1.Լրացրեք նախադասությունները` ընդգծված գոյականներին տալ ով ներքևի ածականներից որևէ մեկը:

Փոքրամարմին աղջիկ անհանգիստ շուրջն էր նայում:

Ձիավորները սրարշավ հասան մի կանաչապատ դաշտավայր:

Անսպառ  երջանկություն պատել էր պատանու սիրտը:

Գազազած ամբոխը հոծ խմբերով մոտեցավ կալվածատիրոջ տանը:

Վաղեմի ընկերները փոքրիկ առիթով վիճել էին և բաժանվել իրարից:

Վաղեմի, գազազած, կանաչապատ, անսպառ, փոքրամարմին,ստվերախիտ:
Փոքրամարմին, 

2. Դուրս գրել բոլոր ածականները:

Առավոտյան պայծառ արևը շողում էր կապտավուն երկնքում: Սառնորակ ու մաքուր օդում տարածվել էր երփներանգ ծաղիկների արբեցնող բույրը: Անահիտը հագավ վարդագույն վերնաշապիկը, դրեց ճերմակ գլխարկը ու երջանիկ ժպիտով դուրս նայեց կիսաբաց լուսամուտից: Շուրջբոլորը սավառնում էին թռչունները գարնան հիասքանչ ու թարմեցնող օրով խենթացած:

3.Հետևյալ գոյականներից ստացեք ածականներ և գրեք, թե ինչ փոփոխություն կատարեցիք բառերի հետ:

Հնություն-հին

Մեծություն-մեծ

Լավություն-լավ

Երջանկություն-երջանիկ

Հնչեղություն-հնչեղ

Ագահություն-ագահ

Ստորություն-ստոր

Հաջողություն-հաջողակ

Լայնություն-լայն

Երկարություն-երկար

Գոյականի վեջածանցը հանում ենք և ստանում ածական։

Հայաստանի ամենաբարձր լեռը Արագածն է։ Նա քառագագաթ է։ Լեռն Արագած է կոչվել Արա թագավորի անունով։ Արագածի կատարը մշտապես ծածկված է ձյունով։ Սակայն ստորոտում տարվա բոլոր եղանակներին իրենց <հանդերձանքով> են հայտնվում։ Արագածի լանջերից բխում են սառնորակ աղբյուրներ։ (10 միավոր)

***
Արջը բրդոդ(տ) գազան է։ Նրա ձագերը առնետից քիչ մեծ են ծնվում։ Արջերն ուտում են հատապտուղներ, մրգեր, գորտեր, ձկներ։ Արջը մեղր շատ է սիրում։ Նույնիսկ չի վախենում մեղվի խայթոցից։ Արջը ձմռանը ձագերի հետ փակվում է որջում։ Նրա մեծ ձագերը օգնում են փոքրիկներին խնամելիս։ (9 միավոր)

***
Պինգվինները մարդկանց բարեկամներն են։ Պինգվինի մարմնի և թևի փետուրները մուգ կապույտ են, իսկ փորը արծաթագույն է։ Նրա մարմինը ձգված է, ճկուն։ Մայր պինգվինը իր ձուն թաքցնում է փորի փափուկ բնում։ Հայր և մայր պինգվինները սնվում են հերթով։ (10 միավոր)

***
Պայծառ, արևաշող գարուն է։ Ընդարձակ այգիները ծածկվել են երփներանգ ծաղիկներով, որոնց վրա պար են բռնել գույնզգույն թիթեռներն ու ժրաջան մեղուները։ Անտառը լցվել է հարավից վերադարձաց(ծ) թռչունների անուշ ճր(ռ)վողյունով։ Օդը լի է ծաղկած դեղձենիների, ծիրանենիների շշմեցուցիչ բուրմունքով։ Եփրեմ պապը շրջում է ու հիանում փարթամ այգիներով, որոնք առատ բերք են խոստանում։ (8 միավոր)

***
Հորդառատ անձրև էր։ Մուգ ամպեր էին հավաքվել երկնակամարում։ Խոտերն ու ծաղիկները փնտրում էին արևին։ Հանկարծ փչեց զով քամին։ Դալար խոտերն ու քնքշաբույր ծաղիկները բարձրացրին իրենց խոնար(հ)ած գլխիկները։ Երկնակամարում շողաց հրաշեկ արևը։ Հավքերը երգեցին, ծաղիկներն ուրախ քրքջացին, տերևները պար բռնեցին։ Երեմը, Օֆելյան և Էմման նստեցին ծաղկած սալորենու տակ և հյուսեցին այս հրաշք արևի հեքիաթը։ (9 միավոր)

***
Ամառային արձակուրդների օրերին մենք մեկնեցինք Դիլիջան։ Ճանապարհը օձապտույտ էր։ Աղջիկները վախից նույնիսկ չէին փորձում խոսել։ Նրանք զարմացած նայում էին ընդարձակ անտառներին։ Մեր վարորդը համարձակ սլանում էր։ Բոլորն ուրախ էին, որ ազատվեցին Երևանի հեղձուցիչ օդից։ (10 միավոր)

***
Դարբնոցի մոտով ցած է հոսում զրնգուն աղբյուրը։ Նա աջ ու ձախ նայում, համբուրում է ափերին ծաղկած նրբաթերդ(դ) ձնծաղիկները։ Ճանապարհը շատ երկար է, սակայն աղբյուրը երբեք չի հոգնում։ Նա գիտի, որ իրեն անհամբեր սպասում են զմրուխտե մարգագետինը, նորատունկ այգին։ (9 միավոր)

***
Երևանը Հայաստանի մայրաքաղաքներից է։ Այն հիմնել է Արգիշտի թագավորը։ Երևանը գտնվում է Արարատյան դաշտում՝ Մեծ և Փոքր Մասիսների դիմաց։ Քաղաքի միջով հոսում են Հրազդան և Գետառ գետերը։ Գեղեցիկ է Հրազդանի ձորը, որը երևանցիների ամառային հանգստի վայրերից մեկն է։ (10 միավոր)

***
Էմման, Էմինը և Երանուհին կեսօրին գնացին կրկես։ Ներկայացմանը մասնաք(կ)ցում էին տարբեր կենդանիներ։ Փոքրիկ շնիկները շատ լավ երգում էին։ Զվարճալի կապիկներն անընդհատ պարում էին։ Իսկ հպարտ ար(ռ)յուծները երջանիկ ցատկում էին կրակի միջով։ Երեխաներին շատ դուր եկավ ներկայացումը։ (8 միավոր)

***
Շատ տարիներ առաջ, երբ թուղթը դեռևս հայտնի չեր, մարդիկ գրում էին մագաղաթի վրա։ Մագաղաթը պատրաստում էին կենդանիների ձագերի մորթուց։ Հայերեն ամենափոքր գիրքը լուցք(կ)ու տուփից էլ փոքր է։ Այն պարաստված է նորածին ուլի մորթուց։ Այժմ գրում են թղթի վրա, որովհետև այն ավելի հարմար է և էժան։ (9 միավոր)

***
Գարուն էր, Դավիթն ու Զվարթը գնացել էին անտառ(՝) մանուշակներ հավաքելու։ Օրը տաք էր ու հաճելի, լուրթ երկնքում շողում էր ոսկեզօծ արևը և բարի օր մաղթում երեխաներին։ Երեխաները երեկոյան բարձր տրամադրությամբ վերադարձան տուն։ (9.5 միավոր)

***
Համբարձումը երազում է նկարիչ դառնալ։ Նա արդեն նկարում է ջրաներկով, գունավոր մատիտներով և նուրբ վրձնով։ Հորեղբայրը նրան նվիրել է վարդագույն, ծիրանագույն, մուգ կանաչ և դարչնագույն յուղաներկեր։ (10 միավոր)

***
Արդեն խոր աշուն է։ Օրերը ցրտել են ու կարճացել։ Սկսվել են հորդ անձրևները, տերևները թափվել են, ծառերը մերկացել, թռչուններն ու կենդանիներն արդեն նախապատրաստվել են ձմռան գալուն։ Մարդիկ էլ հետ չեն մնացել նրանցից։ Նրանք սիրով սպասում են ձյան սպիտակ ու նուրբ փաթիլներին։ (10 միավոր)

Երկկենցաղ գորտը

Գորտը երկկենցաղ է կոչվում, որովհետև ապրում է ինչպես ցամաքում, այնպես էլ ջրում։

Գորտի շերեփուկներն ապրում են ջրում և ձկների նման շնչում խռիկներով։ Երբ մեծանում են, կորցնում են խռիկները և ցամաքային կենդանիների պես սկսում են շնչել թոքերով։

Նրանց մաշկը բարակ է և խոնավ, կարիք ունի պարբերաբար թրջվելու։ Այդ պատճառով էլ ջրից չեն հեռանում։ Չոր տեղում երկար մնալու դեպքում գորտը կարող է սատկել։ Նրանք ջուրը բերանով չեն խմում, այլ ստանում են մաշկի միջոցով։ Լճերի գորտերն ամբողջ կյանքն անցկացնում են ջրամբարներում։ Նրանք ափամերձ տարածքի թարմ խոտի վառ կանաչ գույնն ունեն։

Բոլոր երկկենցաղները գիշատիչներ են: Նրանք ուտում են միջատներ, որդեր և փափկամորթներ։ Դա օգտակար գործ է, քանի որ վնասատուներ են ոչնչացնում։ Սակայն իրենք էլ սնունդ են դառնում ուրիշ կենդանիների համար։ Մի շարք երկրներում մարդիկ ևս գորտ են ուտում։ Այն նրբահամ խորտիկ է համարվում Ֆրանսիայում։

1․ Ինչո՞ւ են գորտերը կոչվում երկկենցաղներ։ Կամ Ինչո՞ւ գորտերը ջրից հեռու չեն գնում։

Գորտերը երկկենցաղ են կոչվում, որովհետև ապրում են ինչպես ցամաքում, այնպես էլ ջրում։ Ցամաքում երկար մնալու դեպքում գորտը կարող է սատկել։ Նրանք ջուրը բերանով չեն խմում, այլ ստանում են մաշկի միջոցով։

2․ Շարունակի՛ր։ Կարող ես նաև մի քանի նախադասությամբ փոքրիկ պատում հորինել։

Մի անգամ ճամփորդելիս, գետի ափին, խոտերի մեջ հանդիպեցի ոզնի։ Գրկեցի, դրեցի տուփի մեջ և բերեցի տուն։ Մեծերը ասացին, որ ոզնիները կաթ են սիրում։ Ես կաթով նրան կերակրեցի և պահեցի ինձ։ Նա մեծացավ և շատ խելացի ոզնի դարձավ։

3․ Համացանցից օգտվելով, գորտերի մասին երեքից-չորս նախադասությամբ հետաքրքիր տեղեկություն գտիր:

1․ Գորտը փոխում է իր մաշկը մի շաբաթում։ Երբ վերջացնում է մաշկը փոխելը, սովորաբար գորտը ուտում է իր հին մաշկը։

2․ Աշխարհի ամենամեծ գորտը “Goliath frog” տեսակն է։ Այն կարող է ունենալ 30 սանտիմետր երկարություն և 3 կիլոգրամ քաշ։

3. “golden poison dart frog” թունավոր գորտի թույնի մի գրամը կարող է թունավորել 100.000 մարդ։

1. Որոշեք՝ ընդգծված բառերը որ հոլովով են դրված:

Նրանք մոտեցան կախարդական ծառին:

Ծառին-տրական

Հայրենիքից հեռու ապրող մարդը միշտ տխուր և միայնակ է:

Հայրենիքից-բացառական
մարդը-ուղղական

Դա մի շքեղ շինություն էր, որը գտնվում էր քաղաքից հեռու բլրի վրա:

Քաղաքից-բացառական
բլրի-սեռական

Մոտենալով կարկաչուն գետակին՝ տղան փայտով ստուգեց խորությունը և զգուշորեն ոտքը մտցրեց ջրի մեջ:

գետակին-տրական
փայտով-գործիական
ոտքը-հայցական
ջրի մեջ-ներգոյական

Երկնքի կապույտ անդորրության մեջ երևում էին արևի առաջին շողերը, որոնք ավետում էին պայծառ օր:

Երկնքի-սեռական
արևի-սեռական
շողերը-ուղղական
օր-հայցական

2. Հոլովեք հետևյալ բառերը՝ քար, քաղաք, սահնակ, մայր, աշուն, գլուխ, բնություն:

Ուղղական- քար, քաղաք, սահնակ, մայր, աշուն, գլուխ, բնություն
Սեռական- քարի, քաղաքի, սահնակի, մոր, աշնան, գլխի, բնության
Տրական- քարին, քաղաքին, սահնակին, մայրին, աշնանը, գլխին, բնությանը
Հայցական- քարը, քաղաքը, սահնակը, մայրը, աշունը, գլուխը, բնությունը
Բացառական- քարից, քաղաքից, սահնակից, մորից, աշնանից, գլխից, բնությունից
Գործիական- քարով, քաղաքով, սահնակով, մայրով, աշնանով, գլխով, բնությունով
Ներգոյական- քարի մեջ, քաղաքում, սահնակում, մոր մեջ, աշնան մեջ, գլխի մեջ, բնության մեջ

3. Լրացրեք աղյուսակը

Հարցական բառ	3 գոյական	Հոլովի անունը
Ո՞վ	մարդ, աղջիկ, տղա	ուղղական
Ո՞ւմ	Մարդու, աղջկա, տղայի	սեռական
Ինչի՞ց	Սեղանից, ծաղկից, պատից	Բացառական
Ինչո՞վ	Սեղանով, ծաղկով, պատով	գործիական
Ո՞ւմ մեջ	Մարդու մեջ, աղջկա մեջ, տղայի մեջ	ներգոյական
Ինչի՞	Սեղանի, ծաղկի, պատի	սեռական
Ինչի՞ն	Սեղանին, ծաղկին, պատին	տրական

Ինչքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս —
Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի.
Թե ուզում ես չսուզվել ճահճուտները անհունի —
Պիտի աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս:
Այնպե՜ս արա, որ կյանքում ո՜չ մի գանգատ չիմանաս,
Խմի՜ր թախիծը հոգու, որպես հրճվանք ու գինի.
Որքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս —
Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի…

Առաջադրանքներ

• Բանաստեղծությունը ականջները փակ տասն անգամ կարդացեք և գրեք, թե ըստ ձեզ ինչի մասին է այն:
  Ըստ ինձ բանաստեղծությունը կյանքի մասին է, ինչքան դու քո կյանքով հիանաս քո կյանքը ավելի հաճելի կլինի։
  
• Ինչպե՞ս եք հասկանում այս տողերը՝
  Ինչքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս —
  Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի.
  Ինչքան դու քո կյանքով հիանաս, քո կյանքը ավելի հաճելի և ուրախ կլինի։
  
• Բանաստեղծությունից դուրս գրեք 7 գոյական, 3 ածական։
  Գոյական-աշխարհ, ճահճուտներ, գանգատ, հոգի, հրճվանք, գինի։
  Ածական-անուշ, ցանկալի, այնպես։
  
• Բանաստեղծությունից դուս գրեք մեկ ածանցավոր և մեկ բարդ բառ:
  Անհուն — ածանցավոր,
  
• Բանաստեղծն աշխարհ ասելով ի՞նչն ի նկատի ունի:
  Բանաստեղծն ի նկատի ունի կյանքը։
  
• Բանաստեղծությունը սովորեք անգիր, ձայնագրվեք, տեղադրեք բլոգում:

Բողբոջի միջից դուրս եկավ ընկուզենու փոքրիկ, սրտաձև առաջին տերևը։ Ոչ ոք չդիմավորեց, ոչ ոք ուրախության ճիչ չարձակեց նրա ծննդյան առիթով։ Կարծես այգում որևէ փոփոխություն չէր եղել։ Միայն մայր ընկուզենին թեթևակի սարսռաց և հազիվ լսելի շունչով ողջունեց իր անդրանիկ որդու ծնունդը։ Նորածին տերևն աչքերը լայն բացած սկսեց նայել շուրջը։ Երկինքը ամպամած էր։ Փչում էր սառնաշունչ քամի։ Մռայլ երկնքից թափվում էին անձրևի խոշոր կաթիլները։ Տերևը դողաց, վախեցավ և սոսկալի մենակություն զգաց։ Որդու տագնապին անմիջապես արձագանքեց մայր ընկուզենին և ասաց.-Մի՛ հուսահատվիր, որդի՛ս, դու դեռ կտեսնես աշխարհի գեղեցկությունն ու կհմայվես նրանով։

Առաջադրանքներ

1. Տեքստից դուրս գրեք 7-րդ նախադասությունը և համառոտագրեք:
   Փչում էր սառնաշունչ քամին։
   Փչում էր քամին։
   
2. Տեքստում ընդգծեք կոչական ունեցող նախադասություն։
   
3. Դուրս գրեք հոդակապով երկու բարդ բառ, դրանց իմաստն արտահայտեք բառակապակցությամբ:
   Սրտաձև-սրտի ձև ունեցող։
   նորածին-նոր ծնված։
   
4. Դուրս գրեք քամի, շող, ցանկանալ, դյութիչ բառերի հոմանիշները:
   քամի-Հողմ
   շող-ճառագայթ
   ցանկանալ-մաղթել
   դյութիչ-կախարդական

Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —
Կյանքը — կորած աստղերի՜ պես հազարանուն:
Կյանքը — կրակ ճահիճներում՝ կա ու չկա, —
Կյանքը — ճամփորդ, սպասված հյուր, որ պետք է գա:
Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —
Կյանքը — կորած աստղերի՜ պես հազարանուն …

• Բանաստեղծությունից դուրս գրեք 4 գոյական:
  Երկինք, կյանք, երգ, անուն։
  
• Գրեք՝ ինչի մասին է բանաստեղծոթյունը:
  Այս բանաստեղծությունն անվերջ կյանքի մասին է։
  
• Բանաստեղծությունը մտքում, տաս անգամ դանդաղ կարդացեք և գրեք, թե ինչ եք զգում:
  Կյանքը շատ հետաքրքիր և տարօրինակ է, մեկի մոտ կյանքը կարող է անցնել ուրախ, մյուսի մոտ՝ տխուր։ Մեկը կարող է կյանքն անցկացնել ճահճի մեջ, մյուսն իրեն զգում է աստղերով շրջապատված։
  
• Բանաստեղծությունը սովորեք անգիր, ձայնագրվեք, տեղադրեք բլոգում: