Պաուլո Կոելիո, երկու պատմվածք:
Պատմվածքները բաժանի՛ր հատվածների և ենթավերնագրեր ընտրի՛ ր։

«Խոսեի սանդալները»
Խոսեի կորցրած սանդալը

Սուրբ Ծննդյան հեքիաթ սրինգ նվագող աղջկա մասին
Ազատ նվագող աղջիկա մասին։

Պատմվածքների համար այլ վերնագրեր մտածի՛ր։

«Խոսեի սանդալները»
Գտնված սանդալը
Սուրբ Ծննդյան հեքիաթ սրինգ նվագող աղջկա մասին
Նվագող աղջիկա կաղարդական սրինգը։

Սովորի՛ ր ամանորյա բանաստեղծություններից  քեզ դուր եկածը։

Առակները վերցրել եմ այստեղից

ОБ УМЕНИИ БЫТЬ БЛАГОДАРНЫМ

На полке стоял маленький глиняный кувшинчик для воды. В углу комнаты на кровати лежал больной, томимый жаждой. «Пить! Пить!..» — поминутно просил он. Но он был совсем один, и некому было помочь ему. Мольба больного была так жалобна, что кувшинчик не выдержал. Сострадание переполняло его. Прилагая невероятные усилия, он подкатился к постели больного, остановившись возле самой его руки. Больной открыл глаза, и взгляд его упал на кувшинчик. Собрав все свои силы, человек взял кувшинчик и прижал его к горячим от жара губам. И только теперь он понял, что кувшин пуст! Собрав последние силы, больной швырнул кувшинчик об стену. Тот разлетелся на бесполезные куски глины.

Помните о благодарности — никогда не превращайте в куски глины тех, кто стремится вам помочь, даже если их попытки тщетны․

ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԼԻՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Դարակի վրա մի փոքրիկ կավե սափոր կար ջրի համար։ Սենյակի անկյունում, մահճակալի վրա, հիվանդ մարդ պառկած էր՝ տանջված ծարավից։ «Խմե՛լ, Խմե՛լ…» — ամեն րոպե խնդրում էր նա։ Բայց նա բոլորովին մենակ էր, և իրեն օգնող չկար։ Հիվանդի աղոտքն այնքան ցավալի էր, որ սափորը չդիմացավ։ Կարեկցանքը պատեց նրան։ Անհավատալի ջանքերով նա գլորվեց դեպի հիվանդի մահճակալը՝ կանգ առնելով նրա ձեռքի մոտ։ Հիվանդը բացեց աչքերը, և հայացքն ընկավ սափորի վրա։ Ամբողջ ուժերը հավաքելով՝ տղամարդը վերցրեց սափորը և շոգից տաքացած սեղմեց շուրթերին։ Եվ միայն հիմա հասկացավ, որ սափորը դատարկ է։ Հավաքելով վերջին ուժը՝ հիվանդը սափորը նետեց պատին։ Այն փշրվեց՝ դառնալով անպետք կավի կտորներ։

Հիշեք երախտագիտությունը — երբեք մի դարձրեք կավի կտորներ նրանց, ովքեր ձգտում են օգնել ձեզ, նույնիսկ եթե նրանց փորձերն ապարդյուն են:

« Գյուղացին ու իր որդիները. »
Գյուղացու մահը մոտեցել էր: Նա ուզում էր, որ իրենից հետո որդիները լավ հողագործ դառնան: Նրանց հավաքեց ու ասաց. «Սիրելի՛ զավակներ, ես մի խաղողի վազի տակ գանձ եմ թաղել»: Հենց որ հայրը մահացավ, որդիները շտապ վերցրին բահերն ու թիերը և իրենց ամբողջ հողամասը մի լավ փորեցին: 
Ճիշտ է, նրանք գանձ չգտան, բայց այգին առատ բերք տվեց:
Առաջադրանք
Ինչ է սովորեցնում առակը:
Սովորեցնում է, որ ամեն բան չի, որ փողով ավելի հաճելի է: Երկու տղաները փոխանակ գտնեին ոսկի, փորեցին ամբողջ հողամասը և այգին առատ բերք տվեց:

Եզոպոսի  «Եղջերուն ու խաղողը» առակը։
Եղջերուն, որսորդներից փախչելով, թաքնվեց խաղողի այգում: Որսորդներն անցան կողքով, և եղջերուն վճռեց, որ այլևս չեն նկատի իրեն և կրծոտեց խաղողի տերևները: Բայց որսորդներց մեկը շուռ եկավ, նկատեց նրան, վերջին  նետով նշան բռնեց և վիրավորեց եղջերուին: Զգալով մոտալուտ մահը` եղջերուն հառաչելով ինքն իրեն ասաց. «Տեղս է, խաղողի վազն ինձ փրկեց, իսկ ես ոչնչացրի այն»:

Առակս կարելի է վերագրել այն մարդկանց, ովքեր նեղացնում են իրենց օգնականներին, որի համար էլ Աստված պատժում է նրանց:
Առաջադրանք
Ի՞նչ հասկացար առակից: Ինչի՞ մասին է այն:
Ծառերը իմանալով՝ ես հասկանում եմ համբերության իմաստը, դա հասկացա առակի։
Այս առակը ագահության մասին է:

1.Հոլովի՛ր պայուսակ, մայր, գարուն բառերը։
Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ) պայուսակ, մայր, գարուն։
Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞) պայուսակի, մոր, գարնան։
Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն) պայուսակին, մոր, գարնանը։
Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց) մայրիկից, պայուսակից, գարնանից:
Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)մայրիկով, պայուսակով, գարնանով:
Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ) մայրիկի մեջ, պայուսակի մեջ, գարնան մեջ։
2. Առանձնացրո՛ւ նախադասությունները, կետադրի՛ր։ Վերլուծի՛ր ստացված առակը։
Ձուկը գնաց տարբեր իմաստունների մոտ։ Նրանցից մեծ մասն ասելիք չուներ, բայց նրանք ամեն տեսակ անհեթեթություններ էին ասում, որպեսզի հիմարների աչքերում մեծ ուսուցիչներ երևային: Ձկներից մեկն ասաց որ օվկիանոսին հասնելու համար պետք է աշխատել անթերի։ Լողացող ձկների ութնապատիկ ճանապարհի առաջին աստիճանին դիրք զբաղեցնել։ Մյուս գուրու ձուկը սովորեցրեց որ օվկիանոս տանող ճանապարհը պայծառատես ձկների աշխարհների ուսումնասիրություններում կգտնի: Երրորդն ավելացրեց միակ միջոցը անընդհատ կրկնելն է ռամ-ռամ-ռամ, միայն այդ դեպքում կբացվի ճանապարհը։ Հոգնելով տարբեր ուսմունքներից ձուկը լողաց ջրիմուռներում հանգստանալու և այնտեղ նա հանդիպեց մի ծեր, ոչ մի բանով աչքի չընկնող ձկան։ Նա ասաց ձուկ-պրպտողին հիմարիկ օվկիանոսը, որը դու փնտրում ես, քո շուրջ է դու էլ ես օվկիանոսի մի մաս։ Չնայած որ չես նկատում, դա այն քո մեջ է, քո շուրջ և դու նրա սիրելի մասնիկն ես…
3. Առանձնացրո՛ւ այն բառերը, որոնք ժխտական նախածանց ունեն:
Անարվեստ, անդեմ, անդուռ, անիվ, անսիրտ, անահ, անուշ, անմահ, անուն, դժողք, դժգոհ, դժբախտ, դժնի, դժկամ, ապագա, ապարդյուն, ապերախտ, ապուր, ապաշնորհ, ապուշ, ապտակ, տարի, տկար, տհաճ, տպել, տգեղ, տխուր, չամիչ,չտես, չկամ,չարիք
4․Թարգմանի՛ր Օշոյի առակը։ Ներկայացրո՛ւ կարծիքդ առակի մեջ արտահայտված գաղափարի մասին:
ОБ УМЕНИИ БЫТЬ БЛАГОДАРНЫМ

На полке стоял маленький глиняный кувшинчик для воды. В углу комнаты на кровати лежал больной, томимый жаждой. «Пить! Пить!..» — поминутно просил он. Но он был совсем один, и некому было помочь ему. Мольба больного была так жалобна, что кувшинчик не выдержал. Сострадание переполняло его. Прилагая невероятные усилия, он подкатился к постели больного, остановившись возле самой его руки. Больной открыл глаза, и взгляд его упал на кувшинчик. Собрав все свои силы, человек взял кувшинчик и прижал его к горячим от жара губам. И только теперь он понял, что кувшин пуст! Собрав последние силы, больной швырнул кувшинчик об стену. Тот разлетелся на бесполезные куски глины.
Помните о благодарности — никогда не превращайте в куски глины тех, кто стремится вам помочь, даже если их попытки тщетны․

ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԼԻՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Դարակի վրա մի փոքրիկ կավե սափոր կար ջրի համար։ Սենյակի անկյունում, մահճակալի վրա, հիվանդ մարդ պառկած էր՝ տանջված ծարավից։ «Խմե՛լ, Խմե՛լ…» — ամեն րոպե խնդրում էր նա։ Բայց նա բոլորովին մենակ էր, և իրեն օգնող չկար։ Հիվանդի աղոտքն այնքան ցավալի էր, որ սափորը չդիմացավ։ Կարեկցանքը պատեց նրան։ Անհավատալի ջանքերով նա գլորվեց դեպի հիվանդի մահճակալը՝ կանգ առնելով նրա ձեռքի մոտ։ Հիվանդը բացեց աչքերը, և հայացքն ընկավ սափորի վրա։ Ամբողջ ուժերը հավաքելով՝ տղամարդը վերցրեց սափորը և շոգից տաքացած սեղմեց շուրթերին։ Եվ միայն հիմա հասկացավ, որ սափորը դատարկ է։ Հավաքելով վերջին ուժը՝ հիվանդը սափորը նետեց պատին։ Այն փշրվեց՝ դառնալով անպետք կավի կտորներ։

Հիշեք երախտագիտությունը — երբեք մի դարձրեք կավի կտորներ նրանց, ովքեր ձգտում են օգնել ձեզ, նույնիսկ եթե նրանց փորձերն ապարդյուն են:

Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր․
Օրինակ՝ ջրաման- ջուր (արմատ)-աման (արմատ)
գնդակ-գունդ-ակ
միտք-միտ-ք
ընդհանուր-ընդ-հանուր
աղջնակ-աղջիկ-ակ
թթենի-թութ-ենի
ընդամենը-ընդ-ամենը
գիրք-գիր-ք
մտազբաղ-միտ-ա-զբաղ
տանձենի-տանձ-ենի
հանրապետություն-հանուր-ա-պետ-ություն
Բաց թողած տեղերում լրացրու Է կամ Ե:
օրեցօր, երեսուներեք, աներևույթ, էական, էլեկտրաեներգիա, Էջմիածին, ինչևէ, լայնեզր, խուռներամ, ծովէզր, կիսաեփ, հրեշ, մանրէաբան, մեջք, միջօրե, նորեկ, նրբերանգ, ողբերգակ, որևիցե, չէի, պատնեշ, ջէկ, վերելակ, տիեզերք, ցայգերգ, քառասուներկու:

1. Բառախաղ, բառերի վերադասավորումով կազմիր նոր բառեր։
սրահ — հարս
սնար — սանր
դրամ — մարդ
ագռավ — գավառ
վտակ — կտավ
ծառա — առած
շուն — նուշ
2. Հետևյալ բառից կազմիր նոր բառեր․
Ատամնաբուժական — ատամնաբուժ, ատամ, տուն, ժամ, մատ, ակ
Կատակերգություն — կատակ, երգ, գույն, տուն, կարագ, կեր, երգություն, գութան
Արևմտահայերեն — արև, հայերեն, մատ, յար, հայեր, հայր
3․ Կազմիր հինգ նախադասություն՝ օգտագործելով դարձվածքներ։
Նարեն Սոնայի փուշը մատից հանեց։
Տատիկը թորնիկի կանաչ-կարմիրը կապեց։
Նա այնքան վաղեցրեց մորը, որ նրա լեղին ճաքեց։
Սուտասանի ոտքը կարճ է։
Նա այնքն հիմար էր, որ հոր ասածը ականջի հետև գցեց:

Ավետիք Իսահակյան « Ռավեննայում»
Արարատի ծեր կատարին
Դար է եկել, վայրկյանի պես,
Ու անցել:
Անհուն թվով կայծակների
Սուրն է բեկվել ադամանդին
Ու անցել:
Մահախուճապ սերունդների
Աչքն է դիպել լույս գագաթին
Ու անցել:
Հերթը հիմա քոնն է մի պահ.
Դու էլ նայիր սեգ ճակատին
Ու անցիր…

Հացեր և առաջադրանքներ
1.Գտիր անծանոթ բառեր և բառարանի օգնությամբ բացատրիր
Սեգ — հպարտության պարծանքի զգացումով լցված։
2.Բացատրիր հետևյալ նախադասությունները
ա) եթե բանը գլխից չասես, թարս դուրս կգա։
Եթե ինչ որ մի բան սկզբից չբացատրես , հետո կարող են թարս հասկանալ։
բ) Եթե չնկատի, վայն եկել է իրեն տարել։
Եթե տվյալ արարքը չնկատես, վատ կլինի տվյալ մարդու համար։
գ) Գտիր այն հատվածները, որոնց մեջ երգիծանք կա։
1.Ո՜նց թե վրեն են,— ասում եմ,— էստեղ հիսուն, հիսուներկու խնձոր կար, հիմի 48 հատ է, ո՞ր ջհանդամն են գնացել։
2.Վազեվազ եկավ ու դիք դագանակի պես առաջիս տնկվեց։
3.Կա՛մ գողանում են, կա՛մ ուտում ես, ուրիշ էլ ի՞նչ կա, հո երկինք չեն թռչում։
դ) Ի՞ նչպիսի կերպար է Պետրոս աղան։
Պետրոս աղան շատ ժլատ մարդ է, որը ամեն ինչ հաշվարկում է ։

Համո Սահյան
«Անտառում»

Անտառում ամպի ծվեններ կային,
Կապույտ մշուշներ կային անտառում.
Օրոր էր ասում աշունն անտառին.
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում։
Շշուկներ կային անտառում այնքա՜ն
Եվ խոնավ-խոնավ բուրմունքներ կային….
Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան,
Ու հետքե՜ր, հետքե՜ր, հետքե՜ր մարդկային։
Եղյամն էր սնկի գլուխն արծաթում,
Մրսում էր կարծես վայրի նշենին,
Հանգստանում էր հողմը բացատում՝
Ականջն ամպրոպի ազդանշանին։
Եղնիկի հորթը, մամուռը դնչին,
Թռչում էր իր մոր բառաչի վրա,
Եվ որսկանը թաց խոտերի միջին
Կորած հետքերն էր որոնում նրա։
Փայտահատը հին երգն էր կրկնում
Եվ տաք սղոցն իր յուղում էր կրկին,
Թեղին անտարբեր ականջ էր դնում
Տապալված կաղնու խուլ հառաչանքին։
Անտառապահի տնակի առաջ
Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում,
Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ
Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…
Անտառում խորին խորհուրդներ կային
Եվ արձագանքներ կային անտառում,
Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Սակայն անտառի քունը չէր տանում։

Վերը նշված բանաստեղծությունը՝ կարդա՛ լ, կատարե՛ լ բառային աշխատանք և սովորե՛ լ բերանացի։ Չափածո բանաստեղծությունը շարադրել արձակ ստեղծագործության տեքստի տեսքով։

Հարցեր և առաջադրանքներ
1.Դուրս գրե՛ք անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրե՛ ք։
Ես անծանոթ բառեր չունեմ։
2.Ընտրե՛ք ձեզ դուր եկած փոքրիկ հատվածը պատմվածքում և դուրս գրեք գոյականները։
Անտառապահի տնակի առաջ
Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում,
Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ
Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…

Անտառապահ, տնակ, խարույկ, ծուխ, եղևնի, սոճի
3.Բնութագրե՛լ ՝ Արամին կերպարը,
Ստախոս, բարի
4.ա) մեղադրիր, բ) արդարացրու ,գ) բնութագրիր՝ Մուրադին,
Մեղադրել-Քո պատճառով նկարը փչացավ
Արդարացնել-Ես հավանեցի, որ նա դեմ գնաց Արամի տարբերակին և մտածեց, որ ավելի լավ է հիմա ազնվանաք քան հետո
Բնութագրել-Ազնիվ, տգետ

Խաչատուր Ավետիքի Աբովյանը ծնվել է Երևանի մոտ գտնվող Քանաքեռ գյուղում 1809 թվականին։ Զավակն է եղել նահապետական նշանավոր մի ընտանիքից։ Նրա պապի՝ Աբովի հռչակը երկար է ապրել համագյուղացիների մեջ, իսկ նրա առատաձեռնության մասին հպարտությամբ է խոսել ինքը՝ Խաչատուր Աբովյանը։ Գրողի օրոք, սակայն, Աբովենց տան նախկին հարստության հետքն անգամ մնացած չի եղել։ Նախնիները հարկադրաբար գաղթել են ներկայիս Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի քարվաճառյան հատվածից՝ Խութից[6]։ Աբովյանը մինչև տասը տարեկանն ապրել է գյուղում, որից հետո ծնողները նրան 1819 թվականին տանում են էջմիածին և հանձնում իրենց ընտանիքի բարեկամ Եփրեմ Ա Ձորագեղցուն։ 1819-1822 թվականներին հաճախել է Էջմիածնի վանական դպրոցը։ Էջմիածնում Անտոն եպիսկոպոսի մոտ սովորելուց հետո գնում է Թիֆլիս՝ ուսումը շարունակելու հայտնի հայկաբան Պողոս վարդապետի մոտ։ 1824 թվին մտնում է Ներսիսյան դպրոց, որտեղ ուսանել է հայկաբանություն, ճարտասանություն, ռուսերեն, պարսկերեն։ Ստեփանոս Նազարյանի և մի քանի ուրիշների հետ եղել է այդ նորաբաց դպրոցի առաջին շրջանավարտներից մեկը։ 1826 թվականի հուլիսին բռնկված ռուս-պարսկական պատերազմն Աբովյանին խանգարել է իրագործել Եվրոպայում կամ Ռուսաստանում ուսումը շարունակելու իղձը։ Երեք տարի Ներսիսյան դպրոցում հայտնի բանաստեղծ Հարություն Ալամդարյանի (դպրոցի տեսուչը) շնչի տակ սովորելուց հետո՝ 1826 թվականին, վերադառնում է հայրենիք։ Նույն թվականին նա անցնում է Էջմիածին։ Կես տարի (1827-1828 թվականների միջև) դասավանդել է Սանահինի վանական դպրոցում։

1․ Դարձվածքների բառարանից օգտվելով գտի՛ր տրված դարձվածքների բացատրությունը։ 
Գլուխ տալ — անգործության մատնվել
Մատը մատին չտալ — ծուլանալ,
Գլուխը կորցնել — ուրախությունից շփոթմունքի մեջ ընկնել
Թիկունքին կանգնել — մարդու կողքին կանգնել, կամ օգնել
Լեզու թափել — խոսքերով համոզել
Աչքը ջուր կտրել — երկար սպասել
2․ Գտի՛ր տրված արևմտահայերեն բառերի հոմանիշները։
Յարմար — Ձեռնտու
համակ — ամբողջ
ճարտար — ճարպիկ
հիանալի — հրաշալի
ձախաւեր — անճարակ
3․ Նշվածներից ո՞ր ածանցն է միանալով աշուն արմատին, նոր բառ կազմում։
Ային, ական, ություն, ավոր, եղեն, ավետ, անոց, ավոր։
Աշնանային
4.Եթե բառերը ճիշտ առանձնացնես և կետադրես, թաքնված առածները կկարդաս։
Ձմեռվա փուշը ,ամառվա նուշն է։
Արգելվածպտուղը միշտ քաղցր է լինում։
Հագուստի նորն է լավ ,ընկերոջ հինը։
Ես աղա ,դու աղա ,բա մեր աղունն ով աղա։