Հայոց Լեզու 9

Հոգնակի թվի կազմություն

1. Ո՞ր շարքի բառերի հոգնակի թվի կազմության սխալ կա։
1) Հավատարմագրեր, ծաղկատոներ, կիզակետեր, գետեզրեր
2) Տոհմածառեր, հենասյուններ, թոռնատերեր, լեզվաբաններ
3) Աստղագետներ, ոտնաձայններ, որմնասյուներ, արծվաբներ
4) նյութամոլներ, մարզադաշտեր, սպունգներ, լուսամուտներ

2. Ո՞ր շարքի բառերի հոգնակի թվի կազմության սխալ չկա։
1) Բամբիռներ, վերնագրեր, հողաթմբեր, հարսեր
2) Նռներ, հորաքույրեր, փոստարկղեր, գառներ
3) Սրճեփեր, կայսրեր, սանրեր, սողուններ
4) Մատենագիրներ, աստղեր, ասուլիսեր, աշակերտներ

3. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում եր-ով։
1) Հազորդալար, նստացույց, նավթամուղ, ծիսակարգ
2) Վագր, համերգաշար, թռչնաբույն, մեծատուն
3) Մեծատառ, անասնակեր, լրագիր, որսաշուն
4) Հետնախորշ, կամարասյուն, մակսանենգ, պատշար

Հայոց Լեզու 9

Բաղադրյալ հատուկ անունների ուղղագրություն

Վարժություն՝
Ավան-Առինջ, Սողոմոն Իմաստուն, Իվան Ահեղ, Խաղաղ օվկիանոս, Արևմտյան Սիբիր, Սայաթ-Նովա, Տեր Պետրոսյան, Տիգրան Մեծ, Արշակ Երկրորդ թագավոր, Հայկական Տավրոս, Շախմատի համաշխարհային ֆեդերացիա, Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս, Ռուսաստանի Դաշնային Հանհրապետություն, Հին Հունաստան, Սևանա լիճ, Երևանի Պետական Համալսարան, Կորեայի Ժողովրդադեմոկրատական Հանրապետություն, Լոռի-Փամբակ, Սուրբ Գևորգ, «Նաիրիտ» գիտաարտադրական միավորում։

Հայոց Լեզու 9

Հայոց լեզու։ ԹԵՍՏ 1

Մաս 1
1․ Ո՞ր շարքի բառերից ոչ մեկում ուղղագրական սխալ չկա:
1) սահմռկել, վերամբարձ, երբեմն
2) սանդուղք, տախտակամած, որդատունկ
3) սայթակել, շեղջ, ծանրորդ
4) սիգապանծ, նշխարհ, երփներանգ
2․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է ընդգծված ե-ն արտասանվում է, իսկ ո- ն՝ օ:
1) ինքնաեռ, անորակ
2) փոքրոգի, աներևույթ
3) անորսալի, կիսաեփ
4) հնաոճ, քայլերթ
3․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ի-ի հնչյունափոխություն կա:
1) հաշվարկ, գրաբար, արևմտյան
2) հոգաբարձու, խճուղի, ննջարան
3) գետնամած, մտավոր, սնափառ
4) դեղնազօծ, չվերթ, տարեվերջ
4․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում ածանց կա:
1) գաղտնի, ձևավոր, խարտյաշ
2) փոխադարձ, լրատու, համանման
3) կեսգիշեր, խավոտ, վազքուղի
4) հավիտյան, այրվածք, ուժգին
5․ Ո՞ր տարբերակի ոչ բոլոր բառերն են միմյանց հոմանիշ։
1) մոլեգին, կատաղի, անզուսպ
2) երկբայություն, տարակուսանք, կասկած
3) խանդաղատանք, քնքշություն, գորով
4) անշեջ, մշտաբորբոք, անուրանալի

Հայոց Լեզու 9

Հայոց Լեզու 12/09/2025

Բառարան
ատվյոռտկա—դարձուցակ, պտուտակիչ
առամատ—բույր, բուրմունք
արգան—երգեհոն
արենա—մրցարան, խաղասպարեզ
արիստոկրատ—ազնվական
արխիվ—դիվան
արմատուրա—ամրան
աֆերիստ—շահախարդախ
աֆիշ—պաստառ
աֆիցանտ—մատուցող
աֆիցեր—սպա

Դարձվածքներ
ամեն անգամ գետը գերան չի բերում —միիշտ չէ, որ բախտը բերում է
ամոթ ունենալամաչել, պատկառելամպերում սավառնել — կյանքից կտրված լինել, երազել
այծերը ոչխարներից ջոկել — լավը վատից տարբերել, հասկացող լինել
այն աշխարհ գնալ — մահանալ, վախճանվել
այոն՛ այո է, ոչը՛ ոչ — հաստատական, խոսքի տերն է

Սխալ և ճիշտ
սյունյակ — սյունակ
աղյուսյակ — աղյուսակ
ջղայն — ջղաին
գործնեություն — գործունեություն
դաստիրակ — դաստիարակ
գնհատել — գնահատել
նախագա — նախագահ
ասեկոս — ասեկոսե
պատճե — պատճեն
ֆիդային — ֆիդայի
քնքույշ — քնքուշ

Ընտրեք իրար հոմանիշ բառերը (9 զույգ)
Մարտիկ, ներբող, պաղպաջուն, կեռման, վատթար, վայրագ, ոլորան, ռազմիկ, մրրիկ, մոտ, մոլեգին, մերձակա, ձոն, հանգամանալից, սամում, շողշողուն, մանրազնին, հոռի

Մարտիկ — ռազմիկ
ներբող — ձոն
պաղպաջուն — շողշողուն
կեռման — ոլորան
վատթար — հոռի
մրրիկ — սամում
վայրագ — մոլեգին
մերձակա — մոտ
հանգամանալից — մանրազնին

Հայոց Լեզու 9

Բառ

Այն հնչյունը կամ հնչյունախումբը, որն արտահայտում է իմաստ, կոչվում է բառ։ Բառերն ըստ կազմության լինում են պարզ, պարզ ածանցավոր, բարդ, բարդ ածանցավոր։ Բառերը կարող են կազմված լինել արմատից, ածանցից և վերջավորություններից։
Արմատը՝ բառի հիմնական իմաստ արտահայտող մասն է։
Ածանցներն, ավելանալով բառին կամ արմատին, փոխում են բառիմաստը։
Վերջավորությունները փոխում են բառի ձևը, օրինակ՝
տուն — արմատ
տնային — «ային» ածանց
տնից — «ից» վերջավորություն

Բառերն ըստ իմաստի լինում են հոմանիշներ, հականիշներ, համանուններ։
Հոմանիշ են կոչվում այն բառերը, որոնք արտահայտում են նույն կամ մոտիկ իմաստ։ Օրինակ՝ գեղեցիկ — սիրուն, պարզ — զուլալ

Հականիշներն արտահայտում են հակառակ իմաստներ։ Օրինակ՝ կարճ — երկար, զուլալ — պղտոր

Համանունները կամ նույնանունները այն բառերն են, որոնք ձևով նույնն են, իմաստով՝ տարբեր։ Օրինակ՝ սեր (զգացմունք) — սեր (կաթի վրայի սեր), տուն (բնակավայր) — տուն (բանաստեղծության տուն)

Հայոց Լեզու 9

Հայոց Լեզու 12/05/2025

Վարժություն 1
Ա․ պատ, ստոր, տար, դժ, ենթ, առ, ապ, տ, նախ, ներ, վեր, ան, ընդ, արտ
Բ․ ոտք, տեսակ, այժմ, դրություն, նշան, պատե, գիծ, ընտրել, սովոր, տեսնել, գործել, արձակ, բախտ, գիտություն

Տգետ, անբախտ, դժբախտ, անոտք, աննշատ, արտասովոր, առդիր, դժպատե, տարատեսակ, ենթադրություն, անգործ, անսովոր, անտես, նախընտրել, առայժմ, ընդարձակ

Վարժություն 2
Հոգեբան — բարդ
առյուծ — պարզ
առօրյա — պարզ ածանցավոր
անգրագիտություն — բարդ ածանցավոր
գրքասեր — բարդ
դժբախտ — պարզ ածանցավոր
չտես — պարզ ածանցավոր
դասարան — պարզ ածանցավոր
արմատ — պարզ
անհույս — պարզ ածանցավոր
գերլարում — պարզ ածանցավոր
մրգեղեն — պարզ ածանցավոր
տրամադրություն — բարդ ածանցավոր
պատշար — բարդ
քարագործ — բարդ
դասարանական — պարզ ածանցավոր
մշակութային — պարզ ածանցավոր
անտնտես — բարդ ածանցավոր
գերբնական — պարզ ածանցավոր
անտառ — պարզ
տարիք — պարզ ածանցավոր
բնութագրություն — բարդ ածանցավոր

Հայոց Լեզու 9

Հնչյուն և տառ

Լեզվի նվազագույն ձայնային միավորը կոչվում է հնչյուն։ Տառը հնչյունի նշանն է։ Հայերենում կա 36 հնչյուն, 39 տառ։ Հնչյուններից 6-ը ձայնավորներ են (ա, ի, ու, ը, է (ե), օ (ո))։ Բաղաձայնները 30-ն են, նրանք լինում են․
Եռաշարք՝
բ-պ-փ
գ-կ-ք
դ-տ-թ
ձ-ծ-ց
ջ-ճ-չ
Երկշարք՝
վ-ֆ
ժ-շ
զ-ս
ղ-խ
Միաշարք՝ ր, ռ, մ, ն, յ, հ, լ

Հայոց Լեզու 9

Թելադրություն

Մի արևկեզ օր՝ հետ միջօրեին, մեղմօրոր, թափանցիկ մի քամի, բարձունքներից վար սահելով, փռվեց արմավենու՝ Նեղոսի պաղպաջուն ջրերով ողողված ոտքերի տակ։
— Իմ հրաշագե՛ղ թագուհի, — մեղմորեն շշնջաց նա, — ես՝ աշխարհի ըմբոստ ոգիս, սիրում եմ քեզ։ Երբ հորիզոնից հորիզոն էի անցնում, տեսա չնաշխարհիկ պատկերդ, և սիրտս մարեց։
— Դու ո՞վ ես, որ քեզ սիրեմ, ամբարի՛շտ քամի, — արհամարհանքով պատասխանեց արմավենին։
— Մի՞թե նա չես, որ գիշեր-ցերեկ, առավոտից իրիկուն անընդհատ վայում է ամայի ուղիների վրա, գնա՛, չքվի՛ր։

Հայոց Լեզու 9

Գործնական աշխատանքների փաթեթ 11.23.2025

1. Լրացնե՛լ բաց թողնված տառերը և ընդգծե՛լ:
Աշտիշատի հինավուրց վանքի խցերից մեկում` ընդարձակ թախտի վրա, նստել էին երեք երիտասարդ: Ձեթի ճրակն իր պղտոր լույսով լուսավորում էր երեք բազմահոգ դեմքերը: Երիտասարդներից մեկը հաղթանդամ, բարձրահասակ, խոշոր կազմվածքով և փառահեղ մի տղամարդ էր: Երկրորդը, ընդհակառակը, ավելի կարճահասակ, քան միջահասակ էր և ավելի նրբակազմ, քան հաղթանդամ: Այդ քնքուշ կազմվածքի վրա բնությունը դրել էր մի շնորհալի գլուխ, որին ավելի պատշաճ կլիներ մի պարթև մարմին: Նա խոսում էր առնական ձայնով, որի ելևէջները հնչում էին պողպատային հնչերանգներով: Վառվռուն աչքերի մեջ նշմարվում էին թրթռուն կրակներ: Երրորդ երիտասարդը օժտված էր անբասիր գեղեցկությամբ: Փարթամ գիսակները սփռվել էին թիկունքին, վերին շրթունքին նկատվում էր նորածիլ ընչացքը: Իսկ սևորակ աչքերի մեջ նշմարվում էր անբացատրելի վրդովմունք: Առաջինը Սահակ Պարթևն էր, երկրորդը Մեսրոպ Մաշտոցը, երրորդը Սամվելը` երեքն էլ աշխույժ, եռանդով լի երիտասարդներ:

2․Կազմել հետևյալ բառերի հոգնակին` մարդ, կին, դասագիրք, վերնատուն, առանձնատուն, մեծատուն, վիպագիր, տապանագիր, ձուկ, գառ, տնամերձ, արոտավայր, թռչուն, էլեկտրասյուն, ոտնաձայն:
Մարդիկ, կանայք, դասագրքեր, վերնատներ, առանձնատներ, մեծատներ, վիպագիրներ, տապանագրեր, ձկներ, գառներ, տնամերձեր, արոտավայրեր, թռչուններ, էլեկտրասյուներ, ոտնաձայներ

3․Բացատրել հետևյալ բառերի իմաստը` բարձրուղեշ, ախոյան, անձկալի, անձկություն, գամել, ստեպ-ստեպ, հապճեպ, նողկանք, ջլատել, զերծ:
բարձրուղեշ — ճյուղերը բարձր
ախոյան — թշնամի, հակառակորդ
անձկալի — կարոտով լի
անձկություն — նեղություն
գամել — հառել, մեխել
ստեպ-ստեպ — հաճախ
հապճեպ — շտապ, արագ
նողկանք — զզվանք
ջլատել — թուլացնել
զերծ — ազատ

4․ Կազմել երկուական նախադասություն` տրված նույնանուն բառերը գործածելով տարբեր իմաստներով՝ ակ, հարկ:

1․ Միայն իններորդ հարկի բնակարանները չեն գնել։
2. Նրա կյանքը լի էր հարկերով։

1․ Աղջիկը ամենաշատը հավանեց առաջին մատանու ալմաստե ակը։
2. Ճանապարհին մեքենայի ակը հանկարծակի ծակվեց։

5. Լրացնել բաց թողնված տառերը։
Ամառային այդ տոթ միջօրեին, երբ հանկարծակի մոլեգնած մրրկահողմը անթափանց փոշու ամպեր էր բարձրացնում, Էջմիածնի բարձրաշեն Մայր տաճարի դարպասներից ներս ընդարձակ քառակուսի բակում, հավաքվում էին սրդողած հոգևորականները: Ոմանք սև պարեգոտները ամփոփել էին գոտիներով, ոմանք՝ թողել արձակ: Ոմանք կնգուղով էին, ոմանք` գլխաբաց: Չնայած անախորժ քամուն` նրանք, խառնիճաղանջ խմբերով կանգնած սաղարթախիտ ծառերի հովանու տակ, արտակարգ հուզված խոսում էին` տրտուն դեմքերին ինչ-որ չարագույժ մտահոգություն: Ողջ միաբանությունը իր բոլոր եպիսկոպոսներով, վարդապետներով, սարկավաքներով այնտեղ էր: Այնտեղ էր պարթևահասակ Հակոբ եպիսկոպոսը` վշտալլուկ դեմքով մի մարդ, նրբակազմ Եղիազար վարդապետը` զայրույթից սփրթնած, Գրիգորիս թարգմանիչը, անգամ մառանապետ Հովհաննեսը, որ երբևէ որևէ բանի չէր խառնվում: Հավաքվածների մեջ կային նաև կմախք հիշեցնող ճգնավորներ, որոնք հագել էին կոշտ հանդերձներ և պարանե գոտիներով պրկել մեջքը: Նրանք ժուժկալ էին և դժողքի սարսափի ներքո խեղդում էին ախորժակը՝ իրենց նվիրելով քաղցի, ծարավի, աղոթքի։

6․ Ճիշտ գրել հետևյալ բաղադրյալ հատուկ անունները՝ փոքրատառերը ըստ անհրաժեշտության փոխարինելով մեծատառերով․
Չինական Ժողովրդական Հանրապետություն, Փոքր Մասիս, Նոր Արեշ, Պետրոս առաջին, «Ամբոխները խելագարված» պոեմ, Անվտանգության խորհուրդ, Շախմատի Համաշխարհային Ֆեդերացիա, Նոր Տարի, Ժողովրդական Կրթության Գերազանցիկ Կրծքանշան։

7․ Տրված դարձվածքներով կազմել մեկական նախադասություն․
Բախտը ժպտալ, քանի գլխանի է, հողին հավասարեցնել, կյանքի կոչել, պոչը կտրել։
1. Այս անգամ բախտը նրան ժպտաց։
2. Քանի՞ գլխանի է, որ մենակ այդքան ճանապարհ է անցել։
3. Երկրաշարժի հետևանքով շենքը հողին է հավասարվել։
4. Նրա միակ նպատակն էր իր նախագծերը կյանքի կոչել։

Հայոց Լեզու 9

Հայոց Լեզու 19.11.2025

Աշխատանք դասարանում
Խնդիրներ
Մայրենիի ֆլեշմոբ
Երբ առավոտյան ժամը ութը խփում է, և ես մեր նեղ փողոցով ճամփա եմ ընկնում դեպի դպրոց, ամեն օր դեմս ելնում է ոմն մանրավաճառ. «Ասե~ղ ու թե~լ, քորո~ց, մատանի~, սիրուն օղե~ր»,- կանչում է նա: Եվ ստիպված չէ բնավ շտապելու, ստիպված չէ անպատճառ այս կամ այն փողոցում լինելու, ստիպված չէ այսինչ տեղը գնալու և մանավանդ այսինչ ժամին անպայման տուն վերադառնալու: Կուզեի ես էլ մանրավաճառ լինել, թափառել ամբողջ օրը ճամփաների վրա ու ձայն տալ. «Ասե~ղ ու թե~լ, քորո~ց, մատանի~, սիրուն օղե~ր»: Իրիկունները  դպրոցից վերադառնալիս, միշտ հանդիպում եմ պարտիզպանին, որ իր ցանկապատի ետևում հող է մշակում: Բահը ձեռքին անում է այն, ինչ որ սիրտն ուզում է փոշոտում է հագուստները: Եվ ոչ մեկից նկատողություն չի ստանում, երբ արևի տակ վառվում է կամ թրջվում է անձրևից:
Կուզեի ես էլ պարտիզպան լինել, մշակել իմ պարտեզը, և ոչ մեկը իմ փորելը չարգելեր: Երբ մութն ընկնում է, ու մայրիկս ինձ ուղարկում է անկողին, իմ բաց պատուհանից տեսնում եմ հաճախ մեր փողոցի պահապանին, որն իջնում և բարձրանում է հաստաբուն փայտը ձեռքին: Նա քայլում է փողոցներով, իսկ մարդիկ՝ դեպի տուն։ 
Հիմա փողոցը մութն է ու լռիկ. և հեռվում ցցի վրա տնկած լապտերը կարծես մի հրեշ լինի մեկ հատիկ կարմիր աչքով: Իսկ պահապանի ձեռքին երերում է լապտերը, որը քարշ է տալիս իր երկար ստվերի հետ ու բնավ անկողին չի մտնում: Կուզեի ես էլ պահապան լինել, ամբողջ գիշերը քայլել փողոցներով և լապտերովս ստվերները փախցնել:

1. Ե՞րբ էր հերոսը հանդիպում տեքստում նշված հերոսներին։
Ա․ Օրվա տարբեր պահերի
Բ․ Հերոսներն ապրում էին մոտակայքում
Գ․ Հերոսներն իր անբաժան ընկերներն էին
Դ․ Չէր հանդիպում, ուղղակի պատկերացնում էր, որ կարող է հանդիպել։ 
2. Ո՞ր նախադասության մեջ անորոշ դերանուն կա, դո՛ւրս գրեք։ 
Երբ առավոտյան ժամը ութը խփում է, և ես մեր նեղ փողոցով ճամփա եմ ընկնում դեպի դպրոց, ամեն օր դեմս ելնում է ոմն մանրավաճառ։
3. Ո՞ր նախադասության մեջ հարադրավոր բայ կա։ 
Երբ առավոտյան ժամը ութը խփում է, և ես մեր նեղ փողոցով ճամփա եմ ընկնում դեպի դպրոց, ամեն օր դեմս ելնում է ոմն մանրավաճառ
4. Ո՞ր նախադասության մեջ ստորոգյալի զեղչում կա։ 
Եվ ոչ մեկից նկատողություն չի ստանում, երբ արևի տակ վառվում է կամ թրջվում է անձրևից։
5. Ո՞ր նախադասության մեջ համակատար դերբայ կա։ 
Վերադառնալիս
6. Ո՞ր նախադասությունն է բարդ համադասական։
Երբ մութն ընկնում է, ու մայրիկս ինձ ուղարկում է անկողին:
7. Նախադասության անդամներից որի ձևաբանական վերլուծության մեջ սխալ կա։
Փողոցը մութն է ու լռիկ. և հեռվում ցցի վրա տնկած լապտերը կարծես մի հրեշ լինի մեկ հատիկ կարմիր աչքով:
Փողոցը — գոյական, հայցական հոլով
ցցի — գոյական , սեռական հոլով
կարծես — վերաբերական
կարմիր — ածական
8. Տղան ինչո՞ւ էր ուզում պահապան լինել։ 
Կուզեի ես էլ պահապան լինել, ամբողջ գիշերը քայլել փողոցներով և լապտերովս ստվերները փախցնել:
9. Դո՛ւրս գրիր ,,բոլորովին,, բառի հոմանիշը։ 
Բնավ։
10. Տեքստի ո՞ր բառն է նշանակում շատ անգամ կրկնվող։
Հաճախ։
11. Տեքստից դո՛ւրս գրիր արմատ+ հոդակապ+ արմատ կազմությամբ բառ։ 
Մանրավաճառ, հաստաբուն։
12. Դուրս  գրիր ըղձական եղանակով դրված մեկ բայ։
Կուզեի
13. Դո՛ւրս գրիր մեկ ժամանակի մակբայ։
Հիմա։
14. Քանի պարզ նախադասությունից է բաղկացած այս նախադասությունը։
Երբ մութն ընկնում է, ու մայրիկս ինձ ուղարկում է անկողին, իմ բաց պատուհանից տեսնում եմ հաճախ մեր փողոցի պահապանին, որն իջնում և բարձրանում է հաստաբուն փայտը ձեռքին:
4