1․ Սահմանե՛ք «մարդու իրավունքներ» հասկացությունը։ Ինչու՞ են դրանք անհրաժեշտ․արտահայտե՛ք ձեր կարծիքը։
Մարդու իրավունքներ են կոչվում այն բնական, անօտարելի և համընդհանուր իրավունքներն ու ազատությունները, որոնք պատկանում են յուրաքանչյուր մարդու՝ անկախ նրա ազգությունից, սեռից, կրոնից, լեզվից, սոցիալական վիճակից կամ այլ հատկանիշներից։ Դրանք մարդուն տրվում են ծննդյան պահից և չեն կարող կամայականորեն խախտվել կամ վերացվել։
2․ Ի՞նչ իրավական փաստաթղթեր գիտեք, որոնցում ամրագրված են մարդու իրավունքները։ Թվարկե՛ք դրանք 
Միջազգային փաստաթղթեր
ՄԱԿ-ի կոնվենցիա հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին
Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիր (1948 թ., ՄԱԿ)
Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային դաշնագիր
Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների միջազգային դաշնագիր
Եվրոպական կոնվենցիա մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին
ՄԱԿ-ի կոնվենցիա երեխայի իրավունքների մասին

Առաջադրանքներ․

1)

a={2;3}, b={-0,5;-2}, c={8;0}, d={1;-1}, e={0;-2}, f={-1;0}

2)

ա) x=-3 i+1/5 j
բ) -2 i, -3 j
գ) z=- i
դ) 3 j
ե) j

3)

ա) x=5, y=-2
բ) x=-3, y=7
գ) x=-4, y=0
դ) x=0, y=0

4)

ա) {5;7}
բ) {4;1}
գ) {1;1}
դ) {-1;0}

5)

ա) {3;2}
բ) {0;0}
գ) {-1;3}
դ) {-7;-2}

6)

2a={6;4}
3a={9;6}
-a={-3;-2}
-3a={-9;-6}

7)

-a={-2;-4}
-b={2;0}
-c={0;0}
-d={2;3}
-e={-2;3}

Առաջադրանք 1
> Դասը սովորել պատմել – Հայաստանը 1917 թ. արմատական փոփոխությունների փուլում /էջ 39-43,գրավոր պատասխանել հարցերին էջ 43/ դասագիրք

ՀԻՄՆ ՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ: Նկարագրի՛ր Փետրվարյան հեղափոխությունը և Հոկտեմբերյան հեղաշրջումը: Ներկայացրու Արևմտահայ և Արևելահայ ազգային խորհուրդների և ազգային զորամասերի ստեղծման գործընթացները:
1917 թ. փետրվարի վերջին Պետրոգրադում տեղի ունեցավ հեղափոխություն, որի պատճառը դարձան պատերազմից եկավ բազմաթիվ դժվարությունները։ Ռոմանովների տոհմը տապալվեց և իշխանությունը անցավ Ժամանակավոր կառավարությանը, որը խոստացավ ժողովրդավարական բարեփոխումներ։ Սակայն երկրում միաժամանակ գործեցին նաև բանվորական և զինվորական խորհուրդներ՝ առաջ բերելով երկիշխանություն։ Նույն տարվա հոկտեմբերի 25-ին (նոյեմբերի 7-ին) բոլշևիկները Վլադիմիր Լենինի գլխավորությամբ իրականացրին զինված հեղաշրջում։ Ժամանակավոր կառավարությունը տապալվեց, և ստեղծվեց նոր իշխանություն՝ Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը։
բ. Բացատրիր: Ի՞նչ գործոններով էին պայմանավորված հեղափոխական իրադրության առաջացումը և 1917 թ. փետրվարին Ռոմանովների արքայատոհմի տապալումը Ռուսաստանում: Ինչպե՞ս կբնութագրես երկիշխանության առաջացումը: ժամանակավոր կառավարման ի՞նչ համակարգ ստեղծվեց Անդրկովկասում ու Հայաստանում:
Ռուսաստանում հեղափոխական իրադրությունը պայմանավորված էր երկրում բազվաթիվ չլուծված հիմնախնդիրների և հատկապես պատերազմի դժվարությունների վրա։ Արդյունքում մարտի սկզբին Ռուսաստանում իշխող Ռոմանովների արքայատոհմը տապալվեց։ Պետրոգրադի խորհուրդը և Ժամանակավոր կառավարությունը ձևավորում են յուրօրինակ երկիշխանություն: 1917 թ. մարտի 9-ին Ժամանակավոր կառավարությունը երկրամասը կառավարելու նպատակով կուսակցական սկզբունքների համադրությամբ ստեղծում է Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտե (ԱՀԿ)։
գ. Վերլուծի՛ր: Ինչո՞ւ էին Այսրկովկասի հիմնական ազգերը պայքարում վարչատարածքային փոփոխությունների համար և ի՞նչ պատկերացումներ ունեին հայերը այդ հարցում:
Հեղափոխություններից հետո, ցարական կարգերի տապալմամբ տարբեր ազգեր ձգտում էին ստեղծել իրենց պետությունները։ Վրացիները, հայերը և ադրբեջանցիները պայքարում էին իրենց տարածքային ամբողջականությունը պահպանելու և անկախության համար։ Հայերը ձգտում էին միավորել Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանի տարածքները մեկ ամբողջական վարչատարածքային միավորի մեջ։ Հայերը ձգտում էին ցեղասպանության հետևանքով հայաթափված վայրեր վերադարձնել
փրկված արևմտահայերին։

1. Вспомним правило

Если в корне слова есть безударная гласная, и её можно проверить ударением в родственном слове — это проверяемая безударная гласная.
Например:
столы — стол
трава — травка
гора — горы

---

 2. Вставь пропущенные буквы и подбери проверочные слова

1. Столы, мосты, коты, слоны, моря, больной. 
2. Зерно, гнездо, перо, ведро, весло, река, сестра. 
3. Земля, пчела, весна, лесник, страна, зима. 
4. Скала, стена, гора, трава. 
5. Детей, роды, цветок, кроты. 
6. Пилы. несёт, врача, холмы, сосновый, полями. 
7. Кормитъ, большой, стоят, холодный. 
8. Часы, слава, стена, в.лы, дома, зима. 
9. Скотина, стоит, ковёр, холмы, ледяная. 
10. Грибы, сало, сады, весна, дворе, в лесу. 
11. Ледяная, страна, гнездо, весло, ведро, перо. 
12. Гр.чи, грибы, цветок, зима, травинка, рады. 
13. Шаловливый, детей, нести, смешной, столы. 
14. Котёнок, водичка, смола, ходить, толпа. 
15. Доска, стода, гр.чи, гроза, поля, ножи. 
16. Дерево, пчела, сестра, киса, п.га, хитрая лиса.
17. Слоны, моря, болъной, стоит, сова, кроты. 
18. Дворы, мосты, дома, коты, коза, овца. змея 
19. Гр.да, хлеба, дожди, сова, коза,овца. роса. 
20. Столы, мосты, коты, слоны, моря, большой. 

№ 2. 
1. Дождливый, свистетъ, сталъной, плясатъ, звонок, плодовитый, скрипетъ, сидеть на стуле. 
2. Пчела, сестра, река, большая, поспеватъ, стволы, течёт, лежат. 
3. Гребешок, тишина, грибы, стропа, городской, молодой, писателъ, стоял. 
4. Киса, зерно, гнездо, весло, ведро, про деревья. 
5. Далёкий, ночная, тяжелая, червивое, следы, стопной, голоса, гребешок. 
6. Побежала, облетел, созревает, тропинка, привала, стоит, пищат. 

---

 3. Найди лишнее слово (в одном ряду ошибка)

1. гора — горы — горный — гаревый
Остальные слова связаны с горой, а гаревый — нет.

2. лес — лесок — лесной — лесник
Остальные слова означают лес, а лесник тот, кто рубит леса.

3. трава — травы — травинка — травяной
Остальные слова означают трава, а травяной — что-то из трав.

4. вода — водный — водичка — ведро
Остальные слова означают вода, а ведро — во что наливают воду.

5. стол — столик — столовый — стал
Остальные слова связаны со столом, а стал — нет.

(Объясни, в каком слове допущена ошибка и почему.)

---

 4. Исправь ошибки (редактирование текста)

Наступило ясное висеннее утро. По небу плывут лёгкие облока, в воздухе чувствуется свежесть. На паляне распустились первые цвиты, зазиленела трова.
Из леса доносится звонкое пение птиц. У рики играют дети. Они собирают вербы и пускают по ваде кораблики из кары.
Всё вокруг наполняется жизнью. Природа словно просыпается после долгого сна, и каждому хочется улыбаться новому дню.

Наступило ясное весеннее (весна) утро. По небу плывут лёгкие облака (облако), в воздухе чувствуется свежесть. На поляне (поляна) распустились первые цветы (цвет), зазеленела (зеленый) трава (трав).
Из леса доносится звонкое пение птиц. У реки (река) играют дети. Они собирают вербы и пускают по воде (вода) кораблики из коры (корка).
Всё вокруг наполняется жизнью. Природа словно просыпается после долгого сна, и каждому хочется улыбаться новому дню.

Найди и исправь все слова с ошибками в корне. Подбери к ним проверочные слова.

---

 5. Интерактивный диктант

https://saharina.ru/dicts/test.php?name=dict151.xml

Мой результат

---

 6. Мини-тест (самопроверка)

Отметь, где правильно написано слово:

---

1. угадать — угодать

2. голова — галава

3. виршина — вершина

4. сматреть — смотреть

Бесполезное золото
Жил один царь, привыкший раздавать много золота нищим и бедным. Он делал это ежедневно. После смерти он очутился на небесах во дворцах из золота. Они были обставлены мебелью из золота: золотые стулья, золотые столы — всё из золота, только из золота. Он был счастлив, что эти дары явились ему как хорошо заслуженная награда.
Но немного погодя король почувствовал сильную жажду и сказал людям, что хочет пить. Ему ответили:
— Всё, что ты посеял, должно находиться внутри дворца. Заходи и ищи, если найдёшь.
Но он не мог найти внутри ни капли воды.
Спустя некоторое время он проголодался и опять сказал, но другим людям, что хочет есть. Они ответили:
— Всё, что ты посеял, должно находиться в твоём дворце!
Но король убедился, что всё было сделано из золота, и только золото находилось там. Он почувствовал себя очень несчастным: «Что хорошего в этом золоте? Я голоден! Я не могу есть золото, оно бесполезно для меня».
Тогда он попросил ангела смерти снова дать ему шанс: ещё немного продлить срок человеческой жизни, для того чтобы сделать все необходимые дела. Он также хотел посеять семена для всех других необходимых вещей, чтобы комфортно жить там.
И ему было дано ещё пятнадцать дней. И все эти пятнадцать дней он ходил, раздавал пищу и воду, одежду и другие необходимые вещи нуждающимся.

Թարգմանություն

Անօգուտ ոսկին
Կար մի թագավոր, որը սովոր էր շատ ոսկի բաժանել աղքատներին ու կարիքավորներին։ Նա դա անում էր ամեն օր։
Մահից հետո նա հայտնվեց երկնքում՝ ոսկուց պատրաստված պալատներում։ Պալատները կահավորված էին ոսկե կահույքով․ ոսկե աթոռներ, ոսկե սեղաններ — ամեն ինչ ոսկուց էր, միայն ոսկուց։ Թագավորը շատ ուրախ էր՝ մտածելով, թե իր վաստակած պարգևն է ստացել։
Բայց քիչ անց նա զգաց ուժեղ ծարավ և ասաց մարդկանց, որ ցանկանում է ջուր խմել։ Նրան պատասխանեցին.
— Ամեն ինչ, ինչ դու սերմանել ես, պետք է լինի քո պալատի ներսում։ Մտիր ու փնտրիր, եթե գտնես։

Բայց նա չկարողացավ գտնել նույնիսկ մի կաթիլ ջուր։

Մի փոքր անց նա սով զգաց և ուրիշ մարդկանց ասաց, որ ուզում է ուտել։ Նրանք պատասխանեցին.
— Ամեն ինչ, ինչ դու սերմանել ես, պետք է լինի քո պալատում։

Թագավորը տեսավ, որ ամեն ինչ ոսկուց է, և այնտեղ միայն ոսկի էր։ Նա խորապես վշտացավ․ «Ի՞նչ արժեք ունի այս ոսկին։ Սոված եմ։ Չեմ կարող ոսկի ուտել, այն ինձ համար անօգուտ է»։

Նա խնդրեց հրեշտակին նորից հնարավորություն տալ իրեն՝ մի փոքր երկարացնել իր մարդկային կյանքը, որպեսզի հասցնի անել անհրաժեշտ գործերը։ Նա ուզում էր սերմանել նաև այն ամենը, ինչ իսկապես պետք է մարդու կյանքին, որպեսզի այնտեղ կարողանա արժանավայել ապրել։

Եվ նրան տրվեց ևս տասնհինգ օր։ Այդ բոլոր տասնհինգ օրերի ընթացքում նա շրջում էր և բաժանում սնունդ, ջուր, հագուստ ու մյուս անհրաժեշտ իրերը կարիքավոր մարդկանց։

Առաջադրանքներ․
1) Գտե՛ք տրված վեկտորների կոորդինատները, եթե
ա) a =7i + 4j
a=(7;4)
բ) b = -5i + 2j
b=(-5;2)
գ) c = 6i
c=(6;0)
դ) d = -4j
d=(0;-4)
2) Գծե՛ք Oxy ուղղանկյուն կոորդինատային համակարգ և i , j կոորդինատային վեկտորներ։ Կառուցե՛ք a{2; 3}, b{- 1; 4}, c{3; — 2}, d{- 2; — 3} վեկտորները, որոնց սկզբնակետը O կետն է:
a)

b)

c)

d)

3) c վեկտորը վերածեք ըստ a և b վեկտորների:

4) a b c d վեկտորները վերածեք ըստ i և j կոորդինատային վեկտորների և գտե՛ք դրանց կոորդինատները:

5) c{- 5; 6} վեկտորը a{x, y} և b{- 2; 1} վեկտորների գումարն է: Գտե՛ք x-ը և y — ը:
{-5;6}-{-2;1}={-3;5)
6) Տրված են c{7; 3} և a{3; 4} վեկտորները: Գտեք c — a վեկտորի կոորդինատները:
c-a={7;3}-{3;4)={4;-1}
7) Տրված են a{11; — 5} և b{5; 8} վեկտորները: Գտեք a — b վեկտորի
կոորդինատները:
a-b={11;-5}-{5;8}={6;-13}
8) Տրված են a{- 4; 1} վեկտորը: Գտեք 3a — 2a վեկտորների կոորդինատները:
3a-2a={-12;3}-{-8;2}={-20;1}
9) Տրված են a{- 2; 5} և b{3; — 4} վեկտորները: Գտե՛ք 2a — b վեկտորին
հակադիր վեկտորի կոորդինատները:
2a-b={-4;10}-{3;-4}={-7;6}
2a-b վեկտորին հակադիր վեկտորի կոորդինատները` {7;-6}

Առաջադրանքներ․
1) y=f(x−166) ֆունկցիայի գրաֆիկը կառուցելու համար պետք է y=f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղաշարժել 166 միավորով դեպի՝ 
1. վերև
2. ձախ
3. աջ
4. ներքև
2) Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե y = 6x¹⁷ ֆունկցիայի գրաֆիկը Ox առանցքի ուղղությամբ տեղաշարժել 16 միավորով դեպի ձախ:
3) Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե  y=10x³ ֆունկցիայի գրաֆիկը Oy առանցքի ուղղությամբ 8 միավորով տեղաշարժվի դեպի վերև:
4) Նկարում պատկերված է f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Գծե՛ք f(x — a) ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա)a = 3
բ)a = 2
գ)a = — 1
դ)a = 3
ե)a = — 2
զ)a = 4
է)a = -3
ը)a = -2

5) Նկարում պատկերված է f(x — 2) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գծե՛ք f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը.

6) Գտնել A ∩ B բազմությունը, եթե A = {0; 3; 4; 6}, B = {3; 6; 9}։
A ∩ B = {3, 6}
7) Գտնել A ∩ B բազմությունը, եթե A = {1; 3; 6; 9}, B = {5; 6; 8}։
A ∩ B = {6}
8) Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {0; 1; 2; 4}, B = {1; 2; 5}։
A U B = {0, 1, 2, 4, 5}
9) Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {0; 3; 6; 9}, B = {0; 3; 8}։
A U B = {0, 3, 6, 8, 9}
10) Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {7}, B = {4; 6}։
A U B = {4, 6, 7}

Երջանկության իմաստը
Ավ․ Իսահակյան
Մի հին չինական զրույց․23․09
Ավ․ Իսահակյան, Արևի մոտ․25․09