Սովորել` Այրում ։Հրդեհի հանգցնելը թեման։

Պատասխանել հարցերին
1. Ի՞նչ է այրումը։ Ի՞նչով է ուղեկցվում այն։
Այրումը հայտնի քիմիական ռեակցիա է, որն ուղեկցվում է ջերմության և լույսի անջատումով։
2. Որո՞նք են այրման առաջացման պայմանները։
Որպեսզի այրումը տեղի ունենա, հարկավոր է նյութը նախապես տաքացնել մինչև համապատասխան բռնկման ջերմաստիճան։ Տարբեր նյութեր բրնկվում են տարբեր ջերմաստիճաններում, օրինակ՝ փայտը` 270 C-ում, քարածուխը՝ 350 C-ում և այլն։
3. Հրդեհը հանգցնելու ի՞նչ միջոցներ գիտեք։
Կա 2 պայման՝ ջերմաստիչանի իջեցում և թթվածնի մուտքի դադարեցում։
Վառվող փայտը կամ ածուխը հանգցնում են սառը ջրով, որն իջեցնում է ջերմաստիճանը և կասեցնում օդի մուտքը դեպի այրվող առարկան։
4. Ի՞նչպես կվարվեք,եթե բնակարանում գազի հոտ զգաք։
Սկզբում ես կանջատեի գազը, փականը, կբացեի պատուհանները ու դռները, որպեսզի բնակարանը օդափոխվեր։

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1)Բեռնատար մեքենան մեկ ուղերթով կարող է տեղափոխել պա­հեստում եղած ալյուրի 2 %-ը։ Քանի՞ ուղերթ պիտի կատարի այդ մեքենան՝ ամբողջ ալյուրը տեղափոխելու համար։
100:2=50
Պատ՝ 50 ուղերթ
2)Ո՞րն է ավելի քիչ՝ 150-ի 80 %-ը, թե՞ 100-ի 120 %-ը։
150×80:100=120
100×120:100=120
Իրար հավասար են։
3)Կատարե՛ք բաժանում.

ա)9/2×100/1=900/2=450
բ)116/5×66/5=7656/25 = 306ամբ․ 24/25
գ)1×4=4
դ)8103/50:63/5=8103/50×5/63=40515/3150=12ամբ. 9/3150
ե)33/10×50/3=1650/30=55
զ)5/4×1/25=5/100=1/20
է) 65/7×7/65=455/455=1
ը)119/36:68/63=119/36×63/68=7479/2448=3 ամբ. 1/2448
4)Ուղղանկյան լայնությունը 20 սմ է, որը նրա երկարության 1/3-­ն է։ Գտե՛ք ուղղանկյան մակերեսը։
20×3=60
20×60=1200
5)Գրքում կա 400 էջ։ Նրա էջերի 54 %-ը քանի՞ անգամ է շատ նրա էջերի 18 %-ից։ Կփոխվի՞ արդյոք պատասխանը, եթե գրքում լինի 300 էջ։
400×54:100=216
400×18:100=72
216:72=3
300×54:100=162
300×18:100=54
162:54=3
Ոչ պատասխանը չի փոխվում նույնն է։
6)AB հատվածի երկարության քանի՞ տոկոսն է AC հատվածի երկա­րությունը:

ա) 50%
բ) 25%
գ)20%
7)Գտե՛ք 60 թվի բոլոր բաժանարարները։
60-1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30, 60
8)Երեք գումարելիների գումարը հավասար է 20127­ի:Գումարելիներից մեկը ամենամեծ քառանիշ թիվն է, մեկը` ամենափոքր վեցա­նիշ թվի և ամենամեծ հնգանիշ թվի տարբերությունը: Գտե՛ք երրորդ գումարելին:
100000-99999=1
9999+1+x=20127
10000+x=20127
x=20127-10000=10127
Լրացուցիչ(տանը)

