Հայոց լեզու 7·Գրականություն 7·Իմ պատմությունները

Ամանորյա թանկ երազանք

Ի՞նչ է Նոր տարին։ Արդյոք բոլորը Նոր տարվա գալով պետք է ուրախությո՞ւն զգան։

Ես կանգած էի պատշգամբում, երբ ժամացույցը հարվածեց կեսգիշերին։ Պատշգամբից նայում էի քաղաքային տեսարանին՝ զգալով հուզմունքի և կարոտի խառը հույզեր: Օդը լցված էր հանգստությամբ: Ամանորի գիշերն էր, ուրախության և նոր նպատակների սկիզբ դրման ժամանակը: Ամանորը միշտ առանձնահատուկ առիթ է եղել իմ ընտանիքում: Մենք հավաքվում էինք ճաշասեղանի շուրջ՝ պատմելով և ծիծաղելով, վայելելով այդ հրաշալի ժամանակը:

Բայց մեծանալով Նոր տարին ինձ համար այլ իմաստ ստացավ: Այն դարձավ անձնական աճի մասին մտածելու և ապագայի համար նպատակներ դնելու  ժամանակ: Յուրաքանչյուր անցնող տարի բերում էր իր հետ նոր հոգսեր և տարբեր զգացմունքներ՝ ձևավորելով ինձ այնպիսին, ինչպիսին ես եմ այսօր: Ես հիշում եմ մի հատուկ ամանորյա գիշեր, երբ որոշում կայացրի դուրս գալ իմ հարմարավետության շրջանից և փորձել ստեղծագործել: Սկզբում դա սարսափելի էր՝ դրսևորելով ինձ այնտեղ, որպեսզի ուրիշները քննադատեն։ Բայց պարզվեց, որ դա իմ երբևէ կայացրած լավագույն որոշումներից մեկն էր:

Հիմա հետադարձ հայացք գցելով՝ տեսնում եմ՝ յուրաքանչյուր Նոր տարի նշանավորվել է կարևոր իրադարձություններով: Ես հասկացա, որ ուղղակի չեմ ստեղծագործում այս ամենը։ Մարդկանց այն հետաքրքրում է։ Եվ մինչ այս երեկո կանգնած եմ այս պատշգամբում՝ շրջապատված սիրելիներով, որոնք միաբերան ոգևորում են, երբ մենք միասին դիմավորում ենք ևս մեկ տարի, ես չեմ կարող լավ չզգալ այն ամենի համար, ինչ տեղի ունեցավ: Պարզվեց, որ Ամանորը միայն կուսակցությունների կամ որոշումների մասին չէ։ Դա փոփոխությունն ընդունելու և անորոշության պայմաններում հույս գտնելու մասին է: Եվ ամենակարևորը, այն գիտակցելու մասին է, որ ամեն օր նոր սկզբի հնարավորություն է:

Այսպիսով՝ մինչ մարդիկ անհամբեր սպասում են Նոր տարուն, ես ինքս ինձ լուռ խոստում եմ տալիս՝ անվախորեն հետապնդել իմ երազանքները և հաշվի առնել յուրաքանչյուր օրը: Որովհետև, վերջիվերջո, խոսքը միայն մեկ գիշեր տոնելու մասին չէ:

Հայոց լեզու 7

Ածականի գործածությունը, գործնական աշխատանք 15.12.23

1. Հետևյալ հատուկ և հասարակ գոյականներից կազմի՛ր ածականներ.
Հայաստան — հայաստանյան
Երևան - երևանյան
Շվեյցարիա — շվեյցարական
Սանկտ Պետերբուրգ — սանկտ պետերբուրգյան
Լոս Անջելես — լոս անջելեսյան
սեր — սիրային, սիրելի
քույր — քույրական, քրոջական
ընկեր — ընկերական
ծաղիկ — ծաղկային
փողոց — փողոցային
ուսուցիչ — ուսուցչական
քաղաք — քաղաքային, քաղաքական
2. Տեքստի սեռական հոլովով գոյականները փոխարինել այդ գոյականներից կազմված հարաբերական ածականներով:
Ցանկապատի երկաթի (երկաթե, երկաթյա) ճաղերը ներկված էին սև գույնով: Լուսիկը լեռան (լեռնային) ծաղիկների մի փունջ էր բերել իր հետ: Օտար երկրներում թափառելով՝ Արմենակը միշտ հոր (հայրական) տան կարոտն էր քաշում: Գյուղի (գլուղական) համայնքը իր միջոցներով վերանորոգում է դաշտի (դաշտային) ճանապարհները: Փչում էր գիշերվա (գիշերային) զով քամին: Հեռվից լսվում էր հովվի (հովվական) սրնգի ձայնը: Այստեղից սկսվում է անտառների (անտառային) գոտին: Գյուղի (գյուղական) կենտրոնում բարձրանում են կառուցվող դպրոցի շենքի քարի (քարե) պատերը:
3. Դու՛րս գրիր ածականները, որոշի՛ր դրանց տեսակը և լրացրու՛ բաց թողնված տառերը։
Հին ժամանակ ապրում էրն մի ասպետ՝ գեղեցիկ, սլացիկ ու բարի: Նրա ձիու սմբակները չէին տրորում քնքուշ ու նուրբ ծաղիկները, զմրուխտյա մարգագետինները: Մի օր էլ բարձր լեռների գոտում նկատեց մի շողշողուն լճակ: Նրա վճիտ ու ողորկ հայելու մեջ տեսավ մի չքնաղ աղջկա լուսեղեն դեմք: Ոսկյա մազերով աղջիկը նստած էր մարմարյա պատշգամբում: Խիզախ պատանին խթանեց ձին և սուզվեց մթին լճակի խորքը՝ հասնելու հեքիաթային աննման գեղեցկուհուն:

