Հարցեր և առաջադրանքներ:
1. Ի՞նչ է նշանակում «ծիրանի փողը» հերոսի համար։ Օրինակներ բերեք տեքստից՝ հերոսի զգացմունքները նկարագրելու համար։
«Ծիրանի փողը» հերոսի համար մանկության հիշողությունների և կորած հույսի խորհրդանիշ է։ Ծիրանի փողը հերոսին հիշեցնում է իր հարազատ լուսավոր և ծիրանիներով լի գյուղը։
«Նա փակեց աչքերը, և իր մանկության ծիրանի փողը երևաց աչքերի առաջ, մաքուր ու լուռ»։
2. Հերոսի արտաքին աշխարհը (իր անցյալը, նրա ապրուստի պայմանները) ինչպիսի՞ ազդեցություն է թողնում նրա ներաշխարհի, զգացմունքների ու ապրումների վրա։
Հերոսի ներկա աղքատ և մարդկությունից անջատված կյանքը հակադրության մեջ է նրա հիշողությունների հետ։ Այս ամենը նրան ստիպում է ավելի հաճախ հիշել և կարոտել իր անցյալը և մանկության ծիրանի փողը։
3. Ինչպիսի՞ համեմատություն կարող եք անել պատմվածքի գլխավոր հերոսի ու նրա շրջապատի մարդկանց միջև։
4. Պատմվածքի վերջում տեսնու՞մ եք հերոսի փոփոխությունը, թե՞ ոչ։ Ինչո՞ւ եք այդպես կարծում։
Այո՛, հերոսը փոխվում է։ Նրա նպատակները և մանկության հիշողությունները ավելի են տարբերվում մանուկի երազանքներից։ Նա սկսում է գիտակցել, որ իր աշխարհը՝ ծիրանի փողը, իր ներսում է և միշտ իր հետ է։
5. Ինչու՞ է ծիրանի փողը դարձել գլխավոր խորհրդանիշ:
Ծիրանի փողը հերոսի համար խորհրդանշում է հայրենիք, մանկություն և անցյալ։ Հերոսը հոգեպես դեռ պատկանում է իր մանկության ծիրանի փողին։

1. Ինչ է թրաֆիքինգ
Թրաֆիքինգը համարվում է XXI դարի ստրկություն։
2. Թրաֆիքինգի իրականացման եղանակները
Թրաֆիքինգը երբեմն գոյատևում է իշխանության պատասխանատու ներկայացուցիչների «աչք փակելու» հետևանքով: Վերջիններս, կաշառվելով մարդկանց շահագործողների կողմից, այլևս չեն նկատում, թե ինչ է կատարվում:
3. Թրաֆիքինգի իրականացման նպատակները
Թրաֆիքինգի նպատակը մարդկանց շահագործելն և շահույթ ստանալն է։

Առաջադրանքներ․
1) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյունում AB = 16uմ, BC = 6սմ: Գտեք A անկյան սինուսը:
sinA=6/16

2) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյունում AB = 15 սմ, իսկ A անկյան սինուսը 0,6 է: Գտե՛ք BC-ն:
BC=0,6*15=9
3) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյունում BC-ն 4 անգամ փոքր է AB-ից: Գտեք A անկյան սինուսը:
sinA=BC/AB=1/4
4) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյունում AB = 18դմ, AC = 6դմ: Գտեք A անկյան կոսինուսը:
cosA=6/18
5) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյունում AB-ն 5 անգամ մեծ է AC-ից: Գտեք A անկյան կոսինուսը:
cosA=AC/AB=1/5
6) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյունում AC = 24 սմ, իսկ A անկյան կոսինուսը 0,8 է: Գտեք AB-ն:
AB=24*0,8=19,2
7) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյունում AC = 15սմ , BC = 6սմ: Գտեք A անկյան տանգենսը և կոտանգենսը:
tgA=6/15=0,6
ctgA=15/6=2,5
8) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյունում AC = 24 դմ, իսկ A անկյան տանգենսը 0,6 է: Գտեք BC-ն:
tgA=0,6*24=14,4
9) C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյան BC և AC էջերը հարաբերում են ինչպես 3:5: Գտե՛ք B անկյան տանգենսը և կոտանգենսը:
tgB=AC/BC=3/5
ctgB=BC/AC=5/3

Պատասխանել նաև այս հարցերին՝
1. Վերհիշի՛ր, թե որտե՞ղ և ե՞րբ է առաջացել քրիստոնեությունը։
Քրիստոնեությունը ծագել է Պաղեստինում, 1 դարում։
2. Միջնադարի սկզբում ո՞ր երկրներում էր տարածված քրիստոնեությունը։
Իր ստեղծումից որոշ ժամանակ անց քրիստոնեությունը տարածվեց Հռոմեական կայսրությունում և Մերձավոր Արևելքի մի շարք երկրներում:
3. Ո՞րն է քրիստոնյաների Սուրբ գիրքը։
Աստվածաշունչը քրիստոնեության Սուրբ գիրքն է:
4. Ի՞նչ մասերից է այն կազմված։
Աստվածաշունչը կազմված է երկու մասից՝ Հին Կտակարան և Նոր Կտակարան:
5. Ի՞նչ է Սուրբ Երրորդությունը։
6. Ի՞նչ հիմնական ուղղություններ կան քրիստոնեության մեջ։
Մեր օրերում կան 4 հիմնա կան ուղղություններ՝ կաթոլիկություն, ուղղափառություն, առաքելություն և բողոքականություն։
7. Որքա՞ն է քրիստոնյաների թիվն այսօր աշխարհում։
Ներկայումս քրիստոնեությունը քանակապես աշխարհում ամենամեծ կրոնն է:
Նրա հետևորդների թիվն այսօր հասնում է շուրջ 2,5 միլիարդի։

1) Անվանեք քառակուսային եռանդամի a, b և c գործակիցները`
ա) 3x² + 4x + 5
a=3, b=4, c=5
բ) 6x²+ x — 2
a=6, b=1, c=-2
գ) 2x² — 5x — 7
a=2, b=-5, c=-7
դ) x² — x + 7
a=1, b=-1, c=7
ե) — 5x² + 3x — 1
a=-5, b=3, c=-1
զ) — x² + x + 1
a=-1, b=1, c=1

2) Կազմեք քառակուսային եռանդամ տրված գործակիցներով`
ա) a = 3; b = 4; c = 5
3x²+4x+5
բ) a = 1; b = — 1; c = 2
x²-x+2
գ) a = 3; b = — 2; c = 6
3x²-2x+6
դ) a = — 1; b = 3; c = — 2
-x²+3x-2

3) Հաշվեք քառակուսային եռանդամի տարբերիչը`
ա) 2x² + 5x + 3
D=25-24=1
բ) 2x² — 5x + 3=
D=25-24=1
գ) 2x² + 5x — 3
D=25+24=49
դ) x² + 2x + 1
D=4-4=0
ե) x² — 4x + 5
D=16-20=-4
զ) — 3x² + 5x — 2
D=25-24=1
է) 2x² + 5x — 3
D=25+24=49
ը) x² + 6x + 9
D=36-36=0
թ) x² + 2x + 2
D=4-8=-4

Перевести на русский язык.
Ավետիք Իսահակյան․ Այդ ոչինչը ես եմ
Արևելյան մի քաղաքում ամառվա միջօրեի շոգին փողոցում՝ պատի ստվերում, պառկած էր մի դերվիշ: Ցնցոտիների մեջ դերվիշը պառկել էր մայթի լայնքին՝ նվաղուն աչքերը կիսափակ: Քաղաքապետ իշխանը՝ հպարտ ու վեհ, հագած ճոխ ու զարդարուն, գալիս էր դանդաղ քայլերով, շրջապատված շքախմբով: Փողոցում մարդիկ ոտքի էին կանգնում, կպչում պատերին և խոնարհ գլուխ տալիս անցնող իշխանին: Շքախմբի առաջնորդը, գավազանը թափահարելով, գոռաց դերվիշի վրա.

– Ի՞նչ ես մեկնվել մայթին, ճանապարհը բռնել: Չե՞ս տեսնում՝ ո՛վ է գալիս. վե՛ր կաց, անպատկա՛ռ:
– Ես միայն ինձնից մեծի առաջ ոտքի կկանգնեմ, – անվրդով պատասխանում է դերվիշը:

Քաղաքապետը լսում է դերվիշի պատասխանը և հետաքրքրված մոտենում է նրան և հարցնում.

– Մի՞թե ես քեզնից մեծ մարդ չեմ:
– Իհարկե ո՛չ: Քեզնից բարձր դեռ շատ աստիճաններ կան: Այո, թե ոչ:
– Այո՛:
– Դու քաղաքապետ իշխան ես, գիտեմ: Որ բարձրանաս, ի՞նչ պիտի դառնաս,- հարցնում է դերվիշը:
– Նահանգապետ, – պատասխանում է քաղաքապետը:
– Հետո՞:
– Հետո՝ վեզիր:
– Հետո՞:
– Փոխարքա:
– Հետո՞:
– Սահմանը սա է: Մեր բոլորի վրա շահն է: Նա է ամենից մեծը:
– Ասենք թե շահ դարձար, հետո՞, – հարցնում է դերվիշը:
– Հետո՝ ոչինչ,- պատասխանում է քաղաքապետը:
– Ահա այդ ոչինչը ես եմ: Ոտքերիս տակից անցի՛ր, և գնա՛ քո ճանապարհը, – նույն անվրդովությամբ պատասխանում է և նվաղուն աչքերը գոցում:

Перевод:
В одном восточном городе, в один летний день, в тени стены на улице лежал один нищий. Одетый в лохмотья, он растянулся на широкой дороге, его полуприкрытые глаза были слабо приоткрыты. Городской правитель — князь, гордый и величественный, одентый в роскошные и украшенные одежды, шел медленным шагом, окружённый свитой. Люди на улице вставали, прижимались к стенам и с поклоном склоняли головы перед проходящим князем. Глава свиты, размахивая посохом, закричал на нищего:

– Что ты разлегся на дороге, перекрывая путь. Не видишь кто идет? Вставай, наглец.
– Я встану на ноги только перед человеком выше меня, – невозмутимо отвечает нищий.

Городской правитель слышит ответ нищего, с интересом приближается к нему и спрашивает.

– Неужели я не выше тебя?
– Конечно нет. Выше тебя ещё много ступеней. Да или нет?
– Да.
– Ты – городской правитель, я знаю: А когда поднимешься выше, кем ты станешь? — спрашивает нищий.
– Նահանգապետ, – отвечает правитель.
– Потом?
– Потом – վեզիր:
– Потом?
– Наместником
– Потом?
– Это предел. Над всеми нами — шах. Он — самый великий.
– Представим, что ты шахом стал, потом? – спрашивает нищий.
– Потом – ничем,- отвечает городскоййправитель.
– Вот это ничто — это я. Уйди из под моих ног и иди своей дорогой, — отвечает нищий с той же невозмутимостью и закрывает свои болезненные глаза.

Ավետիք Իսահակյան․ Արևի մոտ
Մի որբ երեխա՝ ցնցոտիներ հագած` կուչ էր եկել հարուստ տների պատերի տակ: Մեջքը հենել էր մի հարուստ տան պատին և մեկնել էր ձեռքը դեպի մարդիկ: Նոր էր բացվել գարունը, մոտակա սարերը կանաչին էին տալիս, և գարնան անուշ արևը բարի աչքերով էր նայում ամենքին: Մայթերով անցուդարձ էին անում մարդիկ, և ոչ մի մարդ չէր նայում, չէր ուզում նայել խեղճ ու որբ երեխային: Երբ արևը կամաց-կամաց թեքվում էր մոտավոր կանաչ սարերի հետևը, սկսեց փչել մի ցուրտ քամի, և երեխան դողում էր՝ խե՜ղճ ու անտուն:

-Ախ, կարմիր արև, բարի՜ արև, դու էիր միայն ինձ տաքացնում, հիմա ո՞ւր ես գնում, թողնում ես ինձ մենակ՝ այս ցրտին ու խավարին. ես մայր չունեմ. ես տուն չունեմ, ու՞ր գնամ, ու՞մ մոտ գնամ… Վեր առ, տար ինձ քեզ հետ, անու՜շ արև…
Լալիս էր երեխան լուռ ու մունջ, և արցունքները գլոր-գլոր սահում էին նրա գունատ երեսից: Իսկ մարդիկ տուն էին դառնում, և ոչ ոք չէր լսում ու տեսնում նրան, ոչ ոք չէր ուզում լսել ու տեսնել նրան…

Արևը սահեց անցավ սարի մյուս կողմը, և էլ չերևաց:
-Բարի՜ արև, ես գիտեմ, դու գնացիր քո մոր մոտ… Ես գիտեմ, ձեր տունը ա՜յս սարի հետևն է, ես կգամ, կգամ քեզ մոտ, հիմա, հիմա…

Եվ խեղճ երեխան դողալով՝ հարուստ տների պատերը բռնելով, գնա՜ց, գնա՜ց, քաղաքից դուրս ելավ: Հասավ մոտավոր սարին. դժվար էր վերելքը, քարեր ու քարեր, ոտքը դիպչում էր քարերին, խիստ ցավում. բայց նա ուշադրություն չդարձնելով բարձրանում էր անընդհատ:

Մութն իջավ և կանաչ սարը սևերով ծածկվեց: Սարի գլխին փայլփլում էին աստղերը՝ կանչող, գուրգուրող ճրագների պես: Փչում էր սառը, խիստ քամին, որ ձորերի մեջ ու քարափների գլխին վայում էր. երբեմն թռչում էին սև գիշերահավերը, որոնք որսի էին դուրս եկել: Երեխան անվախ ու հաստատուն քայլերով գնում էր վերև, բա՜րձր, միշտ բա՜րձր. և հանկարծ լսեց շների հաչոց, մի քիչ հետո էլ լսեց մի ձայն խավարի միջից.

-Ո՞վ ես, ու՞ր ես գնում:
-Ճամփորդ տղա եմ, արևի մոտ եմ գնում, ասա, ո՞ւր է արևի տունը, հեռու՞ է, թե՞ մոտիկ:
Ճրագը ձեռքին մոտ եկավ մի մարդ և քնքուշ ձայնով ասաց.
-Դու հոգնած կլինես, քաղցած ու ծարավ, գնանք ինձ մոտ: Ի՜նչ անգութ են քո հայրն ու մայրը, որ այս մթանը քեզ ցրտի ու քամու բերանն են ձգել:
-Ես հայր ու մայր չունեմ, ես որբ եմ ու անտեր…
-Գնանք, տղաս, գնանք ինձ մոտ, – ասաց բարի անծանոթը և երեխայի ձեռքից բռնելով՝ տուն տարավ:

Նրա տունը մի խեղճ խրճիթ էր. օջախի շուրջը նստած էին բարի մարդու կինն ու երեխք փոքր երեխաները: Նրա խրճիթին կից մի մեծ բակում որոճում էին ոչխարները: Նա հովիվ էր, սարի հովիվ:

-Սիրելի երեխաներս, ձեզ եղբայր եմ բերել, թող չլինեք երեք եղբայր, լինեք չորս: Երեքին հաց տվող ձեռքը չորսին էլ կտա: Սիրեցեք իրար. եկեք համբուրեցեք ձեր նոր եղբորը:

Ամենից առաջ հովվի կինը գրկեց երեխային և մոր պես ջերմ-ջերմ համբուրեց. հետո երեխաները եկան և եղբոր պես համբուրեցին նրան: Երեխան ուրախությունից լաց էր լինում և նորից լալիս: Հետո սեղան նստեցին` ուրախ, զվարթ: Մայրը նրանց համար անկողին շինեց և ամենքին քնեցրեց իր կողքին: Երեխան շա՜տ էր հոգնած. իսկույն աչքերը փակեց ու անո՜ւշ-անո՜ւշ քնեց:

Երազի մեջ ուրախ ժպտում էր երեխան, ասես ինքն արևի մոտ է արդեն, գրկել է նրան ամուր ու պառկել է նրա գրկում տաք ու երջանիկ: Մեկ էլ սրտի հրճվանքից վեր թռավ և տեսավ, որ արևի փոխարեն գրկել է իր նոր եղբայրներին և ամուր բռնել է մոր ձեռքը: Եվ նա տեսավ, որ արևը հենց այս տան մեջ է, որ ինքը հենց արևի գրկում է…

Перевод:
Ребенок сирота, одетый в лохмотья, сидел под стенами богатого дома. Он прислонился спиной к стене богатого дома и протянул руку к людям. Весна только началась, горы зеленели, а нежное весеннее солнце смотрело на всех добрыми глазами. Люди шли по тротуарам, и никто не смотрел и не хотел смотреть на бедного, осиротевшего ребенка. Когда солнце медленно скрылось за зелеными горами, подул холодный ветер, ребенок дрожал, чувствовал себя жалким и бездомным.

— Ах, красное солнышко, доброе солнышко, только ты грело меня, куда же ты теперь уходишь, оставив меня одного в этом холоде и темноте? У меня нет матери, нет дома, куда мне идти, к кому мне идти… Возьми меня, возьми меня с собой, милое солнышко…
Ребенок плакал тихо-тихо, и слезы катились по его бледному лицу. И люди возвращались домой, никто не слышал и не видел его, никто не хотел ни слышать, ни видеть его…

Солнце проскользнуло за другую сторону горы и скрылось.
— Доброе утро, я знаю, ты уехал к матери… Я знаю, твой дом за этой горой, я приду, я приду к тебе, сейчас, сейчас…

И бедный ребенок, дрожа, держась за стены богатых домов, уходил, уходил из города. Он добрался до ближайшей горы. Подъем был трудным, камни и камни, ноги касались камней, было очень больно. но он продолжал подниматься, не обращая внимания.

Наступила темнота, и зеленая гора покрылась чернотой. Звезды мерцали на вершине горы, словно зовущие, ласковые лампы. Дул холодный, резкий ветер, завывая в долинах и на скалах. Иногда пролетали черные соловьи, выходя на охоту. Ребенок, бесстрашно и уравновешенно поднимался все выше и выше. И вдруг он услышал лай собак, а немного позже из темноты послышался голос.

-Кто ты, куда идёшь?
-Я мальчик-путешественник, иду к солнцу, скажи мне, где находится дом солнца, далеко или близко?
Подошел человек с лампой в руке и сказал мягким голосом:
— Ты, должно быть, устал, хочешь есть и пить, пойдем ко мне. Как жестоки твои отец и мать, что оставили тебя на холоде и ветру в эту темную ночь!
— У меня нет ни отца, ни матери, я сирота и бездомный…
— Пойдем, мальчик, пойдем ко мне, — сказал добрый незнакомец и, взяв ребенка за руку, повел его домой.

Его дом был жалкой хижиной. Вокруг очага сидели жена доброго человека и маленькие дети. На большом дворе рядом с его хижиной паслись овцы. Он был пастухом, горным пастухом.

— Дорогие дети, я привел вам брата. Пусть будет не три брата, а четыре. Рука, кормящая троих, прокормит и четверых. Любите друг друга. Подойдите и поцелуйте своего нового брата.

Первым делом жена пастуха обняла ребенка и поцеловала его, как мать. Потом дети подошли и поцеловали его, как брата. Ребенок плакал и снова плакал от радости. Затем они сели за стол, счастливые и веселые. Мать постелила им постель и уложила всех спать рядом с собой. Ребенок очень устал. Он тут же закрыл глаза и крепко заснул.

Во сне ребенок счастливо улыбался, как будто он уже был рядом с солнцем, крепко обнимал его и лежал в его объятиях, теплый и счастливый. Вдруг он вскочил от радости и увидел, что вместо солнца он обнимает своих новых братьев и крепко держит за руку мать. И он увидел, что солнце было прямо в этом доме, что он был прямо в объятиях солнца…

1. Որքան է 10 մոլ ջրում պարունակվող մոլեկուլների թիվը: 
N=n*NA
N (H2O)=10*6,02*10²³=60,2
2. Հաշվիր 9 մոլ ածխաթթու գազի զանգվածը (գ): 
m=n*M
m (CO2)=9*44=396գ
3. Որոշիր հելիումի 8 գրամ նմուշում ատոմների թիվը: 
n=m/M
n (He)=8/4=2
N=n*NA
N (He)=2*6,02*10²³=12,04

Պատասխանել հարցերին
1. Ինչպիսի՞ սննդանյութերի օգտագործուﬓ է բացասաբար ազդում արտազատության օրգանների վրա:
Սուր թթու, կծու և աղի սննդանյութերը բացասական ազդողություն ունեն երիկամների վա։
2. Թվարկե՛ք երիկամային հիվանդությունների պատճառները:
Սովորաբար երիկամային հիվանդությունները զարգանում են այլ հիվանդություններից հետո, օրինակ` ուժեղ մրսածության, թոքաբորբի, անգինայի, շնչառական օրգանների հիվանդությունների, հիվանդ ատամների կամ նշագեղձերի բորբոքումների առկայության դեպքում և այլն:
3. Ինչպե՞ս են հիվանդությունների հարուցիչները թափանցում ﬕզուղիներ:
Ախտածին մանրէները արյան միջոցով թափանցում են միզարտադրման օրգաններ և առաջացնում բորբոքային երևույթներ։
4. Ինչպիսի՞ սննդամթերքն է բացասաբար ազդում երիկաﬓերի աշխատանքի
վրա:
Երիկամների վրա վնասակար ազդեցություն են թողնում ալկոհոլը, կծու, թթու և աղի սննդանյութերի ոչ չափավոր օգտագործումը։

Մխիթարյան միաբանությունը հայ կրոնական և մշակութային կազմակերպություն է, հայ կաթոլիկ եկեղեցու բենեդիկտյան վանականների միաբանություն։ Հիմնադրվել է 1701 թ. սեպտեմբերի 8-ին Կոստանդնուպոլսում վանահայր Մխիթար Սեբաստացու կողմից։ Միաբանությունն իր գործունեության ընթացքում հրատարակել է բազմաթիվ հայագիտական-բանասիրական, կրոնական և գիտական այլ աշխատություններ։ Հետապնդումների հետևանքով միաբանությունը երկար ժամանակ գտնվում է դեգերումների մեջ և միայն 1717 թ. սեպտեմբերին մխիթարյանները հաստատվում են Սուրբ Ղազար կղզում, որտեղ գտնվում են մինչև օրս: 2000 թ. տեղի է ունենում Վենետիկի և Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունների միավորումը։ Միավորումից հետո 2000 թ. հուլիսի 10-21-ը Ս. Ղազար Մայրավանքում գումարվում է արտակարգ ժողով, որի ժամանակ Վենետիկի և Վիեննայի միաբանները որոշում են ստեղծել Մխիթարյան միացյալ միաբանություն՝ մեկ կենտրոնական վարչությունով։ Այսպիսով, Մխիթարյան միացյալ միաբանության գլխավոր կենտրոնատեղին Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մայրավանքն է, իսկ Վիեննայի վանքը՝ առաջին գլխավոր մենաստանը։