1․ Նախադասությունների ճիշտ հաջորդականությունը գտի´ր և տեքստը վերականգնի´ր:
Այնտեղ այս ահավոր ծույլը փուշ, ճյուղ, կաթնախոտ ու տատասկ էր ուտում: Ձին գնաց ու պատմեց մարդուն: Ուղտը շատ ծույլ էր, մարդու մոտ աշխատել չէր ուզում ու աշխատանքից խուսափելու համար ապրում էր Ոռնացող անապատում: Հետո շունն ու եզը հերթով եկան: Ուղտը պատասխանեց.
-Ո՜ւզ, ո՜ւզ:
Ուղտը նրանց էլ միայն «ուզ» ասաց: Մի երկուշաբթի առավոտ ձին՝ թամբը մեջքին, սանձը բերանին, եկավ մոտն ու ասաց.
-Ո´ւղտ, ա´յ ուղտ, դո´ւրս արի ու մեզ նման աշխատի´ր:
Հենց այդ «ուզն» էլ նրան պատիժ դարձավ. դրանից մեջքին կուզ աճեց:
Ուղտը շատ ծույլ էր, մարդու մոտ աշխատել չէր ուզում ու ախատանքից խուսափելու համար ապրում էր Ոռնացող անապատում: Այնտեղ այս ահավոր ծույլը փուշ, ճյուղ, կաթնախոտ ու տատասկ էր ուտում: Մի երկուշաբթի առավոտ ձին՝ թամբը մեջքին, սանձը բերանին, եկավ մոտն ու ասաց.
-Ո´ւղտ, ա´յ ուղտ, դո´ւրս արի ու մեզ նման աշխատի´ր:
Ուղտը պատասխանեց.
-Ո՜ւզ, ո՜ւզ:
Ձին գնաց ու պատմեց մարդուն: Հետո շունն ու եզը հերթով եկան: Ուղտը նրանց էլ միայն «ուզ» ասաց:
Հենց այդ «ուզն» էլ նրան պատիժ դարձավ. դրանից մեջքին կուզ աճեց:
2․ Տրված բառերի իմաստները արտահայտի´ր բառակապակցություններով:
Օրինակ՝ դարավերջ — դարի վերջը
աշխատասենյակ — աշխատելու համար նախատեսված սենյակ:
Գառնարած — գառներ արածեցնող
բարեսիրտ — բարի սիրտ ունեցող
չարամիտ — չար մտքեր ունեցող
լեռնագագաթ — լեռան գագաթ
արագահոս — արագ հոսող
հարթավայր — հարթ տարածություն
աստղագիտություն — աստղերի գիտություն
3․Նախադասություններն ավարտի´ր:
Մի մարդ շուկայից ոչ թե ձեռնասուն կաքավ գնեց, այլ սովորական կաքավ։
Սի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, ուրեմն
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, իսկ իր ընկերը՝ աղավնի։
Մի մարդ շուկսայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որպեսզի նրան ձեռքից կերարի։
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որովհետև նա թռչուններին շատ է սիրում։
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որը
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որից
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, որին իր ընկերոջն է նվիրելու։
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, երբ
Սի մարդ ձեռնասուն կաքավ գնեց այնտեղից, որտեղից աղավնի էր գնել։
Մի մարդ շուկայից ձեռնասուն կաքավ գնեց, թեև
4․ Տրված գոյականներին ածանցներ ավելացրո´ւ և կազմի´ր ածականներ:
Սիրտ, վախ, քար, մայր, երկինք, արև, փայտ, լեռ(ն), փողոց, երկաթ, օդ, ծաղիկ, եղբայր, ոսկի, արծաթ, ծով, Ամերիկա, Ֆրանսիա, Գերմանիա:
5. Երկու հետևություններից ո՞րն ես ճիշտ համարում: Պատասխանդ պատճառաբանի´ր:
Կոշիկի եվրոպական հայտնի մի ֆիրմա իր աշխատակիցներից երկուսին Աֆրիկա ուղարկեց, որ պարզի, թե իր կոշիկներն այնտեղ կարո՞ղ Է վաճառել: Շուտով գործուղվածներից մեկը հայտնեց. «Կոշիկ արտահանելու ոչ մի հեռանկար չկա. այստեղ բոլորը բոբիկ են քայլում»: Մյուսը դրությունն այլ կերպ գնահատեց. «Հեռանկարները հիանալի են. բոլորը բոբիկ են քայլում»:
6. Փակագծերում տրված բայերը գրի´ր պահանջված ձևով:
Ծարավ ագռավը թռավ կճուճի մոտ ջուր խմելու: Կտու ցը ջրին որ չհասավ, (փորձել) կճուճը թեքել: Բայց կճուճն ամուր կանգնել էր տեղում, ու ագռավը թեքել չկարողացավ: Նա մի քիչ (մտածել)ու մանր քարեր (լցնել) կճուճի մեջ: Ջուրը (բարձրանալ), (հասնել)կճուճի բերանին: Ու ագռավը հագեցրեց ծարավը:
7․ Շարունակի´ր.
