Հանրահաշիվ 9

ՌԱՑԻՈՆԱԼ ԱՆՀԱՎԱՍԱՐՈՒՄՆԵՐ

Առաջադրանքներ․
1) Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) (x — 2)(x — 6)(x — 7) > 0

(-∞;2) -, (2;6) +, (6;7) -, (7;∞) +
x ∈ (2;6)U(7;∞)
բ) (x + 5)(x — 1)(x + 2) < 0

(-∞;-5) -, (-5;-2) +, (-2;1) —
x ∈ (-∞;-5)U(-2;1)
գ) (x + 1)(x — 4)(x + 8)2 < 0

(-∞;-8) -, (-1;4) -, (4;∞) +
x ∈ (∞;-8)U(-1;4)
դ) (x — 2)3 (x — 5)2(x + 2) < 0

(-∞;-2) -, (-2;2) +, (2;3) —
x ∈ (-∞;-2)U(2;3)

2) Լուծե՛ք անհավասարումը.

ա) (-∞;-3) +, (-3;2) +, (2;5) -, (5;∞) +
x ∈ (-∞;-3)U(5;∞)
բ)
գ) (-∞;-2) -, (-2;1) -, (1;4) -, (4;∞) +
x ∈ (-∞;-2)U(1;4)
դ) (-∞;-3) +, (-3;1) -, (1;10) -, (10;∞) +
x ∈ (-3;1)U(1;10)

3) Լուծե՛ք անհավասարումը.

ա) x ∈ [5;∞)
բ) x ∈ (9;∞)
գ) x ∈ (-∞;-15)
դ) x ∈ [4;∞)

4) Լուծե՛ք անհավասարումը.

ա) (-∞;-6) -, (-6;1) +, (1;4) -, (4;∞) +
x ∈ (-6;1)U(4;∞)
բ) (-∞;-5) +, (-5;-4) +, (-4;∞) +
x ∈ (-∞;-5)U(-4;∞)
գ) (-∞;-20) -, (-20;-6) -, (-6;9) -, (9;20) +, (20;∞) +
x ∈ (-∞;-20)U(-6;9)
դ) (-∞;-18) +, (-18;-9) +, (-9;-6) +, (-6;27) -, (27;∞) —
x ∈ (-6;27)U(27;∞)

Հանրահաշիվ 9

ՔԱՌԱԿՈՒՍԱՅԻՆ ԱՆՀԱՎԱՍԱՐՈՒՄՆԵՐԻ ԼՈՒԾՈՒՄԸ, D ≤ 0 ԴԵՊՔԸ

Առաջադրանքներ․
1) Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) x2 + 4x + 6 > 0

D=16-24=-8
-8<0
բ) 3x2 + 8x + 22 ≥ 0

D=64-264=-200
-200<0
գ) — 2x2 + 4x — 10 < — 2

D=16-64=-48
-48<0
դ) x2 + 6x + 15 ≤ 5

D=36-40=-4
-4<0
ե) x2 + 6x + 14 < 3x — 1

D=9-60=-51
-51<0
զ) — 4x2 + 6x — 9 < 1 — x

D=49-160=-111
-111<0
2) Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) x2 — 8x + 16 ≥ 0

D=64-64=0
x=8/2=4
բ) x2 — 7x + 10 ≥ 1 — x

D=36-36=0
x=6/2=3
գ) 3x2 + 12x + 10 ≥ — 2

D=144-144=0
x=12/6=2
դ) — 4x2 + 6x — 2 ≥ 2x — 1

D=16-16=0
ե) — x2 — 8x + 2 ≤ 33 + 2x

D=100-100=0
x=10/-2=-5
զ) (x + 7)
2 > 2x + 13
3) Տրված է 3x2 + bx + 5 < 0 քառակուսային անհավասարումը։ Հայտնի է, որ b2 — 60 < 0։ Գտե՛ք անհավասարման լուծումների բազմությունը:
4) Տրված է 4x2 + bx + 1 ≥ 0 քառակուսային անհավասարումը: Հայտնի է, որ b2 < 7։ Գտե՛ք անհավասարման լուծումների բազմությունը:

Հանրահաշիվ 9

ՔԱՌԱԿՈՒՍԱՅԻՆ ԱՆՀԱՎԱՍԱՐՈՒՄՆԵՐԻ ԼՈՒԾՈՒՄԸ, D > 0 ԴԵՊՔԸ

Առաջադրանքներ․
1) Անհավասարումը լուծե՛ք միջակայքերի եղանակով.
ա) x2 — 6x + 5 > 0

D=36-20=16
x1=6+4/2=5
x2=6-4/2=1
(x-5)(x-1)>0
(-∞;1)U(5;∞)
բ) — x2 + 9x + 10 ≥ 0

D=81+40=121
x1=-9+11/-2=-1
x2=-9-11/-2=10
— (x+1)(x-10)>0
(-∞;-1)U(10;∞)
գ) 3x2 + 12x + 4 — 5

D=144-108=36
x1=-12+6/2=-3
x2=-12-6/2=-9
3 (x+9)(x+3) 0
(-∞;-9)U(-3;∞)
դ) 4x2 + 14x — 5 > — 15

D=196-160=36
x1=-14+6/2=-4
x2=-14-6/2=-10
4 (x+4)(x+10) > 0
(-∞;-10)U(-4;∞)
2) Անհավասարումը լուծե՛ք գրաֆիկական եղանակով.
ա) x2 + 6x — 7 > 0

D=36+28=64
x1=-6+8/2=1
x2=-6-8/2=-7
(-∞;-7)U(1;∞)
բ) — x2 + 4x — 3 0

D=16-12=4
x1=-4+2/2=1
x2=-4-2/2=-3
(-∞;-3)U(1;∞)
գ) — 4x2 — 6x + 5 7
դ) 4x2 + x + 8 24 — 11x
3) Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) (x — 6)(x + 9) < 0

[-9;6]
բ) (x + 4)(x — 3)
0
(−∞,−4]U[3,∞)​
գ) (x — 5)(x + 1) 0

(−∞,-1]U[5,∞)​
դ) (2x + 5)(x + 5) 0

[-5;-2.5]
ե) — 3(x + 1)(x — 5) > 0

(-1;5)
զ) — 2(x + 4)(x — 3.25) 0

[-4;3.25]

Հանրահաշիվ 9

ՔԱՌԱԿՈՒՍԱՅԻՆ ԵՌԱՆԴԱՄԻ ԳՐԱՖԻԿԸ

Առաջադրանքներ․
1) Գտե՛ք նշված քառակուսային եռանդամի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատները.
ա) y = x2 — 5x + 3

x0=-b/2a=5/2=2,5
y0=6.25-12.5+3=-3.25
բ) y = x2 + 6x — 3

x0=-6/2=-3
y0=9-18-3=-12
գ) y = — 2x2 — 10x + 1

x0=10/-4=-2.5
y0=12.5+25+1=38.5
դ) y = — 3x2 + 12x — 5

x0=-12/-6=2
y0=12+24-5=31
ե) y = 2/3 *x2 — 4x + 6

x0=4:4/3=3
y0=6-36+6
2) Գծե՛ք քառակուսային եռանդամի գրաֆիկը․
ա) y = x2 + 6x + 4
բ) y = x2 — 4x + 1
գ) y = 2x2 — 4x + 6
դ) y = — 6x2 — 18x + 24
3) Քառակուսային եռանդամի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատներն են (x0, y0), իսկ զրոները՝ x1-ն ու x2-ը: Գտե՛ք x0-ն, եթե հայտնի է, որ.
ա) x1 = 4, x2 = 10

x0=(4+10)/2=7
բ) x1 = — 5, x2 = — 9

x0=(-5-9)/2=-7
գ) x1 = — 3, x2 = 9

x0=(-3+9)/2=3
դ) x1 = — 6, x2 = 0

x0=(-6+0)/2=-3
4) Գծե՛ք քառակուսային եռանդամի գրաֆիկը: Գտե՛ք այդ գրաֆիկի գագաթն ու զրոները.
ա) x2 + 4x — 5
բ) x2 — 6x + 5
գ) 5x2 — 15x + 10
դ) 4x2 — 9x + 10
ե) — 2x2 + 8x — 6
զ) — 3x2 + 8x — 6

Հանրահաշիվ 9

ՊԱՐԱԲՈԼԻ ՏԵՂԱՇԱՐԺԵՐԸ

1) Տրված է y = x2 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին a անգամ, այնուհետև տեղաշարժեցին b միավորով ձախ և c միավորով ներքև։ Արդյունքում ստացվեց y = 5 * (x + 4)2 — 2 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք a-ն, b-ն ու c-ն:
a=5
b=4
c=2
2) Տրված է y = — x2 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին 3 անգամ, այնուհետև 5 միավորով աջ և 7 միավորով վերև։ Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը ստացվեց:

y=3*(x-5)+7
3) Տրված է y = x2 ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Այն սեղմեցին a անգամ, այնուհետև տեղաշարժեցին 4 միավորով ներքև։ Արդյունքում ստացվեց y = 1/8 * x2 — 4 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք a-ն:

a=1/8
4) Պատկերե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = (x + 1)2 + 3
բ) y = 3 * (x — 2)2 — 1 ,
գ) y = — 2 * (x + 7)2 + 1
5) Գտե՛ք հետևյալ պարաբոլի գագաթի կոորդինատները.
ա) y = 2(x — 4)2

(4;0)
բ) y = — (x + 2)2 — 5

(-2;-5)
գ) y = x2 + 5

(0;5)
դ) y = 8 * (x — 11)2 + 20

(11;20)
ե) y = — 5/9 * (x + 3)2 + 1

(-3;1)
զ) y = 4 * (x — 3)2 — 12

(3;-12)
6) Պարզե՛ք պարաբոլի ճյուղերի ուղղությունը: Դրանք հատվո՞ւմ են աբսցիսների առանցքի հետ.
ա) y = (x — 1)2 + 3

վերև, չի հատում
բ) y = — 2 * (x — 5)2 + 6

ներքև, հատում է
գ) y = — 7 * (x — 8)2 — 14

ներքև, չի հատում
դ) y = 4x2 — 16

վերև, չի հատում
ե) y = — 3 * (x + 4)2 — 15

ներքև, չի հատում

Հանրահաշիվ 9

Առաջադրանքներ կրկնության համար

1) Հաշվել արտահայտության արժեքը․

ա) 11/7
բ) 29/39
գ) -1/20
դ) 1/9

2) Հաշվել արտահայտության արժեքը․
ա) |5a + 2| — |a — 2|, եթե a = 4

|20+2|-|4-2|=20
բ) |3a — 6| — |2a — 1|, եթե a = -2

|-6-6|-|-4-1|=7
գ) |2a — 5| — |5a — 3|, եթե a = -6

|-12-5|-|-30-3|=-16
դ) |4a + 2| — |a|, եթե a = -2

|-8+2|-2=4

3) Հաշվել արտահայտության արժեքը․

ա) 8
բ) 25
գ) 5
դ) 25

4) Լուծել խնդիրները․
1) 8 տրակտոր 10 օրում վարում են 320 հա տարածք։
ա) 3 տրակտորները 5 օրում քանի՞ հա տարածք կվարեն։

320/8*10=4
4*3=12
12*5=60
բ) 8 տրակտորները քանի՞ օրում կվարեն 160 հա տարածք։

320/160=2
10/2=5
2) 4 տրակտոր 7 օրում վարում են 280 հա տարածք։
ա) 3 տրակտորները 4 օրում քանի՞ հա տարածք կվարեն։

280/4*7=10
3*10=30
30*4=120
բ) 5 տրակտորները քանի՞ օրում կվարեն 300 հա տարածք։

5*10=50
300/50=6
3) 5 տրակտոր 7 օրում վարում են 210 հա տարածք։
ա) 2 տրակտորները 3 օրում քանի՞ հա տարածք կվարեն։

210/7*5=6
2*6=12
12*3=36
բ) 4 տրակտորները քանի՞ օրում կվարեն 120 հա տարածք։

4*6=24
120/24=5

Հանրահաշիվ 9

ՊԱՐԱԲՈԼԻ ՏԵՂԱՇԱՐԺԵՐԸ

Առաջադրանքներ․
1) Գծե՛ք f(x) = x2 պարաբոլը: Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե f(x)-ի գրաֆիկը տեղափոխենք
ա) 2 միավորով աջ
f(x)=(x-2)2
բ) 5 միավորով ձախ
f(x)=(x+5)2
2) Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե f(x) = 3x2 ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղափոխենք

ա) 4 միավորով ձախ
f(x)=3(x+4)2
բ) 1 միավորով աջ
f(x)=3(x-1)2
3) Գծե՛ք f(x) = 4x2 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե այն տեղափոխենք

ա) 7 միավորով ձախ
f(x)=4(x+7)2
բ) 3 միավորով աջ
f(x)=4(x-3)2
4) Հայտնի է, որ f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղաշարժելով ա) 5 միավորով աջ, բ) 12 միավորով ձախ՝ ստացվել է y = x2 պարաբոլը: Գտե՛ք f(x) ֆունկցիայի բանաձևը:

ա) f(x)=(x+5)2
բ) f(x)=(x-12)2
5) Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե f(x) = x2 պարաբոլը տեղափոխենք.

ա) 2 միավորով աջ և 4 միավորով ներքև
f(x)=(x-2)2-4
բ) 5 միավորով ձախ և 1 միավորով վերև

f(x)=(x+5)2+1
գ) 2 միավորով ներքև և 1 միավորով աջ

f(x)=(x-1)2-2
դ) 3 միավորով ձախ և 5 միավորով ներքև

f(x)=(x+3)2-5
6) Պատկերե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = (x + 4)2
բ) y = (x — 1)2 — 3
գ) y = (x + 6)2 + 8
դ) y = (x — 4)2 + 7
ե) y = (x — 2.5)2 — 6.25
զ) y = (x — 4/5)2 + 1

Հանրահաշիվ 9

Առաջադրանքներ կրկնության համար

1) Հաշվել արտահայտության արժեքը․

ա) 16/7
բ) 7/5
գ) 4
դ) 6
ե) 23/24
զ) 1/5

2) Հաշվել արտահայտության արժեքը․
|-7| + |2| — |-3-2| =
4
|-2| + |2| — |1-5| =
0
|4a-3| — |2a-2| , եթե a = -2

|-8-3|-|-4-2|=|-11|-|-6|=11-6=5
|2a-4| + |a+3| , եթե a = -1

|-2-4|+|-1+3|=|-6|+|2|=6+2=8

3) Հաշվել արտահայտության արժեքը․

ա) 27
բ) 27
գ) 4
դ) 4

4) Լուծել խնդիրները․
ա) Բադերը և խոզերը միասին ունեն 17 գլուխ և 44 ոտք։
Որքա՞ն բադ կա։

x=17−5=12
Որքա՞ն խոզ կա։

x+y=17
x=17−y
2(17−y)+4y=44
34−2y+4y=44
2y=10
y=5
բ)Բադերը և խոզերը միասին ունեն 22 գլուխ և 58 ոտք։
Որքա՞ն բադ կա։

x=22-7=15
Որքա՞ն խոզ կա։

x+y=22
x=22-y
2(22-y)+4y=58
44-2y+4y=58
2y=14
y=7
գ)Բադերը և խոզերը միասին ունեն 22 գլուխ և 56 ոտք։
Որքա՞ն բադ կա։

x=22-6=16
Որքա՞ն խոզ կա:

x+y=22
x=22-y
2(22-y)+4y=56
44-2y+4y=56
2y=12
y=6

Հանրահաշիվ 9

ՊԱՐԱԲՈԼ

Առաջադրանքներ․
1) Տրված x-երի համար գտե՛ք y-ի այնպիսի արժեք, որ (x, y) կետը լինի y = x2 պարաբոլի վրա.
ա) x = 0

y=0
բ) x = 3

y=9
գ) x = — 3.2

y=-3.22=10.24
դ) x = 111

y=1112=12,321
ե) x = √5.5

y=5.5
զ) x = — √13

y=13
է) x = 2√3

y=12
ը) x = — 6√1.5

y=54
2) Հայտնի է, որ (x, y) կետը պատկանում է y = x2 պարաբոլին: Գտե՛ք y-ի տրված արժեքի համար x-ի բոլոր հնարավոր արժեքները: Քանի՞ այդպիսի x կա.
ա) y = 0

x=0
բ) y = 25
x=±5
գ) y = 196

x=±14
դ) y = 2.89

x=±1.7
ե) y = — 16

Գոյություն չունի
զ) y = -2

Գույություն չունի
է) y = 2

x=√2=1.41
ը) y = 45

x=√45=6.7
3) Ո՞ր կետերում է տրված ուղիղը հատում y = x2 ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = 0

(0;0)
բ) y = 5
(5;√5)
գ) y = — 1.1

Գոյություն չունի
դ) y = 64

(64;8)
4) Կառուցե՛ք y = x2 ֆունկցիայի գրաֆիկի համաչափը x-երի առանցքի նկատմամբ:
5) Տրված է y = x2 ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 9, բ) 0, գ) 15, դ)– 25 արժեքը: