Շաբաթ օրը, ամսի 24-ին, ընկեր Արմինեի և դասրանցիներիս հետ գնացինք Գետամեջ գյուղ: Այն շատ գեղեցիկ գյուղ էր: Առաջինը մտանք Նոր Հաճնի եկեղեցի: Աղոթեցինք և նույնիսկ մոմ վառեցինք: Հետո գնացինք արդեն Գետամեջ գյուղ, հանդիպեցինք գեղեցիկ տեսարանների և շատ հաճելի զգացողություններ ունեցանք: Մտանք Քարերի Սիմֆոնիա, շատ գեղեցիկ էր: Առաջ գնացինք և տեսանք Հրազդան գետը, բազմաթիվ հետաքրքիր քարեր, նոր միջատներ: Գյուղում տեսանք մի աղջկա, ով նկարել էր իր տան պատերը, աղբյուրից ջուր ենք խմել…մի խոսքով լավ էր: Վերջին վայրը, որ տեսանք դա ԼԵՎՈՆԻ ԱՍՏՎԱԾԱՅԻՆ ԳԵՏՆԱՓՈՍ-ն էր: Պատմությունը սա է, Լևոն անունով մի պապիկ 44 տարեկանից սկսած 23 տարի փոս է փորել և այդ փոսը դարձել է քարանձավ: Փոսը փորելուց հետո նա մահանում է՝ թողնելով այդ փոսը իր ընտանիքին: Քարանձավում կար տարբեր ձևերի կուժեր, մոմեր և կրակ: Մենք գտնվում էինք 18 մ խորության վրա և շատ ցուրտ էր: Այս ճամփորդությունը շատ լավ անցավ։

1. Подбери к словам, которые отвечают на вопрос кто? или что?, подходящие по смыслу слова, которые отвечают на вопросы какой? какая? какое? Запиши словосочетания.
   Снег — белый, пушистый.
   Зима — холодная, морозная.
   Небо — безоблачное, серое.
   
   Слова для справок: пушистый, белый, холодная, морозная, блестящий, ранняя, хмурое, серое, безоблачное.

В каком случае слова, обозначающие признак предмета, отвечают на вопрос какие?
В множоственном числе.

2. Каждый предмет можно охарактеризовать по разным признакам:
по цвету, по форме, по весу, по материалу, из которого он сделан, по размеру, по вкусу, по запаху, по
температуре.

Сам придумай примеры.

Стол (какой?) — белый, круглый, тяжёлый, стеклянный, большой, холодный.
Дом (какой?) — красный, квадратный, очень тяжёлый, каменный, большой, тёплый.
Окно (какое?) — голубое, прямугольное, лёгкое, стеклянное, маленькое, холодное.
Ваза (какая?) — фиолетовая, круглая, лёгкая, керамическая, большая, тёплая.
Дверь (какая?) — коричневая, прямоугольная, тежолая, дереванная, большая, холодная.

Например, ваза (какая?) стеклянная, большая, белая.

3. Прочитай текст. Определи его тему. Придумай название.
Был март месяц. У самого края крыши лежала большая глыба снега. От весеннего солнышка снег быстро таял. На снегу сидел воробей. Он смотрел кругом и радовался весне. Не видел серенький, что огромный рыжий кот подбирается всё ближе и ближе к нему.

Вдруг снежная глыба упала.
—Чирик! — весело крикнул воробей и вспорхнул на веточку берёзы.
—Мяу! — недовольно промяукал рыжий кот, отряхиваясь от снега.

Название — «Воробей и кот»

Ответь на вопросы.
Какое было время года? — Была весна.
Где лежала снежная глыба? — У самого крыши.
Где сидел воробей? — На снегу.
Кто подбирался к воробью? — Огромый рыжий кот.
Что хотел сделать кот? — Кот хотел поймать воробья.
Почему упала снежная глыба? — Снежная глыба растаела и упала.
Почему снег не упал на воробья? — Он улетел на веточку берёзы.
Чем кот был недоволен? — Потому-что не успел поймать воробья.

• Աննան  24 տետրի համար վճարեց  200 դրամ ավելի, քան Աշոտը  20 տետրի համար։ Նարեն 15 տետերի համար որքա՞ն վճարեց։
  Լուծում
  24-4=20
  200:4=50
  15×50=750
  
  
• Հավասարակողմ եռանկյան պարագիծը 150  դմ է։ Գտիր այն քառակուսու մակերեսը, որի կողմը հավասար է այդ եռանկյան կողմին։
  Լուծում
  P=150:3=50
  S=50×50=2500
  
  
• Արամը  ունի 500 դրամով ավելի քան Դավիթը։ Հաշվի՛ր, թե որքան դրամ ունի նրանցից յուրաքանչյուրը, իմանալով, որ նրանք միասին ունեն  2500 դրամ։
  Լուծում
  2500-500=2000
  2000:2=1000
  1000+500=1500
  Արամ-1500
  Դավիթ-1000
  
  
• Հրանտը  ունի 400 դրամով  քիչ քան Ռազմիկը։ Հաշվի՛ր, թե որքան դրամ ունի նրանցից յուրաքանչյուրը, իմանալով, որ նրանք միասին ունեն  2400  դրամ։
  Լուծում
  2400-400=2000
  2000:2=1000
  1000+400=1400
  Հրանտ-1000
  Ռազմիկ-1400
  
  
• Ռուբենը ունի  2 անգամ ավելի դրամ քան Նարեն։ Հաշվի՛ր, թե որքան դրամ ունի նրանցից յուրաքանչյուրը, իմանալով, որ նրանք միասին ունեն  2400  դրամ։
  Լուծում
  2400:3=800
  800×2=1600
  Ռուբենը-1600
  Նարեն-800
  
  
• Դավիթը   ունի  4 անգամ ավելի դրամ    քան Նարեկը։ Հաշվի՛ր, թե որքան դրամ ունի նրանցից յուրաքանչյուրը, իմանալով, որ նրանք միասին ունեն  5000 դրամ։
  
  Լուծում

         5000:5=1000

         1000*4=4000
         Նարեկ-1000
          Դավիթ-4000

• Երկու կից հողամասերից մեկի մակերերսը 2 անգամ մեծ է մյուսի մակերեսից։ Հաշվի՛ր յուրաքանչյուր հողամասի  մակերերսը՝ իմանալով, որ դրանք միասին 2100  սմ² են։
  Լուծում

       2100:3=700

       700*2=1400

• Գտիր 12 սմ կողմով քառակուսու մակերերսի  մասը։
  Լուծում

         12*12=104

         104:4=26

         26*3=78

• Քառակուսու մակերեսը   25  քառակաուսի մետր է։ Գտի՛ր քառակուսու պարագիծը։
  Լուծում

          25=5*5

          2*(5+5)=20

1. Шар в окошке
   
   Дима заболел. Лежит в постели. И никто к нему  в гости не приходит. Нельзя, заразиться могут. Лежит Дима в пижаме, смотрит в окно. А что с третьего  этажа увидишь? Небо. Редко, когда самолёт пролетит, да  и то только слышно бывает, а не видно.  И вдруг видит Дима: красный шарик поднялся!  К самому окну! Поднялся  и стал у стекла. Постоял,  потом стал дёргаться.  Вверх-вниз, вверх-вниз.  Что такое?  Не поймёт Дима. Видит:  на шарике рожица на ри-сована. Тогда Дима понял:  это, наверное, Митя  придумал. Стало Диме хорошо. Кажется, пустяк – шарик  в окошке, а Дима лежит и представляет себе, как Митя за верёвочку дёргает. А рядом, наверное, Катя стоит и  смеётся. И все ребята, наверное, стоят, советы дают. Хорошо, когда о тебе друзья помнят.

Найдём в нём антонимы. Подберём антонимы к словам: Поднялся, хорошо, смеётся, нельзя, редко.

Поднялся-опустился
хорошо-плохо
смеётся-плачет
нельзя-можно
редко-часто

Дополнительная работа.

Дима болен. Катя позвонила ему по телефону. Прочитаем
разговор Кати и Димы в лицах.

– Здравствуй, Дима! Это я, Катя.
– Здравствуй, Катя! Как хорошо, что ты позвонила!
– Дима, как ты себя чувствуешь?
– Уже лучше.
– Дима, ты вчера видел шар?
– Да, конечно. Я очень обрадовался! Это Митя придумал?
– Да. Как ты догадался?
– Он ведь всегда придумывает что-нибудь интересное. А рожицу
кто нарисовал? Ты?
– Да, рожицу нарисовала я. Она была смешная, правда?
– Да, очень. Большое вам всем спасибо.
– Что ты? Пожалуйста! Мы всё время о тебе думаем. Хотим, чтобы
ты быстрее поправился.
– Спасибо! Я тоже хочу быстрее выздороветь.
– До свидания, Дима!
– До свидания, Катя! Передай привет всем ребятам.


2. Страшный зверь

Мышка вышла гулять. Гуляла по двору, гуляла и пришла опять к маме. – Мама, я двух зверей видела. Один – страшный, а другой – добрый. Мама спросила: – Какие это звери? – Один страшный, ходит по двору и громко кричит: „Ку-ка-ре-ку!” – Это петух, – сказала старая мышь. – Он добрый. Его не бойся. Ну а другой зверь? – Другой лежит на солнышке, смотрит на меня и тихо поёт: „Мяу-мяу-мяу!” Старая мышь сказала: – Глупая ты, глупая! Ведь это кошка. Страшнее кошки зверя нет.

Отгадаем загадку.

Маленький рост,

Длинный хвост.

Собирает крошки,

Прячется от кошки.

Ответ — Мышь

Բակտերիաներ: Մանրէներն այնքան փոքր են, որ անզեն աչքով տե­սանելի չեն: Դրանք տեսանելի են դառնում միայն խոշորացնող սարքերի օգնությամբ: Հոլանդացի վարպետ և բնագետ Անտոնի վան Լևենհուկը, այդպիսի մի պարզ սարք ստեղծելով, բացահայտեց մանրէները: Մանրէների մի մեծ մասը բակտերիաներն են: Դրանք պարզունակ միաբջիջ օրգանիզմներ են, որոնք սնվում, շարժվում, կիսվում և բազմանում են, օժտված են նաև այլ հատկություններով:

Բակտերիաները տարբեր ձևի են՝ ցուպիկաձև, գնդաձև, ստորակետաձև, պարուրաձև և այլն: Այդ ձևն ապահովվում է որոշա­կի լավ արտահայտված արտաքին կառույցով, որը շրջապատում է բակ­տերիան: Նման կառույցը նաև պաշտպանում է բակտերիան միջավայրի տարբեր անբարենպաստ գործոններից, օրինակ՝ սուր առարկաներից, բարձր ջերմաստիճանից կամ ճնշումից, քիմիական տարբեր նյութերից: Բակտերիաները շատ կայուն են:

Բակտերիաների միջև կան նաև գույնի, չափսի և այլ տար­բերություններ: Բակտերիաների մեծ մասն անգույն է:

Բակտերիաներն ունեն սնման տարբեր եղանակներ. մի դեպքում իրենք են առաջացնում օրգանա­կան նյութեր, մյուսում՝ օգտվում են պատրաստի նյութերից: Հո­ղում բակտերիաները շատ են (1 գրամ հողում կարող են գտնվել միլիոնավոր բակտե­րիաներ):

Բակտերիաների առանձնահատկություններից է արագ կիսումը, որի հաշվին նրանց թվաքանակր մեծ է:

Բակտերիաների մի մասը մեծ օգուտ է տալիս բնությանը: Դրանք նպաստում են որոշ բույսերի աճին և զարգացմանը, կենդանիների և մար­դու սննդառությանը։ Սակայն բակտերիաների մյուս մասը փչացնում է տարբեր պիտանի առարկաներ, բույսերում, կենդանիներում և մարդու օր­գանիզմում առաջացնում տարբեր հիվանդություններ: Այդ բակտերիանե­րը վնասակար են:

Սնկեր: Սնկերն ավելի մեծ չափերի են հասնում, քան բակտերիաները: Ունեն տարբեր ձևեր: Սնկերի մեծ մասը բազմաբջիջ է: Սնկերի մարմինը կազմված է թելերից: Որոշ սնկերում տարբերում են նաև գլխիկ և ոտիկ: Դրանք գլխարկավոր սնկեր են։

Սնկերը ևս ունեն լավ արտահայտված արտաքին կառույց, սնվում են, շնչում, բազմանում, օժտված են կենդանի օրգանիզմների այլ հատկու­թյուններով: Նրանք ունեն շատ նմանություններ բույսերի և կենդանիների հետ: Սնկերը սնվում են պատրաստի օրգանական նյութերով:

Սնկերը մեծ դեր են կատարում բնության մեջ: Սնկերի մի մասն ապ­րում է ծառերի տակ, ծառերի արմատներին մոտ և փոխազդում նրանց հետ՝ տալով և ստանալով պիտանի նյութեր, օգնելով մեկր մյուսի աճին և զարգացմանը: Դա օգտակար կապ է:

Գլխարկավոր սնկերի թվում կան ուտելի սնկեր: Դրանցից են սպիտակ սունկը, կեչասունկը, յուղասունկը, շամպինիոնը, աղվեսասունկը:

Սակայն կան այնպիսիները, որոնք թունավոր են և վնաս են հասցնում բույսերին և կենդանիներին, մարդուն: Որոշ սնկեր հարուցում են նաև տար­բեր հիվանդություններ:

1. Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

150‧300‧20=900.000

80‧600‧500=24.000.000

50‧700‧40=7.000.000

400‧600‧50=12.000.000

• Կիրառելով բազմապատկման զուգորդական օրենքը

հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

30‧40‧5=6000

38‧24‧50=45.600

15‧4‧500=30.000

250‧40‧70=700.000

20‧10‧17=3400

• Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

4‧138‧25=13.800

80‧30‧50=120.000

17‧8‧4‧50=27.000

60‧40‧5‧20=240.000

11‧2‧30‧50=33.000

2‧140‧250‧5=350.000

• Ստուգե՛ք հավասարությունը․

270‧(5 ‧6)= (270‧5) ‧6=8100

 11‧(80 ‧9)=(11‧80)‧9=7920

(20‧18)‧4=20‧(18‧4)=1440

(800‧30)‧50=800‧(30‧50)=1.200.000

• Հաշվե՛ք գումարը՝ գումարումը փոխարինելով բազմապատկումով՝

27+27+27+27+27+27+27=7*27=189

104+104+104+104+104+104+104=7*104=728

290+290+290+290+290+290+290+290+290=9*209=1881

 2388+2388+2388=3*2388=7164

Գումարման տեղափոխական օրենքը՝

Գումարելիների տեղերը փոխելիս գումարը չի փոխվում։

Օրինակներ՝ 3+8=8+3=11

118+250+82=118+82+250=200+250=450 ։

Գումարման զուգորդական օրենքը՝

Եթե երկու թվերի գումարին գումարվում է երրորդ թիվը, արդյունքը հավասար կլինի այն թվին, որը ստացվում է, եթե առաջին թվին գումարվում է երկրորդ և երրորդ թվերի գումարը։

Օրինակ՝

(39+13)+87=39+(13+87)=139

Առաջադրանքներ

1. Կիրառելով գումարման տեղափոխական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով՝:

150+200+250=600

393+600+7+3000=4000

796+200+4+450=1450

38000+6550+2000=46.550

6480+224+500+20=7224

12000+6214+8000=26.214

7480+364+500+20=8364

2.Կիրառելով գումարման զուգորդական օրենքը հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

189+70+30=189+(70+30)=289

139+14+84=139+(14+84)=237

1033+967+255=255+(1033+967)=2255

333+6667+1992= 1992+(6667+333)=8992

196+117+283=196+(117+283)=593

256+115+144=256+(115+144)=515    

39+13+87=39+(13+87)=139

101+999+1001=101+(999+1001)=2101

57+60+40=57+(60+40)=314

3.Կիրառելով գումարման տեղափոխական և զուգորդական օրենքները հաշվել առավել հարմար եղանակով՝

62+12+38=62+(12+38)=112

64+18+36=64+(18+36)=118

393+8+92+107=(393+8+92)+107=600

275+8+25+92=275+(8+25+92)=400      

276+9+24+91=276+9+24+91=400

1035+49+465+101=1035+49+465+101=1680

654+17+346+250+750=654+(17+346+250+750)=2017

1. Քանակական թվականները դարձրեք դասական՝ երեք, երկու, տասնհինգ, վաթսունմեկ, քսանյոթ, չորս:
երրորդ, երկրորդ, տասնհինգերորդ, վաթսունմեկերորդ, քսանյոթերորդ, չորրորդ

2.Թվականները գրեք տառերով՝ 25, 68, 87, 102, 3-րդ, 5-ական, 4/5, 35, 49, 5697
25-քսանհինգ
68-վաթսունութ
87-ութսունյոթ
102-հարյուր երկու
3-րդ-երրորդ
5-ական-հնգական
4/5-չորս հինգերորդ
35-երեսունհինգ
49-քառասունինը
5697-հինգ հազար վեց հարյուր իննսունյոթ

2. Գրեք բարդ ածանցավոր 10 թվական և առանձնացրեք արմատներն ու ածանցը:
57-հի+սուն+յոթ
89-ութ+սուն+ինը
97-ինն+սուն+յոթ
72-յոթ+անասուն+երկու
48-քառ+ասուն+ութ
39-երե+սուն+ինը
64-վաթ+սուն+չորս
73-յոթ+անասուն+երեք
99-ինն+սուն+ինը
56-հի+սուն+վեց

3․ Ի՞նչ է նշանակում սուն ածանցը, գրեք այդպիսի ածանց ունեցող 20 թվական:
30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 130, 140, 150, 160, 170, 180, 190, 230, 240, 250, 260, 270, 280:

4. Գրեք յուրաքանչյուր թվականից երկուական օրինակ՝

Քանակական-2, 8

Դասական- առաջին (I), չորրորդ (IV)

Բաշխական-5-ական, 10-ական

Կոտորակային-4/5, 9/10