Գարնանային պայծառ առավոտ էր: Քարին նստած, աչքս՝ նորածիլ կանաչի մեջ ոսկեդեղինով վառվող մի խատուտիկի, մտածում էի: Օդում թռչունների առավոտյան աղմուկն էր: Բացատում ոչ մի շարժում չկար:
Հանկարծ անտառից հարվածների ձայն լսվեց․․․
Մակբայը որպես խոսքի մաս, 14.05
Վարժություններ
1 . Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ մակբայը և նշել տեսակը։
1. արագորեն(ձև), դեպի, փայտե, անշուշտ
2. ապա, մասին, լիովին(չափ), անշուշտ
3. եթե, որտեղ, ամենուր(տեղ), այստեղ
4. մյուս, բոլոր(քանակ), ուր, հապճեպ
5. ոչինչ, գրեթե (չափ), ինչ-որ, այսպես
6. երբ, բայց, նախօրոք(ժամանակ), յուրաքանչյուր
7. միաձայն, ձայնավոր(ձև), հնչյուն, շառաչ
8. ինչ-ինչ, փոքր—ինչ(չափ), ինչ, որտեղ
9. սա, բոլոր, մասամբ(չափ), յուրաքանչյուր
10. ողջ, ամբողջ, ամբողջովին(չափ), ոչ մի
2. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով տրված մակբայները։
Հերոսաբար — Մարզիկները հերոսաբար պայքարեցին, մինչև վերջի վայրկյանը։
մասամբ — Նրա մարմինը մասամբ այրվել է։
փոքր-ինչ — Նրա պատասխանի մեջ փոքր-ինչ անվստահություն կար։
ամենուրեք — Ամենուրեք մարդիկ են բակում։
լիովին — Նա լիովին գոհ էր իր պատասխանից։
3. Դուրս գրել մակբայները և որոշել տեսակը:
Մարդկությունը վերջերս (ժամանակ) ամեն ինչ չէ, որ իմանում է իր մոլորակի մասին:
Մինչև հիմա (ժամանակ) այտնաբերում են դամբարաններ ու քաղաքներ:
Մոտ ժամանակներս կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նորածին երեխաները չեն սիրում ջազը և սիրով (ձև) լսում են քնքուշ երաժշտություն:
Ճապոնական մի ընկերություն ուր որ է (ժամանակ) սկսելու է գրպանի հեռուստացույցների արտադրություն:
Սարքերն ասում էին, որ այսօր (ժամանակ) պիտի ուժեղ երկրաշարժ լիներ:
Զարմացած թագավորը դանդաղ (ձև) նստեց գահին:
Սոված առյուծները զույգ-զույգ (ձև) կանգնեցին նրա գահավորակի մոտ:
Օդը կամաց-կամաց (ձև) սկսեց սառչել, անձրևը հորդացավ:
Նրանք ընկերներ էին և միասին (ձև) շատ դժվար ճանապարհ էին անցել:
Զինվորները հրամանատարի կենացը հոտնկայս (ձև) էին խմում:
Մի ուլիկ ժայռից ցած (տեղ) ընկավ:
Փահլևանները գյուղեգյուղ (տեղ) ընկած՝ ելույթներ էին ունենում:
Կամակոր տղան դեսուդեն (տեղ) շպրտեց խաղալիքները:
Հանրապետությունում տեղ-տեղ (տեղ) սպասվում են տեղումներ:
Գզիրն ընկավ դռնեդուռ (տեղ), էլ չթողեց տուն-կտուր:
Թափառաշրջիկը ամբողջովին (քանակ) թրջվել էր անձրևից:
Նա հաճախ (ժամանակ) է դասից բացակայում:
Աշակերտները իսպառ (քանակ) մոռացել են գիրք կարդալը:
Նրա ձայնը գրեթե (քանակ) չէր լսվում:
Լևոնին ամենևին (քանակ) չէր հետաքրքրում ուրիշի ասածը:
4. Հետևյալ մակբայները գործածեք բայի հետ։
Քաջաբար — քաջաբար օգնել
աստիճանաբար — աստիճանաբար սկսել
օրեցօր — օրեցօր պայծառանալ
խորապես — խորապես ուսումնասիրել
շարունակ — շարունակ կրկնել
կուզեկուզ — կուզեկուզ քայլել
հավիտյան — հավիտյան սպասել
սրտանց — սրտանց ցավաքցել
գյուղեգյուղ — գյուղեգյուղ թափառել
լռելյայն-
բերնեբերան-
արագ-արագ — արագ-արագ ուտել
վերջնականապես — վերջնականապես պատասխանել
հոտնկայս — հոտնկայս խմել
ներքուստ
շատ-շատ — շատ-շատ խոսել
5. Հետևյալ մակբայները գործածել բայերի հետ, գրել մակբայի տեսակը։
Հանկարծակի կաթված — ձև
գյուղեգյուղ թափառել — տեղ
դեսուդեն փնտրել — տեղ
լրջորեն լսել — ձև
մեն-մենակ սպասել — ձև
միաձայն քվիարկել — ձև
ամբողջովին լռել — քանակ
տարեցտարի տեսնվել — ժամանակ
անմիջապես վերցնել — ժամանակ
ագահաբար ուտել — ձև
հաճախակի դիտել — ժամանակ
խումբ-խումբ քայլել — ձև
արագ-արագ վազել — ձև
վերջիվերջո որոշել — ժամանակ
հոտնկայս լսել — ձև
ներքուստ հավատալ — ձև
նյութապես օգնել — ձև
6. Տրված ածականներից ածանցների միջոցով կազմել մակբայներ։
քնքուշ — քնքշորեն
չար — չարացած
համեստ — համեստորեն
դաժան — դաժանորեն
վայրագ — վայրագորեն
մեղմ — մեղմորեն
խիզախ — խիզախորեն
քաջ — քաջորեն
վեհ — վեհորեն
անշեղ — անշեղորեն
խոնարհ — խոնարհված
մարդկային — մարդկայնորեն
լուրջ — լրջորեն
ագահ — ագահորեն
7. Գտնել մակբայները, որոշել տեսակը։
Այստեղ օդն այնքան խեղդուկ էր, որ մարդիկ հազիվ կարողանում էին շունչ քաշել։ Շշնջյունները վայրկենաբար ընդհատվեցին։ Բժիշկը կամացուկ հայտնեց նրան որդու ժամանման լուրը։ Նա տխրում էր մենակ, առանց զավակների։ Թվում է, թե վաղուց, շատ վաղուց է բաժանվել նրանցից և կարծես անջատված է նրանցից հավիտյան։
Այստեղ — տեղ
հազիվ — ձև
վայրկեանաբար — ժամանակ
կամացուկ — ձև
մենակ — ձև
վաղուց — ժամանակ
անջատված — ձև
Քիմիա մայիսի 13-17
Տնային
Սովորի՛ր
1. Որոշե՛ք տարրերի օքսիդացման աստիճանները հետևյալ միացություններում. Li2O, BaO, Al2O3, FeO, CrO, ZnO, CaO, Na2O
Li2O, Li2=+21 ,O=-2
BaO, Ba =+2 ,O=-2
Al2O3, AI2=+2 ,O3=-2
FeO, Fe =+2, O=-2
CrO, Cr =+2, O=-2
ZnO, Zn =+2, O=-2
CaO, Ca =+2, O=-2
Na2O, Na2 =+2, O=-2
2. Հաշվե՛ք նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները Li2O, BaO, Al2O3, FeO, CrO, ZnO, CaO, Na2O
Mr(Li2O)=2Ar(Li)+Ar(O)=7×2+16=30
Mr(BaO)=Ar(Ba)+Ar(O)=137+16=153
Mr(Al2O3)=2Ar(AI)+Ar(O3)=21×2+16 x 3=174
Mr(FeO)=Ar(Fe)+Ar(O)=56+16=72
Mr(CrO )=Ar(Cr)+Ar(O)=52+16=68
Mr(ZnO )=Ar(Zn)+Ar(O)=65+16=81
Mr(CaO )=Ar(Ca)+Ar(O)=40+16=56
Mr(Na2O )=Ar(Na2)+Ar(O)=23×2+16=62
3. Որոշե՛ք կապի տեսակը. Al, BaO, FeO, CO, H2, ZnO
Al —Մետաղական կապ
BaO —Իոնային կապ
FeO —Իոնային կապ
CO —Կովալենտային կապ
H2 —Կովալենտային կապ
ZnO —Իոնային կապ
Դասարանական
Հարցեր և վարժություններ
1. Ո՞ր դեպքում է առաջանում տարրերի ատոմների միջև իոնային կապ:
Իոնային կապ առաջանում է մետաղների և ոչ մետաղների միջև։
2. Ստորև ներկայացված բանաձևերից ընտրե՛ք իոնային կապով միացությունները՝ LiF, N2O ,Na2O ,PF3, NH3, MgJ2,NaOH, BaSO4, O2,CH4, CaCl2 :
LiF
Na2O
NaOH
BaSO4
CaCl2
3. Ինչպե՞ս է սահմանվում տարրի օքսիդացման աստիճանը:
Օքսիդացման աստիճանի մեծությունը որոշվում է միացության մոլեկուլում դեպի տվյալ ատոմը կամ տվյալ ատոմից շեղված էլեկտրոնների թվով: Օքսիդացման աստիճանը նշանակվում է արաբական թվանշանով, դրվում է քիմիական նշանի վերևում, ընդ որում սկզբից գրվում է նշանը (+ կամ –), ապա՝ լիցքի թվային արժեքը:
4. Որոշել տարրի օքսիդացման աստիճանները տրված միացություններում՝ H2S, CaF2, S, F2, MnO2, KMnO4, K2MnO4, O3, FeO:
H2S=H2+1+S-2
CaF2=Ca+2+F2-1=F=-2
S=S0
F2=F0
MnO2=Mn+4+O2-2
KMnO4=K+1+Mn+7+O4-2
Կարդում ենք Համո Սահյան, նախագիծ 06. 05-08.05
1. Կարդա’ Համո Սահյանի ստորև դրված բանաստեղծությունները և կատարի՛ր առաջադրանքները:
2. Ընտրիր այս բանաստեղծություններից որևէ մեկը, տեսագրիր կամ ձայնագրիր քո գեղեցիկ ասմունքը:
«Կա մի թուլություն»
Կա մի թուլություն,
Որ ինձնից վանել
Չեմ կարողանում,
Քո չարության դեմ
Բարություն չանել
Չեմ կարողանում:
Բայց դեռ չգրված
Երգիս տողի պես
Անգիր եմ արել…
Անգիր եմ արել,
Բայց արտասանել
Չեմ կարողանում:
Ես քեզ մոռանալ
Քեզնից հեռանալ
Չեմ կարողանում:
Ինձ քեզնից խլել,
Ինձնից վերանալ,
Չեմ կարողանում…
Մայրամուտ
Սարն առել վրան ծիրանի մի քող,
Ննջում է կարծես ծաղկե անկողնում,
Անտառն արևի բեկբեկուն մի շող
Ծոցի մեջ պահել ու բաց չի թողնում:
Ժայռի ստվերը գետափին չոքել,
Վիզը երկարել ու ջուր է խմում,
Հովն ամպի թևից մի փետուր պոկել,
Ինքն էլ չգիտի,թե ուր է տանում:
Քարափի վրա շողում է անվերջ
Ոսկե բոցի պես թևը ծիծառի…
Կանգ առ, հողագունդ, քո պտույտի մեջ
Թող մայրամուտը մի քիչ երկարի:
1. Դուրս գրիր բանաստեղծական գեղեցիկ պատկերները:
Ժայռի ստվերը գետափին չոքել,
Վիզը երկարել ու ջուր է խմում,
Հովն ամպի թևից մի փետուր պոկել,
Ինքն էլ չգիտի,թե ուր է տանում:
2. Օրվա ո՞ր պահն ես ավելի շատ սիրում: Պատմիր այդ մասին:
Օրվա մեջ ես ամենաշատը հավանում եմ մայրամուտը և լուսաբացը։ Ես սիրում եմ դիմավորել լուսաբացը, նայել, թե ինչպես է արևը վեր բարձրանում։ Ես սիրում եմ նայել, թե ինչպես է արևը իջնում ներքև։ Այդպիսի պահերին ես ամնայման նկարահանում եմ մայրամուտը կամ լուսաբացը։
Ժայռից մասուր է կաթում
Ժայռից մասուր է կաթում,
Կարմիր սարսուռ է կաթում,
Ձորում մշուշ է:
Առուն մասուր է տանում,
Կարմիր սարսուռ է տանում,
Ի~նչ էլ աշխույժ է:
Առուն բարի է այնպես,
Հասկանալի է այնպես,
Այնպես անուշ է:
Նա երկնչում է քարից,
Բայց երբ թռչում է քարից,
Ահռելի ուժ է:
Առուն ինչպես կլռի,
Սերս եկել է ջրի,
Ձեռքինը կուժ է:
Առուն մասուր է տանում,
Կարմիր սարսուռ է տանում,
Աշուն է, ուշ է:
1.Դո՛ւրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրիր:
սարսուռ — դող, փշաքաղություն
երկնչել — վախենալ, սարսափել
2. Բնության ո՞ր երևույթն է իբրև անձ ներկայացված (անձնավորված):
Իբրև անձ ներկայացված երևույթը առուն էր։
3. Բացատրիր տրված փոխաբերությունը /ոչ ուղղակի իմաստով գործածված արտահայտությունը/՝ Ժայռից մասուր է կաթում…
Ժայռից մասուր է կաթում, կարմիր սարսուռ է տանում — առուն մասուր է տանում
4. Փորձիր գտնել փոխաբերական իմաստով գործածված արտահայտությունները:
Ժայռից մասուր է կաթում,
Կարմիր սարսուռ է կաթում,
Առուն մասուր է տանում,
Կարմիր սարսուռ է տանում,
Առուն բարի է այնպես,
Հասկանալի է այնպես։
5. Փորձիր համացանցի օգնությամբ պարզել` որոնք են պատկերավորման միջոցները:
Ամպրոպից հետո
Երկինքն ավելի կապույտ է լինում,
Խոտերն ավելի կանաչ են լինում
Ամպրոպից հետո։
Ամպրոպից հետո
Ճերմակ շուշանը ավելի ճերմակ,
Կակաչն ավելի կարմիր է լինում
Եվ մեղրածաղիկն՝ ավելի դեղին։
Ամպրոպից հետո
Սարերն ավելի բարձր են երևում,
Խոր են երևում ձորերն ավելի,
Եվ տափաստաններն՝ ավելի արձակ։
Ծառերն ավելի խոնարհ են լինում
Ամպրոպից հետո,
Եվ հավքերը մեր գլխավերևում
Իրար կանչում են ավելի սրտով.
Ամպրոպից հետո
Բարի է լինում արևն ավելի,
Եվ մենք ավելի սիրով ենք իրար
Բարի լույս ասում։
Ամպրոպից հետո աշխարհը և դու
Հասկանալի եք լինում ավելի…
1. Բանաստեղծության միջից դուրս գրիր հերոսներին՝ իրենց բնութագրող բառերի հետ. օրինակ՝ կապույտ երկինք…
Ճերմակ շուշան ավելի ճերմակ
Կակաչն ավելի կարմիր է լինում
Սարերն ավելի բարձր են երևում
Խոտերն ավելի կանաչ են լինում
2. Ո՞ր բառերն ու բառակապակցություններն են կրկնվում: Դրանք ի՞նչ են տալիս բանաստեղծությանը:
Ամպրոպից հետո, լինել, ավելի
3. Ո՞ր տողերում է խտացված հեղինակի հիմնական ասելիքը՝ ստեղծագործության հիմնական գաղափարը:
4. Ո՞րն է այս բանաստեղծության փոխաբերական իմաստը:
Ճնշում, ճնշման միավորներ
Է․ Ղազարյանի դասագրքից էջ 177 խնդիրներ 134-140
134. m=75կգ | p=F/S=mg/S
S=0,035մ² | p=75կգ*10Ն/կգ:0,035մ²=750Ն:0,035մ²=21,4Պա
g=9,8Ն/կգ-10Ն/կգ |
———————-
p=?
