
4a²=100
a²=25
a=5, -5
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
4a²-100>0
(2a-10)(2a+10)>0
2a-10=0, a=5
2a+10=0, a=-5
a=(-∞;-5)U(5;∞)
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
4a²-100<0
4a²<100
a²<25
a=(-5;5)

6) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² = a² — 1
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
a²-1=0
a²=1
a=1, -1
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
a²-1>0
a²>1
a=(1;∞)
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
a²-1<0
a²<1
a=(-1;1)