Առաջադրանքներ․
1) Պարզեք` հավասարումն արմատներ ունի՞ (եթե ունի, գտեք նրանց գումարը և արտադրյալը).
ա) x² — x + 1 = 0
Չունի
բ) x² + x + 3 = 0
Չունի
գ) x² + 3x — 2 = 0
Գումարը: 3
Արտադրյալը: -2
դ) x² — 3x + 2 = 0
Գումարը: -3
Արտադրյալը: 2

2) Առանց լուծելու հավասարումը, որոշեք նրա արմատների նշանները․
ա) x² — 7x + 12 = 0
—
բ) x² + 7x + 12 = 0
+
գ) x² + 5x — 14 = 0
+, —
դ) x² — 5x — 14 = 0
+, —

3) x² + 3x — 1 = 0 հավասարումն ունի երկու արմատներ x₁ և x₂ ։ Հաշվե՛ք
ա) x₁ + x₂
x1+x2=3
բ) x₁ * x₂
x1*x2=-1
գ) (x₁ + x₂)²
(x1+x2)²=3²=9
դ) x₁² + x₂²
x1²+x2²=1+2²=5

ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
1. Նկարագրե՛ք Գեղարքունիքի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
Գեղարքունիքի մարզը գտնվում է Հայաստանի արևելյան մասում և սահմանակից է Տավուշի, Կոտայքի, Վայոց ձորի մարզերին, ինչպես նաև Ադրբեջանին, իսկ նրա տարածքում է գտնվում Սևանա լիճը։
2. Վերլուծե՛ք Գեղարքունիք բնառեսուրսային ներուժը:
Գեղարքունիքի մարզը ունի հարուստ բնառեսուրսային ներուժ, քանի որ այստեղ կան ջրային պաշարներ (Սևանա լիճ), ձկնային ռեսուրսներ, հանքային պաշարներ (Սոթքի ոսկի) և լայն արոտավայրեր։
3. Առանձնացրե՛ք Գեղարքունիք քաղաքները և հայտնի գյուղերը:
Գեղարքունիքի մարզի քաղաքներն են Գավառը, Սևանը, Մարտունիը, Վարդենիսը և Ճամբարակը, իսկ հայտնի գյուղերից են Նորատուսը, Լճաշենը և Ծովինարը։
4. Մարզում արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Մարզում արդյունաբերության մեջ գերակշռում են հանքարդյունաբերությունը, սննդի արդյունաբերությունը և էներգետիկան։
5. Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Գյուղատնտեսության մեջ գերակշռում են անասնապահությունը, կարտոֆիլագործությունը, հացահատիկի մշակությունը և մեղվաբուծությունը։
6. Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։
Մարզում հայտնի են Սևանավանքը, Նորատուսի խաչքարերը և Հայրավանքը։
7. Ինչ առանձնահատկությամբ է աչքի ընկնում մարզը։
Գեղարքունիքի մարզը առանձնանում է իր բարձրադիր դիրքով, ցուրտ կլիմայով, մաքուր բնությամբ և Սևանա լճի առկայությամբ։
8. Վերլուծր՛ր Գեղարքունիքի բնակչության առանձնահատուկ գծերը։
Գեղարքունիքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, աչքի է ընկնում աշխատասիրությամբ և պահպանել է ազգային ավանդույթները, իսկ բնակչության խտությունը համեմատաբար ցածր է։

1) Երկու զուգահեռ ուղիղներ հատողով հատելիս խաչադիր անկյունների գումարը 160° է։ Գտնել այդ անկյունների կից անկյունների աստիճանային չափը:
160/2=80
180-80=100^o
2) Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը 8 մ է, սրունքը՝ 4 մ, իսկ դրանց կազմած անկյունը՝ 60°։ Գտնել սեղանի փոքր հիմքի երկարությունը։
CD=4
<ECD=30^o
<DCE=60^o
ED=4/2=2
BC=8-2-2=6

3) AB կիսաշրջանագծի վրա վերցված են CD կետերն այնպես, որ UAC = 57^o, UBD = 63^o։ Շրջանագծի շառավիղը 12 սմ է:

ա) Գտնել CD լարի երկարությունը։
CU=UD=DC=12
DC=12
բ) Գտնել COD եռանկյան մակերեսը, որտեղ O-ն շրջանագծի կենտրոնն է։
S=144√3/4=62.35
4) Ուռուցիկ քառանկյան անկյունագծերը 10 սմ և 14 սմ։ Գտնել այն քառանկյան պարագիծը, որի գագաթները տրված քառանկյան կողմերի միջնակետերն են։
10/2=5
14/2=7
P=5+5+7+7=24
5) Շրջանագծին ներգծված է BC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյուն: Գտնել եռանկյան անկյունները, եթե UBC = 112^o:
180-112=68
<B=<C=180-68/2=56
56^o, 56^o, 68^o
6) Խորանարդի մակերևույթի մակերեսը 96 սմ² է։ Գտնել խորանարդի կողի երկարությունը։
S=6a²
a²=16
a=4
7) Տրված են a = 2i — j և b = 6i — 3j վեկտորները:
a=(2,-1)
b=(6,-3)
ա) Գտնել k -ն, եթե b = k * a:
(6,-3)=k(2,-1)
6=2k
-3=-1*k
k=3
բ) Գտնել a − 2b վեկտորի կոորդինատները:
2b=(12,-6)
a-2b=(2,-1)-(12,-6)=(-10,5)

1) Երկու զուգահեռ ուղիղները երրորդով հատելիս առաջացած միակողմանի անկյուններից մեկը 26°-ով մեծ է մյուսից։ Գտնել այդ անկյուններից փոքրի աստիճանային չափը:
180/2=90
26/2=13
90-13=77^o
2) Շրջանագծի երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 12 մ և 3 մ հատվածների, իսկ մյուսը կիսվում է: Գտնել երկրորդ լարի երկարությունը:
12*3=36
x*x=36
x=6
3) Գտնել խորանարդի ծավալը, եթե նրա կողմնային մակերևույթի մակերեսը 100 է։
4a²=100
a²=25
a=5
V=5³=125
4) Գտնել x-ը, եթե A (2; 3), B(x; 1) կետերի հեռավորությունը 2 է:
dAB=√(x-2)²+(1-3)²=2
(x-2)²+4=4
(x-2)²=0
x-2=0, x=2
5) Գտնել 3a-ն, եթե a {5;-2}:
x=3*5=15
y=-2*3=-6
6) Գտնել AB հատվածի միջակետի կոորդինատները, եթե A (2;3), B(4; 1):
x=2+4/2=3
y=3+1/2=2
7) Շեղանկյան մակերեսը 96 սմ² է, իսկ անկյունագծերից մեկի երկարությունը՝ 12 սմ:
(12*x)/2=96
12x=192
x=16
ա) Գտնել շեղանկյան կողմի երկարությունը։
6²+x²=8²
8²+6²=x²
64+36=100
x=10
բ) Գտնել շեղանկյան բարձրության երկարությունը։

1. Ի՞նչ տարբերություն կա ածխածնի (II) օքսիդի (CO) և ածխածնի (IV) օքսիդի (CO₂) միջև՝
ա) կառուցվածքի

CO — Գծային, ոչ բևեռային մոլեկուլ է, որտեղ ածխածինը թթվածնի հետ կապված է եռակի կապով:
CO2 — Գծային, բևեռային մոլեկուլ է՝ O=C=O կառուցվածքով.
բ) քիմիական հատկությունների

CO — Անտարբեր օքսիդ է, ջրի և հիմքերի հետ չի փոխազդում: Ունի վերականգնող հատկություն
CO2 — Թթվային օքսիդ է, ջրի հետ առաջացնում է ածխաթթու, իսկ հիմքերի հետ՝ աղեր (կարբոնատներ)
գ) վտանգավորության առումով
CO — Շատ թունավոր, անգույն, անհոտ գազ է: Հեմոգլոբինի հետ կապվելով՝ առաջացնում է թթվածնային քաղց և մահ
CO2 — Թունավոր չէ, բայց մեծ քանակությամբ առաջացնում է շնչարգելություն
2. Բացատրիր՝
ինչպիսի՞ քիմիական կապ կա CO մոլեկուլում :
Ածխածինը թթվածնի հետ կապված է կովալենտային, եռակի կապով:
3. Լրացրու և հավասարեցրու ռեակցիան՝

ա) 2C + O₂ → 2CO
բ) 2CO + O₂ → 2CO2
գ) CO₂ + C → 2CO
4. Քանի՞ մոլ CO կստացվի, եթե այրվի 24 գ ածխածին թթվածինը:
CO + O2 = 2CO
M (O2)=32
n (O2)=24/32=0.75
n (CO)=2*0.75=1.5
5. Ի՞նչ բանաձև ունի ածխաթթուն։ Ածխաթթուն ուժե՞ղ է, թե՞ թույլ թթու։
H2CO3։ Թույլ, անկայուն թթու է։
6. Ի՞նչ գույնի է դառնում լակմուսը ածխաթթվի լուծույթում։
Կարմրում է։
7․ Ի՞նչ է նշանակում, որ թթուն երկհիմն է։
Երկհիմն թթուն այն քիմիական միացությունն է, որի մոլեկուլում առկա է երկու ջրածնի ատոմ։
8. Գրիր ածխաթթվի առաջացման ռեակցիան։
H2O + CO2 = H2CO3
9. Ի՞նչ երկու տեսակի աղեր է առաջացնում ածխաթթուն։
Ածխաթթուն երկու տեսակի աղեր է առաջացնում, չեզոք՝ կարբոնատներ, և թթու՝  հիդրոկարբոնատներ:
10․ Ո՞ր կարբոնատներն են ջրում լուծելի։
Ջրում լուծելի են ալկալիական մետաղների ու ամոնիումի կարբոնատները։
11․ Ի՞նչ է տեղի ունենում անլուծելի կարբոնատները տաքացնելիս։
Անլուծելի կարբոնատները տաքացնելիս քայքայվում են:
12. Ինչպե՞ս են ստացվում հիդրոկարբոնատները։
Դրանք ստացվում են կարբոնատների լուծույթներն ածխաթթու գազի հետ փոխազդելիս:
13. Ինչպիսի՞ նյութեր են առաջանում NaHCO₃-ի տաքացման ժամանակ։
2NaHCO3 = Na2CO3 + CO2 + H2O
14. Ինչու՞ Ca(HCO₃)₂-ի քայքայումը կախված է ջերմաստիճանից։
Կախված ջերմաստիճանից և հիդրոկարբոնատ առաջացրած մետաղի բնույթից, առաջանում է կարբոնատ կամ մետաղի օքսիդ, ածխածնի (IV) օքսիդ և ջուր:

Խնդիր 1. Քանի՞ մոլ ածխաթթու կստացվի, եթե 3 մոլ CO₂-ի միայն 1/3 մասն է փոխազդում ջրի հետ:
CO2 + H2O = H2CO3
n (CO2)=3*1/3=1 մոլ
n (H2O)=3 մոլ
n (H2CO3)=1 մոլ

Խնդիր 2. Տրված է ռեակցիան՝
CO₂ + H₂O ⇄ H₂CO₃: Քանի՞ մոլ H₂CO₃ կստացվի, եթե ունենք 88 գ CO₂ (ենթադրելով՝ ամբողջը փոխազդում է)։
M (CO2)=44 գ/մոլ
n (CO2)=88/44=2 մոլ
n (H2CO3)=2 մոլ

Խնդիր 3․ Քանի՞ գրամ CO₂ կանջատվի 168 գ NaHCO₃ տաքացնելիս։ Ռեակցիա՝
2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O
M (NaHCO3)=84 գ/մոլ
n (NaHCO3)=2 մոլ
n (CO2)=2*1/2=1 մոլ

Խնդիր 4. Քանի՞ լիտր CO₂ (նորմալ պայմաններում) կստացվի 50 գ CaCO₃ քայքայվելիս։ Ռեակցիա՝
CaCO3 = CaO + CO2
M (CaCO3)=100 գ/մոլ
n (CaCO3)=0.5 մոլ
n (CO2)=0.5 մոլ
V (CO2)=0.5*22.4=11.2 լ

Խնդիր 5․ Քանի՞ գրամ Na₂CO₃ կստացվի, եթե ամբողջությամբ քայքայվի 84 գ NaHCO₃։
2NaHCO3 = Na2CO3 + CO2 + H2O
M (NaHCO3)=84 գ/մոլ
n (NaHCO3)=1 մոլ
n (Na2CO3)=1/2=0.5 մոլ
M (Na2CO3)=106 գ/մոլ
m (Na2CO3)=0.5*106=53 գ

Խնդիր 6․ Քանի՞ մոլ CO₂ է անհրաժեշտ, որպեսզի 1 մոլ Na₂CO₃-ից ստացվի NaHCO₃։
1 մոլ CO2

Լրացուցիչ՝
1. Ինչպե՞ս իրականացնել հետևյալ սխեմայով արտահայտված փոխարկումները։ Գրել ռեակցիաների հավասարումները:
CaCO3 -> CaO -> Ca(OH)2 -> CaCl2
1. CaCO3 = CaO + CO2
2. CaO + 2H2O = Ca(OH)2
3. Ca(OH)2 + 2HCl = CaCl2 + 2H2O
4. CaCl2 + CO2 + H2O = CaCO3 + 2HCl
5. CaCO3 + 2NaCl = CaCl2 + Na2CO3

Առաջադրանքներ․

1) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² — 2x — a = 0
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=4+4a=0
4a=-4
a=-1
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
D=4+4a>0
4a>1
a=(1;∞)
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
D=4+4a<0
4a<-4
a=(-∞;-1)

2) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² — 6x + a = 0
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=36-4a=0
4a=36
a=9
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
D=36-4a>0
4a<36
a=(-∞;9)
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
D=36-4a<0
4a>36
a=(9;∞)

3) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² + ax + 1 = 0
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=a²-4=0
a²=4
a=2, -2
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
D=a²-4>0
a²>4
a=(4;∞)
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
D=a²-4<0
a²<4
a=(-1;2)

4) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² + ax + 100 = 0
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=a²-400=0
a²=400
a=20, -20
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
D=a²-400>0
a²>400
a=(20;∞)
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
D=a²-400<0
a²<400
a=(-20;20)

5) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² = 4a² — 100
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
4a²-100=0
4a²=100
a²=25
a=5, -5
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
4a²-100>0
(2a-10)(2a+10)>0
2a-10=0, a=5
2a+10=0, a=-5
a=(-∞;-5)U(5;∞)
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
4a²-100<0
4a²<100
a²<25
a=(-5;5)

6) Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² = a² — 1
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
a²-1=0
a²=1
a=1, -1
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
a²-1>0
a²>1
a=(1;∞)
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
a²-1<0
a²<1
a=(-1;1)

1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ածխածնի ենթախմբի մեջ։
Ածխածին (C), սիլիցիում (Si), գերմանիում (Ge), անագ (Sn) և կապար (Pb)
2. Ո՞ր խմբին են պատկանում այս տարրերը պարբերական համակարգում։
Այս տարրերը կազմում են պարբերական համակարգի IVA խումբը, որը սովորաբար անվանում են ածխածնի ենթախումբ:
3. Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ, մետաղներ և կիսամետաղներ այս ենթախմբում։
Այս տարրերից ածխածինն ու սիլիցիումը ոչ մետաղներ են, գերմանիումը՝ մետաղանման, իսկ անագն ու կապարը մետաղներ են:
4. Քանի՞ էլեկտրոն կա այս տարրերի արտաքին էներգիական մակարդակում։
Ածխածնի ենթախմբի տարրերի ատոմների արտաքին էներգիական մակարդակում առկա է չորսական էլեկտրոն:
5. Ի՞նչ ընդհանուր օքսիդացման աստիճաններ ունեն IVA խմբի տարրերը։
Այդ ենթախմբի տարրերն իրենցից ավելի փոքր էլեկտրաբացասականությամբ օժտված տարրերի հետ ցուցաբերում են բացասական օքսիդացման աստիճան (−4)։ Իսկ իրենցից ավելի մեծ էլեկտրաբացասականությամբ օժտված տարրերի հետ ցուցաբերում են հիմնականում 
+2 և +4 օքսիդացման աստիճաններ։
6. Ո՞րն է այդ տարրերի բարձրագույն օքսիդների ընդհանուր բանաձևը։
IVA խմբի տարրերի բարձրագույն օքսիդներն ունեն RO2 բանաձև
7. Ի՞նչ բանաձև ունեն համապատասխան թթուները։
Այդ օքսիդներին համապատասխանում են H2RO3 բանաձևն ունեցող թույլ, անկայուն թթուները
8. Ինչու՞ ածխածինը և սիլիցիումը համարվում են ոչ մետաղներ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետաղներ։
Ածխածինն ու սիլիցիումը ցւոցաբերում են ոչ մետաղական հատկություններ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետակաղան։
9. Գրիր ածխածնի բոլոր օքսիդների բանաձևերը։
CO, CO2
10. Գրիր սիլիցիումի համապատասխան թթվի բանաձևը։
H2SiO3
11. Որոշիր օքսիդացման աստիճանը՝ SiO₂ միացությունում։
Si = +4
O = -2
12. Որ տարրն է ունենալու ավելի կայուն ջրածնային միացություն՝ CH₄ թե՞ SnH₄։
CH4
13. Տրված նյութերից ո՞րն է երկդիմի՝ Sn(OH)₄ թե՞ H₂CO₃։
H2CO3
14. Քանի՞ գրամ է 2 մոլ O₂։
M (O2)=32 գ/մոլ
m (O2)=2*32=64գ
15. Քանի՞ մոլ է 160 գ SO₂։
M (SO2)=64 գ/մոլ
n (SO2)=160/64=2.5 մոլ
16. Ինչպե՞ս է փոխվում տարրերի մետաղական հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս։
Պարբերական համակարգում խմբում ներքև իջնելիս տարրերի մետաղական հատկություններն ուժեղանում են, քանի որ ատոմի շառավիղը մեծանում է, իսկ վալենտային էլեկտրոնների կապը միջուկի հետ՝ թուլանում։
17. Ինչու՞ RH₄ տիպի ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ
$$RH4 ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ, քանի որ ատոմի շառավղի մեծացման պատճառով E — H կապի երկարությունը մեծանում է, կապը թուլանում է:
18. Ինչու՞ կապարը չի առաջացնում ջրածնային միացություն։
Կապարի ջրածնային միացությունը շատ անկայուն է, քանի որ կարգաթվի մեծացմանը զուգընթ
19. Ինչպե՞ս է փոխվում թթվային հատկությունը H₂RO₃ թթուների համար խմբում ներքև իջնելիս։
H2RO3 թթուների թթվային հատկությունները թուլանում են՝ կենտրոնական ատոմի էլեկտրաբացասականության նվազման պատճառով։

1․ Նկարագրե՛ք Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
Վայոց ձորի մարզը գտնվում է Հայաստանի հարավ-արևելքում։ Սահմանակից է հյուսիսից՝ Գեղարքունիքին, արևմուտքից՝ Արարատին, հարավից՝ Սյունիքին, արևելքից՝ Ադրբեջանին (Նախիջևան): Մարզի կենտրոնը՝ Եղեգնաձոր քաղաքն է։ Տարածքը հիմնականում լեռնային է, ունի խոր ձորեր և գետահովիտներ։
2․ Վերլուծե՛ք Վայոց ձորի բնառեսուրսային ներուժը:
Վայոց ձորը հարուստ է տարբեր բնական ռեսուրսներով: Հանքային ջրերով, օրինակ՝ Ջերմուկ, օգտակար հանածոներ՝ քար, տուֆ, մետաղական հանքեր, բարենպաստ կլիմա՝ հատկապես խաղողագործության համար, ջրային ռեսուրսներ՝ Արփա գետ։ Մարզը հատկապես հայտնի է իր բուժիչ ջրերով և գինեգործությամբ։
3. Առանձնացրե՛ք Վայոց ձորի քաղաքները և հայտնի գյուղերը:
Վայոց ձորի խոշոր քաղաքներից են Եղեգնաձորը, Ջերմուկը և Վայքը։ Հայտնի գյուղերից՝ Արենի, Եղեգիս, Գլաձոր
4. Մարզում արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Մարզում գերակշռում են շինանյութերի արտադրությունը, սննդի արդյունաբերությունն ու հանքարդյունաբերություն
5. Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Գյուղատնտեսության հիմնական ճյուղերն են հացահատիկի մշակությունը, խաղողագործությունը, այգեգործությունն ու անասնապահություն
6. Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։
Վայոց ձորը հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով։ Մարզի նշանավոր վայրերից են՝ Գնդեվանքը, Նորավանքը, Ջերմուկի ջրվեժը, Արենիի քարանձավը։
7. Ինչ առանձնահատկությամբ է աչքի ընկնում մարզը։
Վայոց ձորը առանձնանում է իր հին գինեգործական մշակույթով, բուժիչ հանքային ջրերով, գեղեցիկ լեռնային բնությամբ, պատմական հուշարձանների մեծ քանակով։ Վայոց ձորը Հայաստանի ամենագեղեցիկ և յուրահատուկ մարզերից մեկն է։