Հայոց լեզու 7

Ածականի տեսակները,գործնական քերականություն 11․12․23

1․ Ընդգծե՛ք ածականները և նշե՛ք տեսակը։
Համբարձման գիշեր, էն դյութիչ գիշեր,
Կա հըրաշալի, երջանիկ վայրկյան.
Բացվում են ոսկի երկընքի դըռներ,
Ներքև պապանձում, լըռում ամեն բան,
ՈՒ աստվածային անհաս խորհըրդով
Լըցվում բովանդակ նըրա սուրբ գըթով:
Էն վեհ վայրկենին չըքնաղ գիշերի`
Երկընքի անհու՜ն, հեռու խորքերից,
Անմուրազ մեռած սիրահարների
Աստղերը թըռած իրար են գալիս,
Գալի՜ս` կարոտով մի հեղ համբուրվում
Աշխարհքից հեռու ՜ , լազուր կամարում:
2․ Կապակցության իմաստն արտահայտե՛ք մեկ ածական անվամբ․
Ճահիճներով պատված — ճահճապատ
մանրէներ ծնող — մանրէծին
մորը սիրող — մայրասեր
մարդկանց ատող — մարդատյաց
մաքուր գրած — մաքրագիր
միայնակ կյանք վարող — մենակյաց
մեգով պատված — միգապատ
միշտ փթթած — մշտափթիթ
թախծոտ դեմքով — թաղծադեմ
միրգ տվող — մրգատու
նոր տնկած — նորատունկ
նվեր տվող — նվերատու
նուրբ հնչող — նրբահնչյուն
շահույթ բերող — շահույթաբեր
շեկ վարսերով — շիկահեր
շատ շնորհներ ունեցող — շնորհաշատ
ինչքից զուրկ — ընչազուրկ
ոսկուց ձուլված — ոսկեձույլ
ուշքը կորցրած — ուշակորույս
ջուր տանող — ջրատար
3․ Յուրաքանչյուր շարքում ընդգծե՛ք որակական 5 ածական․
ա․ մայրենի, բազմաքանակ, կիրակնօրյա, գիշերային, բարձրակարգ, ջղային, խուճուճ, գեղագրական, քարակոփ, թմբլիկ
բ․ ոսկեհյուս, մեծաթիվ, հարմար, հնգամյա, առավոտյանթթվաշ, բազմաշերտ, նկարչական, սակավակեր, ենթամաշկային
գ․ տտիպ, կավաշեն, անկարգ, մագաղաթյա, հովվական, ցանցառ, երևանյան, հողե, թարմ, սարսափելի
4․ Յուրաքանչյուր շարքում ընդգծե՛ք հարաբերական 5 ածական․
ա․ առաջնակարգ, պղնձակոփ, առևտրային, փոքրաթիվ, սառցեղեն, խառնակ, պարզկա, արտաժամյա, գրավորխելացի
բ․ տաղտկալի, պողպատակուռ, փխրուն, հաճախադեպկերային, վիրավորական, օտարերկրյա, մտավոր, ոճական, դժգոհ
գ․ թվականական, ահռելի, կավաշեն, ձախափնյա, խաղաղ, թավշե, գունային, ծանծաղ, թթվաշ, անհարթ
5․ Յուրաքանչյուր շարքում ընդգծե՛ք գերադրական աստիճանի 3 ածական․
ա․ խստագույն, շագանակագույն, վատթարագույն, վիթխարագույն, կպրագույն, միագույն
բ․ մանուշակագույն, արջնագույն, հիմարագույն, դժվարագույն, չարագույն, բոցագույն
գ․ արնագույն, գերագույն, բարձրագույն, պողպատագույն, ծայրագույն, մաշկագույն
դ․ հզորագույն, ածխագույն, յուղագույն, նորագույն, խոշորագույն, նռնագույն
ե․ մերձավորագույն, ցորնագույն, ստորագույն, կարևորագույն, ելակագույն, մշուշագույն
զ․ ամպագույն, ավշագույն, քաղցրագույն փոքրագույն, կավագույն, կրտսերագույն
է․ ամենազգաց, ամենակոշտ, ամենասուր, ամենակործան, ամենիմաց, ամենաքիչ
ը․ ամենանուրբ, ամենափրկիչ, ամենատենչ, ամենաստեղծ, ամենաճկուն, ամենանվաստ
թ․ ամենանվաճ, ամենաթթու, ամենասփյուռ, ամենասեր, ամենաթեժ, ամենափափուկ
ժ․ ամենաթույլ, ամենանվեր, ամենակոշտ, ամենանկատ, ամենապաղ, ամենաշնորհ

