Հայոց լեզու 7

Դերանունը որպես խոսքի մաս, անձնական դերանուններ․ 12․02․2024

Առարկա կամ հատկանիշ նշանակող խոսքի մասի (գոյականի, ածականի, թվականի կամ մակբայի) փոխարեն գործածվող բառը կոչվում է դերանուն: Այսինքն՝ ամեն մի դերանուն հարաբերակցվում է կամ գոյականի, կամ ածականի, կամ թվականի, կամ մակբայի հետ: Ըստ այդմ՝ լինում են գոյականական, ածականական, թվականական և մակբայական դերանուններ։ Այդ տեսակներից ամեն մեկն ունի համապատասխան խոսքի մասի քերականական հատկանիշեր։Դերանունը ոչ թե անվանում, այլ միայն մատնանշում է առարկա կամ հատկանիշ։ Դերանունը խոսքից դուրս ունի ընդհանրական (չտարբերակված) նշանակություն (ընդհանրապես առարկա կամ հատկանիշ), իսկ խոսքի մեջ որոշակիանում է՝ մատնացույց անելով խոսքի մասնակիցներին արդեն հայտնի կամ նույն խոսքում նախապես հիշատակված առարկան կամ հատկանիշը՝ փոխարինելով դրա անվանը (Երեկ մի դեպք պատահեց։ Դրա մասին դեռ քչերը գիտեն)։

Ըստ իմաստի՝ դերանունները սովորաբար բաժանվում են ութ խմբի՝ անձնական, ցուցական, փոխադարձ, հարցական, հարաբերական, որոշյալ, անորոշ, ժխտական:

Դերանունը խոսքիմասային հատուկ (բնորոշ) ձև չունի: Գոյականական (գոյականին հարաբերակից) դերանունները (ինչպես նաև ածականական, թվականական և մակբայական մի շարք դերանուններ գոյականաբար գործածվելիս) ձևափոխվում (հոլովվում) են։ Դրանց մի մասին, ի տարբերություն գոյականական հոլովման, բնորոշ է տարարմատությամբ ձևափոխությունը, որ կոչվում է դերանվանական հոլովում։

Անձնական դերանուններ
Մատնացույց է անում հաղորդակցման մասնակից(ներ)՝ առանց անվանելու:Պատասխանում է ո՞վ, ովքե՞ր, ում, ումի՞ց, ումո՞վ, ո՞ւմ մեջ հարցերին:Ունի դեմք, ինչպես բայը, քանի որ հաղորդակցման մասնակիցները երեք կարգի են՝ խոսող, խոսակից, երրորդ անձ:Հարաբերակից է գոյական անվանը, փոխարինում է նրան (Դուք՝բժիշկներդ, պարտավոր եք մարդասեր լինել)։ Կարող է մատնացույց անել ոչ միայն անձ, այլև կենդանի կամ իր, եթե վերջինիս անունը խոսքում գործածված է անձի առումով (Մենք՝ տիկնիկներս, խնամքի կարիք ունենք)։ Հայերենում անձնական դերանուններն են՝ ես (դու, նա) և ինքս (ինքդ, ինքը), որոնք մատնացույց են անում հաղորդակցման (խոսքի) մասնակից անձ՝ նշելով նրա դեմքը և թիվը: Ինքս (ինքդ, ինքը) դերանունը ես (դու, նա)–ի սաստկականն է, ավելի է շեշտում մասնակցի հատկապես դեմքը, այդ պատճառով էլ հաճախ կիրառվում է նրա հետ միասին՝ ես ինքս (դու ինքդ, նա ինքը) (առանց որևէ կետադրության), 3–րդ դեմքում՝ նաև գոյականի հետ միասին՝ Աշոտն ինքը:Անձնական դերանունները ձևափոխվում են ըստ դեմքի, թվի և հոլովի: Ինքս սաստկականը հոլովվում է միայն 3–րդ դեմքում (ինքը), ինչպես նաև ունի հոգնակիի երեք դեմք՝ ինքներս, ինքներդ, իրենք կամ ինքները (հզվ.): Անձնական դերանվան ձևափոխությանը բնորոշ է տարարմատությունը (դերանվանական հոլովումը), այսինքն՝ դեմքի, թվի կամ հոլովի փոխվելու հետ հաճախ փոխվում է ոչ թե վերջավորությունը, այլ արմատը՝ ես — դու- նա, ես – մենք, ես – իմ – ինձ, դու–քո – քեզ, դուք – ձեզ, նա – նրա, ինքը – իրեն։ Ինքը և նա դերանունները հոգնակի թվում ենթարկվում են ց հոլովման: Անձնական դերանվան հոլովաձևերի թիվը, ի տարբերություն գոյականների և գոյականաբար հոլովվող այլ դերանունների, վեցն է. մեծ մասամբ ձևով տարբերակված են նաև սեռական և տրական հոլովները՝ իմ – ինձ, քո – քեզ, մեր – մեզ, ձեր – ձեզ, իր – իրեն։

