1․ Ներկայացնել բակտերիաների կառուցվածքը և տարածվածությունը
Բակտերիաների բջջում բացակայում է կորիզը: Կորիզի փոխարեն բակտերիայի մեջ ժառանգական նյութը ուղղակի տեղակայված է ցիտոպլազմայում` առանց որևէ սահմանազատման: Բակտերիալ ցիտոպլազման պատված է ցիտոպլազմատիկ թաղանթով: Արտաքինից բջիջը պատված է հաստ և ամուր բջջապատով: Բակտերիաների բջջապատը հիմնականում արտաքինից պատված է լորձաթաղանթով: Բակտերիաները բազմանում են բջջի ուղղակի կիսման միջոցով: Յուրաքանչյուր 20−30 րոպե պարբերականությամբ՝ մեկ մայրական բջիջը կիսվելով առաջացնում է 2 դուստր բջիջ և այսպես շարունակ:
2. Օգտակար և վնասակար բակտերիաներ
Վնասակար – որովայնային տիֆը, կլեբսիելլա բակտերիաները
Օգտակար – մարինոբակտերիաներ, պսևդոմոնադներ
3. Բակտերիաների առաջացրած հիվանդություններ
Տիֆ, ժանտախտ, խոլերա, թոքախտ
4․ Օգտակար և վնասակար բորբոսասնկեր
Օգտակար — պինեցիլին
Վնասակար — մուկոր
5. Գլխարկավեր սնկերի կառուցվածք
Որպես կանոն գլխարկավոր սնկերը կազմված են սնկամարմնից և պտղամարմնից: Սնկամարմինը կազմված է հիֆերից և գտնվում է հողի տակ: Այն գրավում է հսկայական մակերես և հողից կլանում է սննդարար նյութեր:
Պտղամարմինը ևս կազմված է հիֆերից, որոնք շատ խիտ միահյուսվելով` հողից դուրս ձևավորում են կեղծ հյուսվածք: Պտղամարմինը կազմված գլխարկից և ոտիկից:
6․ Ներկայացնել վիրուսներ
Վիրուսը բազմանում է միայն կենդանի բջիջների ներսում։ Վիրուսները վարակում են կյանքի բոլոր բջջային ձևերը՝ կենդանիներից ու բույսերից մինչև բակտերիաներ և արքեաներ։ Վիրուսներն առաջին անգամ նկարագրվել են 1892 թվականին Դմիտրի Իվանովսկու կողմից որպես՝ ծխախոտի բույսերը վարակող ոչ բջջային ախտածիններ։
7. Ներկայացնել կենսաբանության բաժնի հղումը
Հղումը
8. Բնագիտական ֆլեշմոբ
Ֆլեշմոբ
Բառակազմություն, հայոց լեզու 10.18.2023
75. Յուրաքանչյուր շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր: Նշի՛ր, թե ի՞նչ հնչյունափոխություն կատարվեց:
ա) Խնդիր, ձույլ, ջուր, ոսկի, կին, թթու, պետ(ք), տարի:
բ) Մուտ, անցք, մեծար, անի, ծին, ածո, շող, ային:
ջրանցք – ու-ն սղվեց
կնամեծար – ի-ն սղվեց
ջրածին – ու-ն սղվեց
ոսկեշող – ի-ն սղվեց և նրա տեղը գրեցինք ե
տարեմուտ – ի-ն սղվեց և նրա տեղը գրեցինք ե
76. Տրված բարդ բառերի առաջին արմատը փոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:
Ոսկեշար — արծաթաշար
բազմազբաղ — մտազբաղ
բազկատարած — ճյուղատարած
գնդացիր — ջրացիր
ստրկահոգի — մեծահոգի
սիրահոժար — ինքնահոժար
մեղմանվագ — ողբանվագ
սառցալեզու — հայալեզու
բանաձև — բրգաձև
77. Տրված բարդ բառերի երկրորդ արմատը փոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:
Բառապաշար — բառաշարք
վիրաբույժ — վիրակապ
