Ավետիք Իսահակյան « Ռավեննայում»
Արարատի ծեր կատարին
Դար է եկել, վայրկյանի պես,
Ու անցել:
Անհուն թվով կայծակների
Սուրն է բեկվել ադամանդին
Ու անցել:
Մահախուճապ սերունդների
Աչքն է դիպել լույս գագաթին
Ու անցել:
Հերթը հիմա քոնն է մի պահ.
Դու էլ նայիր սեգ ճակատին
Ու անցիր…

Հացեր և առաջադրանքներ
1.Գտիր անծանոթ բառեր և բառարանի օգնությամբ բացատրիր
Սեգ — հպարտության պարծանքի զգացումով լցված։
2.Բացատրիր հետևյալ նախադասությունները
ա) եթե բանը գլխից չասես, թարս դուրս կգա։
Եթե ինչ որ մի բան սկզբից չբացատրես , հետո կարող են թարս հասկանալ։
բ) Եթե չնկատի, վայն եկել է իրեն տարել։
Եթե տվյալ արարքը չնկատես, վատ կլինի տվյալ մարդու համար։
գ) Գտիր այն հատվածները, որոնց մեջ երգիծանք կա։
1.Ո՜նց թե վրեն են,— ասում եմ,— էստեղ հիսուն, հիսուներկու խնձոր կար, հիմի 48 հատ է, ո՞ր ջհանդամն են գնացել։
2.Վազեվազ եկավ ու դիք դագանակի պես առաջիս տնկվեց։
3.Կա՛մ գողանում են, կա՛մ ուտում ես, ուրիշ էլ ի՞նչ կա, հո երկինք չեն թռչում։
դ) Ի՞ նչպիսի կերպար է Պետրոս աղան։
Պետրոս աղան շատ ժլատ մարդ է, որը ամեն ինչ հաշվարկում է ։

Առաջադրանքներ (դասարանում)

1) Գտե՛ք այն բոլոր ամբողջ թվերը, որոնք աստղանիշի տեղում գրելու դեպքում երկու անհավասարություններն էլ ճիշտ կլինեն.
ա) 0 < 1 < 3,
բ) – 4 < -1 < 0,
գ) 8 < 9 < 10,
դ) – 3 < 0 < 3,
ե) – 6 < -4 < – 1,
զ) –1< 0 < 1։
2) Բերե՛ք երկու տարբեր ամբողջ թվերի այնպիսի երկու զույգերի օրինակներ, որոնցում՝
ա) առաջին զույգի ավելի մեծ թիվը փոքր լինի երկրորդ զույգի ավելի փոքր թվից:
6, 8, 12, 14
8<12

բ) առաջին զույգի ավելի փոքր թիվը փոքր լինի երկրորդ զույգի, ավելի փոքր թվից։
3, 5 9, 11
3<9
3) Խնայբանկը յուրաքանչյուր ավանդին տարեկան ավելացնում էնրա 15 %-ը։ Երկու տարի անց ի՞նչ գումար գրանցված կլինի ավանդատուի հաշվում, եթե նա բանկին հանձնի 200000 դրամ։
200000:100=2000
2000×15=30000
200000+30000=230000
230000:100=2300
2300×15=34500

Լրացուցիչ (տանը)

4) Արդյոք մի՞շտ կարելի է ասել, որ երկու տարբեր ամբողջ թվերից մեկը մյուսից մեծ է։
Ոչ միշտ չէ։
5) A կետից դեպի B կետն է ուղևորվել բեռնանավը, որի արագությունը 8 կմ/ժ է։ 8 ժ հետո նույն երթուղիով ուղևորվել է շոգենավը, որի արագությունը 24 կմ/ժ է։ Որքա՞ն է A և B կետերի հեռավորությունը, եթե շոգենավը B կետն է հասել բեռնանավից 16 ժ շուտ։
16+8=24
24×8=192կմ
6) Երեք գրքի համար վճարել են 4000 դրամ։ Առաջին գրքի գինը բոլոր գրքերի արժեքի 20 %-ն է։ Մյուս երկու գրքերի գների հարաբերությունը հավասար է 9 և 7 թվերի հարաբերությանը։ Ի՞նչ արժե գրքերից յուրաքանչյուրը։
4000:100=40
40×20=800
4000-800=3200
9+7=16
3200:16=200
200×9=1800
200×7=1400

1. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն աղերը:
Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղի ատոմից և թթվային մնացորդից:
2. Որտե՞ղ է կիրառվում գիպսը:
Գիպսը կիրառվում է բժշկության, շինարարության մեջ, նաև այն օգտագործվում է ատամնատեխնիկայում։
3. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն հիմքերը:
Այն բարդ նյութերը, որոնք կազմաված է մետաղի ատոմներից և հիդրոքսիլ խմբից, անվանում են հիմքեեր կամ հիդրոքսիդներ։

Առաջադրանքներ (դասարանում)
1) Կոորդինատների սկզբից ի՞նչ հեռավորության վրա են գտնվում A(+5), B (–9), C (+2), D (–20) կետերը։
A=5 միավոր դեպի աջ
B=9 միավոր դեպի ձախ
C=2 միավոր դեպի աջ
D=20 միավոր դեպի ձախ
2)  Գտե՛ք հետեւյալ թվերի բացարձակ արժեքները.
– 10, + 1, – 3, + 12, + 18, 0, – 19, – 100։
|-10|=10
|+1|=1
|-3|=3
|+12|=12
|+18|=18
|0|=0
|-19|=19
|-100|=100
3)Հաշվե՛ք |*| : 5 + 11 արտահայտության արժեքները` աստղանիշի փոխարեն տեղադրելով հետեւյալ թվերը. 
0, – 15, – 45, 10, – 30։
1) |0| : 5 + 11 = 0 : 5 + 11 = 0 + 11 = 11
2) |-15| : 5 + 11 = 15 : 5 + 11 = 3 + 11 = 14
3) |-45| : 5 + 11 = 45 : 5 + 11 = 9 + 11 = 20
4) |10| : 5 + 11 = 10 : 5 + 11 = 2 + 11 = 13
5) |-30| : 5 + 11 = 30 : 5 + 11 = 6 + 11 = 17
4) Հաշվե՛ք
ա) |–6| + |4| = 6 + 4 = 10
բ) |–50| + |–4| = 50 + 4 = 54
գ) |–18| x |–21| = 18 x 21 = 378
դ) |21| – |6| = 21 — 6 = 15
ե) |31| + |27| = 31 + 27 = 58
զ) |44| : |– 4| = 44 : 4 = 11
է) |–3| – |–1| = 3 — 1 = 2
ը) |15| x |–12| = 15 x 12 = 180
թ) |–210| : |–15| = 210 : 15 = 14

Առաջադրանքներ (տանը)
5) Եթե դրական ամբողջ թվի բացարձակ արժեքը հավասար է 9-ի, ինչի՞ է հավասար նրա հակադիր թվի բացարձակ արժեքը։
9
6) Երկու թվերից ընտրե՛ք այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելիմեծ է.
ա) –7 և 11
11
բ) –6 և –5
-6
գ) –31 և –50
-50
դ) 9 և 8
9
ե) 0 և –3
-3
զ) 17 և 0
17
7) Համեմատե՛ք թվերը.
ա) –8 և 7
-8 < 7
բ) –9 և –11
-9 > -11
գ) 3 և –13
3 > -13
դ) 0 և –4
0 > -4
ե) –7 և –17
-7 < -17
զ) 1 և –8
1 < -8
8) Թվերը դասավորե՛ք նրանց բացարձակ արժեքների աճման կարգով.
– 18, 0, 29, 3, – 4, – 17, – 5, 39։
0, 3, 4, 5, 17, 18, 29, 39
9) Թվերը դասավորե՛ք նվազման կարգով.
50, – 37, 88, 29, – 67, – 33, – 18։
88, 50, 29, -18, -33, -37, -67
10) 41, – 43, – 49, 42, – 47, – 44, – 50 թվերի մեջ գտե՛ք ամենափոքր բացարձակ արժեքն ունեցողը։
-50

Համո Սահյան
«Անտառում»

Անտառում ամպի ծվեններ կային,
Կապույտ մշուշներ կային անտառում.
Օրոր էր ասում աշունն անտառին.
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում։
Շշուկներ կային անտառում այնքա՜ն
Եվ խոնավ-խոնավ բուրմունքներ կային….
Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան,
Ու հետքե՜ր, հետքե՜ր, հետքե՜ր մարդկային։
Եղյամն էր սնկի գլուխն արծաթում,
Մրսում էր կարծես վայրի նշենին,
Հանգստանում էր հողմը բացատում՝
Ականջն ամպրոպի ազդանշանին։
Եղնիկի հորթը, մամուռը դնչին,
Թռչում էր իր մոր բառաչի վրա,
Եվ որսկանը թաց խոտերի միջին
Կորած հետքերն էր որոնում նրա։
Փայտահատը հին երգն էր կրկնում
Եվ տաք սղոցն իր յուղում էր կրկին,
Թեղին անտարբեր ականջ էր դնում
Տապալված կաղնու խուլ հառաչանքին։
Անտառապահի տնակի առաջ
Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում,
Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ
Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…
Անտառում խորին խորհուրդներ կային
Եվ արձագանքներ կային անտառում,
Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Սակայն անտառի քունը չէր տանում։

Վերը նշված բանաստեղծությունը՝ կարդա՛ լ, կատարե՛ լ բառային աշխատանք և սովորե՛ լ բերանացի։ Չափածո բանաստեղծությունը շարադրել արձակ ստեղծագործության տեքստի տեսքով։

Հարցեր և առաջադրանքներ
1.Դուրս գրե՛ք անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրե՛ ք։
Ես անծանոթ բառեր չունեմ։
2.Ընտրե՛ք ձեզ դուր եկած փոքրիկ հատվածը պատմվածքում և դուրս գրեք գոյականները։
Անտառապահի տնակի առաջ
Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում,
Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ
Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…

Անտառապահ, տնակ, խարույկ, ծուխ, եղևնի, սոճի
3.Բնութագրե՛լ ՝ Արամին կերպարը,
Ստախոս, բարի
4.ա) մեղադրիր, բ) արդարացրու ,գ) բնութագրիր՝ Մուրադին,
Մեղադրել-Քո պատճառով նկարը փչացավ
Արդարացնել-Ես հավանեցի, որ նա դեմ գնաց Արամի տարբերակին և մտածեց, որ ավելի լավ է հիմա ազնվանաք քան հետո
Բնութագրել-Ազնիվ, տգետ

Առաջադրանքներ (դասարանում)
1) Ուղղանկյան մակերեսը 900 սմ² է։ Քանի՞ քառակուսի սանտիմետր է նրա մակերեսի
1%-ը: Քանի՞ քառակուսի սանտիմետր է նրա մա­կերեսի 16 %-ը։
9, 144
2) Զամբյուղում կա 300 խնձոր։ Գտե՛ք խնձորների քանակի 20 %-ը։
60
3)Մի գյուղացին իր այգուց հավաքել է 1500 կգ խաղող, իսկ մյուսը՝ 30 %-ով պակաս։ Ընդամենը քանի՞ կիլոգրամ խաղող են հավաքել երկու գյուղացիները։
450կգ
4)Զբոսաշրջիկն անցել է ճանապարհի ­1/4 մասը։ Ճանապարհի քանի՞ տո­կոսն է նա անցել։
25%

Առաջադրանքներ (տանը)
5)Որքա՞ն է 536-­ի 100 %­ը։
536%
6) Մի տակառում կա 500 լ խաղողի հյութ, իսկ մյուսում՝ 10 %-ով ավելի։ Քանի՞ լիտր խաղողի հյութ կա երկրորդ տակառում։
550;
7)Ո՞րն է ավելի շատ՝ 900-ի 15 %-ը, թե՞ 800-ի 20 %-ը։
800, 20%
8)Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին. 
ա) 1 մետրի քանի՞ տոկոսն է 1 դեցիմետրը.
10%
բ) 10 տոննայի քանի՞ տոկոսն է 1 ցենտները.
1%
գ) 1 քառակուսի մետրի քանի՞ տոկոսն է 1000 քառակուսի սանտիմետրը։
20%

Классная работа
Упр.1 Какие гласные нужно выбрать, если известно спряжение глагола? Запишите слова. 
Режешь (I спр.), отвечаешь (I спр.), манишь (II спр.).
Вертите (II спр.), крутите (II спр.), думаете (I спр.).
Терпят (II спр.), клеят (II спр.), борются (I спр.).
Упражнение 2.
Спишите пословицы. Вставьте пропущенные буквы и объясните их написание.
1) За двумя зайцами погонишься — ни одного не поймаешь.
2) Много будешь знать — скоро состаришься.
3) Правда глаза колит.
4) Конь вырвится — догонишь, слова сказанного не воротишь.
5) Руки не протянишь, так и с полки не достанишь.
6) Дождь вымочит, а солнышко высушит.

Домашнее задание
Упражнение 1.
Вставьте пропущенные буквы и измените по лицам глаголы спорить,ездить ,плакать.
Чистить, молвить, портить, мылиться, опостылить, значить, спорить, обезлюдить, обезумить, таить, править, верить, кашлить, плакать, ездить, каиться, заметить, надеиться, зависить, обидить.
Спорю, Спорим
Споришь, Спорите
Спорит, Спорят
Езжу, Едем
Едешь, Ездите
Ездит, Ездят
Плачу, Плачим
Плачешь, Плачете
Плачет, Плачат
Упражнение 2.
Вставьте пропущенные буквы.
(Он) подыщит работу, (он) дополнит ответ, дышится легко, засеешь поле, обклеешь обоями, вытрешь насухо, колышатся знамена, народ борется, снег тает, все зависит от обстоятельств, бродишь по аллеям, он ненавидит ложь, сказанного не воротишь, ты все можешь, солнце греет, ты слышишь все шорохи, хочется выиграть.

Խաչատուր Ավետիքի Աբովյանը ծնվել է Երևանի մոտ գտնվող Քանաքեռ գյուղում 1809 թվականին։ Զավակն է եղել նահապետական նշանավոր մի ընտանիքից։ Նրա պապի՝ Աբովի հռչակը երկար է ապրել համագյուղացիների մեջ, իսկ նրա առատաձեռնության մասին հպարտությամբ է խոսել ինքը՝ Խաչատուր Աբովյանը։ Գրողի օրոք, սակայն, Աբովենց տան նախկին հարստության հետքն անգամ մնացած չի եղել։ Նախնիները հարկադրաբար գաղթել են ներկայիս Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի քարվաճառյան հատվածից՝ Խութից[6]։ Աբովյանը մինչև տասը տարեկանն ապրել է գյուղում, որից հետո ծնողները նրան 1819 թվականին տանում են էջմիածին և հանձնում իրենց ընտանիքի բարեկամ Եփրեմ Ա Ձորագեղցուն։ 1819-1822 թվականներին հաճախել է Էջմիածնի վանական դպրոցը։ Էջմիածնում Անտոն եպիսկոպոսի մոտ սովորելուց հետո գնում է Թիֆլիս՝ ուսումը շարունակելու հայտնի հայկաբան Պողոս վարդապետի մոտ։ 1824 թվին մտնում է Ներսիսյան դպրոց, որտեղ ուսանել է հայկաբանություն, ճարտասանություն, ռուսերեն, պարսկերեն։ Ստեփանոս Նազարյանի և մի քանի ուրիշների հետ եղել է այդ նորաբաց դպրոցի առաջին շրջանավարտներից մեկը։ 1826 թվականի հուլիսին բռնկված ռուս-պարսկական պատերազմն Աբովյանին խանգարել է իրագործել Եվրոպայում կամ Ռուսաստանում ուսումը շարունակելու իղձը։ Երեք տարի Ներսիսյան դպրոցում հայտնի բանաստեղծ Հարություն Ալամդարյանի (դպրոցի տեսուչը) շնչի տակ սովորելուց հետո՝ 1826 թվականին, վերադառնում է հայրենիք։ Նույն թվականին նա անցնում է Էջմիածին։ Կես տարի (1827-1828 թվականների միջև) դասավանդել է Սանահինի վանական դպրոցում։

Առաջադրանքեր (դասարանում)
1) Գրե՛ք հակադիր թիվը.
ա) –8…+8
բ) –11… +11
գ) +3…-3,
դ) +18…
ե) –200…+200+18,
զ) +137…-137,
է) –32…+32,
ը) –41…+41։
2) Դրակա՞ն, թե՞ բացասական է թիվը, եթե նրա հակադիր թիվը՝
ա) դրական է — բացասական,
բ) բացասական է – դրական,
գ) հավասար է զրոյի – ոչ նա, ոչ նա:
3) Գտե՛ք այն թիվը, որը աստղանիշի փոխարեն տեղադրելու դեպքում հավասարությունը ճիշտ կլինի.
ա) (-35) = 35,
բ) (-81) = 81,
գ) (+44) = –44,
դ) (+125)  = –125։
4)  Կոորդինատային ուղղի վրա գտե՛ք հակադիր կետերի բոլոր զույգերը։

A – H
B – F
C – E

Լրացուցիչ (տանը)
5) Ճի՞շտ է արդյոք, որ այն ամբողջ թիվը, որը հավասար չէ զրոյի՝
ա) չի կարող հավասար լինել իրեն հակադիր թվին.
բ) կարող է ունենալ նույն նշանը, ինչ որ նրան հակադիր թիվը.
գ) բացասական է, եթե նրան հակադիր թիվը դրական է։
6) Հետեւյալ հավասարություններից որո՞նք են ճիշտ կազմված.
ա) – (–63) = 63
բ) – (+45) = –45
գ) 38 = – (+38)
դ) –52 = – (–52)
ե) 16 = + (–16)
զ) –27 = – (+27)
7) Տրված են A (–11), B (+17) կետերը։ Գրե՛ք՝
ա) C կետի կոորդինատը, եթե այն հակադիր է A կետին,
C(+11)
բ) D կետի կոորդինատը, եթե այն հակադիր է B կետին։
D(-17)