Բաժանում միանիշ թվի վրա։ Բաժանման ստուգումը բազմապատկումով

Սիրելի սովորողներ նախ միասին վերհիշենք բամանիշ թիվը միանիշ թվի բաժանելու քայլաշարը՝

Օրինակ՝ 147։3=49  

Սյունակաձև՝

—	1	4	7	3
	1	2		4	9
	—	2	7
		2	7
			0

.	4	9
		3
1	4	7

Ստուգում՝

Առաջադրանքներ

• Կատարիր բաժանում և արդյունքը ստուգիր բազմապատկումով՝

1)   8560։8

	8	5	6	0	8					Ստ․	x	1	0	7	0
	8			1	0	7	0								8
	0-	5	6									8	5	6	0
		5	6
			0

2)   7850։50

	—	7	8	0	5	0	5	0	Ստ․		x	1	5	7
		5			1	5	7						5	0
		2	8								7	8	5	0
		2	5
	—	3	5
		3	5
			0

3)   25750։5

	2	5	7	5	0	5				Ստ․		x	5	1	5	0
	2	5				5	1	5	0							5
		0-	7									2	5	7	5	0
			5
	—	2	5
		2	5
			0

4)  73100։20

	7	3	1	0	0	2	0				Ստ․		x	3	6	5	5
	6					3	6	5	5							2	0
—	1	3											7	3	1	0	0
	1	2
		1	1
		1	0
		1	0
			1

5)   480240։8

		4	8	0	2	4	0	8			Ստ.	6	0	0	3	0
	—	4	8					6	0	0	30	x				8
			2	4									4	8	0	2	4	0
			2	4

6)   108036։6

	1	0	8	0	3	6	6				Ստ․	1	0	8	0	6
		6					1	8	0	6		x				6
		4	8									1	0	8	0	3	6
		4	8
			3	6
			3	6

7)   2163։7

	2	1	6	3	7			Ստ․		3	0	9
	2	1			3	0	9		x			7
		6	3						2	1	6	3
		6	3

8)   2170։7

	2	1	7	0	7				Ստ․		3	1	0
	2	1			3	1	0			x			7
		7								2	1	7	0
		7

9)  54060։6

	5	4	0	6	0	6				Ստ․		9	0	1	0
	5	4				9	0	1	0		x				6
		6									5	4	0	6	0
		6

10)   58500։5

	5	8	5	0	0	5					Ստ․	1	1	7	0	0
	5					1	1	7	0	0	x					5
	—	8										5	8	5	0	0
		5
		3	5
		3	5

 11)  1472։2

	1	4	7	2	2				Ստ․		7	3	6
	1	4			7	3	6			x			2
		7								1	4	8	2
		6
		1	2
		1	2

12)   4590։9

	4	5	9	0	9				Ստ․		5	1	0
	4	5			5	1	0			x			9
		9								4	5	9	0
		9

13)   19965։5

	1	9	9	6	5	5				Ստ․		3	9	9	3
	1	5				3	9	9	3		x				5
		4	9								1	9	9	6	5
		4	5
			4	6
			4	5
				1	5
				1	5

1․Հաշվի՛ր 15 մմ, 14 մմ, 16 մմ և 17 մմ կողմերով քառանկյան
պարագիծը։
P=15+14+16+17=62մմ

2․Հաշվի՛ր 3 դմ, 5 դմ, 8 դմ և 9 դմ կողմերով քառանկյան
պարագիծը։
P=3+5+8+9=25

3․Հաշվիր ուղղանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ նրա լայնության և
երկարության գումարը 16 է։
P=16×2=32մ

4․Քառակուսու պարագիծը 28 սմ է։ Որքա՞ն է այդ քառակուսու կողմը։
P=28:4=7սմ

5․Քառակուսու պարագիծը 24 սմ է։ Որքա՞ն է այդ քառակուսու
մակերեսը։
P=24։4=6սմ
S=6×6=36 ք․ սմ

6․Քառակուսու մակերեսը 81 քառակաուսի մետր է։ Գտի՛ր քառակուսու
կողմը։
P=81:2=9

7․Քառակուսու 3 կողմերի գումարը 18 սմ է։ Որքա՞ն է այդ
քառակուսու 1 կողմը։
P=18:3=6

8․Քառակուսու 3 կողմերի գումարը 21 սմ է։ Որքա՞ն է այդ
քառակուսու մակերեսը։
P=7×7=49 ք․ սմ

9․ Ուղղանկյան լայնությունը 5 սմ է, իսկ երկարությունը 4 սմ-ով մեծ է լայնությունից։ Գտնել ուղղանկյան պարագիծը։
5+4=9
P=2×5+2×9=10+18=28 սմ

10․ Հաշվի՛ր 15սմ և 11 սմ կողմերով ուղղանկյան պարագիծն ու
մակերեսը։
P=2×15+2×11=52 սմ
S=15×11=165 ք․ սմ

Մի չոբան իր երկու գարները տարավ բազառ, որ ծախի։

Մինել մի դալալ է գալիս թե

— Ի՞նչ արժի քո ոչխարը

Ոչխարի գինն էլ շատ-շատ՝ իրեք-չորս մանեթ ա լինում։

— Էս ոչխարի գինը հազար մանեթ ա

— Քո չոբան հալով իմ վրա ծիծաղում ե՞ս,— ասում ա դալալը,— դե հմա ծիծաղի։
Ասում ա ու մի սիլլա տալիս չոբանին։

Չոբանը ոչխարները թողած, բռնում ա էդ դալալի շորից, քաշ տալիս բերում դատավորի մոտ։

— Ինչ գանգատ ունես,— հարցնում ա դատավորը

Չոբանը պատմում ա, թե էս մարդը, ես անմեղ, անտեղի ինձ սիլլա ա տվել։

Մթամ շատ ա չարանում դալալի վրա, ոտը գետնովն ա տալիս.

— Էդ արարքիդ համար,— ասում ա,— էս չոբանին, շտրաֆ պետք ա տաս. քսան կոպեկ։ Էս րոպեին հանի,— ասում ա դատավորը։

— դալալը ասում ա,— ձեռիս չկա, գնամ տուն, բերեմ։

— Բան չկա,— ասում ա դատավորն,— սա կսպասի, գնա բեր

Չոբանը հասկանում ա, որ իրեն ձեռ են առնում։ Դալալի գնալուց հետո հարցնում ա.

— Պարոն դատավոր,— ասում ա,— ուրեմն, մարդի էրեսին սիլլա խփելը քսան կոպեկ արժի՞։

— Հա, էդպես ա օրենքը,— պատասխանում ա դատավորը։

— Մեռնեմ օրենքին,— ասում ա չոբանը, ու մի սիլլա տալիս դատավորին, դալալը քսան կոպեկը որ բերի,— ասում ա,— քեզ կպահես։ Ես վռազում եմ, գնացի։

Մինչև դատավորը՝ ուշքի ա գալի, չոբանը փախչում, գնում ա։

Առաջադրանքներ

1. Գտի՛ր քառակուսու մակերեսը և պարագիծը՝ իմանալով, որ նրա կողմի երկարությունը 5 դմ է։
   P=5×4=20դմ
   S=5×5=25 ք․ դմ
2. Քառակուսու պարագիծը 28 դմ է։ Գտի՛ր քառակուսու կողմը։
   28:4=7 դմ
3. Քառակուսու մակերեսը 49 քառակաուսի մետր է։ Գտի՛ր քառակուսու կողմը։
   49=7×7
   7մ
4. Հաշվի՛ր 25 սմ և 11 սմ  կողմերով ուղղանկյան պարագիծն ու մակերեսը:
   P=2×25+2×11=72
   S=25×11=275 ք․ սմ
5. Հաշվիր ուղղանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ նրա լայնության և երկարության գումարը 14 սմ է։
   P=14×2=28
6. Հաշվիր ուղղանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ նրա լայնության և երկարության գումարը 32 դմ է։
   P=32×2=64դմ
7. Ուղղանկյան լայնությունը 8 սմ է, իսկ երկարությունը 2 սմ-ով մեծ է լայնությունից։ Գտնել ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։
   8+2=10
   P=2×8+2×10=36սմ
   S=8×10=80 ք․սմ
8. Հաշվի՛ր 3 դմ, 4 դմ  և 5 դմ կողմերով եռանկյան պարագիծը։
   P=3+4+5=12
9. Հաշվի՛ր 15 սմ, 14 սմ, 16 սմ և 17 սմ կողմերով քառանկյան պարագիծը։
   P=15+14+16+17=62 սմ
10. Գործնական աշխատանք․

1. Գտեք բառերի առաջին արմատները և գրեք, թե բառերում ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել: Օրինակ՝ մկնիկ- մուկ- ու>ը

Մրոտ-մուր-ու>ը

Շնաձուկ-շուն-ու>ը

Հունաստան-հույն-յ տառը սղվեց

Ստախոս-սուտ-ու>ը

Մրգատու-միրգ-ի>ը

Սրբատեղի-սուրբ-ու>ը

Լրաբեր-լուր-ու>ը

Առվակ-առու-ու>վ

2. Բառերը վանկատեք:

Նապաստակ-նա-պաս-տակ

Ստեղնաշար-ստեղ-նա-շար

Ավտոմեքենա-ավ-տո-մե-քե-նա

Արշալույս-ար-շա-լույս

Զանգակ-զան-գակ

Դռնակ-դըռ-նակ

Հաշվել-հաշ-վել

Առագաստ-ա-ռա-գաստ

Գետակ-գե-տակ

Ամաչկոտ-ա-մաչ-կոտ

Հիշել-հի-շել

Բարձրախոս-բար-ձը-րա-խոս

Հնդկական-հընդ-կա-կան

3. Բառերին այնպիսի մասնիկ ավելացրեք, որ բնակվելու տեղ ցույց տան և գրեք, թե ինչ հնչյուրափոխություն է կատարվում:

Հնդիկ – Հնդկաստան – ի-ն սղվում է, ավելանում է ա հոդակապը + ստան մասնիկը
պարսիկ – Պարսկաստան — ի-ն սղվում է, ավելանում է ա հոդակապը + ստան մասնիկը
հույն – Հունաստան – յ-ն սղվում է, ավելանում է ա հոդակապը + ստան մասնիկը
ասորի – Ասորեստան – ի>ե ավելանում է ստան մասնիկը

4. Բառերը շեշտադրեք:

Աղավնի՛, մայրի՛կ, երազկո՛տ, հեռու՛, շնագա՛յլ, դասագի՛րք, մացառո՛տ, շողարձա՛կ, մայրամու՛տ, լուսավո՛ր, մենաստա՛ն, լեռնայի՛ն, զինադադա՛ր, ավտոմոբի՛լ:

Առաջադրանքներ

1. Հաշվի՛ր 25սմ և 10սմ կողմերով ուղղանկյան պարագիծն ու մակերեսը:

Պարագիծ=10×2+25×2=50+20=70

Մարերես=10×25=250

• Ուղղանկյան լայնությունը 84սմ է, իսկ երկարությունը 6 սմ-ով մեծ է լայնությունից։ Գտնել ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։

84+6=90

P=2×90+2×84=348
S=84×90=7560 

• Գտի՛ր քառակուսու մակերեսը և պարագիծը՝ իմանալով, որ նրա կողմի երկարությունը 5 դմ է։

Լուծում
5×5=25 ք․դմ
5×4 =20

• Քառակուսու պարագիծը 36 սմ է։ Որքա՞ն է այդ քառակուսու մակերեսը։  36:4=9 9×9=81

• Քառակուսու 3 կողմերի գումարը 36 սմ է։ Որքա՞ն է այդ քառակուսու մակերեսը։
  Լուծում
  1. 36:3=12
  2․ 12×12=144 
  Պատ․՝ 144 ք․սմ։
• Մի ուղղանկյան լայնությունը 50սմ է, իսկ երկարությունը 60սմ է, իսկ մյուս ուղղանկյան լայնությունը 70սմ է, իսկ երկարությունը 80սմ է։ Որքանո՞վ է մեծ ուղղանկյան մակերեսը մեծ փոքր ուղղանկյան մակերեսից։
  Լուծում
  1․ S=50×60=300

2. S=70×80=560

• Հաշվի՛ր 4դմ, 6դմ և 7դմ կողմերով եռանկյան պարագիծը։  40+60+70=170
• Հաշվի՛ր 5սմ, 4սմ, 6սմ և 7սմ կողմերով քառանկյան պարագիծը։  5+4+6+7=22
• Հաշվիր ուղղանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ նրա լայնության և երկարության գումարը 46 է։
  Լուծում

46+46=92

1. Քառակուսու մակերեսը 36 քառակաուսի մետր է։ Գտի՛ր քառակուսու կողմը։
   Լուծում

36:6=6

Պատ․՝6 սմ

Սևուկ ամպեր վար եկան
Օրան, օրան,
Սարի վրա շար եկան։
Ծագեց առավոտ
Պաղեց, սառավ օդ։

Գոռաց երկինք, բուք արավ,
Հևաց, հևաց.
Ծերուկ երկիր սուգ արավ։
Ճաքեց հեռուն ամպ,
Երկիր դողաց-բա՛մբ։

Բողբոջ արև շող կապեց,
Դողաց, սողաց,
Արյուն-ամպից քող կապեց։
Վառեց լեռան լանջ,
Լեռան ցավատանջ։

Տեղաց անձրև մաղ տալով,
Մարմանդ-մարմանդ,
Հոգնած տերև շաղ տալով։
Երկիր քուն դրավ,
Եվ թռչուն թռավ։

Հուզված առուն փախ տվավ
Սողուն-սողուն,
Ձորում մշուշ կախ տվավ։
Քամին ելավ վեր,
Արավ տարուբեր։

Մոխիր ամպեր ժիր եկան
Դալուկ-դալուկ,
Սարի վրա ցիր եկան։
Հալեց աշուն օր
Կյանքիս սևավոր։

1. Բանաստեղծության միջից դուրս գրեք այն հատվածը, որտեղ նկարագրված է արևածագը:

Բողբոջ արև շող կապեց,
Դողաց, սողաց,
Արյուն-ամպից քող կապեց։
Վառեց լեռան լանջ,
Լեռան ցավատանջ։

2.Բանաստեղծության ո՛ր հատվածներից եք հասկանում, որ աշուն է: գունավորեք այդ հատվածները:

Մոխիր ամպեր ժիր եկան
Դալուկ-դալուկ,
Սարի վրա ցիր եկան։
Հալեց աշուն օր
Կյանքիս սևավոր։

3. Բանաստեղծության մեջ գտեք և մեկ բառով բացատրեք հետևյալ արտահայտությունները՝ ցիր եկան, կախ տվավ, փախ տվավ, քուն դրավ, վար եկան, շող կապեց:

ցիր եկան-ցրվեցին

կախ տվավ-կախվեց

փախ տվավ-փախան

քուն դրավ-քնեց

վար եկան-հավաքվեցին

շող կապեց-շողաց

4. Բանաստեղծության տուներից մեկը paint ծրագրով նկարեք: