Упражнение 7. Вместо точек поставьте союзы что или чтобы.
l. Преподаватель сказал нам, чтобы мы прочитали эту книгу. Он сказал, что эта
книга очень интересная.
2. Врач сказал больному, что у него неопасная болезнь. Он сказал, чтобы больной принимал лекарство.
3. Отец написал мне, чтобы летом я приехал домой. Он написал, что они с мамой очень хотят видеть меня. Я написал родителям, что летом я обязательно приеду к ним.
4. Я сказал товарищу, что я куплю билет в кино. Товарищ сказал мне, чтобы я купил ему два билета.
5. Преподаватель сказал, что сегодня мы будем писать сочинение. Он сказал, чтобы мы писали внимательно.
6. Мой друг сказал мне, чтобы я посмотрел балет «Лебединое озеро». Он сказал, что он смотрел этот балет в Большом театре.

Упражнение 8. Замените прямую речь косвенной.
А) 1. Мой друг спросил меня: «Почему ты не был вчера на вечере?»
Мой друг спросил меня почему я не был вчера в театре.
2. Он спросил нас: «Вы пойдѐте завтра в театр?»
Он спросил нас пойдем ли мы завтра в театр.
3. Анна сказала Павлу: «Позвони мне сегодня вечером».
Анна сказала Павлу, чтобы он позвонил ей сегодня вечером.
4. Я сказал ей: «Подожди меня здесь».
Я сказал ему, чтобы он подождал меня здесь.
5. Она спросила брата: «Ты можешь помочь мне?»
Я спросила брата может ли он помочь мне.
6. Он спросил меня: «Ты помнишь этого человека?»
Он спросил меня помню ли я этого человека.
7. Мой друг спросил меня: «Куда ты положил мой портфель?»
Мой друг спросил меня куда я положил его портфель.
8. Я спросил Виктора: «Ты приходил ко мне вчера?»
Я спросил Виктора приходил ли он ко мне вчера.
9. Он попросил меня: «Помоги мне, пожалуйста».
Он попросил меня, чтобы я помог ему.
10. Олег попросил меня: «Ты прочитаешь эту книгу до субботы?»
Олег попросил меня, чтобы я прочел эту книгу до суботты.

Б) 1. Он спросил нас: «Куда вы идѐте?» Мы ответили ему: «Мы идѐм в
кино».
Он спросил нас, куда мы идём. Мы ответили ему, что мы идём в кино.
2. Он спросил меня: «Ты читал эту книгу?» Я ответил: «Нет, не читал».
Он сказал мне: «Я могу дать тебе книгу на два дня».
Он спросил меня, читал ли я эту книгу. Я ответил, что не читал. Он сказал мне, что может дать мне книгу на два дня.
3. Мать спросила сына: «Ты был вчера в кино?» Сын ответил: «Да, был». Мать спросила: «С кем ты ходил в кино?» Он ответил: «Я ходил Ее товарищем».
Мать спросила сына, был ли он вчера в кино. Сын ответил, что был. Мать спросила, с кем он ходил в кино. Он ответил, что ходил с её товарищем.
4. Товарищ попросил меня: «Объясни мне эту задачу». Я сказал ему: «Попроси Антона, потому что я сам не знаю, как решать еѐ».
Товарищ попросил меня, чтобы я объяснил ему эту задачу. Я сказал ему, чтобы он попросил Антона, потому что я сам не знаю, как её решать.
5. Я попросил друга: «Расскажи мне, как ехать в театр». Он сказал: «Спроси Анну, потому что она была в этом театре».
Я попросил друга, чтобы он рассказал мне, как ехать в театр. Он сказал, чтобы я спросил Анну, потому что она была в этом театре.

Առաջադրանքներ․
1) Օգտագործելով R շառավիղով շրջանագծի C երկարության բանաձևը, լրացրեք աղյուսակի դատարկ վանդակները։ Օգտվեք π = 3, 14 արժեքից։

2) Ինչպե՞ս կփոխվի շրջանագծի երկարությունը, եթե շրջանագծի շառավիղը`
ա) մեծացվի երեք անգամ
Երկարությունը կմեծանա 3 անգամ
բ) փոքրացվի երկու անգամ
Երկարությունը կփոքրանա 2 անգամ
գ) մեծացվի k անգամ
Երկարությունը կմեծանա k անգամ
դ) փոքրացվի k անգամ
Երկարությունը կփոքրանա k անգամ

3) Ինչպե՞ս կփոխվի շրջանագծի շառավիղը, եթե շրջանագծի երկարությունը`
ա) մեծացվի k անգամ
Շառավիղը կմեծանա k անգամ
բ) փոքրացվի k անգամ
Շառավիղը կփոքրանա k անգամ

4) Որոշեք շրջանագծի շառավիղը, եթե շրջանագիծն իր տրամագծից 107 սմ–ով երկար է։
C=2R+107
2πR=2R+107
4.28R=107
R=107/4.28=25

5) Շոգեքարշն անցավ 1413 մ։ Գտեք շոգեքարշի անիվի տրամագիծը, եթե հայտնի է, որ այն կատարել է 300 պտույտ։
C=300*2πR=1413
2R=1413/300*3.14=1.5

6) 4 սմ շառավիղ ունեցող շրջանային աղեղը, որի աստիճանային չափը 120° է, հավասար է մեկ այլ շրջանագծի երկարությանը։ Գտեք այդ շրջանագծի շառավիղը։

Առօրյա կյանքում հաճախ եք լսել «թթու» բառը։ Սննդի մեջ օգտագործել եք քացախաթթու, կիտրոնաթթու, չհասած խնձոր ուտելիս զգացել եք խնձորաթթվի համը: Ի՞նչն է ընդհանուր այդ թթուների համար: 
Քացախաթթվի կիտրոնաթթվի և խնձորաթթվի ընդհանուր հատկանիշը նրանց թթու համն է, որը պայմանավորված է քիմիական կառուցվածքում շարժունակ ջրածնի ատոմների առկայությամբ։
2. Ո՞ր շարք են ներառված միայն թթվային օքսիդներ.
ա) CaO, CuO, CO
բ) CO2, Li2O, N2O3 
գ) SO2, CO2, N2O
դ) Na2O, K2O, Li2O 
3. Ո՞ր թթուներն են համապատասխանում N2O3, N2O5, SO2 օքսիդներին: 
Գրե՛ք այդ օքսիդների և ջրի միջև ընթացող ռեակցիաների հավասարումները, անվանե՛ք սկզբնանյութերն ու արգասիքները: 
N2O3+H2O=2HNO2
N2O5+H2O=2HNO3
SO2+H2O=H2SO3
4. Ի՞նչ է թթվային մնացորդը: Գրե՛ք ազոտական, ծծմբական և ֆոսֆորական 
թթուների թթվային մնացորդների բանաձևերը, որոշե՛ք վալենտականությունը:
HNO3. թթվային մնացորդ — NO3, վալենտականություն — I
H2SO4. թթվային մնացորդ — SO4, վալենտականություն — II
H2PO4. թթվային մնացորդ — PO4, վալենտականություն — II
5. Ո՞ր նյութն ունի ավելի մեծ Mr․
ա) N₂ թե՞ O₂
O2
բ) CH₄ թե՞ CO₂
CO2
գ) NaCl թե՞ KCl
KCl
6. Պատրաստել ենք 100 գ 5% աղի լուծույթ։ Քանի՞ գրամ աղ կա լուծույթում։
100*5/100=5
Աղ՝ 5գ
Ջուր՝ 100-5=95գ
7. Նշե՛ք ռեակցիայի տեսակները
ա) 2H₂ + O₂ → 2H₂O — միացման
բ) NaOH + HCl → NaCl + H₂O — փոխանակման
գ) Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu — տեխակալման
դ) CaO + H₂O → Ca(OH)₂ — միացման
8. Հաշվե՛ք թթվածնի զանգվածային բաժինը H3PO4 ի մոլեկուլում.
Mr (H3PO4)=98
ω (H)=)1*3/98)*100=3.061
9.Գտիր տարրերի օքսիդացման աստիճանները: 
ա) NH₃
N — -3
H — +1
բ) NO
N — +2
O — -2
գ) N₂
N — +1
դ) HNO₃
H — +1
N — +5
O — -2
10. Քանի՞ էլեկտրոնային թաղանթ ունի Al (Z = 13) ատոմը: Գրիր էլեկտրոնային բանաձևը:
ա) 2
բ) 3
գ) 4
դ) 13
Էլեկտրոնային բանաձև՝ 1s²2s²2p⁶3s²3p¹
11. Ո՞ր տարրի արտաքին թաղանթում կա 6 էլեկտրոն.
ա) N
բ) O
գ) F
դ) Ne
12. Քանի՞ մոլ է 34 գ NH₃-ը։
M (NH3)=17գ/մոլ
n (NH3)=34/17=2 մոլ
13. Քանի՞ լիտր N₂ կա 0.5 մոլի դեպքում (նորմալ պայմաններում)
n (N2)=0.5 մոլ
V=0.5*22.4=11.2լ
14. Քանի՞ գ է 0.2 մոլ H₃PO₄-ը
n (H3PO4)=0.2 մոլ
M (H3PO4)=98գ/մոլ
m (H3PO4)=0.2*98=19.6գ
15. Քանի՞ գ NH₃ կստացվի 28 գ N₂-ից
Հավասարում՝
N₂ + 3H₂ → 2NH₃
M (N2)=28 գ/մոլ
n (N2)=28/28=1 մոլ
n (NH3)=2/1=0.5 մոլ
M (NH3)=17գ/մոլ
m (NH3)=0.5*17=8.5գ
16. Քանի՞ մոլ է 44.8 լ N₂ (նորմալ պայմաններում)
Vm=22.4լ
V (N2)=44.8լ
n (N2)=44.8/22.4=2մոլ

Առաջադրանքներ․
1) Տրված է f(x) = |x — 1| ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 2, բ) 0, գ) –2 կետում:
ա) f(x)=|2-1|=|1|=1
բ) f(x)=|0-1|=|-1|=1
գ) f(x)=|-2-1|=|-3|=3
2) Տրված է f(x) = 2|x + 3| ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) – 5, բ) 1, գ) –3 կետում:
ա) f(x)=2|-5+3|=4
բ) f(x)=2|1+3|=8
գ) f(x)=2|-3+3|=0
3) Տրված է f(x) = |x — 4| ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 2, բ) 0, գ) -4, դ) 7 արժեքը:
ա) f(x)=|x-4|=2
x-4=2, x=6
x-4=-2, x=2
բ) f(x)=|x-4|=0
x-4=0, x=4
գ) Լուծում չկա
դ) f(x)=|x-4|=7
x-4=7, x=11
x-4=-7, x=-3
4) Տրված է f(x) = |x + 9| ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 1, բ) 8, գ) -1, դ) 5 արժեքը:
ա) f(x)=|x+9|=1
x+9=-1, x=-10
x+9=1, x=-8
բ) f(x)=|x+9|=8
x+9=8, x=-1
x+9=-8, x=-17
գ) Լուծում չկա
դ) f(x)=|x+9|=5
x+9=5, x=-4
x+9=-5, x=-14
5) Նկարում պատկերված է y = f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գծե՛ք y = |f(x)| ֆունկցիայի գրաֆիկը.

ա)
բ)
գ)
դ)
ե) y=(1;3), x=[-20;20]
զ)

1. 1) 1
2. 2) 31.5
3. 3) 6
4. 2) 95
5. 3) 5
6. 2) 18

7. 4) [-2;+∞)
8. 2) 4
9. 4) -2
10. 3) {1;2}
11. 2) B (-1;3)

12. 3) 1/2
13. 2) 1 3/5
14. 3) 19
15. 2) a³-a⁵

16. 2) 4
17.
18. 3) (-∞;2)U(3;+∞)

ТЕСТ
1. Павел Иванович Выходцев получил письмо ….
а) от старого друга
б) от своей жены, уехавшей в гости к маме
в) от незнакомой женщины с признанием в любви и приглашением на свидание

2. Когда Павел Иванович получил письмо, он ….
а) обрадовался и сразу же решил пойти на свидание
б) долго размышлял и наконец решился встретиться с автором письма
в) сразу забыл о письме

3. Выходцев пришёл к выводу, что автором письма была ….
а) какая-нибудь вдова из дачного посёлка
б) его жена
в) молодая симпатичная блондинка, которую он однажды встретил на прогулке

4. Павел Иванович подумал, что ….
а) он ещё хорош собой, поэтому его можно полюбить
б) в него нельзя не влюбиться
в) влюбиться можно только в молодого человека

5. Когда Павел Иванович решил пойти на свидание, он —
а) оделся кое-как
б) долго думал, как одеться
в) стал красиво одеваться

6. Уходя из дома, Павел Иванович сказал жене, что ….
а) у него болит голова, поэтому он хочет прогуляться
б) он идёт встретиться с её братом
в) он хочет поспать на свежем воздухе в беседке

1. Օրգանիզմների անհատական զարգացում՝ սաղմնային և հետսաղմնային զարգացում։
Օրգանիզմների անհատական զարգացումը բեղմնավորված ձվաբջջից կամ մարմնի մեկ բջջից սկսվող և մինչև մահ տևող գործընթաց է։ Սաղմնայինը ներառում է տրոհումը, գաստրուլյացիան և օրգանոգենեզը, իսկ հետսաղմնայինը՝ աճն ու ձևավորումը՝ մինչև սեռահասունություն:
Տրոհման ժամանակ ձևավորվում է բլաստուլան՝ բազմաբջիջ սաղմը։ Տրոհման առաջին պահին զիգոտը բաժանվում է, ձևավորելով բլաստոմերների մեծ քանակ։ Բլաստոմերները հեռանում են սաղմի կենտրոնից, ձևավորելով խոռոչ։ Ի վերջո, սաղմն ընդունում է միմյանց կիպ հարող միաշերտ բլաստոմերների պատով պղպջակի տեսք, որը կոչվում է բլաստուլա: Գաստրուլյացիայի ժամանակ սաղմը չի աճում, քանի որ բացակայում է բջիջների բաժանումը։ Առաջանում են սաղմնային երկու թերթիկները՝ արտաքին՝ էկտոդերմը, ներքին՝ էնտոդերմը, և նրանց միջև մեզոդերմը։ Էկտոդերմի բջիջներից ձևավորվում են նյարդային համակարգը, զգայարանները, մաշկի էպիթելը, ատամների էմալը, էնտոդերմից՝ աղիների էպիթելը, մարսողական գեղձերը, խռիկների և թոքերի էպիթելը, մեզոդերմից՝ մկանային, շարակցական, ոսկրային հյուսվածքները, երիկամները, սեռական գեղձերը, արյունատար համակարգը և այլն։
2. Լրիվ և թերի կերպարանափոխություն։
Կերպարանափոխությունը միջատի զարգացման ընթացքում նրա կառուցվածքի փոփոխությունն է։ Լրիվ կերպարանափոխությունն ունի 4 փուլ՝ ձու — թրթուր — հարսնյակ — հասուն միջատ։ Թրթուրը շատ է տարբերվում հասուն միջատից։ Թերի կերպարանափոխությունն ունի 3 փուլ՝ ձու — թրթուր→ հասուն միջատ։
3. Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ բազմացում։
Անսեռ բազմացմանը մասնակցում է մեկ ծնող։ Անսեռ բազմացման օրինակներ են՝ բջջի բաժանումը, բողբոջումը, սպորներով բազմացումը։ Սերունդները գենետիկորեն նույնական են ծնողին։ Սեռական բազմացմանը մասնակցում են երկու ծնող։ Տեղի է ունենում արական և իգական գամետների միացում։ Սերունդները ունենում են նոր գենետիկ համադրություն։
4. Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները՝ ժառանգականություն և փոփոխականություն։
Ժառանգականությունը օրգանիզմների հատկությունների փոխանցումն է ծնողներից սերունդներին։ Իսկ փոփոխականությունը օրգանիզմների հատկությունների տարբերությունն է միմյանցից և ծնողներից։
5. Մենդելի առաջին օրենքը։
Եթե խաչասերվող օրգանիզմները միմյանցից տարբերվում են մեկ հատկանիշով, ապա այդպիսի խաչասերումը կոչվում է միահիբրիդային խաչասերում: Այսպիսով՝ միահիբրիդային խաչասերման ժամանակ ուսումնասիրվում է միայն մեկ հատկանիշ։ Միահիբրիդային խաչասերման առաջին սերնդում առաջացած օրգանիզմների ձևերը բոլորը միմյանց նման են և նման են դոմինանտ ծնողին
6. Մենդելի երկրորդ օրենքը
Հիբիդների առաջին սերնդում ռեցսիվ հատկանիշը չի դրսևորվում, այն ի հայտ է գալիս երկրորդ սերնդում և կազմում սերնդի առանձնյակների մոտ 25%-ը: Այս օրինաչափությունն իր արտացոլումն է գտել։ Օրենքը պնդում է, որ առաջին սերնդի հիբիդները հետագա բազմացման արդյունքում տալիս են ճեղքավորում, նրանց սերնդում նորից հայտնվում են ռեցեսիվ հատկանիշներով առանձնյակներ: Դժվար չէ համոզվել, որ երկրորդ սերնդում դիտվող ճեղքավորումը ըստ ֆենոտիպի 3:1 է, իսկ ըստ գենտիպի ` 1:2:1:
7. Փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանք։
Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ
Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն

Առաջադրանքներ․
1) Գտե՛ք թվային տվյալների լայնքը, մոդն (եթե ունի) ու մեդիանը.
ա) 2, 2, 2, 5, 5, 8, 10
Լայնք — 10-2=8
մոդ — 2
մեդիան — 5
բ) -5, 4, 2, 6, 6, 8, 8, 8
Լայնք — 8-(-5)=13
մոդ — 8
մեդիան — (6+6)/2=6
գ) -105, 12, 12, 250, 233, 205, 12
Լայնք — 250-(-105)=310
մոդ — 12
մեդիան — 250
դ) -20, -120, 0, 15, 7, 7, 120, 500
Լայնք — 500-(-120)=620
մոդ — 7
մեդիան — (15+7)/2=11

2) Հաշվե՛ք թվային տվյալների միջին թվաբանականն ու մեդիանը.
ա) 1, 3, 3, 5, 7
Միջին թվաբանական — (1+3+3+5+7)/5=3.8
մեդիան — 3
բ) 5, 2, 1, -2, 7, -4
Միջին թվաբանական — (5+2+1-2+7-4)/6=1.5
մեդիան — (1-2)/2=-0.5
գ) 4,5,7,5,-8, 45
Միջին թվաբանական — (4+5+7+5-8+45)/6=9.6
մեդիան — (7+5)/2=6
դ) 2, 2, 8, 8, 8, 250, -120
Միջին թվաբանական — (2+2+8+8+8+250-120)/7=22.57
մեդիան — 8
ե) 1, 1, 1, 1, 5, 5, -6, -10
Միջին թվաբանական — (1+1+1+1+5+5-6-10)/8=-0.25
մեդիան — (1+5)/2=3

3) Գտե՛ք թվային տվյալների միջինը, մոդը, մեդիանը և լայնքը.
ա) 0, 0, 5, 5, 10, 10, 10, 10, 10
Միջին թվաբանական — (5+5+10+10+10+10+10)/9=6.6
մեդիան — 10
լայնք — 10-0=10
մոդ — 10
բ) 1, 1, 2, 2, 2, 19, 20, 21
Միջին թվաբանական — (1+1+2+2+2+19+20+21)/8=8.5
մեդիան — (2+2)/2=2
լայնք — 21-1=20
մոդ — 2
գ)-6, 6, 0, -3, 3
Միջին թվաբանական — (-6+6-3+3)/5=0
մեդիան — 0
լայնք — 0
մոդ — չկա
դ) –10, 0, 0, 12, 13, 12, 12
Միջին թվաբանական — (-10+12+13+12+12)/7/=5.57
մեդիան — 12
լայնք — 12-(-10)=22
մոդ — 12

4) Գտե՛ք a-ի թվային արժեքը, եթե հայտնի է, որ a, 1, 1, 2, 2, 4 բնական թվերի՝
ա) մոդը 2 է
2, 1, 1, 2, 2, 4
a=2
բ) մեդիանը 1.5 է
2, 1, 1, 2, 2, 4
a=2
գ) լայնքը 4 է
0, 1, 1, 2, 2, 4
a=0
դ) միջինը 3 է
8, 1, 1, 2, 2, 4
a=8
ե) մեդիանը մեծ է մոդից
1, 1, 1, 2, 2, 4
a=1

Թեմա՝ Հայերը Երկրորդ աշխարհամարտում

Սահիկաշարը