Աշունը ձորն է մտնում
Ձորերի միջով:
Մաշված, քաշված մի աշուն,
Վիթխարի մի ձոր…
Ճերմակ նախշեր է քաշում
Ցուրտը մի թևից,
Նայում են ու հառաչում
Աշնան ետևից:
Քո ջրերը հստակված,
Սարերը քո չոր,
Քո ամպերը նստակյաց,
Քարերը քոչվոր …

Ես ընտրել եմ <<Աշունը ձորն է մտնում>> բանաստեղծությունը, որովհետև Սահյանը խոսում է աշնան մասին։

1. Քանի՞ ուղղանկյուններից է բաղկացած ուղղանկյունանիստը։
   6 ուղղանկյունից
2. Ուղղանկյունանիստի նիստերից յուրաքանչյուրը ի՞նչ երկրաչափական պատկեր է։
   2 քառակուսի, 4 ուղղանկյուն
3. Խորանարդի նիստերից յուրաքանչյուրը ի՞նչ երկրաչափական պատկեր է։
   քառակուսի
4. Քանի՞ քառակուսիներից է բաղկացած խորանարդը։
   6 քառակուսուց
5. Քանի՞ նիստ ունի խորանարդը։
   6 նիստ
6. Քանի՞ գագաթ ունի խորանարդը։
   8 գագաթ
7. Քանի՞ կող ունի խորանարդը։
   12 կող
8. Համեմատեք խորանարդը և ուղղանկյունանիստը։
   Նմանությունը երկուսնել տարածական եռաչափ մարմիններ են,երկուսնել ունեն 6 նիստ,8 գագաթ և 12 կող,երկուսնել ունեն լայնություն,երկարություն բարձրություն։Տարբերությունը որ մեկի նիստը ուղղանկյունը մեկինը քառակուսի, խորանարդի լայնությունը բարձրությունը հավասար են իսկ ուղղանկյունանիստինը հավասար չեն։
9. Ի՞նչ խորանարդի ծավալը։
   Դա նրա տարողղությունն է։
10. Ի՞նչ ուղղանկյունանիստի ծավալը։
    Դա նրա տարողղությունն է։
11. Որո՞նք են ուղղանկյունանիստի չափումները։
    Բարձրություն,երկարություն և լայնություն։
12. Հաշվեք ուղղանկյունանիստի  ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 6 դմ, 7դմ,  11դմ։
    11x7x6=462 դմ քառ․
13. Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝     6 դմ,  18 սմ, 10 սմ։
    6 դմ=60 18 դմ=180 սմ
    180x10x6=28800
14. Հաշվեք  3 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
    3x3x3=18 դմ քառ․
15. Հաշվեք  15 սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
    15x15x15=3375 սմ քառ․
16. Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 11 սմ, 10 սմ, 16 սմ։
    16x11x10=1760 սմ քառ․
17. Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝
    15 մմ, 18 մմ,  6 մմ։
    18*15*6=1620 մմ քառ․

Наступила зима. Всё кругом – и поля, и леса – засыпал снег. Посреди белого поля
виднелась одна только берёза. Но вот зима прошла. Потекли ручьи, всё кругом зацвело, зазеленело. И только одна Передышка в эту весну не покрылась густой зелёной листвой. Она стояла голая, потемневшая. Ветер обломал у неё сухие ветви.
– Засохла наша берёзка, не будет теперь Передышки, – говорили в деревне. А потом однажды приехали люди с топором и пилою, свалили сухое дерево и увезли на
дрова. Шёл как-то раз лесник из деревни, и ребята с ним тоже пошли в лес за ягодами. Дошли до середины поля, а укрыться от солнца негде, один пень у дороги торчит. Поглядел на него лесник, рукой махнул.

У кого же это, – говорит, – хватило совести Передышку сгубить? Выжгли дыру у самого корня, да ещё всю кору со ствола ободрали. Стыдно стало ребятам. И рассказали они обо всём леснику. Тот покачал головой.
– Ну, – говорит, – что было, то было, а теперь надо вам вашу ошибку исправлять.
Ребята обрадовались. Только как же её исправить?
– А вот как, – сказал старик. – Осенью выкопаем мы в лесу молодые берёзки и всю дорогу ими обсадим. Так и решили. Было это лет десять назад. А теперь от деревни до леса вся дорога деревьями и кустами обсажена. А посередине пути торчит старый широкий пень. В этом месте по-прежнему все садятся передохнуть. И место это по-прежнему „Передышкой” называется.

совесть – խիղճ
лесник – անտառապահ                                
пень – կոճղ

а) Согласны ли вы с тем, что…
1. Когда наступила весна, Передышка покрылась зелёной листвой.
Да
2. Берёза засохла, потому что ветер обломал её ветви.
Нет
3. Передышку срубил лесник.
да
4. Ребятам стало стыдно, и они ничего не рассказали леснику.
да
5. Лесник посадил вдоль дороги новые молодые берёзки.
да

б) Письменно опишите берёзу, используя данные ниже слова.
Передышка была-большая, высокая, развесистая, Передышка стала-сухая, зелёная,
тёмная, ободранная, голая.
Слова для справок: большая, высокая, развесистая, сухая, зелёная,
тёмная, ободранная, голая.

• Քանի՞  կող, գագաթ, նիստ  ունի ուղղանկյունանիստը։
  Ուղղանկյունանիստն ունի 12 կող, 8 գագաթ ու 6 նիստ։
  
  2.Հաշվեք ուղղանկյունանիստի  ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 5դմ, 7դմ,  8դմ։
  280դմ
  
  3.Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝  2 դմ,  12 սմ, 10 սմ։
  240դմ
  
  4.Հաշվեք 6 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
  216դմ
  
  5.Հաշվեք  5 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
  125դմ
  
  6.Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 15սմ, 16սմ, 17 սմ։
  4080դմ
  
  7.Ո՞ր ուղղանկյունանիստի ծավալն  է ավելի  մեծ, որն ունի 7սմ երկարություն, 5սմ լայնություն և  10սմ բարձրություն, թե՞ այն ուղղանկյունանիստ մակերևույթի մակերեսը, որն ունի 10սմ երկարություն, 7սմ լայնություն և  5սմ բարձրություն։
  Նույնն էն։
  10×7+10×5+5×7=2155=310 սմ քառ․
  
  8.Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝
  5 դմ, 4 դմ,  6 դմ։
  120դմ
  
  9.Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝
  3 դմ,  6 սմ, 10 սմ։
  180դմ
  
  10.Հաշվեք  7 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
  343դմ

93. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր ե կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր:

Ա. Գետակ, լուսավոր (լուս), գրիչ (գր), անսիրտ (սրտ), միտք, քարոտ:

Բ. Ան-, -ավոր, -իչ, -ակ, -֊ք, -ոտ:

94. Նախորդ վարժության Ա և Բ խմբերի տարբերությունը բացատրի´ր : Ինչպ՞ես կանվանես Բ խմբի մասնիկները:
Ես Բ խմբի մասնիկները կանվանեմ ածանցներ։

97. Տրված բառաշարքերից ընտրի՛ր այն բառերը, որոնք ածանցավոր են և արմատն ածանցից գծիկով բաժանի´ր, որոնք ածացներ չունեն, դեղին գույն ներկիր:

Օրինակ՝
ձկնիկ — ձկն (ձուկն) — իկ:

Տնակ — տն (տուն) — ակ:

ա) Շապիկ –
 մկնիկ – մուկ+իկ
զատիկ – զատ+իկ
ծաղիկ – ծաղ+իկ
մայրիկ – մայր+իկ
աղջիկ – աղջ(աղջնակ)+իկ
շնիկ – շն(շուն)+իկ
փիսիկ – փիս(փիսո)+իկ
գեղեցիկ —
կապիկ – կապ+իկ
փոքրիկ – փոքր+իկ
սիրունիկ – սիրուն+իկ
կողիկ – կող(կոտլետ)+իկ
թիթեռնիկ – թիթեռն(թիթեռ)+իկ
ծիտիկ – ծիտ+իկ
քթիկ – քթ(քիթ)+իկ
տոտիկ – տոտ+իկ
մատիկ – մատ+իկ

բ) Գնդակ – գնդ(գունդ)+ակ
գետակ – գետ+ակ
վանդակ – վանդ+ակ
ելակ —
կատակ – կատ+ակ
նապաստակ – նա+պա+ստակ
առվակ — առ+վակ
զավակ – զա+վակ
բակ —
գուշակ – գու+շակ
որդյակ — որդ(որդի)+յակ
դղյակ — դղ(դուռ)+յակ
կտակ —
պատանյակ – պատան(պատանի)+յակ
թիակ —
թակ —
բլրակ – բլր(բլուր)+յակ
վարդակ – վարդ+ակ
սոխակ – սոխ+ակ
մահակ – մահ+ակ
մոծակ – մոծ+ակ

գ) Գայլուկ
բուկ
մանուկ – ման(մանչ)+ուկ
գառնուկ – գառ+նուկ
ձագուկ – ձագ+ուկ
ձուկ
ձիուկ – ձի+ուկ
բազուկ – բազ+ուկ
մուկ
աղմուկ – աղմ+ուկ
հատուկ – հատ+ուկ
մարդուկ – մարդ+ուկ
պոչուկ – պոչ+ուկ
վհուկ – վհ+ուլ
ձմերուկ – ձմեր+ուլ

99. Տրված բառերից կամ արմատներից նոր բառեր կազմիր՝ ակ, իկ, ուկ ածանցներով: դեղինով ընդգծիր այն բառերը, որոնց նշված ածանցները փոքրացնում կամ քնքշացնում են:

ա) Թափանցիկ(ել), շրջուկ(ել), մարտիկ(նչել), սրտիկ
 բ) Ճաշիկ, ախորժակ, սահունակ, պահակ, ընդունակ(ել), մոլորակ(ել), բռնակ(ն):
 

87. Պարզի´ր, թե Ա և Բ բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված: Այդ բառախմբերը լրացրո´ւ:

Ա. Ջրառատ, ջրային, ջրկիր, ջրվեժ, հողագործ, հողեղեն, հողոտ, անհող, քարանձավ, քարոտ, քարեդար, փայտագործ, փայտաշեն, փայտե, տնային, մանկատուն, գրավատուն:

Բ. Ջուր, հող, քար, փայտ, տուն:

89. Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր: Արմատներն ինչո՞վ են միանում:
Մարդամոտ-մարդ+ա+մոտ
Լուսամուտ-լույս+ա+մուտ
Ծնողասեր-ծնող+ա+սեր
Գորգագործ-գորգ+ա+գործ
Փառատոն-փառ+ա+տոն
Բառերը միանում են Ա հոդակապով:

90. Տրված արմատներով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:
Սառն (սառ)-սառնարան
միտ (մտ)-ուղամիտ
մուր (մր)-ածխամուր

91. Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:
Օրինակ՝
մայրություն – մայր + ություն
անամոթ – ան + ամոթ

Ամպոտ-ամպ-ոտ
քարոտ-քար-ոտ
օդային-օդ-ային
անշնորհք-ան-շնորհ-ք
դժգոհ-դժ-գոհ
հեռավոր-հեռ-ավոր
բարություն-բար-ություն
գրավոր-գր-ավոր
անորոշ-ան-որոշ
տհաճ-տ-հաճ

92. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի´ր և բաղադրյալ բառեր կազմի´ր (քանիսը կստացվի):
Ա.Թութ-թթենի, կարմիր-կարմրավուն, փուշ-փշոտ, ոսկի-ոսկյա, տուն-անտուն, գույն-գունավոր, կաթ(ն)-կաթնեղեն, խորհուրդ-խորհրդարան:
 Բ.Ան-, -յա, -ենի, -ոտ, -արան, -ավուն, -եղեն, -ավոր:

1. Choose the correct sentence!
   Read the sentences and underline the correct one.
   1.
   a. It were my birthday yesterday.
   b. It was my birthday yesterday.
   c. It was being my birthday yesterday.

---

2.
a. We were at the cinema last night.
b. We’re be at the cinema last night.
c. We was at the cinema last night.

---

3.
a. Were Picasso a famous artist?
b. Was Picasso a famous artist?
c. Picasso was a famous artist?

---

4.
a. Was it sunny at the beach?
b. Were it sunny at the beach?
c. It were sunny at the beach?

---

5.
a. They wasn’t at the swimming pool at the weekend.
b. They were’nt at the swimming pool at the weekend.
c. They weren’t at the swimming pool at the weekend.

---

2. Find the mistake!
   Find the mistake, underline it and write the correct sentence.
   a. It were cold and rainy yesterday. It was cold and rainy yesterday.
   b. Was they at the beach last weekend? Were they at the beach last weekend?
   c. You were tired this morning? Were you tired this morning?
   d. No, I weren’t. No, I wasn’t.
   e. Was he be late for school today? Was he late for school today?

1. True or false?
Read and circle true or false for these sentences

Yesterday I was on a trip with my family. We were at the beach all
day. My parents were happy because they weren’t at work. It was a
hot day so the water wasn’t very cold. My sister was in the sea all
morning. It was a great day!

a. He was at the beach yesterday. true false
b. His parents were sad. true false
c. It was a cold day. true false
d. His sister was in the sea all morning. true false
e. It was a bad day. true false

2.Choose the answer!
Read the sentence. Circle the correct answer.
a. He sick yesterday. were / was / is
b. I in the football team last year. am / were / was
c. you at school yesterday? Where / Were / Was
d. She late for school today. wasn’t / weren’t / isn’t
e. Where your brother and sister last weekend? were / was / are
f. We at home last night. wasn’t / weren’t / we’re not
g. It sunny and hot yesterday. has / were / was

3.Make it right!
Find the mistake in each sentence and correct it.
a. He were here yesterday. He was here yesterday.
b. I weres asleep by 11 o’clock last night. I was asleep by 11 o’clock last night.
c. Were she happy with her test result? Was she happy with her test result?
d. Why was you in the garden this afternoon? Why were you in the garden this afternoon?
e. We wasn’t in the same class last year. We weren’t in the same class last year.
f. They was scared of the dark. They were scared of the dark.
g. He is very hungry yesterday. He was very hungry yesterday.
h. It weren’t a very exciting film. It wasn’t a very exciting film.

Նորավանքը գտնվում է Ամաղու գյուղից 3կմ հյուսիս-արևելք, անդնդախոր կիրճի դժվարամատչելի դարավանդի վրա։ Եկեղեցու բեմի տակից աղբյուր է բխել, որն ունեցել է բուժիչ հատկություն: Համալիրի գլխավոր եկեղեցին Բուրթել իշխանի երկհարկ դամբարան-եկեղեցին՝ Ս.Աստվածածինն է (1339թ)։ 17-18-րդ դարերում վանքը շրջափակվել էր պարսպով։ Համալիրի տարածքում կան բազմաթիվ խաչքարեր, որոնց մեջ իրենց բարձր գեղարվեստական արժանիքներով առանձնանում են Մոմիկի խաչքարերը։ Նորավանքում է Մոմիկի հիշատակին կանգնեցված խաչքարը։