Вставьте пропущенные буквы и раскройте скобки.
Леса в Мещере разбойничьи глухие. Хорошо идти весь день по этим лесам. Пробираться сквозь заросли кустов по дорогам к дальнему озеру.
Путь в лесах это километры тишины, безветрия.
Я люблю лесные сумерки, когда из мхов тянет сыростью в траве горят светлячяки.
Закат тяжело пылает на кронах деревьев золотит их стариной позолотой. Последний лучь солнца ещё касается их верхушек, а у подножия сосен уже темно и глухо. Бесшумно летают и словно заглядывают в лицо летучие мыши. На западе ещё тлеет зорька в зарослях волчьих ягод кричит выпь.
Вот и озеро. Здесь под березой расположились знакомые рыбаки. Их лиц я не вижу из-за дыма костра который то разгорается то гаснет.
Выделите грамматические основы предложений.
1. Заспались рыбаки рассолодели от безделья даже шутить перестали.
2. Кедровка перестала кричать неторопливо ощипалась задрала голову и по лесу снова понеслось её скрипучее «кра!»
3. От птицы шёл пар и аппетитный запах: глухарь упрел в собственном соку.
4. Облака спрессованной ватой ложились на тайгу и она растворялась в них.
5. Васютка выбрал посуше место натаскал дров развёл огонь.

Раскройте скобки (напишите НЕ со словами слитно или отдельно).
(Не) рушимая клятва — нерушимая клятва
бормотал что-то (не) внятное — бормотал что-то невнятное
(не) длинный рассказ — недлинный рассказ
(не) правильный вывод — не правильный вывод
(не) должен унывать — не должен унывать
путь (не) близок, а далек — путь не близок, а далек
далеко (не) легкая задача — далеко нелегкая задача
(не) доступная территория — недоступная территория
(не) преложное правило — непреложное правило
(не) вежливое обращение — невежливое обращение
(не) подкупная совесть — неподкупная совесть
(не) объятные просторы — необъятные просторы
(не) угомонный характер — неугомонный характер
ветер (не) восточный — ветер не восточный
(не) знакомый человек — незнакомый человек

Допишите слова.
Смажьте замок; поджечь хворост; увлечься игрой с детьми; нарежьте аккуратно; испечь калач; спрячь деньги; намажь маслом; отрежь хлеб; запрячь лошадь; печь пироги; больно обжечься; режь аккуратнее; увлечься чтением; отвлечь от занятий; смажьте петли

Прочитайте текст и выполните задания.
Тысячи книг написаны во все века об искусстве ораторов и лекторов. Не стоит здесь повторять все, что известно об ораторском искусстве. Скажу лишь одно, самое простое: чтобы выступление было интересным, выступающему самому должно быть интересно выступать, ему должно быть интересно изложить свою точку зрения, убедить в ней, материал лекции должен быть для него самого привлекательным, в какой-то мере удивительным. Выступающий сам должен быть заинтересован в предмете своего выступления и суметь передать этот интерес слушателям – заставить их почувствовать заинтересованность выступающего. Только тогда будет его интересно слушать.

И еще: в выступлении не должно быть несколько равноправных мыслей, идей. Во всяком выступлении должна быть одна доминирующая идея, одна мысль, которой подчиняются другие. Тогда выступление не только заинтересует, но и запомнится.

А по существу, всегда выступайте с добрых позиций. Даже выступление против какой-либо идеи, мысли стремитесь построить как поддержку того положительного, что есть в выражениях спорящего с вами. Общественное выступление всегда должно быть с общественных позиций. (12) Тогда оно встретит сочувствие.

1. Определите и запишите основную мысль текста.
Текст про общественные выступления, про то, как правильно выступать. В тексте говорится как выступать так, чтобы зрителям было интересно смотреть.
2. Составьте и запишите план текста из трёх пунктов.
1) Как заинтересовать выступлением зрителей.
2) В выступлении должна быть одна доминирующая идея, мысль.
3) Стремление построить мысли как поддержку того положительного, что есть в выражениях спорящего с вами.
3. Как заинтересовать слушателей своим выступлением?
Чтобы выступление было интересным, выступающему самому должно быть интересно выступать, ему должно быть интересно изложить свою точку зрения, убедить в ней, и материал должен быть для него самого в какой-то мере удивительным. В выступлении должна быть одна основная мысль, а не несколько. Ещё нужно всегда показывать свою добрую позицию, несмотря на тему выступления.
4. Определите и запишите лексическое значение слова «встретит» из предложения 12.
Слово «встретит» в данном предложении изпользовалось как «получит». «Тогда оно встретит сочувствие» — люди поймут вашу точку зрения и согласятся с ней.

1․ Ի՞նչ է ուսումնասիրում մեխանիկայի «դինամիկա» բաժինը։
Մեխանիկայի այն բաժինը, որն ուսումնասիրում է տարաբնույթ շարժումների առաջացման և փոփոխման պատճառները, կոչվում է դինամիկա։ Հունարեն «դինամիս»՝ ուժ բառից։
2․ Նյուտոնի առաջին օրենքի ձևակերպումը:
Ամեն մի մարմին շարունակում է պահպանել դադարի կամ հավասարաչափ ուղղագիծ շարժման վիճակը, քանի դեռ նրա վրա չի ազդում ուրիշ ուժ, կամ ազդող ուժերը համակշռված են։ Այս եզրակացությունը հայտնի է իներցիայի օրենք անվամբ.
3․ Ի՞նչն է մարմնի արագության փոփոխության պատճառը:
Եթե շարվող մարմնի վրա ազդող ուժերը միմյանց չեն համակշռում, ապա մարմինը փոխում է իր արագությունը։ Քանի անգամ մեծանում է մարմնի վրա ազդող ուժը, այդքանով էլ մեծանում է մարմնի արագությունը։ Իսկ քանի անգամ մեծանում է մարմնի զանգվածը, նույնքան էլ փոքրանում է նրա արագությունը։
4․ Նյուտոնի երկրորդ օրենքի ձևակերպումը, գրել բանաձևը:
Մարմնի արագացումն ուղիղ համեմատական է մարմնի վրա ազդող ուժին և հակադարձ համեմատական մարմնի զանգվածին։
Բանաձև՝ a=F/m
5․ Ո՞ր դեպքում է մարմինը շարժվում արագացմամբ:
Մարմինը շարժվում է արագացմամբ եթե նրա վրա ազդող ուժերը չեն համակշռում:
6․ Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ:
7․ Նյուտոնի երրորդ օրենքի ձևակերպումը, գրել բանաձևը:
Երկու մարմիններ միմյանց հետ փոխազդում են մոդուլով հավասար և հակառակ ուղղված ուժերով։
Բանաձև՝ F₁=–F₂

Առաջադրանքներ․
1) Հաշվիր CA -ն, եթե CD=8 սմ և ∢AOD=120°

180-60/2=60
AOC եռանկյունը հավասարակողմ է, հետևաբար՝
8/2=4
CO=4
CO=AO=CA
CA=4սմ
2) Տրված են շրջանագիծ և մի քանի հատվածներ: Որո՞նք են դրանցից հանդիսանում շառավիղներ, լարեր և տրամագծեր:

Տրամագիծ՝ NB, DC
Լար՝ FC,DC, NB
Շառավիղներ՝ DA, AC, AB, NA, EA
3) Ընտրիր շրջանագծի լարը: Կարող են լինել մի քանի ճիշտ պատասխաններ:

MN, KL, NK
4) Ո՞ր հատվածներն են հանդիսանում շրջանագծի տրամագիծ:

HF, KG
5) Տրված է՝ MN=7սմ, ∢ONM=60°։ Գտիր՝ KN-ը։

MNO եռանկյունը հավասարակողմ է, հետևաբար՝
7+7=14
NK=14
6) ABCD զուգահեռագծի B գագաթից AD կողմին տարված է  BH բարձրությունը, որ AB կողմի հետ կազմում է 40 աստիճանի անկյուն։ Գտեք զուգահեռագծի բոլոր անկյունները։

40+90=130
180-130=60
60^o, 60^o, 130^o, 130^o
7) Զուգահեռագծի պարագիծը 100սմ է: Նրա կողմերից մեկը մյուսից մեծ է 10սմ-ով: Գտեք զուգահեռագծի կողմերը:
100/4=25
10/2=5
25-5=20
25+5=30
P=30+30+20+20=100

Լրացուցիչ աշխատանք, պատասխանել հարցերին
1. Ո՞րն է տեսողության նշանակությունը:
Տեսողության շնորհիվ մարդը ընկալում է 70-90% ինֆորմացիան, որը ստանում է կյանքի ընթացքում։ Մենք ճանաչում ենք մեր միջավայրը, խուսափում վտանգից և կողմնորոշվում են մեծ մասով տեսողության օգնությամբ։
2. Որո՞նք են աչքի օժանդակ հարմարանքները:
Աչքի օժանդակ հարմարանքներից են հոնքերը, կոպերը, թարթիչները, շաղկապենին, արցունքադեղձերը և ակնագունդը շարժող մկանները։
3. Ինչպե՞ս է փոխվում բբի ﬔծությունը` կախված լուսավորությունից:
Մութ տարածքում բիբը մեծանում է, իսկ լուսավոր տարածքում՝ փոքրանում։
4. Որտե՞ղ են տեղավորված տեսողական ընկալիչները:
Տեսողական ընկալիչները երկուսն են՝ ցուպիկներ և սրվակիկներ, որոնք տեղադրված են ցանցաթաղանթի վրա
5. Ո՞րն է սրվակիկների և ցուպիկների դերը:
Ցուպիկներն և սրվակիկները մեր տեսողական ընկալիչներն են։ Ցուպիկներն օժտված են բարձր լուսազգայությամբ. գրգռվում են նույնիսկ թույլ, մթնշաղային լույսից, սակայն գույները չեն տարբերում: Սրվակիկները ընկալում և տարբերակում են գույները վառ լուսավորության դեպքում:
6. Ի՞նչ է կարճատեսությունը, և ինչպե՞ս կարելի է կանխելայն:
Կարճատեսության դեպքում մարդը տեսնում է միայն մոտիկ գտնվող առարկաները, քանի որ ճառագայթների հատման կետը ընկնում է ցանցաթաղանթից առաջ: Կարճատեսությունը կարող է լինել բնածին, որի դեպքում ակնագունդը ի ծնե երկարավուն է, և ձեռքբերովի, երբ ակնաբյուրեղի կորությունը մեծանում է կյանքի ընթացքում: Կարճատեսությունը կանխելու համար անհրաժեշտ է գիրքն ընթերցելիս 20-30 րոպեից հետո 2-3 րոպե հանգստանալ՝ նայել հեռու գտնվող կանաչ առարկաներին կամ երկնքին: Պետք չէ երկար նստել հեռուստացույցի կամ համակարգչի առաջ:

Առաջադրանքներ․
Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա) a-b
բ) 1/x+1
գ) (m-n)2
դ) x/(m-n)
ե) x-1/x+1
զ) (a-b)/(a+b)
է) (n+m)/(n-m)
ը) -p/p+1
թ)
ժ)

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).
Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա) 2m-2n/(m²+mn+n²)
բ) 1²-1a/1+a
գ) xy/(x+y)
դ)
ե) (a-2)²/a²-2²
զ)
է) (m+n)/(n²+nm+m²)
ը)
թ)
ժ)

Տնային
Սովորել
1. Տրված նյութերի շարքից ընտրե՛ք հիմքերը և անվանե՛ք. NaOH, HCI, Fe(OH)2, H2SO4, Ba(OH)2 , Na2CO3, H2SiO3, SO2
NaOH — նատրիումի հիդրոքսիդ
Fe(OH)2 — երկաթի հիդրոքսիդ
Ba(OH)2 — բարիումի հիդրոքսիդ
2. Անվանե՛ք այն հիմքերը, որոնք առօրյայից հայտնի են ձեզ:
Սոդայի լուծույթ (կենցաղային), նատրիումի հիդրօքսիդ (NaOH), մագնեզիումի հիդրօքսիդ (Mg(OH)₂)

Դասարանական.
1.Կազմե՛ք հետևյալ օքսիդներին համապատասխան հիդրօքսիդների բանաձևերը, և անվանե՛ք.
ա) լիթիումի օքսիդ
Li2O -> LiOH
բ) ծծմբի(IV) օքսիդ
SO2 -> հիդրոքսիդ չունի, քանի որ ծծումբը մետաղ չէ
գ) երկաթի(II) օքսիդ
FeO -> Fe(OH)2
դ) նատրիումի օքսիդ
Na2O -> NaOH
ե) բարիումի օքսիդ
BaO -> Ba(OH)2
զ) ֆոսֆորի(V) օքսիդ 
P2O5 -> հիդրոքսիդ չունի, քանի որ ֆոսֆորը մետաղ չէ
2.Տրված են հետևյալ սխեմաները՝
C -> CO2 -> H2CO3
C+O2=CO2
CO2+H2O=H2CO3
S -> SO2 -> SO3 -> H2SO4
S+O2=SO2
SO2+O2=SO3
SO3+H2O=H2SO4
Գրե՛ք իրագործվող ռեակցիաների հավասարումները:
3. Ո՞ր շարքում է գրված ֆոսֆոր, թթվածին, ածխածին, երկաթ և ազոտ քիմիական տարրերի նշանները: Նշիր դրանց Ar-ները
1) F, C, P, Si, Na
2)  O, C, Li, K, Ba
3)  P, O, C, Fe, N
Ar (P)=31
Ar (O)=16
Ar (C)=12
Ar (Fe)=56
Ar (N)=14
4)  K, Na, P, Fe, C

Աղեր (էջ 170)

1․ Բնութագրեք Վրաստանի աշխարհագրական դիրքը:
Վրաստանն ունի շատ հարմար աշխարհագրական դիրք` Սև ծովի արևելյան ափին գտնվելու շնորհիվ: Ծովը Վրաստանի հարստության աղբյուրն է: Երկրի աշխարհագրական դիրքը նպաստավոր է նաև այն պատճառով, որ ունի տարանցիկ տրանսպորտային դիրք Ռուսաստանի, Հայաստանի, Ադրբեջանի, ինչպես նաև Կենտրոնական Ասիայի և Սև ծովի ավազանի երկրների միջև: Այդ դիրքի շնորհիվ Վրաստանը մեծ եկամուտ է ստանում: Վրաստանը լեռնային երկիր է, տարածքի մոտ 80%-ը զբաղեցնում են երիտասարդ լեռնաշղթաներն ու բարձրությունները:
2. Գնահատեք Սև ծովի դերը Վրաստանի կյանքում։
Սև ծովը կարևոր նշանակություն ունի Վրաստանի տնտեսական և տրանսպորտային զարգացման համար։
3. Որո՞նք են Վաստանի զարգացման նախադրյալները:
Վրաստանի զարգացման նախադրյալներն են Սև ծովը, տարանցիկ տրանսպորտային դիրքը, լեռնային երկիր լինելը, բազմազան կլիման, անտառները և այլն։ Ծովը Վրաստանի հարստության աղբյուրն է: Սև ծովի արևելյան ափին գտնվելը նպաստում է արտաքին առևտրին, նավահանգիստների միջոցով կապելով երկիրը միջազգային առևտրային ցանցերին։ Կլիմայական բազմազանությունը նպաստում է գյուղատնտեսության տարբեր ճյուղերի զարգացմանը։ Սև ծովի առափնյա տարածքները հանդիսանում են զբոսաշրջային կենտրոններ, ինչը մեծացնում է տնտեսական եկամուտները։
4. Պատմի՛ր Վրաստանի բնակչության և կլիմայի մասին:
Վրաստանի բնակչությունը բազմազգ է։ Բնակչության թիվը մոտ 3.7 միլիոն է։ Երկրում կլիման բազմազան է՝ արևմտյան մասում խոնավ մերձարևադարձային, իսկ արևելյան մասում՝ չոր մերձարևադարձային։
5․ Գնահատեք հայ-վրացական հարաբերությունները, ի՞նչ ազդեցություն կարող են ունենալ ՀՀ-ի համար։

1) Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա) (x+y)/2
բ) (a+b)/2a
գ) (m-n)/2mn
դ) 4ab/2a-2b
ե) (a-b)/2(a+b)
զ) 3(x+y)/(x-y)

2) Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա) xy/x²a-x
բ) 6mn²-2
գ) a²+ab/3a²b+4ab²
դ) xy/y-x³y
ե) mn-3/6n-2mn²
զ) 4p³q³-2p²q⁴/p²q³-p⁷q²

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).

ա) a-b/c+d
բ) a+b/m+n
գ) xy

դ) a
ե) -mn²
զ) a-b/y²
է) p²/a-b
ը) 2+2