Դասարանում

190.
ա) 5(2-3c) +7(3c + 1)=10-15c +21c+1=11+6c
բ) 6x(x-2)-3(2x²-4)=6x²-12x- 3x² +12= 3x²-12x+12

192.
ա) (3x – 1)(5x + 4)-15x²=15x²+12x-5x-4-15x²=17
7x-4=17
7x= 17+4
7x=21
x=21:7
x=3
բ) (2x-3)(2x+3)-x(5 + 4x)=11
4x²—6x—6x-9-5x-4x²=11
-5x=11+9
x=20: -5
x= -4
գ) 21x²+(1-3x)(2 + 7x)=4
21x²+2+7x-6x-21x²=4
x+2=4
x=4-2=2

Տանը

1) (x+2)(x-3)=x²-3x+2x-6=x²-x-6
2) (5x-1)(2x+4)=10x²+20x-2x-4=10x²+18x-4
3) (3b+2)(4-b)=3b²+12b-2b+8=3b²+10b+8
4) (2y-5)(4y-3)=8y²-6y-20y+15=8y²-26y+15
5) (3a+4)(2a-3)=6a²-9a+8a-12=6a²-17a-12
6) (7z-3)(5z-2)=35z²-14z-15z-6=35z²-z-6
7) (2-4x)(1-3x)=12x²-4x-6x+2=12x²-10x+2
8) (3-2x)(5x+1)=10x²+2x-15x-2=10x²-13x-2
9) (4b-5c)(3b+4c)=12b²+bc+20c²
10) (2x-5y)(2x-2y)=4x²-14xy+10y²
11) (4a²+5b²)(3a²-4b²)=12a⁴-a²b²-20b⁴
12) (-7a³-8b³)(-a³+2b³)=7a⁶-6a³b³-16b⁶

1. Ի՞նչ առաջադեմ գաղափարներ է զարգացրել Անանիա Շիրակացին տիեզերագիտության և մաթեմատիկայի իր ուսումնասիրություններում:
Անանիա Շիրակացին ներկայացրել է մաթեմատիկական 4 գործողությունները, ստեղծել մաթեմատիկական հանելուկների և խնդիրնորի առաջին գրքերը։ ­Շի­րա­կա­ցին պն­դել է, որ Եր­կի­րը գն­դա­ձև է, և աշ­խար­հի կա­ռո­ւց­ված­քը համե­մա­տել է ձվի հետ։ Նա նաև հիմ­նա­վո­րել է, որ Ա­րե­գա­կը մեծ է Լո­ւս­նից և Երկ­րից և շատ հեռու է։ Շիրակացին ճշգ­րիտ բա­ցատ­րել է Ա­րե­գա­կի և Լո­ւս­նի խա­վա­րո­ւմ­նե­րը, Լո­ւս­նի փու­լե­րը և Ծիր Կա­թի­նի կա­ռո­ւց­ված­քը։ Գիտնականը այն նկա­րագ­րե­լ է որ­պես «­կու­տակ­ված բազմա­թիվ մեծ ու փո­քր աստ­ղեր»։
2. Ե՞րբ է սահմանվել հայոց մեծ թվականը: Ինչո՞վ էր դա կարևոր:
Հայոց մեծ թվականը սահմանվել է 554 թ․ Դվինի երկրորդ ժողովին, նրա սկիզբը համարվում է 552 թ․ հուլսի 11-ը։ Այդ օրվանից Հայոց եկեղեցին առանձնացել է մյուս եկեղեցիներից և իր տոներն ու օրացույցը սահմանել է այդ օրվանից սկսած հաշվարկով։
3. Ինչո՞ւ միայն քրիստոնեության ընդունմամբ հնարավոր չէր պահպանել մշակութային առանձնահատկությունները և միասնականությունը:
Քրիստոնեության ընդունումից հետո հայոց եկեղեցիներում օգտագործվում էր ասորորենն ու հունարենը։ Անհրաժեշտություն էր առաջացել ազգային ինքնության պահպանման համար ստեղծել հայոց գիրը, թարգմանել գրքերը հայերեն և տարածել դրանք ժողովրդի մեջ։ Բացի այդ եկեղեցին և նախարարները հասկանում էին, որ ժողովրդի միասնականության պահպանման համար պետք է ստեղծել մշակութային արժեքներ, որոնք կլինեն ինքնատիպ ու միաժամանակ կարտահայտեն ազգային ավանդույթները, ժովովրդի կենցաղը, նախասիրությունները և առաջ կտանեն ազգի զարգացումը։
4. Ի՞նչ փոփոխություններ կրեց քանդակագործությունը: Ինչպիսի՞ բովանդակությամբ քանդակներ էին տիրապետող: Ինչո՞ւ:
Միջ­նա­դա­րում հայ մշա­կույ­թի խո­րհր­դա­նի­շն են դառնում խաչ­քա­րերը, ստեղծվում են բա­րձրա­քան­դակ­նե­րն և հարթա­քան­դակ­նե­ր։ Շեն­քե­րի, ե­կե­ղե­ցի­նե­րի, պա­լատ­նե­րի և կո­թող­նե­րի վրա քան­դակ­վո­ւմ է­ին տարբեր տեսակի պատկերներ ու տեսա­րան­ներ։ Քանդակները մեծ մասամբ կրոնական բովանդակություն էին ունենում, նաև լինում էին վեր­նա­խա­վի կեն­ցա­ղին և բնակչության զբաղմունք­նե­րին վե­րա­բե­րող պատ­կեր­նե­ր։
5. Ինչո՞ւ էր եկեղեցին անհանգստացած ժողովրդի թատերասիրությամբ:
Միջնադարյան Հայաստանում զարգացում է ապրում նաև թատրոնը։ Ստեղծվում են փոքր թատերական խմբեր, որտեղ լինում են լարախաղացներ, ծաղրածուներ, դերասաններ, պարուհիներ։ Նրանք թափառում էին տարբեր քաղաքներով և զվարճացնում մարդկանց։ Բնակչությունը տարվում է թատրոնով, ինչն էլ եկեղեցու անհանգստության պատճառ է դառնում։ Կարծում եմ, եկեղեցին անհանգստանում էր, որ ժողովուրդը, տարվելով թատրոնով, կարող է եկեղեցուց և կրոնից հեռվանալ։ Եկեղեցին նույնիսկ դեմ է գնում թատրոնին, իսկ հետո իր ծիսակատարություններում թատերական տարրեր է մտցնում։
6. Ի՞նչ բնույթի կառույցներ են մեզ ավելի շատ հասել վաղ միջնադարից: Ինչո՞վ է դա բացատրվում:
Վաղ միջնադարում Հայաստանում գե­րա­կշ­ռող էր դեռ նա­խաք­րիս­տո­նե­ա­կան ժա­մա­նակ­նե­րից ժառանգ­ված ճարտարա­պե­տա­կան «­բա­զի­լիկ» ո­ճը։ Դրանք երկարավուն շի­նու­թյո­ւն­նե­ր են եղել, որոնց ծածկը բաժանված էր մեկ, երեք կամ հինգ այսպես կոչված նավերի։ Տա­րած­ված էր հատ­կա­պես ե­ռա­նավ տե­սա­կը։ Տա­ճա­րա­շի­նու­թյան մեջ էլ որոշ բաներ փոխվեցին։ V դ. հաս­տատ­վե­ցին գմ­բե­թա­վոր ե­կե­ղե­ցու եր­կո­ւ՝ գմ­բե­թա­վոր բա­զիլիկ և կե­նտ­րո­նա­գմ­բեթ տե­սակ­նե­րը։ Մեզ են հասել Սո­ւրբ Հռիփ­սի­մե­ի տա­ճա­րը և Զվա­րթ­նո­ցի տա­ճա­րը, ո­րի ա­վե­րակ­նե­րը գտն­վո­ւմ են Երևա­նից Էջ­մի­ա­ծին տա­նող ճա­նա­պար­հի­ն։ Տա­ճա­րը կա­ռո­ւց­վել է յոթ­նաս­տի­ճան պատվան­դա­նի կե­նտ­րո­նո­ւմ, շրջանա­ձև հա­տա­կագ­ծո­վ։

1910 թվականի ձմեռը շատ խստաշունչ էր Ռուսաստանում: Մոսկվայից 20 կմ հեռու գտնվող մի հաջողակ և հայտնի հյուրանոցի համար վատ ժամանակներ էին: Շաբաթներ շարունակ ոչ ոք չէր մնում այնտեղ, և հյուրանոցի տերն աշխատանքից ազատել էր աշխատակիցներից շատերին:

Մի երեկո նա զարմացավ` լսելով դռան թակոցը: Դուռը բացելով` նա տեսավ ալեխառն մորուքով, ցնցոտիավոր մի ծերունու: Ծերունին մի քանի օր դրսում` ձյան տակ էր եղել: Նա սառած էր և համարյա սովամահ: Նա հարցրեց, թե հյուրանոցի տերը կարո՞ղ էր իրեն ուտելիք և մի գիշերվա օթևան տալ:

«Իհարկե, կարող եմ, — ասաց հյուրանոցի տերը: — Մի գիշերվա օթևանի և ճաշի գումարը կկազմի 3 ռուբլի: Կարո՞ղ եք վճարել»: Ծերունին խոստովանեց, որ դրամ չուներ, սակայն եթե իրեն վռնդեին, ապա նա հաստատ ցրտամահ կլիներ:

Հյուրանոցի տերը խղճաց ծերունուն և ներս հրավիրեց նրան: Տարավ ծերունուն խոհանոց, որտեղ օջախի վրա եփվում էր բորշչ` ճակնդեղով ապուր: Հյուրանոցի տերը լցրեց մի մեծ թաս ապուր, ավելացրեց թթվասեր, այցելուին տվեց տարեկանի կես հաց: Ծերունին շատ քաղցած էր և արագ կերավ ապուրն ու հացը: Հյուրանոցի տերը ծիծաղեց` տեսնելով, որ ճակնդեղը ծերունու մորուքի վրա լաքա էր թողել:

Ցնցոտիավոր ծերունին շնորհակալություն հայտնեց հյուրանոցի տիրոջը ճաշի համար և ասաց. «Առավոտյան հեռանալիս դու ինձ չես տեսնի: Թեև ես հիմա դրամ չունեմ, բայց կվճարեմ քո 3 ռուբլին, երբ ունենամ»: Հյուրանոցի տերը ոչինչ չասաց, սակայն չէր ակնկալում երբևէ կրկին տեսնել ոչ ծերունուն, ոչ էլ 3 ռուբլին:

Վերջապես ձյունը հալվեց, և հյուրանոցի վիճակը շատ լավացավ: Մարդիկ սկսեցին հյուրանոց գալ և մնալ ավելի հաճախ, քան նախկինում:

Լինելով բարեպաշտ մարդ, գարնանը հյուրանոցի տերը որոշեց գնալ քաղաքի եկեղեցի և երախտագիտություն հայտնել Աստծուն հյուրանոցի վիճակի բարելավման և հաջողության համար: Հասնելով մայրաքաղաք, նա ուղղվեց անմիջապես դեպի եկեղեցի: Ներս մտնելուն պես նա դիտեց եկեղեցին և աչքն ընկավ պատերը զարդարող սրբապատկերներին: Նա հայացքը հառեց հատկապես հեռավոր անկյունում գտնվող մի սրբապատկերի:

Դրանում պատկերված էր ալեխառն մի ծերունի, ում դեմքն աղոտ կերպով ծանոթ էր թվում: Մոտենալով` հյուրանոցի տերը ծերունու մորուքի վրա ճակնդեղի լաքա նկատեց, ապա տեսավ սրբապատկերի տակ գրվածը` «Սուրբ Նիկողայոս»:

Հյուրանոցի տերը ցանկացավ մոմ վառել սրբապատկերի մոտ, և երբ մատներով փորփրեց հողը` տեղավորելու մոմը, ապա շոշափեց  մի փոքրիկ կոշտ բան: Դա դրամ էր` ռուբլի, կողքին կար ևս 2 ռուբլի: Հյուրանոցի տերը վերցրեց դրամները և կրկին նայեց սրբապատկերին. ճակնդեղի լաքան անցել էր, իսկ ծերունու դեմքը ժպտում էր:

1․Կարդա պատմվածքը և ինքնուրույն կազմիր հարցեր ու առաջադրանքներ՝ 5 կետից բաղկացած։
1. Արդյոք հյուրանոցի տերը ճի՞շտ արեց, որ ծերունուն ներս հրավիրեց։ Ինչո՞ւ։
2. Ինչո՞ւ էին հյուրանոցի համար վատ ժամանակներ։
3. Նկարագրե՛ք ծերունուն։
4. Փորձեք բացատրել, թե ի՞նչ էր ուզում հեղինակը հասկացնել այս պատվածքով։
5. Դուրս գրի՛ր պատմվածքից քեզ դուր եկած հատվածը։
2․Փորձիր պատասխանել կազմածդ հարցերից 3-ին։
1. Արդյոք հյուրանոցի տերը ճի՞շտ արեց, որ ծերունուն ներս հրավիրեց։ Ինչո՞ւ։
Իմ կարծիքով հյուրանոցի տերը ճիշտ վարվեց։ Նա երևի այդ ծերունուն էլ երբեք չէր տեսնի, բայց կարևորն այն էր, որ նա օգնեց նրան։ Տերը օգնեց ծերունուն, իսկ ծերունին չկարողացավ գումար վճարել հյուրանոցի տիրոջը հենց այդ պահին։ Բայց ծերունին ասաց, որ նա նրան երևի էլ չի հանդիպի, բայց 3 ռուբլին կտա։ Եվ վերջում նա վճարեց այդ գումարը։
2. Ինչո՞ւ էին հյուրանոցի համար վատ ժամանակներ։
Ռուսաստանում 1910 թվականին ձմեռը շատ խստաշունչ էր, այդ պատճառով էլ հյուրերի քանակը փոքրացել էր։
3. Նկարագրե՛ք ծերունուն։
Ծերունին ալեխառն մորուքով, ցնցոտիավոր մի ծերունի էր։

Դասարանում

1) (x+2)(x-3)=x²-3x+2x-6=x²-x-6
2) (5x-1)(2x+4)=10x²+20x-2x-4=10x²+18x-4
3) (3b+2)(4-b)=3b²+12b-2b+8=3b²+10b+8
4) (2y-5)(4y-3)=8y²-6y-20y+15=8y²-26y+15
5) (3a+4)(2a-3)=6a²-9a+8a-12=6a²-17a-12
6) (7z-3)(5z-2)=35z²-14z-15z-6=35z²-z-6
7) (2-4x)(1-3x)=12x²-4x-6x+2=12x²-10x+2
8) (3-2x)(5x+1)=10x²+2x-15x-2=10x²-13x-2
9) (4b-5c)(3b+4c)=12b²+bc+20c²

Տանը

188․
ա) x²+9x+18
բ) 6a²-13a-28
գ) 81x³-16x
դ) 6y⁴+5b²y²-4b⁴
ե) a²-b²
զ) 49ab+21a-21b-9

189.
ա) abx²-ax9+5bx-5
բ) -49b⁴+9a6
գ) y²-y-2
դ) -x²+6x-5

Նախագծի ժամանակահատված՝ Դեկտեմբեր
Նախագծի մասնակիցներ՝ 7-րդ դասարանի սովորողներ
Նպատակը՝ Հետազոտական աշխատանքների իրականացում:
Ընթացքը՝ 
Ուսումնասիրել, հետազոտել հետևյալ թեմաները.

1. Քիմիական տարրերի անվանումների ստուգաբանություն.
Արծաթի անունը «ἄργυρος», «árgyros» – «արգիրոս» (սպիտակ, փայլող, փայլատակող)։ Այստեղից էլ ծագել է արծաթի լատ.՝ argentum (արգենտում) նույնանշանակ անվանումը։ Հայերենի «արծաթ» բառի հնագույն ձևն է «արծանթ», որը սերում է վաղնջահնդեվրոպական «*h₂r̥ǵn̥tóm» արմատից։
2. Քիմիական տարրերի սիմվոլները
Որպես սիմվոլ սովորաբար օգտագործվում է տարրի անվան առաջին լատինական տառը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում ավելացվում է երկրորդը կամ մյուս տառերից մեկը։

Օրինակ՝
Ag — արծաթ (Argentum)
He — հելիում (Helium)
H — ջրածին (Hydrogenium)
O — թթվածին (Oxygeyium)
Cl — քլոր (Chlorum)

3. Քիմիական տարրերի տարածվածությունը

1. Ինչու էր անհրաժեշտ ստեղծել հայկական գրերը: Ինչ նշանակություն ունեցավ հայոց գրերի ստեղծումը մշակույթի հետագա զարգացման համար:
Եկեղեցիներիում և դպրոցներում տիրում էին հուարենն և ասորերենը։ Քրիստոնեական ուսմունքը մնում էր անհասկանալի կամ դժվարըմբռելի, և անհրաժեշտ էին հայոց գրերը, որպեզսի արքայական և եկեղեցական իշխանությունը պահպանեին։
2. Ինչու Սասանյան կայսրությունն ու Բյուզանդիան համաձայնեցին թե Արևելյան թե Արևմտյան Հայաստաններում հայկական դպրոցներ բացելուն:
Սասանյանները դեմ չէին հայոց դպրոցներին, որովհետև տեսնում էին հայերի տարանջատումը քրիստոնյա Բյուզանդիայից։ Բյուզանդիան նույնպես դեմ չէր հայկական դպրոցներ բացելուն, որովհետև մերժելու դեպքում կարող էր կորցնել Արևելյան Հայաստանի նկատմամբ իր հավակնությունները։
3. Ինչու միայն քրիստոնեության ընդունմամբ հնարավոր չէր պահպանել մշակութային առանձնահատկությունները ու միասնականությունը:
Որպեզսի պահպանեին նաև արքայությունը և իշխանությունը՝ անհրաժեշտ էին հայեց գրերը։ Հայոց եկեղեցիներում և դպրոցներում տիրում էին հունարենն և ասորերերնը։
4. Ինչու էր կարևոր թարգմանական գրականությունը: Ինչ նշանակություն այն ունեցավ:
Եկեղեցական գրքերից բացի թարգմանվում էին նաև այդ ժամանակների հայ գրողների գրքերը, որոնք զարգացնում էին գիտելիքի բոլոր ոլորտները՝ աստվածաբանությունը, փիլիսոփայությունը, պատմությունը, աշխարհագրությունը և աստղագիտությունը։
5. Ինչով էր կարևոր պատմագրական միասնական ավանդույթի ձևավորումը:
Հայոց գրերի և գրականության ստեղծումից հետո զարգանում է պատմագրությունը։ Նկատվում է պատմագրական միասնական ավանդույթ և միասնական ժամանակագրություն ստեղծելու միտում։ 
6. Ինչ գործնական նշանակություն ունեին Եզնիկ Կողբացու և Դավիթ Անհաղթի ստեղծագործությունները:

Դասարանում

183. P=15, BC=AB+2, AB=AC-1, AC=AB+1, BC=x+2
P=AB+BC+AC=x+x+1+x+2
P=3x+3
3x+3=15
3x=15-3=12
12:3=4
x=4
AB=4
AC=5
BC=6
184․
BC=AB+2
AB+AC=BC+3
AB=x
AC=x
BC=x+2
x+x=x+2+3=x2=x+5
x=5
x+2=7
AB=AC=5
BC=7
185.  P ABD=P BCD+2
BC=8
AB=x
AC=x
2x+x+BD=x+8+BD
2x=8
x=4
AB=AC=2×4=8