միամիտ — միաձայն
սևահոգի — բարեհոգի
մանրազնին — մանրաչափ
սրբատաշ — սրբատուն,
մազապուրծ — մազակալ
փայտահատ — փայտատուն
մթնկա — մթնադեմ
դյուրահավան — դյուրաբեկ
մրրկածեծ — մրրկաբեր
որմնադիր — որմնաբույս
78. Տրված բառերի բաղադրիչներով կազմի՛ր բաղադրյալ նոր բառեր:
Հայրապետ — հայրապետական
դիմադիր — դիմադրություն
խաչակնքել — խաչակնքություն
ծանրակշիռ — ծանրակշռություն
գլխարկ — անգլխարկ
զվարթաբան — զվարթաբանություն
ձայնասփյուռ — ձայնատարած
լուսապսակ — արևապսակ
աստղագուշակ — աստաղագուշակություն
մեղմաշունչ — մեղմաշնչորեն
կանխավճար — կանխավճարային
բարետես — անբարետես
79. Բառերի ընդհանուր արմատները գտի՛ր, գրի՛ր դրանց ուղիղ ձևերը և տրված բառերը բացատրի՛ր արմատների միջոցով:
Ա. Ելևէջ, Իջևան, իջնել, վայրեջք — իջնել
Բ. Բանբեր, բանակռիվ, բանաստեղծ, բանասեր — բան
Գ. Սնափառ, սնամեջ, սնահավատ, սնապարծ — սին
80. Բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց առաջին բաղադրիչները լինեն տրված բառերի վերջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:
Օրինակ`զովաշունչ— շնչասպառ
Մեղմահունչ — հնչերանգ
ուղղաձիգ — ձգողականություն
դեղաբույս — բուսակեր
աղեկտուր — կտուրածածկ
տանտեր — տիրակալ
81. Բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց վերջին բաղադրիչները լինեն տրված բառերի առաջին բաղադրիչները: Ուշադրությո՛ւն դարձրու հնչյունափոխությանը:
Օրինակ`
գուժկան – չարագույժ:
Գթառատ, թունաբեր, մտամոլոր, կրթասեր, գնդակոծել:
Գթառատ — բարեգութ
թունաբեր — հակաթույն
մտամոլոր — միամիտ
կրթասեր —
գնգակոծել —
82. Տրված նախադասությունը լրացրո՛ւ:
Բաղադրյալ բառի մեջ մտնող արմատը կարող է լինել…(օրինակ՝ անգլուխ, զարտուղի) … (օրինակ՝ գլխարկ, ուղեկից):
83. Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:
Կեր — կերակուր
գնաց — ճեպագնաց
ասաց — ասացվածք
անվան — անվանակոչ
մարդիկ — մարդկային
84. Տրված բառերը բաժանի՛ր բաղադրիչների (օրինակ ՝ հրաշամանուկ- հրաշ-ա-մանուկ)և պարզի՛ր, թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ ընդհանրությամբ է կազմված:
ա) Սահմանադիր, զմրուխտափայլ, կանխավճար, սնափառ, բաղաձայն, պարտատեր, կենսախինդ, ջրամուկ,արևամանուկ, ձեռագործ, նորամուտ:
բ) Կենարար, կենսուրախ, զուգընթաց, ջրկիր, ջրհեղեղ, բանբեր, քարտաշ, տնպահ, լուսնկա, մթնկա, ձնծաղիկ, ռնգեղջյուր, քարափ, մոլեռանդ, հրձիգ, քարտաշ, ակնհայտ:
85. Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նույն ձևով են կազմված: Գտի՛ր շարքում օրինաչափությանը չենթարկվող բառը:
ա) Արևմուտք, նեղսիրտ, գունաթափ, ձկնկիթ, ձեռնպահ
բ) Ծալապակաս, չարագործ, գործակից, տառակեր, գետաբերան:
Գծային հավասարման լուծումների քանակը
Դասարանում
71.
ա) 10x+2=12x+1
2x=1
x=1/2
բ) 6a-4=6a+3
6a-6a=3+4
0 • a=7
0≠7
Լուծում չունի
գ) 7t+4=3t+(4t+6)
0t=2
0≠2
Լուծում չունի
դ) a+14=5a+(3a+1)
a+14=5a+3a=8a+1
a-8a=7a
14-1=13
-7a=13
ե) d+(3d+6)=(4d+1)+3
d+3d+4d=7d
6+1+3=10
7d=10
զ) 6x-2=9-6x
6x+6x=12x
9-2=7
12x=7
է) (8-2d)+3d=d+9
3+d=d+9
Լուծում չունի
ը) 2a-2a=5-5
2a+2a=4a
5+5=10
4a=10
72․
ա) x+k=2x+1
3+k=2×3+1
3+k=7
k=7-3=4
բ) kx+2=x+4k
k•3+2=3+4k
4k-3k=2-3
k=-1
գ) 1+2x+k=4x
1+2×3+k=4×3
1+6+k=12
k=12-7=5
դ) kx+7=2k+x2
kx3+7=2k+3×3
3k+7=2k+9
3k-2k=9-7
k=2
Տանը
73.
ա) kx+4=3x+6
3x+4=3x+6
k=3
բ) kx-4=6x-4
Գոյություն չունի
գ) 2x+k=2x+6
6-ից բացի ցանկացած թիվ
դ) (2x+2k)+1=3x+4
Գոյություն չունի
ե) 3x+2k+1=x+4
Գոյություն չունի
զ) 4x+k+1=kx+2
Գոյություն չունի
74.
ա) kx+3=x+3
1x+3=x+3
k=1
բ) kx+5=5x+k
5x+5=5x+5
k=5
գ) kx+2=4x+3
Գոյություն չունի
դ) 3x+k-1=-kx+2
Գոյություն չունի
Գրաբարյան թարգմանություն,Վահագնի ծնունդը ՝ ըստ Մովսես Խորենացու,16․10․23
1․Տրված հատվածը թարգմանել աշխարհաբար,ուշադրություն դարձնել գրաբարյան քերականական իրողություններին՝ համեմատելով գրական արևելահայերենի հետ։
2․ Ըստ Խորենացու՝ ո՞վ էր Վահագնը, ի՞նչ ավանդազրույցներ են մեզ հայտնի նրա մասին․ քննարկել դասարանում վերը նշված հարցերը։
Վահագնը բոցավառ աչկերով և մերուքով խարտյաշ պատանի էր։
(Գրաբար)
Երկնէր երկին, երկնէր երկիր,
Երկնէր և ծովն ծիրանի.
Երկն ի ծովուն ունէր և զկարմրիկն եղեգնիկ.
Ընդ եղեգան փող ծուխ ելանէր,
Ընդ եղեգան փող բոց ելանէր,
Եւ ի բոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ.
Նա հուր հեր ունէր,
Բոց ունէր մօրուս,
Եւ աչքունքն էին արեգակունք:
(Աշխարհաբար)
Երկնում էր երկինքը,երկնում էր երկիրը,
Երկնում էր և ծովը ծիրանի,
Երկունքը ծովում բռնել էր կարմիր եղեգնիկին
Եղեգնի փողից ծուխ էր ելնում,
Եղեգնի փողից բոց էր ելնում,
Եվ այն բոցից վազում էր խարտյաշ մի պատանի
Նա հրե մազեր ուներ,
Բոց մորուք ուներ,
Եվ աչքերն էին արեգակներ։
Քիմիա 10.16.2023
Պատասխանել հարցերին
1. Բնութագրե՛ք խառնուրդների բաղադրիչների բաժանման և մաքուր նյութերի ստացման հիմնական եղանակները:
Թորում, ֆիլտրում, զտում, նստեցում, մագնիսի ազդեցեցություն։
2. Տրված են խառնուրդներ: Ինչպե՞ս բաժանել նյութերն այդ խառնուրդներից:
ա) սպիրտից և ջրից
Թորման միջոցով
բ) գետի ավազից և շաքարից
Զտում կամ նստեցում
գ) պղնձի և երկաթի խարտուքներից
Մագնիսի օգնությամբ
դ) ջրից և բենզինից
Բաժանիչ ձագարով
Առաջին փորձի մասին
Անհրաժեշտ նյութեր և սարքավորումներ.
Ջուր, փորձանոթ 2 հատ, մետաղյա շտատիվ, սպրիտայրոց:
Փորձի ընթացքը.
Փորձանոթի մեջ լցրե՛ք 2 մլ ջուր, դատարկեք այն: Նորից լցրեք 3 մլ ջուր և դրան ավելացրեք ևս 2 մլ: 5 մլ ջրով փորձանոթն ամրացրե՛ք բռնիչին և տաքացրե՛ք սպիրտայրոցի վրա: Պահպանեք տաքացման կանոնները:
Проект «Красота в нас и вокруг нас»
Ответьте на вопросы
1. Дайте свое определение слову «красота».
Красота для каждого человека разная. Красотой может являться всё, леса, люди, цветы, животные.
2. О какой красоте говорит автор текста?
Бездушная, внешняя красота — ничто, ценна лишь красота, светящаяся изнутри, она озаряет мир добром, возвышает самого человека и укрепляет веру в будущее. Словами красоту не передашь.
3. Какая красота важнее: внешняя или внутренняя? Почему?
Оба варианта важны. Сейчас мы все сначала смотрим на внешность, а потом уже на всё остальное. Человек может быть привлекатеьлным, но в душе он может быть ужасным человеком.
4. Нужно ли уметь видеть красоту в окружающем нас мире? Почему?
Да. Потому что жизнь одна, и за это всё время мы можем пропустить многое, нужно уметь любить жизнь и везде искать красоту.
5. Какова роль искусства в формировании понятия «красота»?
Искусство само по себе выражает красоту, будь это картина, фильм, фото. Красота привлекает людей.
Երկրաչափություն 10.13.2023
Դասարանում
101. ab=17
ac=17×2=34
bc=34-10=24
P=17+24+34=75
102. 48-18=30
(30-4,6):2=12,7
12,7+4,6=17,3
P=12,7+17,3+18=48
103. Ոչ
104.
ա) Նրանց երկու կողմերը և մեկ անկյունը իրար հավասար են ,որովհետև B-կետը երկու հատվածները կիսում է հավասար մասի։
բ) 47+42=89.
180-89=91
Եռանկյան անկյուննների գումարը միշտ լինում է 180։
180-89=91
105.
ա) հավասար են
բ) AB=AC = 15սմ, DC=BC = 5սմ․
106.
ա) Քանի որ, երկու եռանկյունների մեկ կողմը ընդհանուր է , և նրանց երկու ակյունները և նրանց մյուս կողմերը հավասար են ուրեմն եռանկյունները հավասար են ։
բ) BC= AD = 17 սմ․
AB=DC=14 սմ․
Բնական ռեսուրսների տեղաբաշխումը նախագիծ
Ուրվագծային քարտզի վրա պատկերել վառելիքային ռեսուրսներով հարուստ երկրները:
Նախագծի նպատակն է սովորողների մետ քարտեզով աշխատելու հմտությունների զարգացումը, ռեսուրսներով հարուստ տարածաշրջանների ու երկրների մասին տեղության քարտեզագրումը, աշխարհի քաղաքական քարտեզի հետ ծանոթացումը:
Նախագծի ընթացքը-սովորողները ուրվագծային քարտեզի միջոցով, օգտագործելով պայմանական նշանները պատկերում են համպատասխան տեղեկությունը, այդ ընթացքում ծանոթանալով և վառելիքային ռեսուրսներով հարուստ երկներին և տարբույն քարտեզներ ուսումնասիրոլով ծանոթանում աշխարհի տարբեր երկների դիրքին ր ուրվագծին:
Նախագծի արդյունքը — սովորողները կազմում են սեփական քարտեզներ, ձեռք են բերում քարտեզագրական հմտություններ՝ մասնավորապես գունային արտահայտման հնարավորությունը, սովորում են քարտեզ ընթերցել:
«Արտաշես և Սաթենիկ»,13․10․23
Կարդալ հատվածը, ուշադրություն դարձնել գրաբարյան արտասանական օրինաչափություններին, թարգմանել աշխարհաբար բառարանի օգնությամբ։
Զայսու ժամանակ միաբանեալ Ալանք լեռնականօքն ամենայնիւ, յինքեանս արկանելով եւ զկէս Վրաց աշխարհին` մեծաւ ամբոխիւ տարածեալ ընդ աշխարհս մեր: Ժողովէ եւ Արտաշէս զիւրոց զօրացն բազմութիւն, եւ լինի պատերազմ ի մէջ երկոցունց ազգացն քաջաց եւ աղեղնաւորաց: Սակաւ ինչ տեղի տայ ազգն Ալանաց, եւ գնացեալ անցանէ ընդ գետն մեծ Կուր, եւ բանակի առ եզերբ գետոյն ի հիւսիսոյ եւ հասեալ Արտաշէս բանակի ի հարաւոյ, եւ գետն ընդ մէջ նոցա:
Այս ժամանակ ալանները, բոլոր լեռնականների հետ միաբանվելով, Վրաց աշխարհի կեսն էլ իրենց կողմը ձգելով, մեծ բազմությամբ գալիս սփռվում են մեր աշխարհում: Արտաշեսն էլ ժողովում է իր զորքերի բազմությունը, և տեղի է ունենում պատերազմ երկու քաջ և աղեղնավոր ազգերի միջև: Ալանների ազգը փոքր – ինչ հետ է նահանջում և մեծ Կուր գետն անցնելով` բանակ է դնում գետի ափին` հյուսիսայինն կողմից. Արտաշեսն էլ գալով բանակում է գետի հարավային կողմում. գետը բաժանում է երկուսին:
Բայց քանզի զորդի Ալանաց արքային ձերբակալ արարեալ զօրացն Հայոց ածեն առ Արտաշէս` զխաղաղութիւն խնդրէր արքայն Ալանաց, տալ Արտաշիսի զի՛նչ եւ խնդրեսցէ. եւ երդմունս եւ դաշինս ասէր հաստատել մշտնջենաւորս, որպէս զի մի՛ եւս մանկունք Ալանաց ասպատակաւ հինից ելցեն յաշխարհս Հայոց: Եւ չառնուլ յանձն Արտաշիսի առ ի տալ զպատանին` գայ քոյր պատանւոյն յափն գետոյն ի դարաւանդ մեծ, եւ ի ձեռն թարգմանաց ձայնէ ի բանակն Արտաշիսի:
Բայց, քանի որ հայոց զորքերն ալանների թագավորի որդուն բռնում Արտաշեսի մոտ են բերում, ալանների թագավորը հաշտություն է խնդրում` խոստանալով տալ Արտաշեսին` ինչ որ ուզի, առաջարկում էր նաև երդումով դաշինք անել, որ ալանների երիտասարդներն այնուհետև չասպատակեն Հայոց աշխարհը: Երբ Արտաշեսը չի համաձայնում պատանուն հետ տալ, պատանու քույրը՝ Սաթենիկը գալիս է գետի ափը, մի բարձրավանդակ և թարգմանների միջոցով ձայն է տալիս Արտաշեսի բանակին:
***
Քե´զ ասեմ, այր քաջ Արտաշէս,
Քեզ ասեմ, քաջ Արտաշես
Որ յաղթեցեր քաջ ազգին Ալանաց,
Որ հաղթահարեցիր քաջ ալաններին
Ե´կ հաւանեա´ց բանից աչագեղոյ դստերս Ալանաց`
Տալ զպատանիդ.
Զի վասն միոյ քինու ոչ է օրեն դիւցազանց`
Զայլոց դիւցազանց զարմից
Բառնալ զկենդանութիւն
Կամ ծառայեցուցանելով
Ի ստրկաց կարգի պահել
Եւ թշնամութիւն յաւիտենական
Ի մէջ երկոցունց ազգաց քաջաց հաստատել:
୨ৎ Արփի Փիրումյան 𝜗ৎ 