9)*Շունը հետապնդում է նապաստակին, որը նրանից 150 ոտնաչափ հեռու է գտնվում։ Շունը 9 ոտնաչափ երկարությամբ ցատկ է կատարում ամեն անգամ, երբ նապաստակը ցատկում է 7 ոտնաչափ։ Քանի՞ ցատկ պիտի անի շունը` նապաստակին հասնելու համար։
9-7=2
150:2=75 ցատկ

Առաջադրանքներ(դասարանում)

1) Ուղղանկյան մակերեսը 900 սմ² է։ Քանի՞ քառակուսի սանտիմետր է նրա մակերեսի 1 %-ը: Քանի՞ քառակուսի սանտիմետր է նրա մա­կերեսի 16 %-ը։
բ) Լուծում
900 x 1 = 900
900 : 100 = 9
Պատ.՝ 9 սմ քառ.

ա) Լուծում
900 x 16 = 14400
14400 : 100 = 144
Պատ.՝ 144 սմ քառ.

2) Զամբյուղում կա 300 խնձոր։ Գտե՛ք խնձորների քանակի 20 %-ը։
300 x 20/100= 6000 : 100= 60
 Պատ.՝ 60 հատ
3)Մի գյուղացին իր այգուց հավաքել է 1500 կգ խաղող, իսկ մյուսը՝ 30 %-ով պակաս։ Ընդամենը քանի՞ կիլոգրամ խաղող են հավաքել երկու գյուղացիները։
Լուծում
1500 x 30/100= 45000 : 100= 450, 1500 – 450= 1050
1500+1050=2550
4)Զբոսաշրջիկն անցել է ճանապարհի ­1/4մասը։ Ճանապարհի քանի՞ տո­կոսն է նա անցել։
25%-ը
Առաջադրանքներ(տանը)
5)Որքա՞ն է 536-­ի 100 %­ը։
536
6) Մի տակառում կա 500 լ խաղողի հյութ, իսկ մյուսում՝ 10 %-ով ավելի։ Քանի՞ լիտր խաղողի հյութ կա երկրորդ տակառում։
1)500×10:100= 50
2) 500+50=550
7)Ո՞րն է ավելի շատ՝ 900-ի 15 %-ը, թե՞ 800-ի 20 %-ը։
900×15:100=135
800×20:100=160
Պատ՝ ավելիշատ է 800-ի 20 %
8)Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին. 
ա) 1 մետրի քանի՞ տոկոսն է 1 դեցիմետրը.
1×100=100
100:10=10%
բ) 10 տոննայի քանի՞ տոկոսն է 1 ցենտները.
1տոննա=1 ցենտները
1×100=100
100:10=10%
գ) 1 քառակուսի մետրի քանի՞ տոկոսն է 1000 քառակուսի սանտիմետրը։
1000×100:10000=10%
Լրացուցիչ առաջադրանք
9)Ուսանողի թոշակն ավելացել է 2 անգամ։ Քանի՞ տոկոսով է ավելացել թոշակը։
100%-ով

Լեզվի ամենափոքրիկ միավորը հնչյունն է, հնչյունից հետո տառն է, տառերի խմբից կազմվում է բառ, բառերից` բառակապակցություն, բառակապակցություններից նախադասություն, իսկ նախադասություններից տեքստ։
Բառակազմություն
Բառերը ըստ տեսակի և ձևի լինում են` պարզ, ածանցավոր և բարդ։ Ածանցները լինում են, նախածանցներ և վերջածանցներ։
Պարզ բառեր-գիրք, սեղան, շիշ, աչք
Ածանցավոր բառեր-դժբախտ, անգլուխ, թափառական, տգետ
Բարդ բառեր-գրչատուփ, հեռախոս, մազակալ, զգեստապահարան
Գոյականներ
Հատուկ գոյականներ — Անահիտ, Դեբեդ, Հունաստան
Հասարակ գոյականներ — հայրիկ, գետ, քարեր
1. Անահիտը հայրիկի հետ գնացին վարսավիրի մոտ։
2. Արմենը և Հայկը քարերը գցում էին Դեբեդ գետի մեջ։
3. Հունաստանում Լիան առաջին անգամ էր։
Ածական անուն
Ածականը ցույց է տալիս ինչպիսություն որպիսություն։
Ածականները լինում են որակական և հարաբերական։
Հարաբերական ածականները ունեն համեմատության աստիճաններ։
Համեմատության աստիճաններն են՝ դրական, բաղդակական և գերադրական։
Օրինակներ՝
Լավ, ավելի լավ, լավագույն
Գեղեցիկ, ավելի գեղեցիկ, ամենագեղեցիկ

Закрепляем пройденную тему.
Образуйте множественное число существительных:
дом-дома
книга-книги
окно- окнои
стол-столы
человек-люди
ребенок- дети
ухо-уши
глаз-глаза
рот-рты
рука-руки
. волос-волосы
цветок-цветы
стул-стулы
яблоко-яблоки
машина-машины
сын-сыновя
, дочь-дочери
стакан-стаканы
небо-небеса
ноготь-ногти
Вопросы к пройденной теме :
Какие существительные употребляются только в единственном числе ?
пальто,кофе,тюль, сахар, чай
Какие существительные употребляются только во множественном числе ?
брюки, весы, очки, часы, бусы, ножницы, штаны.
Домашняя работа:
Запишите форму множественного числа существительных.
Торт -торты
судно -суда
фронт-фронты
мать -матери
месяц-месяцы
утенок – утята
катер -катера
собака-собаки
курица-курицы
камень-камни
сон-сонсны
телефон-телефоны
зуб-зубы
язык-языки
врач-врачи
мяч-мячи
класс-классы
друг-друзья
родитель-родители
карта-карты
нож-ножы
орел-орлы
2.Подчеркни имена существительные, которые употребляются только в форме множественного числа:
ученицы, брюки, кресла, ножницы, весы, птицы, ворота, улицы, шашки.
3.Подчеркни имена существительные, которые употребляются только в форме единственного числа:
кофе, кот, молоко, гора, какао, парта, мед, сливки, сахар,чай,

1) Ունենք վեց թվերի հաջորդականություն, որում յուրաքանչյուրհաջորդ թիվ 2 անգամ մեծ է նախորդից։ Քանի՞ անգամ է այդհաջորդականության վերջին թիվը մեծ երկրորդից։

2

4

8

16

32

64

64:4=16

3

6

12

24

48

96

96:6=16

2) Երկու գումարելիներից մեկը 2004 է և գումարի ­3/7—ն է։ Գտե՛ք երկրորդ գումարելին։

2004:3=668

668×7=4676

4676-2004=2672

3) 8 փոքր տակառների ընդհանուր տարողությունը 96 լ է։ Քանի՞լիտր հեղուկ կտեղավորվի 7 մեծ տակառներում, եթե նրանցից յուրա քան չյուրի տարողությունը 19 լ­ով ավելի է, քան փոքր տակառինը։

96:8=12լ (մեկ տակառ)

12+19=31լ (մեկ մեծ տակառ)

31×7=217լ (յոթ մեծ տակառ)

Պատ․ 217լ

4) Երկու կայարանների հեռավորությունը 4000 կմ է։ Չվացուցակի համաձայն՝ մարդատար գնացքն այդ ճանապարհը պիտի անցնի50 ժամում։ Գնացքը 2100 կմ անցել է 30 ժամում։ Ի՞նչ արագությամբ պիտի ընթանա գնացքը դրանից հետո, որպեսզի ժամանակին տեղ հասնի։

2100:30=70կմ/ժ

4000-2100=1900կմ

50-30=20ժ

1900:20=95կմ/ժ

Պատ. 95կմ/ժ

5) Երկու գումարելիներից մեկը 644 է և գումարի 4/5—­ն է։ Որքանո՞վ է այդ գումարելին մեծ մյուսից։

644:4×5=805

805-644=161

644-161=482-ով մեծ

Պատ. 482-ով մեծ

6) Քանի՞ կիլոմետր կանցնի ավտոբուսը 7 ժամում, եթե նրա արա­ գությունը 2 անգամ փոքր է մեքենայի արագությունից, որը 5 ժա­մում անցնում է 560 կմ։

560:5=112կմ/ժ (Ավտո)

112:2=56կմ/ժ (Ավտոբուս)

56×7=392կմ

Պատ.392կմ

7) Համեմատե՛ք թվերը.

ա)69/200 < 5/3

բ)901/1000 < 8.7/9

գ)4.6/25 > 42/125

դ)3/2500 < 823/17

ե)137/26 < 497/98

զ)14.5/8 > 353/24

1. Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանում քայքայման։
   Այն ռեակցիաները, որոնց ընթացքում որևէ բարդ նյութ քայքայվում է առաջացնելով մեկ այլ նյութեր, որոնք կարող են լինել բարդ կամ պարզ կոչվում են քայքայման ռեակցիաներ։
2. Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանում միացման։
   Այն ռեակցիաները,որոնց ընթացքում երկու և ավելի նյութերի միացումից առաջանում է մեկ նոր նյութ կոչվում է միացման ռեակցիա։
3. Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ջուրը տրոհվում է ջրածնի և թթվածնի։Ի՞նչ քիմիական ռեակցիա է տեղի ունենում։
   2500 աստիճան C-ի ժամանակ ջուրը տրոհվում է ջրածնի և թթվածնի։Այդ ժամանակ տեղի է ունենում քայքայման ռեակցիա։
4. Բերվածներից որո՞նք են միացման ռեակցիա։
   ա) C+O2 =CO2-միացման ռեակցիա
   գ)H2+S=H2S-միացման ռեակցիա

Աղջիկը ուներ եղբայր, որը հաշմանդամ էր։ Եվ այդ պատճառով քուկրը նրան ատում էր, և դպրոցում ընկերոիհիների հետ նրան ծաղրում։ Աղջիկը հորը բողոքում էր, թե եղբայրը միշտ նրան խանգառում է, իսկ հայրը ոչինչ չեր անում։ Աղջկա ծննդյան օրը եղբայրը և հայը որոշեցին աղջկան միասին շնորհավորեին։ Բայց երբ եղբայրը բերում էր ծննդյան տորթը, նա ընկավ և տորթը փչացավ։ Աղջիկը զայրացավ, և լացելով գնաց տուն։ Հայրը եկավ և պատմեց աղջկան, որ եղբայջը հաշմանդամ է նրա պատճառով։ Երբ նրանք փոքր էին աղջլա խաղալիքը գլորվեց փողոցին։ Եվ երբ աղջիկը ուզեց խաղալիքը վերցնել մեքենան արդեն մոտենում էր, և եղբայրը փրկեց քրոջը, բայց կորցրեց իր մեկ ոտքը։ Աղջիկը երբ այդ լսեց,վազեց եղբոր մոտ և ներողություն խնդրեց։ Այդ օրվանից հետո քույրը եղբորը շատ շատ է սիրուն, և թույլ չի տա նրան նեղացնեն։

Առաջադրանքներ (դասարանում)

1) Ստուգե՛ք, որ աղյուսակում տրված են ուղիղ համեմատական մե­ծություններ, և գտե՛ք նրանց համեմատականության գործակիցը.

6:1=12:2=18:3=24:4=30:5=36:6=6
y/x=6

3:3/5=5
4:4/5=5
5:1=5
6:1.1/5=5
7:1.1/5=4.2/3

2) Հաշվե՛ք x կողմով քառակուսու մակերեսը, եթե x = 2 սմ, 3 սմ, 4 սմ, 5 սմ։ Ուղիղ համեմատակա՞ն կլինեն արդյոք քառակուսու մակե­րեսը և նրա կողմի երկարությունը։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք։
5 սմ։ Ուղիղ համեմատակա՞ն կլինեն արդյոք քառակուսու մակե­րեսը և նրա կողմի երկարությունը։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք։

Մակերես	4	9	16	25
Կողմ	2	3	4	5

Ուղիղ համեմատական չէ, որովհետև 4:2 հավասար չէ 9:3, 16:4, 25:5:

3) 3 1/5կգ ապրանքի համար վճարել են 19520 դրամ: Որքա՞ն է պետք  վճարել նույն տեսակի 112կգ ապրանքի համար:
19520 : 3.1/5 = x : 1.1/2
x=19520 x 1.1/2 : 3.1/5=9131.4/16 դրամ

4) Հետևյալ մեծություններից որո՞նք են ուղիղ համեմատական.

ա) անցած ճանապարհը և արագությունը, եթե ժամանակը հաստատուն է, 
Այո

բ) եռանկյան կողմը և պարագիծը,
Այո

գ) ուղղանկյունանիստի ծավալը և բարձրությունը, եթե հիմքի մակերեսը հաստատուն է,
Այո

դ) ուղղանկյունանիստի ծավալը և բարձրությունը, եթե հիմքի կողմերի երկարությունները հաստատուն են,
Այո

ե) մարդու տարիքը և հասակը։
Այո

Լրացուցիչ (տանը)

5) x տառով նշանակենք քառակուսու կողմը, իսկ y­ով՝ նրա պարա­գիծը։ Ուղիղ համեմատակա՞ն կլինի արդյոք x մեծությունը y մեծու­թյանը։
x=2, 4, 6
y=8, 16, 24
Պատ. Ուղիղ համեմատական է: 

6) Երկու բանվոր որոշակի ժամանակում պատրաստել են 30 մանրակ: Քանի՞ բանվոր պիտի աշխատի նույն ժամանակում 45, 90,120 մանրակ պատրաստելու համար:
Բ=2, 3, 6, 8
Մ=30, 45, 90, 120

7) Ստուգե՛ք, որ աղյուսակում տրված են հակադարձ համեմատական մեծություններ, և գտե՛ք նրանց հակադարձ համեմատականության գործակիցը.

ա) 2 անգամ փոքրանում է  
բ) 1-ով փոքրանում է

8) Հաշվե՛ք x կողով խորանարդի ծավալը, եթե x = 3 սմ, 4 սմ, 5 սմ, 6 սմ։ Հակադարձ համեմատակա՞ն են արդյոք խորանարդի ծավալը և նրա կողի երկարությունը։ Իսկ ուղի՞ղ համեմատական։

Կողմ	3	4	5	6
Ծավալ	27	64	125	216

Այս աղյուսակը ուղիղ համեմատական չէ:

9) 15 բանվորներ կատարել են աշխատանքը 24 օրում: Քանի՞ օրում այդ նույն աշխատանքը կկատարեին 18 բանվորներ:
24:15=x:18
x=24×18/15=432/15=28.12/15=28.4/5

10) Հետևյալ մեծություններից որո՞նք են հակադարձ համեմատական.

ա) նույն արտադրողականությամբ աշխատող բանվորների քանակը և այդ աշխատանքը կատարելու ժամանակը,
Ոչ

բ) ավազանի՝ ջրով լցվելու ժամանակը և որոշակի ժամանակահատվածում նրա մեջ լցվող ջրի քանակությունը,
Այո

գ) շենքի հարկերի քանակը և նրա բարձրությունը,
Այո

դ) տրված ծավալով հեղուկը տեղափոխելու համար անհրաժեշտ միատեսակ անոթների քանակը և մեկ անոթի տարողությունը,
Ոչ

ե) գնացքի երկարությունը և սլաքավարի խցիկի մոտով նրա անցնելու ժամանակը գնացքի հաստատուն արագության դեպքում։
Ոչ