135. m=5տ=5000կգ | p=F/S=mg/S
S=1,4մ² | p=5000կգ*10Ն/կգ:1,4մ²=35,71Պա
g=9,8Ն/կգ-10Ն/կգ |
————————
p=?
136. m=75կգ | p=F/S=mg/S
a=1,75մ | S1=a*b=1,75մ*0,1,=0,175մ2
b=10սմ=0,1մ | S=2S1=2*0,175մ2=0,350մ2
g=9,8Ն/կգ-10Ն/կգ | p=75*10Ն/0,35մ2=2142Պա
———————
p=?
137․
138. F=70Ն | p = F/S
S=1մմ²=0,0001մ2 | 70Ն/0,0001մ²=700.000Պա
———————- | 2000 անգամ
p=?
139․ Որոշ գործիքների ծայրերը սրում են, քանի որ այդպես փոքր ուժ գործադրելով կստանան մեծ արդյունք։ Բնության մեջ կան քարերի տեսակներ, որոնցով պատրաստել են նիզակներ, սատանի եղունգ կամ լավայի քար։
Փորձ։ Փորձի արդյունք

386․ Ոչ
387․ 2 օր, մարզումները արդյունավետ չեն
388․ 10
389. 3, 5, 4, 6, 6, 5, 8, 5, 7, 7, 7, 9
լայնք=9-3=6
մոդ=5, 7
միջին թվաբանական=(3+5+4+6+6+5+8+5+7+7+7+9):12=72:12=6
Գործնական աշխատանք քերականությունից
1․Հայ ժողովուրդը ազատագրական պայքար ելավ, և 8-9-րդ դարերը նշանավորվեցին արաբական տիրապետության դեմ մեկը մյուսի հետև բռնկվող ապստամբություններով ու ահեղ մարտերով։ (մեկ, հետև, պայքար, տիրապետություն)
2․Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտը՝ Կորյունը, «Վարք Մաշտոցի» գրքով ապագա սերունդներին հանձնեց իր ուսուցչի կյանքի ու գործունեության պատմությունը։ (ուսուցիչ, սերունդ, գործունեություն, աշակերտ)
3․Մովսես Խորենացին, օգտագործելով բազմաթիվ գրավոր աղբյուներ, ամբողջական ձևով շարադրեց հայոց պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև Արշակունիների թագավորության անկումը:
(թագավորություն, ձև, օգտագործել, աղբյուր)
4․Դավիթ Անհաղթը, որն այդպես է կոչվել Աթենքի իմաստասիրական բանավեճերին մշտապես անպարտելի մնալու համար, բացի հույն տարբեր գործերի բազմաթիվ մեկնաբանություններից, գրել է «Սահմանք իմաստասիրության» նշանավոր աշխատությունը։
(բանավեճ, մեկնաբանություն, իմաստասեր, մնալ)
5․Բագրատունիները փորձում էին Հայաստանը միավորել մեկ միասնական պետության մեջ, սակայն տեղական իշխանությունների կենտրոնախույս ձգտումները ավելի զորեղ եղան, և երկիրը տրոհեցին մի քանի մանր թագավորությունների։
(ձգտում, միավորել, տրոհել, թագավորություն)
6․Շիրվանզադեի հայրը դերձակ էր, բայց գրողի մանկության տարիներին զբաղվում էր տորոն առևտրով և մեծ մասը բացակայում էր տնից։
(տարի, մանկություն, տորոն, տուն)
7․Հովհաննես Թումանյանը ժողովրդի կողմից բարձր դասական պարզության ու խորության, ազգային քերթության իմաստության շնորհիվ: Գնահատությամբ է արժանացել իր տարերքի իմացության ու անսահման
(գնահատություն, տարերք, քերթություն, ժողովուրդ)
8․Թիֆլիսում ապրելու տարիներին հատկապես «Վերնատան» միջոցով Թումանյանն ինքն իր շուրջն է համախմբում գրական ուժերին, կազմակերպում արևելահայոց գրական կյանքը:
(կյանք, տարի, միջոց, ինքը)
9. Առանձնացնել ՎԱ հոլովման ենթարկվող 5 բառ:
Օր, քույր, ձմեռ, ամառ, Անի, րոպե, տարի, հույս, մահ, անգամ։
Եղբայր, ժամ, գարուն, շաբաթ, բարօր, գիշեր, տարեցտարի, կեսօր, վաղը, գագաթ:
Աշուն, այսօր, երեկ, օրեցօր, ուրբաթ, վայրկյան, ժամանակ, քաջություն, առաջ, ամիս:
Կեսգիշեր, զօրուգիշեր, ցերեկ, երեկո, երբ, վաղուց, մեղրամիս, հետո, դար, առավոտ:
10․ Առանձնացնել Ի հոլովման ենթարկվող 5 բառ:
Աղջիկ, ծաղիկ, ձի, քաղաք, գիտություն, կրակ, տարի, պահեստ, ամառ, ձնհալ:
Առու, մայր, ձու, ամուսին, քարայր, լավություն, ընկեր, աշակերտ, գիշերել, ուսուցիչ։
Արքա, լռություն, բարակել, ջուր, կատու, ժողովածու, աշխարհագրություն, Գրիգորենք, մանկավարժ, մարդ։
Դասատու, ուռենի, Եղիշե, պատմություն, այսօր, մեղու, տիրակալ, տղա, Վարդանանք, երեկ:
Բանվոր, աշխատել, տոնածառ, Մարո, մենություն, ձիթենի, թագավոր, մորաքույր, միմյանց, աշխարհ
Երեխա, երեկո, թագուհի, լուսաբաց, վաղը, ծովախորշ, մեծություն, սովորել, հալածել, փոթորիկ:
Ծիրան, ծիրանենի, խոնջանք, ծաղրել, վիրակապ, հանգստություն, արփի, մերոնք, արքա, մատանի։
Վերարկու, հոգնակի, ամառ, տանտիկին, տնտեսուհի, տանուտեր, հորեղբայր, նախամարդ, վաչկատուն, քացախաթթու:
11․ Առանձնացնել ՈՒ հոլովման ենթարկվող 5 բառ:
Ամուսին, արարում, պատանի, ծունկ, գարուն, թագուհի, Սոչի, ոչ ոք, աշխատել, մարդ:
Թոռ, քեռի, պապ, ոսկի, եղեգ, գարի, արկան, ձկնորս, ուսուցչուհի, բորենի:
Ներքինի, էտոց, անկողին, ուսուցիչ, արարել, արարում, կսկիծ, սարեցի, ոստան, նռնենի:
Օղ, տատ, ձիթենի, օազիս, ուխտատեղի, թանթրվենի, ձի, ընկերուհի, լեռ, բարդի:
Դեղձենի, խճուղի, ուղղաթիռ, ղեկանիվ, նավաստի, տաղասաց, կաղին, ընտրանի, սոճի, տատի։
Անարգել, փաթաթել, անվայել, կարթաթել, շանթարգել, շաղախել, վկայել, ավել, նավախել
Check your progress

Սրբազան Հռոմեական Կայսրությունը
1. Ինչպես և երբ առաջացավ Գերմանական թագավորությունը:
X դ. սկզբին Կարոլինգների արքայա- տոհմը դադարեց գոյություն ունենալուց: 919 թ. արևելաֆրանկական թագավոր ընտր- վեց Սաքսոնիայի դուքս Հենրիխը: Այսպես Եվրոպայում առաջացավ Գերմանական թագավորությունը:
2. Որ տարածքներն էին ընդգրկում նորաստեղծ պետությունը:
Այն ընդգրկում էր Հռենոս գետից մինչև Էլբա գետը, Հյուսիսային ծովից մինչև Ալպերի լեռներն ընկած տարածքները:
3. Ինչու էր Գերմանիայում արքայական իշխանությունը թույլ:
Այնտեղ գոյություն ունեին հինգ խոշոր դքսություններ: Դրանք տարբեր ցեղերով բնակեցված մեծ մարզեր էին: Դքսության կառավարիչները՝ դուքսերը, թագավորին ընդունում էին որպես հավասարների մեջ առաջինը: Դքսության բնակչությունը ենթարկվում էր դուքսին և ոչ թե թագավորին:
4. Ինչ քայլեր ձեռնարկեց Օտտոն I-ը թագավորական իշխանությունը ամրապնդելու համար:
Թագավորական իշխանությունն ամրապնդելու համար հաջորդ թագավոր Օտտոն I–ը որոշեց նոր հենարան գտնել և վերջ տալ դուքսերի անջատողական ձգտումներին: Այդպիսի հենարան դարձավ գերմանական եկեղեցին: Օտտոնը եկեղեցուն շնորհեց հող, դատական և ռազմական իշխանություն: Եկեղեցուն տրված հողերում գործում էր միայն եկեղեցական դատարանը: Բարձրաստիճան հոգևորականները ներգրավվում էին զինվորական ծառայության մեջ և դառնում էին զորամասերի հրամանատարներ: Բոլոր եպիսկոպոսական և խոշոր վանքերի վանահայրերի պաշտոնները թագավորի տնօրինության ներքո էին: Նա էր բարձրաստիճան հոգևորականներին նշանակում պաշտոնի: Այսպես Օտտոն 1-ը Գերմանիայում ամրապնդեց թագավորական իշխանությունը:
5. Որ իրադարաձությունից հետո Օտտոն առաջինը իրեն համարեց Եվրոպայի ամենահզոր տիրակալը: Համաձա՞յն եք նրա հետ. հիմնավորեք ձեր տեսակետը:
6. Օտտոն I-ը ե՞րբ և որտե՞ղ թագադրվեց Արևմտահռոմեական կայսրության թագով:
962 թվականին պապը Հռոմում նրան թագադրեց Արևմտահռոմեական կայսրության թագով:
7. Ինչ է Օտտոնյան վերածնունդը: Ո՞վ էր Սաքսերի պատմությունը աշխատության հեղինակը, և ի՞նչ էր փորձում նա հիմնավորել:
Օտտոնը և նրա հաջորդները մեծ ուշադրություն էին դարձնում մշակույթին: Այդ պատճառով այս դարաշրջանը սովորաբար անվանում են նաև Օտտոնյան վերածնունդ: Նա արքունիքում ստեղծեց ակադեմիա: Ամենուրեք բացվեցին դպրոցներ:
Ինքնուրույն աշխատանք ուղիղ,հատված և անկյուն թեմաներից
Առաջադրանքներ։
1․ Գտիր, թե ո՞ր պնդումներն են համապատասխանում C∉p գրառմանը.
C ուղիղն անցնում է p կետով
p ուղիղը չի անցնում C կետով
C կետը p ուղղի կետ է
C կետը չի գտնվում p ուղղի վրա
C կետը գտնվում է p ուղղի վրա
p ուղիղը անցնում է C կետով
2․ Գտիր ճիշտ պնդումները նույն հարթության վրա գտնվող կետերի և ուղիղների վերաբերյալ.
Ոչ մի ուղղի վրա չկա երեքից ավելի կետ:
Ցանկացած ուղղի վրա կան անվերջ թվով կետեր:
Ցանկացած երկու կետերով անցնում է միակ ուղիղը:
Ցանկացած երեք կետերով կարելի է տանել ուղիղ:
Մեկ կետով կարելի է տանել միակ ուղիղը:
Ցանկացած կետով անցնում են անվերջ թվով ուղիղներ:
Որոշ երեք կետերով կարելի է տանել ուղիղ:
Կա այնպիսի կետ, որով ոչ մի ուղիղ չի անցնում:
3․ Քանի՞ հատված կա հետևյալ նկարում:

9
4․ Գտիր <DBC-ն, եթե <CBA=47° և <ABD=90°:

<DBC=<ABD-<CBA=90-47=43°
<DBC=43°
5․ Պարզիր MLK անկյան տեսակը՝

Ուղիղ , փռված, բութ, սուր
6․ CG ճառագայթը ECD անկյունը կիսում է երկու հավասար անկյունների: Գտիր GCE անկյունը, եթե <ECD=20°:

<GCE=<ECD:2=20:2=10
<GCE=10°
7․ Տրված է, որ՝ CG-ն կիսում է ECD անկյունը և CE-ն կիսում է FCD անկյունը: Հաշվիր DCG և FCD անկյունները, եթե <ECD=20°:

<DCG=<ECD:2=20:2=10°
<DCG=10°
<FCD=<ECDx2=20×2=40°
<FCD=40°
Լրացուցիչ

6:2=3