Տարահիմք զուգաձևեր են առկա 1–ին և 2–րդ դեմքերի բացառական, գործիական, ներգոյական հոլովներում՝ ինձնից – ինձանից, քեզնով – — քեզանով, մեզնում – – մեզանում և այլն։ Անձնական դերանունների ներգոյական հոլովաձևերը սակավ գործածական են։ Առավել հաճախ հանդիպում է մեզանում ձևը՝ «մեր միջավայրում» իմաստով։ 

Առաջադրանքներ
1․Կարդալ և պատրաստվել դասարանում անցկացվելիք հարցուպատասխանին։
2․Հոլովել ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, իրենք դերանունները, յուրաքանչյուրի 3 հոլովական ձևերով կազմել նախադասություններ։
Ուղղական — ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք, իրենք
Սեռական — իմ, քո, նրա, իր, մեր, ձեր, նրանց, իրենց
Տրական — ինձ, քեզ, նրան, իրեն, մեզ, ձեզ, նրանց, իրենց
Հայցական — ինձ, քեզ, նրան, իրեն, մեզ, ձեզ, նրանց, իրենց
Բացառական — ինձ(ա)նից, քեզ(ա)նից, նրանից, իրենից, մեզ(ա)նից, ձեզ(ա)նից, նրանցից, իրենցից
Գործիական — ինձ(ա)նով, քեզ(ա)նով, նրանով, իրենով, մեզ(ա)նով, ձեզ(ա)նով, նրանցով, իրենցով
Ներգոյական — ինձնում, քեզնում, նրանում, իրենում, մեզնում, ձեզնում, նրանցում, իրենցում

Ես
1․ Ես այսօր պատրաստվում էի դուրս գալ բակ։
2․ Իմ կատուն ամբողջ օրը քնած է։
3. Աննան միշտ ինձ է մեղադրում, բայց մեղավորը ինքն է։

Դու
1. Դու խոստացել էիր, որ իմ մատիտը հետ կտաս այսօր։
2. Այն տղան քեզ էր փնտրում։
3. Քո քույրիկը երրորդ դասարանում է՞։

Նա
1․ Նա ասում է, որ Լիան այսօր չի եկել դպրոց։
2․ Տղան բոլորին հրավիրեց խնջույքին, բացի նրանից։
3․ Ինչո՞ւ է Մարիան միշտ նրա հետ։

Ինքը
1․ Ինքը անընդհատ նույնն է պնդում։
2. Դա իր նոր պայուսակն է։
3. Ուսուցչուհին միշտ իրեն է հարցնում։

Մենք
1. Մենք այսօր ուզում էինք բակում խաղալ։
2. Սա մեր նախագիծն է։
3․ Մեր ապագան մեզնից է կախված։

Դուք
1. Դուք արդյո՞ք ուզում եք աշխատել այստեղ։
2. Սա ձեր մեղքն է։
3. Այն աղջիկը ուզում էր ձեզ մոտենալ։

Նրանք
1. Նրանք ասացին, որ դու Սոնային վիրավորել ես։
2. Նրանց խմբի անունը դուք պետք է հորինեք։
3. Արդյո՞ք նա նրանցով օգտվում է։

Իրենք
1․ Իրենք դժգոհ են։
2. Ես ուզում եմ աշխատել իրենց հետ։
3. Իրենցից ոչ ոք մեղավոր չէ։

