1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ածխածնի ենթախմբի մեջ։
Ածխածին (C), սիլիցիում (Si), գերմանիում (Ge), անագ (Sn) և կապար (Pb)
2. Ո՞ր խմբին են պատկանում այս տարրերը պարբերական համակարգում։
Այս տարրերը կազմում են պարբերական համակարգի IVA խումբը, որը սովորաբար անվանում են ածխածնի ենթախումբ:
3. Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ, մետաղներ և կիսամետաղներ այս ենթախմբում։
Այս տարրերից ածխածինն ու սիլիցիումը ոչ մետաղներ են, գերմանիումը՝ մետաղանման, իսկ անագն ու կապարը մետաղներ են:
4. Քանի՞ էլեկտրոն կա այս տարրերի արտաքին էներգիական մակարդակում։
Ածխածնի ենթախմբի տարրերի ատոմների արտաքին էներգիական մակարդակում առկա է չորսական էլեկտրոն:
5. Ի՞նչ ընդհանուր օքսիդացման աստիճաններ ունեն IVA խմբի տարրերը։
Այդ ենթախմբի տարրերն իրենցից ավելի փոքր էլեկտրաբացասականությամբ օժտված տարրերի հետ ցուցաբերում են բացասական օքսիդացման աստիճան (−4)։ Իսկ իրենցից ավելի մեծ էլեկտրաբացասականությամբ օժտված տարրերի հետ ցուցաբերում են հիմնականում
+2 և +4 օքսիդացման աստիճաններ։
6. Ո՞րն է այդ տարրերի բարձրագույն օքսիդների ընդհանուր բանաձևը։
IVA խմբի տարրերի բարձրագույն օքսիդներն ունեն RO2 բանաձև
7. Ի՞նչ բանաձև ունեն համապատասխան թթուները։
Այդ օքսիդներին համապատասխանում են H2RO3 բանաձևն ունեցող թույլ, անկայուն թթուները
8. Ինչու՞ ածխածինը և սիլիցիումը համարվում են ոչ մետաղներ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետաղներ։
Ածխածինն ու սիլիցիումը ցւոցաբերում են ոչ մետաղական հատկություններ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետակաղան։
9. Գրիր ածխածնի բոլոր օքսիդների բանաձևերը։
CO, CO2
10. Գրիր սիլիցիումի համապատասխան թթվի բանաձևը։
H2SiO3
11. Որոշիր օքսիդացման աստիճանը՝ SiO₂ միացությունում։
Si = +4
O = -2
12. Որ տարրն է ունենալու ավելի կայուն ջրածնային միացություն՝ CH₄ թե՞ SnH₄։
CH4
13. Տրված նյութերից ո՞րն է երկդիմի՝ Sn(OH)₄ թե՞ H₂CO₃։
H2CO3
14. Քանի՞ գրամ է 2 մոլ O₂։
M (O2)=32 գ/մոլ
m (O2)=2*32=64գ
15. Քանի՞ մոլ է 160 գ SO₂։
M (SO2)=64 գ/մոլ
n (SO2)=160/64=2.5 մոլ
16. Ինչպե՞ս է փոխվում տարրերի մետաղական հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս։
Պարբերական համակարգում խմբում ներքև իջնելիս տարրերի մետաղական հատկություններն ուժեղանում են, քանի որ ատոմի շառավիղը մեծանում է, իսկ վալենտային էլեկտրոնների կապը միջուկի հետ՝ թուլանում։
17. Ինչու՞ RH₄ տիպի ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ
RH4 ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ, քանի որ ատոմի շառավղի մեծացման պատճառով E — H կապի երկարությունը մեծանում է, կապը թուլանում է:
18. Ինչու՞ կապարը չի առաջացնում ջրածնային միացություն։
Կապարի ջրածնային միացությունը շատ անկայուն է, քանի որ կարգաթվի մեծացմանը զուգընթ
19. Ինչպե՞ս է փոխվում թթվային հատկությունը H₂RO₃ թթուների համար խմբում ներքև իջնելիս։
H2RO3 թթուների թթվային հատկությունները թուլանում են՝ կենտրոնական ատոմի էլեկտրաբացասականության նվազման պատճառով։
Автор: A.P.
«My friends are important in school» essay
Friends are an important part of my life, especially in school, where I spend almost all day. Friends play a big role in our lives. They can come and go but there will be one friend that will stay with you until the end. You might not talk to that friend on daily basis, rarely spend time with them but they will still stay your closest friend. Friends in school are very important because without them school would be very boring. Without school friends you wouldn’t have any good memories from your school years. It’s very important to know how to communicate with people. School isn’t just about homework and studies; it also teaches you how to be social and talk to people freely. Friends also help us grow as people. By communicating with them, we learn how to listen, respect different opinions, and solve conflicts. These are very important skills that we will need in the future. School friendships teach us how to trust others and how to be a good friend ourselves. My classmates are one of my favorite people in school. They keep my mood up for the rest of the day. I think I would hate school if I didn’t have any friends here. I also have few friends from other classes, for example eight graders. I know that when I’ll graduate, I will have the most fun memories from school with my classmates. Without them my day in school would’ve been pure sadness and boredom. In my opinion everyone should have at least one friend by their side. Someone who will cheer them up, give advices, stay close and give them unforgettable memories. My friends are important in school because they make every day more enjoyable and meaningful. Even on days when I feel tired or stressed because of homework or exams, my friends help me feel better. A simple joke, a short conversation, or even just sitting together during breaks can completely change my mood. They support me not only in fun moments but also during difficult times. Many of the happiest memories in school are created with friends. School trips, group projects, and even simple moments during lunch become special because we share them with people we care about. My most favorite memories with my classmates are from our school trips to Arates. We were singing and dancing near the campfire, playing games, not sleeping at night. I think those three days in Arates just with your classmates or friends make your friendship grow stronger. These memories will stay with us even after we graduate. In addition, friends help us feel more confident in ourselves. When we are surrounded by people who support us, we are not afraid to express our thoughts and ideas. This makes school life not only easier but also more enjoyable. Friends remind us that we are not alone, and that there is always someone who understands us. Because of them, school becomes a place full of laughter, support, and unforgettable moments. That’s why I think that friends play a huge role in school.
Վայոց ձոր
1․ Նկարագրե՛ք Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրական դիրքը:
Վայոց ձորի մարզը գտնվում է Հայաստանի հարավ-արևելքում։ Սահմանակից է հյուսիսից՝ Գեղարքունիքին, արևմուտքից՝ Արարատին, հարավից՝ Սյունիքին, արևելքից՝ Ադրբեջանին (Նախիջևան): Մարզի կենտրոնը՝ Եղեգնաձոր քաղաքն է։ Տարածքը հիմնականում լեռնային է, ունի խոր ձորեր և գետահովիտներ։
2․ Վերլուծե՛ք Վայոց ձորի բնառեսուրսային ներուժը:
Վայոց ձորը հարուստ է տարբեր բնական ռեսուրսներով: Հանքային ջրերով, օրինակ՝ Ջերմուկ, օգտակար հանածոներ՝ քար, տուֆ, մետաղական հանքեր, բարենպաստ կլիմա՝ հատկապես խաղողագործության համար, ջրային ռեսուրսներ՝ Արփա գետ։ Մարզը հատկապես հայտնի է իր բուժիչ ջրերով և գինեգործությամբ։
3. Առանձնացրե՛ք Վայոց ձորի քաղաքները և հայտնի գյուղերը:
Վայոց ձորի խոշոր քաղաքներից են Եղեգնաձորը, Ջերմուկը և Վայքը։ Հայտնի գյուղերից՝ Արենի, Եղեգիս, Գլաձոր
4. Մարզում արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Մարզում գերակշռում են շինանյութերի արտադրությունը, սննդի արդյունաբերությունն ու հանքարդյունաբերություն
5. Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։
Գյուղատնտեսության հիմնական ճյուղերն են հացահատիկի մշակությունը, խաղողագործությունը, այգեգործությունն ու անասնապահություն
6. Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։
Վայոց ձորը հարուստ է պատմամշակութային հուշարձաններով։ Մարզի նշանավոր վայրերից են՝ Գնդեվանքը, Նորավանքը, Ջերմուկի ջրվեժը, Արենիի քարանձավը։
7. Ինչ առանձնահատկությամբ է աչքի ընկնում մարզը։
Վայոց ձորը առանձնանում է իր հին գինեգործական մշակույթով, բուժիչ հանքային ջրերով, գեղեցիկ լեռնային բնությամբ, պատմական հուշարձանների մեծ քանակով։ Վայոց ձորը Հայաստանի ամենագեղեցիկ և յուրահատուկ մարզերից մեկն է։
Խնդիրներ թեստերից
1) CD-ն ABC եռանկյան կիսորդն է։ BD = 4, AD = 7, AC = 21
ա) Գտե՛ք BC կողմի երկարությունը։
AD/AC=BD/BC
7/21=4/BC
BC=21*4/7=12
բ) Գտեք ABC եռանկյան պարագիծը:
P=4+21+7+12=44
գ) Գտեք ABC եռանկյան մակերեսը։
p=44/2=22
AB=4+7=11
S=√(22-21)√(22-11)√(22-12)=√110
2) OC ճառագայթը AOB անկյունը բաժանում է 2 անկյան, որոնցից մեկը 3 անգամ փոքր է մյուսից: Գտե՛ք այդ անկյուններից մեծագույնը, եթե <AOB = 60o:
60/4=15o
15*3=45o
3) Նման եռանկյուններից մեկի կողմը 16 է, մյուս եռանկյան դրան նմանակ կողմը 4 է։ Գտե՛ք երկրորդ եռանկյան պարագիծը, եթե առաջինի պարագիծը 64 է:
16/4=64/x
x=4*64/16=16
4) Տրված են ā {1;1} և b{-2; 8} վեկտորները: Գտե՛ք 5a — 2b վեկտորի կոորդինատները։
x=5*1-2*(-2)=9
y=5*1-2*8=-11
ab={9;-11}
5) Գտե՛ք x-ը, եթե a{x; 3} և b{2; -3} վեկտորների սկալյար արտադրյալը 9 է:
(x+2)*(-3+3)=9
x+2=9
x=9-2=7
6) Շեղանկյան մակերեսը 120 է, իսկ անկյունագծերից մեկը՝ 24:
ա) Գտե՛ք շեղանկյան պարագիծը։
24*x/2=120
24x=120*2=240
x=240/24=10
բ) Գտե՛ք շեղանկյան բարձրությունը։
7) Շրջանագծի A կետի հեռավորությունը տրամագծի ծայրակետերից 3 և 4 է: Գտե՛ք շրջանագծի շառավիղը:
Թեստի նմուշ

1) 3
2) 2
3) 4
4) 3
5) 2

6) 3
7) 2
8) 1
9) 4
10) 3

11) 2
12) 4
13) 1
14) 2

15) 4
16) 4
17) 3
18) 4

Թեստի նմուշ
ԹԵՍՏ 10
1. Գտնել 1000 թվի ներկայացումը 10-ի աստիճանի տեսքով:
1) 10
2) 102
3) 103
4) 10
2. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ:
1) Երկու կենտ թվերի գումարը կենտ է:
2) Զույգ և կենտ թվերի արտադրյալը զույգ է:
3) Երկու զույգ թվերի տարբերությունը կենտ է:
4) Երկու կենտ թվերի արտադրյալը զույգ է:
3. 150 թիվը փոքրացրեցին իր 2/5 մասով։ Ի՞նչ թիվ ստացան:
1) 120
2) 60
3) 90
4) 100
4. Քանի՞ անգամ է պետք ամենափոքր երկնիշ թվին ամենամեծ երկնիշ թիվը գումարել՝ ամենափոքր քառանիշ թիվը ստանալու համար:
1) 8
2) 10
3) 9
4) 11
5. Եղբայրը 16 տարեկան է: Նա չորս անգամ մեծ է քրոջից։ Քանի՞ տարով է եղբայրը մեծ քրոջից։
1) 4
2) 8
3) 12
4) 10
6. Հինգհարկանի շենքն ունի 4 մուտք։ Մուտքերից յուրաքնչյուրի ամեն հարկում կա 3 բնակարան: Արտադրյալներից ո՞րն է երկու մուտքերի բնակարանների քանակը։
1) 2*3*4
2) 2*3*5
3) 4*5*3
4) 4*5*2
7. Արմենը մտապահել է 3, 4, 5, 6, 7 թվանշաններով գրառվող և առանց թվանշանների կրկնության թիվ։ Կարենը փորձում է կռահել մտապահված թիվը։ Որքա՞ն է մեկ փորձից այդ թիվը կռահելու հավանականությունը, եթե այդ թիվը երկնիշ է:
1) 1/8
2) 1/10
3) 1/16
4) 1/20
8. y=1/x ֆունկցիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ:
1) եթե x < 0 ապա y > 0 :
2) Բացասական x-երի համար y=1/x-ը անընդհատ է:
3) Ֆունկցիայի գրաֆիկը համաչափ է Oy առանցքի նկատմամբ:
4) Եթե դրական x-ը ձգտում է զրոյի, ապա y=1/x-ը ձգտում է ∞:
9. Պարզեցնել (p + q)3 — 3pq(p + q) արտահայտությունը
1) p3+3p2q+q3
2) p3+3pq2+q3
3) p3+q3
4) p3-q3
10. 3(x + y)2 + (x — 3y)2 արտահայտությունը ձևափոխել կատարյալ տեսքի բազմանդամի:
1) 4x2 + 12y2
2) 4x2 + 3xy + 12y2
3) 4x2 + 6y2
4) 4x2 + 12xy + 6y2
11. Քանի՞ տարր ունի բազ-մությունների հատումը A = {- 2; 0, 3/4; 4; 5} և B = {- 3; — 2; 0, 4; 5 1/3}
1) 10
2) 2
3) 3
4) 7
12. Ո՞րն է 0,9-ից փոքր և իր տասնորդական գրառման մեջ 9 թվանշան չպարունակող ամենամեծ իրական թիվը:
1) 0,(87)
3) 0,8(9)
2) 0,(8)
4) 0,(898)
(13-15) Գտնել արտահայտության արժեքը
13. (4-1— 2-3)-1
1) -4
3) 8
2)-8
4) 4
14. √24*√54
1) 36
3) 30
2) 5√5
4) 6√5
15. ((12, 42 — 82) *0,49)/(0,53 -0,33)
1) 1
3) 897.6
2) 0,7
4) 448,8
(16-18) Հավասարումներ և անհավասարումներ
16. 3(x + 0, 5) > 4, 5
1) (1; ∞)
2) (2; ∞)
3) Ø
4) (1,75; ∞)
17. √(x — 1) ≤ 3
1) [1; ∞)
2) [10 + ∞)
3) [1;4]
4) [1;10]
18. |2x — 3| = 3
1) 3
2) -3 և 3
3) 0 և 3
4) -3
(19-20) Պրոգրեսիա
19. Քանի՞ դրական անդամ ունի 3,5; 3,2; 2,9; . թվաբանական պրոգրեսիան
d=3.2-3.5=-0.3
3.5-0.3(n-1)>0
3.5-0.3n+0.3>0
3.8-0.3n>0
0.3n<3.8
n<3.8/0.3=12.66
20. Գտնել (bn) երկրաչափական պրոգրեսիայի հայտարարը, եթե b4 — b2 = 16, b5 — b3 = 32
Իռացիոնալ անհավասարումներ
1)
√x > 2
x≥0
x≥4
x=[4;∞)
√x < 2
x≥0
x<4
x=[0;4)
√x ≤ 0
x=0
√x > -10
x≥0
x=[0;∞)
√x < 7
x≥0
x<49
x=[0;49)
√x > 9
x≥0
x≥81
x=[81;∞)
√(2x — 4) > -2
2x-4≥0
x≥2
x=[2,∞)
√(2x — 4) < -3
x=∅
√(2x — 2) < 0
2x-2<0
x=∅
√(2x — 8) ≥ 0
2x-8≥0
x≥4
x=[4;∞)
√(7x — 7) < 2
7x-7<4
7x<11
x<11/7
x=[1;11/7)
√(2x — 4) < -4
x=∅
√(2x — 6) > 5
2x-6≥0
x≥3
2x-6>25
2x>25+6
2x>31
x>31/2
√(x — 9) ≤ 0
√(x-9)=0
x=9
√(5x — 10) > -3
5x-10≥0
5x≥10
x≥2
√(2x — 4) >√(x + 4)
2x-4>x+4
x>8
√(4x — 2) ≥ √(2x + 6)
4x-2≥2x+6
2x≥8
x≥4
√(2x — 4) > √(6 — x)
2x-4>6-x
3x>10
x=10/3
2) 700 կգ շաքար վաճառվելուց հետո խանութում մնաց ամբողջ շաքարի 65 %–ը:
ա) Սկզբում որքա՞ն շաքար կար խանութում:
100-65=35
700/0.35=2000
բ) Վերջում որքա՞ն շաքար մնաց խանութում:
2000-700=1300
3) 240 կգ շաքար վաճառվելուց հետո խանութում մնաց ամբողջ շաքարի 20 %–ը:
ա) Սկզբում որքա՞ն շաքար կար խանութում:
240/0.2=1200
բ) Վերջում որքա՞ն շաքար մնաց խանութում:
1200-240=960
Վերաբերականներ, եղանակավորող բառեր
Եղանակավորող բառերը վերաբերմունք արտահայտող խոսքի մաս են։ Ի տարբերություն ձայնարկությունների, որոնք արտահայտում են զգացական վերաբերմունք արտահայտում են մտածական վերաբերմունք։ Ըստ իրենց արտահայտած իմաստների, եղանակավորող բառերը լինում են՝
Հաստատական — անշուշտ, անկասկած, իհարկե, իսկապես, իրոք, անպայման
Երկբայական — գուցե, արդյոք, ասես, կարծես, երևի, մի գուցե, մի թե, իբրև
Սաստակական — անգամ, մինչև իսկ, նամանավանդ, հատկապես, նույնիսկ
Ցուցական — ահա, աղավասիկ
Սահմանափակման — գեթ, գոնե, գրեթե, լոկ, միայն, սոսկ
Զգացական — երանի, երնեք, դժբախտաբար, բարեբախտաբար, ցավոք սրտի
Զիջական — ինչևէ, ինչևիցե, այսուամենայնիվ, այնուամենայնիվ,
Պատասխանական — այո, ոչ, հա, չէ
Եղանակավորող բառերը կազմությամբ լինում են`
Պարզ — ահա, այո, լոկ, թոփ
Ածանցավոր — անկասկած, անպայման, բնականաբար, հատկապես
Բարդ — երանի թե, կարծես թե, ճիշտ որ, ըստ երևույթին
Խնդիրներ շտեմարանից
1) Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացը 6 է: Այն մեծ հիմքը տրոհում է 8 և 12 երկարության հատվածների:
ա) Գտնել սեղանի փոքր հիմքը:
12-8=4
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
S=(20+4)/2*6=72
գ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
62+82=36+64=100
√100=10
P=10*2+4+20=44
2) Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացը 24 է: Այն մեծ հիմքը տրոհում է 10 և 30 երկարության հատվածների:
ա) Գտնել սեղանի փոքր հիմքը:
30-10=20
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
30+10=40
S=(20+40)/2*24=720
գ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
242+102=576+100=676
√676=26
P=26*2+20+40=112
3) Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 3 և 11 են, մակերեսը՝ 21:
ա) Գտնել սեղանի սրունքը:
(3+11)/2*h=21
h=21/7=3
11-3=8
8/2=4
42+32=25
√25=5
բ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
P=5*2+3+11=24
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի քառակուսին:
4) Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 4 և 16 են, մակերեսը` 80:
ա) Գտնել սեղանի սրունքը:
(4+16)/2*h=80
h=80/10=8
16-4=12
12/2=6
82+62=100
√100=10
բ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
P=10*2+4+16=40
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի քառակուսին:
5) ABCD-ն ուղղանկյուն սեղան է, <D = <C = 90օ, BC = 25, CD = 10, <ABD = 90օ:
ա) Գտնել AD հիմքի երկարությունը:
բ) Գտնել ABD եռանկյան արտագծած շրջանագծի տրամագծի երկարությունը:
գ) Գտնել ABCD ուղղանկյուն սեղանի մակերեսը:
6) ABCD-ն ուղղանկյուն սեղան է, <D = <C = 90օ, BC = 9, CD = 3, <ABD = 90օ:
ա) Գտնել AD հիմքի երկարությունը:
բ) Գտնել ABD եռանկյան արտագծած շրջանագծի տրամագծի երկարությունը:
գ) Գտնել ABCD ուղղանկյուն սեղանի մակերեսը:
«Քաղաքացիություն» հասկացությունը
Առաջադրանք
1․ ՀՀ Սահմանադրությունից հանե՛ք այն հոդվածները, որոնք վերաբերում են ՀՀ քաղաքացիությանը։
ՀՀ Սահմանադրությունում քաղաքացիությանը վերաբերող հիմնական հոդվածներն են՝
Հոդված 47 – ՀՀ քաղաքացիության իրավունքը` յուրաքանչյուր ոք ունի քաղաքացիություն ունենալու իրավունք
Հոդված 48 – Քաղաքացիության ձեռքբերումը և դադարեցումը՝ ոչ ոք չի կարող կամայականորեն զրկվել քաղաքացիությունից։ Քաղաքացիության ձեռքբերման և դադարեցման կարգը սահմանվում է օրենքով։
2․ Համեմատե՛ք «մարդ» և «քաղաքացի» հասկացությունները։
«Մարդ» հասկացությունը ավելի լայն է (բոլոր մարդիկ)։ «Քաղաքացի»՝ կոնկրետ պետության հետ կապված կարգավիճակ է։ Քաղաքացին Ունի ոչ միայն իրավունքներ, այլև պարտականություններ տվյալ պետության նկատմամբ։ Իսկ մարդը ունի բնական իրավունքներ՝ անկախ պետությունից
3․ Թվարկե՛ք ակտիվ քաղաքացուն բնորոշ հատկանիշներ։ Իսկ դուք ձեզ համարու՞մ եք ակտիվ քաղաքացի․պատասխանը հիմնավորե՛ք փաստերով /բլոգային աշխատանք/․
Ակտիվ քաղաքացին փորձում է փոփոխություն բերել իր համայնքում, մասնակցում է ընտրություններին, հետաքրքրված է երկրի խնդիրներով, պահպանում է օրենքները, արտահայտում է իր կարծիքը, մասնակցում է հասարակական կամավորական աշխատանքներին։