Հայոց լեզու 7

Ստուգիչ թեստ գոյականից 06.12-08.12

1. Ո՞ր շարքում հոգնակի թվի կազմության սխալ կա:
1) հավատարմագրեր, ծաղկատոներ, կիզակետեր, գետեզրեր
2) տոհմածառեր, հենասյուներ, թոռնատերեր, քղանցքներ
3) աստղագետներ, ոտնաձայններ, որմնասյուներ, արծվաբներ
4) նյութամոլներ, մարզադաշտեր, սպունգներ, լուսամուտներ
2. Ո՞ր շարքում հոգնակի թվի կազմության սխալ չկա:
1) բամբիռներ, վերնագրեր, հողաթմբեր, ծոռեր
2) նռներ, հորաքույրեր, փոստարկղեր, գառներ
3) սրճեփեր, կայսրեր, սանրեր, սողուններ
4) մատենագիրներ, աստղեր, ասուլիսեր, քանքարներ
3. Ո՞ր շարքում ուղղական հոլովով դրված բառ չկա
1) թղթի, քրոջ, այծենի, նախահոր
2) ընկերոջ, ամսվա, բակի, թիֆլիսեցի
3) տիրոջ, ծխնի, մորեղբոր, ամառվա
4) իրար, օրվա, տիկնոջ, թառմայի
4. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են բացառական հոլովով:
1) մերոնց, Դվինից, Ավանից, Վանից
2) վաղուց, անկողնուց, ծերունուց, լուցկուց
3) ձիուց, պատարագից, գոտուց, մարդուց
4) եղևնուց, բարդուց, ոզնուց, կտուց
5. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են դրված բացառական հոլովով:
1) օղուց, պատանուց, ոսկուց, նեղուց
2) մարդուց, գինուց, ամուսնուց, այգուց
3) Գուգարքից, Արփաչայից, Ակնաղբյուրից, զինակից
4) անունից, օրվանից, սմբակից, կուսակից
6. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի գործիական հոլովը կարող է կազմվել բ-ով:
1) արյուն, կատաղություն, մաս, երդում
2) անկյուն, համադրում, սյուն, զորություն
3) անուն, պատմություն, մեջբերում, կատարում
4) այրել, խափանում, խիզախություն, իրավունք
7. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են ենթարկվում միայն ի հոլովման:
1) լույս, կաղնի, մանուկ, տարի
2) գալուստ, մրրիկ, եզ, քաղաք
3) գնչու, ավերում, շաբաթ, ծագում
4) փոթորիկ, առու, վայրկյան, սարդ
8. Ո՞ր շարքում ի հոլովման ենթարկվող բառ չկա:
1) հայելի, ուռենի, արփի, ընկուզենի
2) դիմում, հանդիպում, կառուցում, ձուլում
3) ժամանել, երկրպագել, ուտել, շանթարգել
4) գետաձի, տիկին, քաղաքադուռ, ամառ
9. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են ենթարկվում ու հոլովման։
1) այգի, արարել, որդի, կաղին
2) ոզնի, պատանի, հոգեորդի, ամուսին
3) անկողին, ձի, կիրակի, մարդ
4) օղի, բանալի, Աստված, տատ
10. Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են ենթարկվում ու հոլովման:
1) գինի, գարի, հայելի, սպասել
2) մորթի, բարդի, ոզնի, պապ
3) կաղնի, ամուսին, ընկուզենի, անկողին
4) որդի, ձի, ծերունի, քաղաքացի
11. Ո՞ր նախադասության մեջ ու հոլովման ենթարկվող գոյական չկա:
1) Ամուսինն անցյալ տարի էր մեռել` ոչ մի ժառանգություն չթողնելով:
2) Ձին ճանաչում էր այդ հովտի բոլոր բույրերն ու հոտերը:
3) Ձորակներում հիմա էլ կա Մանասի տնկած այգին՝ սպիտակ ու կարմիր վարդերի թփերով:
4) Անին չէր մոռացել ո՛չ նրա սև վերարկուն, ո՛չ գունատ դեմքը:
12. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են ենթարկվում ան հոլովման:
1) ձմեռ, ձգտում, որմնասյուն, սղոցաձուկ
2) բեռ, թոռ, հանգիստ, նուռ
3) ծունկ, ամառ, մանուկ, շարժում
4) լեռ, անկյուն, գարուն, փրկություն
13. Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են ենթարկվում ոջ հոլովման:
1) հարսնաքույր, տեր, սկեսրայր, կին
2) հողատեր, սկեսուր, իրիցկին, գործատեր
3) տիկին, ընկեր, բուժքույր, քեռակին
4) աներ, հանքատեր, տալ, հորաքույր
14. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են ենթարկվում վա հոլովման:
1) գիշեր, ամիս, շաբաթ, ժամ
2) րոպե, տարի, առավոտ, վաղը
3) օր, մահ, երեկ, կեսգիշեր
4) ժամանակ, ցերեկ, դար, երբ
15. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են ենթարկվում վա հոլովման:
1) ամիս, վայրկյան, վաղուց, կեսգիշեր
2) շաբաթ, կեսօր, միջնադար, առաջ
3) հունիս, տարի, առավոտ, ճաշ
4) երբ, ամառ, այսօր, ժամանակ
16. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են ենթարկվում ա ներքին հոլովման:
1) եռանկյուն, կորյուն, հեռագրատուն, շուն
2) դրություն, անկյուն, անձնանուն, ընկերություն
3) գարուն, տուն, բազմանկյուն, ջրշուն
4) շարասյուն, գալուստ, դուռ, Հարություն
17. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են ենթարկվում ա ներքին հոլովման:
1) գրություն, ձյուն, ավյուն, մականուն
2) սյուն, շարժում, տուն, ուրախություն
3) գարուն, խաբեություն, հայրանուն, շարասյուն
4) արյուն, անկյուն, անուն, քավություն
18. Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են ենթարկվում ա ներքին հոլովման:
1) հենասյուն, խաղատուն, եռանկյուն, մտերմություն
2) շուն, դերանուն, անկյուն, ձյուն
3) թողություն, սրություն, հիմնասյուն, կարկաչյուն
4) մականուն, կեցություն, թոնրատուն, արյուն

Հայոց լեզու 7

Թեստային աշխատանք 12.04.2023

1. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են գոյականներ:
 1) շոյանք, մոմլաթ, հարված, կանթեղ
 2) ուղղաձիգ, երեկո, խաղաթուղթ, անդաստան
 3) խոհուն, ուսմունք, բազկերակ, կեռման
 4) մթնշաղ, ընչացք, թմբիր, շինծու
2. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են գոյականներ:
 1) խնդրագիրք, վեհապանծ, սովորույթ, բարություն
 2) համհարզ, կնգուղ, օթևան, վարսեղ
 3) խռչակ, պարույկ, թուխպ, ճամփորդ
 4) լեռնանցք, ժամացույց, ոմանք, տարի
 3. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են իրանիշ գոյականներ:
 1) տոհմածառ, հենասյուն, պատվիրակ, պտուտակ
 2) հակինթ, դիտորդ, կողմնակից, բաժակ
 3) զորաերթ, սպա, անապատական, տառեխ
 4) հավատարմագիր, ծաղկատոն, կիզակետ, բաժնետոմս
4. Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականներն են դրված եզակի թվով:
 1) տանուտեր, պատկեր, հավաք, միտք
 2) աղանդեր, գեղձեր, կաթնասեր, տերտեր
 3) թթվասեր, գիրք, ջղեր, դիրք
 4) պատվեր, համայնք, քուշաններ, փառք
5. Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականներն են դրված հոգնակի թվով:
 
1) րոպեներ, սուսեր, նոթեր, կրոններ
 2) օրեր, անցք, բանալիներ, պտեր
 3) նվերներ, հոդեր, հրավերք, ազգեր
 4) գիշերներ, պատճեններ, բեռներ, վաչկատուններ
6. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում — եր վերջավորությամբ:
 1) տեսաշար, ծաղկանախշ, շարասյուն, ձկնկուլ
 2) օրինագիծ, ժանր, թագակիր, խաչքար
 3) հավատարմագիր, մարզատոն, ուղեցույց, հիվանդայ
4) մենապար, մեկնակետ, գիսաստղ, ճամփեզր
 7. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում -եր վերջավորությամբ:
 1) հաղորդալար, զորացույց, նավթամուղ, ծիսակարգ
 2) վագր, համերգաշար, թռչնաբույն, մեծատուն
 3) մեծատառ, անասնակեր, լրագիր, որսաշուն

 4) հետնախորշ, կամարասյուն, մաքսանենգ, ջրէջք
8. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում -ներ վերջավորությամբ:
 1) հայագետ, գործազուրկ, մարդասեր, ծաղկաթերթ
 2) տեսակետ, օրացույց, շարասյուն, ռուս
 3) օրինագիծ, ժանր, նախագահ, անտառահատ
 4) երկնաքեր, սևամորթ, նետաձիգ, քարտաշ
9. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հոգնակի թիվն է կազմվում -ներ վերջավորությամբ:
 1) խաչակիր, վաչկատուն, վագր, վիպագիր
 2) շիկամուկ, այգեգործ, կաթնասուն, հերթապահ
 3) սերմնացան, զորամաս, անասնապահ, հրձիգ
 4) չափահաս, վառելանյութ, ծխամորճ, ձրիակեր
 10. Ո՞ր շարքում հոգնակի թվի կազմության սխալ կա:
 1) հակինթաշարեր, լապտերավառեր, կողմնացույցներ, նավթամուղներ
 2) գործատերեր, նշագեղձեր, կողմնացույցներ, լեզվաբաններ
 3) զորաերթեր, շտաբներ, բելառուսներ, ցուցամոլներ
 4) կոնյակագործներ, գազամուղներ, դաշույններ, խտանյութեր

Հայոց լեզու 7

Գրել ստեղծագործական պատում «Օրերից մի օր ես հյուր գնացի Գոյականին» վերնագրով 01․12․23

Մի օր ես ճամփորդության մեկնեցի, որպեսզի այցելեմ Գոյականին: Դա յուրահատուկ որոշում էր, քանի որ գոյականները շոշափելի էակներ չեն, որոնց կարելի է ֆիզիկապես այցելել: Այնուամենայնիվ, իմ նպատակն էր բացահայտել գոյականների նշանակությունը մեր կյանքում: Գոյականները լեզվի կառուցման մասնիկներ են: Նրանցով մենք կարող ենք արտահայտել մեր մտքերը: Ճանապարհին ես հանդիպեցի գոյականների տարբեր տեսակների, հատուկ գոյականներ, ընդհանուր գոյականներ, վերացական գոյականներ և խմբեր, որոնք նշանակում են հավաքական գոյականներ։

Գոյականը ինձ թույլ տվեց արտահայտվել ճշգրտությամբ և պարզությամբ: Առանց գոյականների մեր լեզուն շփոթեցնող և անհասկանալի կլիներ: Ավելին, այդ ճամփորդություը ինձ օգնեց բացահայտել գոյականների բազմաթիվ տեսակները։ Նրանք կարող են լինել եզակի կամ հոգնակի, նյութական կամ վերացական, նրանք առանց որևէ դժվարության հարմարվում են մեր առօրյա կյանքում: Թեև իմ ֆիզիկական այցը գոյականին անհնար էր, սակայն ուսումնասիրելով հասկացա գոյականի կարևորությունը մեր կյանքում: Գոյականի միջոցով մենք կարող ենք արտահայտել մեր մտքերը հասկանալի ձևով, շփվել և հասկանալ մեր շրջապատը։ Առանձնապես գոյականները մեր առօրյա կյանքում շատ մեծ դեր են խաղում։ Ուղղակի պետք է իմանալ՝ ինչպես օգտագործել։

Հայոց լեզու 7

Առաջադրանքներ գոյականից նոյեմբերի 27-30

1.Երկու խմբի գոյականների հոգնակին կազմի´ր և օրինաչափությունը
բացահայտի´ր:
Օրինակ` Դասագիրք- դասագրքեր, վիպագիր- վիպագիրներ:
Ա.Դասագիրք, հեռագիր, արոտավայր, լրագիր, ծառաբուն, մրգաջուր, մրջնաբույն, ծ աղկեփունջ, միջնապատ:
Դասագրքեր, հեռագրեր, արոտավայրեր, լրագրեր, ծառաբներ, մրգաջրեր, մրջնաբներ, ծաղկեփնջեր, միջնապատեր։
Նարնք ստանում են «եր» վերջավորություն, քանի որ բարդ բառերի վերջին արմատը ցույց է տալիս առարկա

Բ. Վիպագիր, մեծատուն, զինակիր, ժամացույց, կողմնացույց, երգահան, քարահատ, պատմագիր, քանդակագործ:
Վիպագիրներ, մեծատուններ, զինակիրներ, ժամացույցներ, կողմնացույցներ, երգահաններ, քարահատներ, պատմագիրներ, քանդակագործներ։
Նարնք ստանում են «ներ» վերջավորություն, քանի որ բարդ բառերի վերջին արմատը ցույց է տալիս գործողություն
2. Փակագծում տրված բառերը դարձրո´ւ հոգնակի և գրիի´ր կետերի փոխարեն:
Ամերիկացի-վիճակագիրները (վիճակագիր) պարզել են, որ օրվա ընթացքում ամենաշատը քայլում են անասնապահները (անասնապահ) ու հողագործները (հողագործ):  Երկրորդ տեղում գյուղական նամակատարներն (նամակատար) են: Հաջորդը մատուցողներն (մատուցող) ու բուժքույրերն (բուժքույր) են: Նրանցից  զգալիորեն քիչ են քայլում ոստիկանները (ոստիկան), հետախույզները (հետախույզ) ու պահակները (պահակ): Ամենից քիչ քայլում են նահանգապետները (նահանգապետ) ու նախարարները (նախարար):
3. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի և տեղադրի´ր նախադասությունների մեջ:
Կետորս, բանաձև, հրացան, նավապետ, շնաձուկ, ժամացույց:
Բոլոր նավապետներն էլ երազում են չբացահայտված կղզիներ գտնել:
Մեզ ասացին, որ բոլոր ժամացույցները հետ են ընկել, ու ոչ մեկը նույն ժամը ցույց չի տալիս:
Ասում են, որ շնաձկներն արյան հոտն է հրապուրում:
Այդ տարածքում աշխատող կետորսները հետևում էին կետին ու վախենում էին, թե ևս մեկին այնուամենայնիվ կվնասի:
Ցուցադրվող հրացանները այդ նույն զինագործի որդիներն ու թոռներն էին սարքել:
4. Փորձի´ր բացատրել, թե ի´նչ են ցույց տալիս գործիական հոլովով դրված ընդգծված գոյականները:
Ծերուկը երկաթե ձողով գրում էր կավե սալիկի վրա:
Արտում մի մարդ կար, որ խոտ էր քաղում մանգաղով:
Բահով էր փորել այդ հսկա փոսը:
Այն նկարը կարծես թութակի պոչով է նկարել:
Ուզում ես այս ամուր պատը փոքր քլունգով քանդե՞լ:
Տաբատի վրայի բիծը սպունգով ու օճառով մաքրեց:
Բառերը ցույց են տալիս, թե ինչով է կատարվում գործողությունը։
5. Փորձի´ր բացատրել, թե ին՞չ են ցույց տալիս տրական հոլովով դրված ընդգծված գոյականները:
Վերջապես մոտենում ենք տաճարին:
Զանազան ուտեստներով զարդարված սկուտեղը մատուցեց հյուրին:
Աթոռներ չկային. Սեղանը մոտեցրեց բազմոցին:    
Շատ տարիներ հետո  հասավ փնտրած ամրոցին:
Ձեռքի բաժակը տվեց հորը:
Ուզում էր լարի ծայրը հասցնել սյունին:
Բառերը ցույց են տալիս, թե ինչին կամ ում են ինչ որ բան անում։
6. Գրի՛ր, թե ի՛նչ հոլովով են դրված և ի՛նչ ընդհանուր իմաստ ունեն ընդգծված բոլոր բառերը:
Փոքրիկը պահել էր հյուրի կոշիկները:
Ընկերոջ կրիան պահում էր իրենց տանը:
Մոր պայուսակը չբացած էլ իմանում էր, թե մեջն ի՛նչ կա իր համար:
Միրգը հորեղբոր այգուց են բերում:
Սեղանի ոտքն է դարձրել խաղալիք:
Հոր ամբողջ ունեցվածքը մնաց կրտսեր որդուն:
Գոյականները դրված են սեռական հոլովով։ Նրանք բոլորը պատասխանում են ո՞ւմ կամ ինչի՞ հարցերին։
7. Գրի՛ր, թե ի՛նչ հարցի են պատասխանում և ի՛նչ են ցույց տալիս ուղղական հոլովով դրված, ընդգծված բառերը:
Եղբայրը կամաց դուրս եկավ ու դուռը փակեց։ — ենթակա
 -Եղբա՛յր ջան, ինձ էլ տար քեզ հետ,- խնդրեց փոքրիկը: — կոչական
 Նրա եղբայր Տիգրանը ձևացրեց, թե չի լսում: — որոշիչ
 Սուլելով հետևից եկողն էլ եղբայրն է: — ստորոգելի
 Երկու եղբայր ունի: — ուղիղ խնդիր
 Երեխան բողոքում էր, թե ինքը եղբայր շատ է սիրում, բայց չունի: — ուղիղ խնդիր
Ուղղական հոլովով դրված բառերը պատասխանում են ինչ կամ ով հարցերին։
8. Գրի՛ր, թե ի՛նչ հարցի են պատասխանում և ի՛նչ են ցույց տալիս ընդգծված, գործիական հոլովով դրված բառերը:
Մի ամսով էր գնացել, բայց տարով մնաց: — ինչքա՞ն ժամանակով հարցիին, ցույց է տալիս ժամանակի չափը
Գնացքն անցնում էր լայնատարած դաշտով: — որտեղո՞վ հարցին, ցույց է տալիս տեղը
Ամեն ինչ սիրով ու պատրաստկամությամբ է անում: — ինչպե՞ս հարցին, ցույց է տալիս գործողության ձևը
Ընկերներով հավաքվել են մեկի տանը: — ովքե՞ր հարցին, ցույց է տալիս ենթակա
Մի պատրվակով տնից դուրս եկավ: — ըստ ինչի՞ հարցին, ցույց է տալիս պատճառ
Ճանապարհը մի կիլոմետրով էլ երկարեց: — ինչքա՞ն հեռավորության հարցին, ցույց է տալիս չափ
Գործիական հոլովով դրված բառերը պատասծանում են ինչով կամ ումով հարցերին։
9. Ուշադրությու` ն դարձրու ընդգծված գոյականների ձևերին և իմաստներին, գտի´ր տարբերությունները:
Ա. Դերձակը հագուստ էր կարում: Բ. Դերձակը հագուստն էր կարում:
Ա. Փողոցում գիրք էր վաճառվում: Բ.  Փողոցում գիրքը վաճառվում էր:
Ա.Ծովային մի թռչուն երկար ժամանակ լողում ու սուզվում էր:
Բ.  Ծովային մ թռչունը երկար ժամանակ լողում ու սուզվում էր:
Ա. Անտառում մի որսորդի հանդիպեց: Բ. Անտառում որսորդին հանդիպեց:
Ա. Այստեղ հավանաբար արջ է պառկած եղել: Բ. Հավանաբար արջն այստեղ է պառկած եղել:

10.  Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված գոյականներին և պատասխանի´ր հարցերին:
Ա. Անտառի  թավուտում ծուղակ է դրված: Բ. Ծուղակն անտառի  թավուտում է դրված:
Ա. Վագրի համար փորված  փոսի մեջ փիղ է ընկել: Բ. Փիղն  ընկել է վագրի համար փորված փոսի մեջ:
Ա. Ինչ-որ որսագողեր ծառերի մեջ ցանց են կապել՝ զեբրեր որսալու համար: Բ.Որսագողերը ծառերի մեջ ցանց են կապել՝ զեբրերին որսալու համար:
Ա. Նա ուսապարկից մի տուփ հանեց: Բ. Նա ուսապարկից հանեց տուփը:
Գոյականի ընդգծված ձևերից ո՞րն է որոշյալ առումով դրված, ո՞րը` անորոշ: Պատասխանդ փորձի՛ր պատճառաբանել:
Ինչո՞վ են տարբերվում որոշյալ և անորոշ առումները: (Ինչպե՞ս է կազմվում որոշյալ առումը):
11. Ուշադրություն դարձրո´ւ ընդգծված բառերին և գրի՛ր, թե բառին ե՛րբ է ավելանում ը, ե՛րբ`  ն:  
Գործը վաղվան մի´ թող: Գործն է անմահ:Գործն անմահ է:
Ավելի քան հարյուր տարի նավը մնաց ծովի հատակին:  Նավն  ավելի քան հարյուր տարի սուզված մնաց:
Ուումնասիրում էր իրենց գյուղի բույսերը: Իրենց գյուղի բույսերն էր ուսումնասիրում:
Սիրտը գործում էր օր ու գիշեր: Սիրտն օր ու գիշեր գործում է:
Հետքերը տանում էին անտառ: Հետքերն  անտառ  էին տանում:
Աղեղնավորը ներկաներին սպառնում էր ու գոռգոռոմ: Աղեղնավորն  սպառնում էր  ներկաներին ու գոռգոռում:
Աղջիկը հավանաբար շտապում էր: Աղջիկն շտապում էր հավանաբար:
Գինին կարասներում էին պահում: Գինին էին պահում կարասներում:
 Տղան ցանկապատի վրայով թռավ: Տղան էր ցանկապատի վրայով թռչողը:
12. Գծիկները փոխարինի´ր ը կամ  ն հոդով:

Ժողովուրդներ-տարբերվում են իրենց արտաքին տեսքով, լեզվով  ու սովորույթներով։
Ժողովուրդներ- իրենց արտաքին տեսքով, լեզվով  ու սովորույթներով են տարբերվում:
Աստղադիտակ-դանիացի ապակեգործներ-են ստեղծել: Աստղադիտակ- ստեղծել են  դանիացի ապակեգործներ-:
Եվրոպացիներ- առաջին անգամ արևածաղիկ-տեսան մեքսիկական պրերիաներում, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա-: Արևածաղիկ-առաջին անգամ եվրոպացիներ-տեսան մեքսիկական պրերիաներում, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա: Եվրոպացիներ-մեքսիկական պրերիաներում առաջին անգամ տեսան արևածաղիկ-, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա-:
Գառնիի սյունազարդ տաճար-(մ.թ. 77 թվական) Միհր աստծո պատվին է ստեղծվել: Գառնիի սյունազարդ տաճար- ստեղծվել է (մ.թ. 77 թվական) Միհր աստծո պատվին: Միհր աստծո պատվին է  ստեղծվել Գառնիի սյունազարդ տաճար-(մ.թ. 77 թվական):  Միհր աստծո պատվին Գառնիի սյունազարդ տաճար- է ստեղծվել (մ.թ. 77 թվական):
13. Փակագծերում տրված բառերը գրի՛ր որոշյալ կամ անորոշ առումով:
Երկրագնդում վայրի կենդանիների (բնաջնջում) շարունավում է: Դա (կասեցնել)  շատ դժվար է, թեև երևացել են մխիթարական ինչ-որ (նշաններ): Մարդկանց մեջ հետզհետե արթնանում է այն (միտք), որ առանց կենդանիների իրենց (կյանք) անգույն  ու անհրապույր կլինի: Այդ մասին (խոսք) կարող են ասել այն (որորդներ), որոնք (զենք) փոխարինել են լուսանկարչական ապարատով: Նրանք (ուժեր) ու (ժամանակ) չեն խնայում, ժամեր շարունակ դարանամուտ են լինում կենդանիների կյանքից որևէ (դեպք) դիտելու համար:

Հայոց լեզու 7

Գոյականի հոլովումները 24.11.23

Առաջադրանքներ

Արտաքին հոլովում
1. Բառաշարքում ընդգծիր ի հոլովման պատականող 6 բառ:
Երեկո, մորաքույր, ամառ, մեղու, տղա, մարդ, վարձ, ձու, ընկեր, ուսուցիչ:
2. Բառաշարքում ընդգծիր ու հոլովման պատկանող 6 բառ:
Կսկիծ, ամուսին, տատ, ուռենի, ականջօղ, տղամարդ, թագուհի, պապ, ոսկի, քեռի:
3. Բառաշարքում ընդգծիր վա հոլովման պատկանող 6 բառ:
Ուրբաթ, տարի, ժամ, գագաթ, գիշեր, րոպե, ամիս, դար, օր, ցերեկ:
4. Բառաշարքում ընդգծիր ան հոլովման պատկանող 6 բառ:
Ընդմիջում, ձնաբուք, սառցալեռ, հուշասյուն, ամառ, բեռ, ազգանուն, նուռ, տեսանկյուն, գարուն:
5. Բառաշարքում ընդգծիր ոջ հոլովման պատկանող 6 բառ:
Բաժնետեր, տերտեր, տիկին, որդի, հարսնաքույր, լապտեր, դասընկեր, դուստր, տեր, կին:

Ներքին հոլովում
1. Բառաշարքում ընդգծիր ա հոլովման պատկանող 6 բառ:
Եռանկյուն, շարժում, ձյուն, թոնրատուն, ձուկ, շուն, թերություն, կորյուն, արյուն, հանգիստ:
2. Բառաշարքում ընդգծիր ո հոլովման պատկանող 6 բառ:
Բուժքույր, հայր, տիրամայր, խաղընկեր, մորեղբայր, վանահայր, քույր, եղբայր, սկեսրայր, նախահայր:
3. Կազմիր տրված գոյականների սեռական հոլովը և նշիր, թե որ հոլովմանն է պատկանում:
Օրինակ`  սենյակ-սենյակի, ի հոլովման 

Սենյակ — սենյակի, ի հոլովման
տուն — տան, ան հոլովման
քաղաք — քաղաքի, ի հոլովման
այգի — այգու, ու հոլովման
օր — օրվա, վա հոլովման
գեղեցկություն — գեղեցկության, ան հոլովման
լեռ — լեռան, ան հոլովման
քույր — քրոջ, ոջ հոլովման
դուռ — դռան, ան հոլովման
փողոց — փողոցի, ի հոլովման
բեռ — բեռան, ան հոլովման
գիրք — գրքի, ի հոլովման
ամիս — ամսվա, վա հոլովման
լուսամուտ — լուսամուտի, ի հոլովման
ձյուն — ձյան, ան հոլովման
ընկեր — ընկերոջ, ոջ հոլովման
ուսում — ուսման, ան հոլովման
աշուն — աշնան, ան հոլովման
գրիչ — գրչի, ի հոլովման
շուն — շան, ան հոլովման
ձուկ — ձկան, ան հոլովման
բարդի — բորդու, ու հոլովման
խաղող — խաղողի, ի հոլովման
զարգացում — զարգացման, ան հոլովման
դիմում — դիմումի, ի հոլովան
խնձորենի — խնձորենու, ու հոլովման
րոպե — րոպեի, ի հոլովման
շաբաթ — շաբաթվա, վա հոլովման
ապակի — ապակու, ու հոլովման
սար — սարի, ի հոլովնմ
պապ — պապու, ու հոլովնամ
մասրենի — մասրենու, ու հոլովման
մորեղբայր — մորեղբոր, ո ներքին հոլովման
գդալ — գդալի, ի հոլովման
սյուն — սյան, ան հոլովման
ձի — ձիու, ու հոլովման
երեկ — երեկվա, բա հոլովման
երեկո — երեկոի, ի հոլովման
խաղաղություն — խաղաղության, ան հոլովման

Հայոց լեզու 7

Գոյականի հոլովները.ամփոփում 22․11․23

Ուղղական հոլովը բառի ուղիղ, անփոփոխ ձևն է, ը, ն հոդերից բացի ուրիշ վերջավորություն չունի,օրինակ՝ աշխարհ/ը/, բարդի/ն/։
Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որին պատկանում կամ վերաբերում է որևէ բան: Սեռական հոլովը կազմելիս բառը փոփոխվում է՝ ստանալով ի,ու,ան,վա,ոջ,ց վերջավորությունները, ա,ո թեքույթները,օրինակ՝ մարդ-ու, գառ-ան, գիշեր-վա, ընկեր-ոջ,Վարդանեն-ց,տուն-տան,հայր-հոր։
Տրական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որին տրվում կամ մոտենում է մի բան,ստանում է այն նույն վերջավորությունները,ինչը սեռական հոլովն է ստանում,բայց այն տարբերությամբ, որ սեռականը գործածվում է անորոշ առումով՝՝առանց որոշիչ ը,ն հոդերի,իսկ տրականը կարող է գործածվել նաև որոշյալ առմամբ՝ ստանալով ,ը,ն հոդերը,օրինակ՝ ընկերոջ-սեռական,ընկերոջը-տրական։
Հայցական հոլովը ցույց է տալիս այն անձը կամ առարկան, որն իր վրա է կրում ենթակայի գործողությունը: Այս հոլովը սեփական ձև չունի․իրանիշ գոյականների դեպքում նման է ուղղականին,անձնանիշի դեպքում՝ տրականին։
Բացառական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որից բխում, ծագում կամ սկսվում է գործողությունը,ստանում է ից, ուց վերջավորությունները,որոնք ավելանում են կամ ուղղականի վրա, կամ տրականի։
Գործիական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որով կատարվում է գործողությունը, ստանում է ով, բ վերջավորությունները։
Ներգոյական հոլովը ցույց է տալիս այն տեղը, որտեղ կամ որի ներսում կատարվում է գործողությունը՝ ստանալով ում վերջավորությունը, որը չի կարելի շփոթել -ում վերջածանցի հետ․ սրանք տարբեր ձևույթներ են, նման են միայն ձևով։
***
Ուղղական՝ ո՞վ, ի՞նչ — երեխա/ն/, գյուղ/ը/
Սեռական՝ ո՞ւմ, ինչի՞ — երեխայի, գյուղի
Տրական՝ ո՞ւմ, ինչի՞ն — երեխային, գյուղին
Հայցական՝ ո՞ւմ, ի՞նչը — երեխային, գյուղը
Բացառական՝ ումի՞ց, ինչի՞ց — երեխայից, գյուղից
Գործիական՝ ումո՞վ, ինչո՞վ — երեխայով, գյուղով
Ներգոյական՝  անձ ցույց տվող գոյականները ներգոյական հոլով չունեն․ինչո՞ւմ/որտե՞ղ — գյուղում

1. Որոշիր, թե որ հոլովով են դրված հետևյալ գոյականները: 
Փողից — բացառական
ձեռքով — գործիական
փշին — տրական
սրտում — ներգոյական
աչքի — սեռական
2. Որոշիր՝ ընդգծված բառերը որ հոլովով են դրված:
Հայրենիքից հեռու ապրող մարդը միշտ տխուր և միայնակ է:
Դա մի շքեղ շինություն էր, որը գտնվում էր քաղաքից հեռու բլրի վրա:
Մոտենալով կարկաչուն գետակին տղան փայտով ստուգեց խորությունը և զգուշորեն ոտքը մտցրեց ջրի մեջ:
Երկնքի կապույտ անդորրության մեջ երևում էին արևի առաջին շողերը, որոնք ավետում էին պայծառ օր:

Հայրենիքից — բացառական
քաղաքից — բացառական
բլրի — սեռական
գետակին — տրական
փայտով — գործիական
ջրի — սեռական
երկնքի — սեռական
շողերը — հայցական
3. Հոլովիր հետևյալ բառերը,ընդգծիր հոլովակերտները (հոլովական վերջավորությունները) քար, մարդ, քույր, օր, մայր, աշուն, գլուխ, բնություն:
Ուղղական — քար, մարդ, քույր, օր, մայր, աշուն, գլուխ, բնություն
Սեռական — քարի, մարդու, քրոջ, օրվա, մոր, աշնան, գլխի, բնության
Տրական — քարին, մարդուն, քրոջը, օրվան/օրին, մորը, աշնանը, գլխին, բնությանը
Հայցական — քարը, մարդը, քրոջը, օրը, մայրը, աշունը, գլուխը, բնությունը
Բացառական — քարից, մարդուց, քրոջից, օրից, մորից, աշնանից, գլխից, բնությունից
Գործիական — քարով, մարդով, քրոջով, օրով, մորով, աշունով, գլխով, բնությամբ/բնությունով
Ներգոյական — քարում, չկա, չկա, օրում, չկա, աշնան, գլխում, բնությունում

Հայոց լեզու 7

Համո Սահյան, Այս մի բուռ քարեղեն հողում, քերականական աշխատանք գոյականի շուրջ 17․11․23

Ա՜խ, ինչքան զոհեր ենք տվել,
Որ պահենք այս հողը մի բուռ,
Անունը Հայաստան պահենք:
Արյունի ծովեր ենք տվել,
Որ պահենք այս հողը մի բուռ,
Անունը Հայաստան պահենք:
Քրտինքի ծովեր ենք տվել,
Որ կորդը բուրաստան պահենք,
Տաճար ու ոստան պահենք:

Այս մի բուռ քարեղեն հողում,
Այս մի բուռ քարեղեն հողում
Դեռ ինչքան ջանք է հարկավոր,
Որ պահենք հացը հոգևոր:

Եվ պահենք մեր քայլը` այս խենթ
Քառատրոփ թռչող կյանքի հետ:
Եվ պահենք մեզանով լեցուն
Մեր հոգուն տարեկից լեզուն:

Սեփական մեր բույրը պահենք,
Եվ պահենք մեր համը սեփական,
Սեփական մեր գույնը պահենք,
Եվ ապրենք տանը սեփական:
Եվ տոհմ ու գերդաստան պահենք,
Եվ պահենք այս հողը մի բուռ,
Անունը Հայաստան պահենք:

Բանաստեղծությունից դուրս գրիր գոյականները, որոշիր առումը, թիվը, հոլովը, հոլովումը,բառակազմորեն վերլուծիր։
Զոհեր — Անորոշ ,հոգնակի, հայցական, պարզ բառ
Հողը — Որոշյալ, եզակի, հայցական, ի արտաքին հոլովում, պարզ
Ծովեր — Անորոշ, հոգնակի, հայցական,  պարզ բառ
Կորդը — Որոշյալ, եզակի, հայցական,ի  արտաքին հոլովում, պարզ
Տաճար — Անորոշ, եզակի, ուղղական, պարզ բառ
Ոստան — Անորոշ, եզակի, ուղղական, ուղղիղ ձև, պարզ բառ
Ջանք — Անորոշ, եզակի, ուղղական, պարզ բառ
Հացը — Որոշյալ, եզակի, հայցական, ի արտաքին հոլովում, պարզ բառ
Քայլը — Որոշյալ, եզակի, հայցական,ի արտաքին հոլովում, պարզ բառ
Լեզուն — Որոշյալ, եզակի, հայցական,  ի արտաքին հոլովում, պարզ բառ
Բույրը — Որոշյալ, եզակի, հայցական, ի արտաքին հոլովում, պարզ բառ
Համը — Որոշյալ, եզակի, հայցական, ի արտաքին հոլովում, պարզ բառ
Գույնը — Որոշյալ, եզակի, հայցական, արտաքին հոլովում, պարզ բառ
Տոհմ — Անորոշ, եզակի, հայցական պարզ բառ
Գերդաստան — Անորոշ, եզակի, հայցական, պարզ բառ