Հայոց լեզու 7

Թվականի գործածությունը․ գործնական աշխատանք, 09․02.2024

1. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը.
ա) Մենք՝ ուսանողներս, այդ մասին լսում էինք առաջին (առաջի, առաջին) անգամ:
բ) Շուրջ ութսուն (ութանասուն, ութսուն) դպրոցահասակ երեխաներ էին մասնակցում գարնանային այդ տոնախմբությանը։
գ) Փոքրիկը ձեռքում ամուր պահել էր տասը (տաս, տասը) դրամ։
դ) Բողոքի երթին մասնակցում էին հարյուրավոր (հարուրավոր, հարյուրավոր) մարդիկ։
ե) Իմ տեղը երրորդ կարգի երեսունչորսերորդ (երեսունչորրորդ, երեսունչորսերորդ) է:
զ) Երեխաներս սովորում են Երևանի թիվ (թիվ համար, թիվ) տասնչորս դպրոցում։
է) Այս տարի կայացավ հայերենագիտական միջազգային 7–րդ (VII–րդ, 7–րդ) գիտաժողովը։
ը) Բացարձակ գերազանցիկ լինելու համար Սոնային պակասում էր ընդամենը զրո (զրո, զերո) ամբողջ հինգ տասնորդական տոկոս վարկանիշ։
2. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը.
ա) Իմ ուսապարկում մնացած խնձորները երկուական (երկու–երկուական, երկուական) բաժանեցի արշավականներին:
բ) Ես լավ եմ ճանաչում ձեր դասարանի երկու գերազանցիկներին (գերազանցիկին, գերազանցիկներին
գ) Ինձ մոտ մնացել է երկու տասանոց (տասնանոց, տասանոց) և երեք հինգանոց թղթադրամ:
դ) Ես բնավ չեմ վախենում տասներեք (տասներեք, տասերեք) թվից, քանի որ ծնվել եմ ամսվա այդ օրը:
ե) Պայմանավորվել ենք, որ հաջորդ անգամ կհանդիպենք այս ամսվա 28–ին (28–ին, 28ին
զ) Այդ կինը իր միջնամատերին և մատանեմատերին դրել էր երեք– երեք (երեք– երեք, երեք–երեքական) ոսկե մատանիներ։
է) Տոնածառը զարդարելու համար գնեցի քսան խաղալիք (խաղալիք, խաղալիքներ
ը) Իմ օրագրում երկուներ (երկուներ, երկուսներ) ընդհանրապես չկան:
թ) Շուտով ժամը ինը (ինը, իննը) կլինի, իսկ դու դեռ պատրաստ չես դասի գնալու:
ժ) Եթե՝ մեր ունեցածը հավասար բաժանենք, ապա ամեն մեկիս հասնում է երկուսուկես խնձոր (խնձոր, խնձորներ
ժա) Նախարարն ասաց, որ ընդունելությունը սկսված է, և հերթագրվածներից մեկնումեկը թող ներս գա (գան, գա
3․Թվականները նշանակում են՝
1. առարկայի քանակ
2. առարկա
3. գործողության հատկանիշ
4. գործողություն
4․Ո՞ր բառը թվական խոսքի մաս չէ.
ա) 1. տասներորդ, 2. վերջին, 3. մեկուկես, 4. առաջին
բ) 1. մեկ երրորդ, 2. տասնհինգական, 3. նախավերջին, 4. վեց–վեց
գ) 1. շատ, 2. հարյուրմեկական, 3. քառորդ, 4. երեքուկես
դ) 1. տասանոց, 2. տասական, 3. տասնորդական, 4. տասնվեց
ե) 1. տասներորդ, 2. միակ, 3. մեկ, 4. մեկ վեցերորդ
5․Ո՞րն է դասական թվական.
ա) 1. կես, 2. քառորդ, 3. առաջին, 4. չորսուկես
բ) 1. հինգական, 2. հինգերորդ, 3. հինգ–հինգ, 4. հինգ
6. Ո՞ր նախադասության մեջ թվականի կազմության սխալ կա.
ա․
1. Քառասուն տարի շարունակ սպասել էր նրան:
2. Հարցարանը գնահատվում է 10 միավորով։
3. Քառորդ ժամ անցավ, մինչ նա կգար:
7. Վաղը նշելու ենք պապիկիս ութանասուն ամյակը։
բ.
1. Գոհարիկը միայն գերազանց գնահատականներ է ստացել I — V դասարաններում։
2. Աշակերտներին բաժանեցին տասական տետր:
3. Սովորում եմ տասներորդ դասարանում։
4. Առաջի հարկում տեղավորվել էին հյուրերը:
7․ Ընդգծված կազմություններից ո՞րն է սխալ.
ա) 1. տասը օր, 2. հինգը պարկ, 3. ինն անգամ, 4. ութսուն լուսատարի
բ) 1. տասնական թվականներ, 2. քառորդ ժամ, 3. յոթանասուն տարի, 4. մեկ տասներորդ մասը
գ) 1. մեկերորդ դասարան, 2. իններորդ շարք, 3. երեսուներեքերորդ համարը, 4. հարյուր տասներորդ մարդը
դ) 1. 2–ական գրիչ, 2. տասնհարկանի շենք, 3. X–ից հետո, 4. տաս է պակաս

Հայոց լեզու 7

Թվական անուն, տեսակները. 05.02.2024թ.

1. Ընդգծե՛ք 5 թվական յուրաքանչյուր շարքում.
ա) քառապատիկ, զրո, վաթսունմեկերորդ, եռակի, տասներկու-տասներկու, յոթական, ութնյակ, չորսբոլորը, երկու հինգերորդ, միավոր
բ) թվային, տրիլիոն, հազարերորդ, երկակի, հինգ-հինգ, մեկմեկու, երեսունհինգական, երեք յոթերորդ, չորրորդական, տասնավոր
գ) վաթսուն, քանակություն, տասնմեկերորդ, մենավոր, ամբողջություն, հիսունական, հարյուր-հարյուր, թվանշան, չորս քառորդ, մեծաքանակ
2. Ընդգծե՛ք 3 քանակական թվական յուրաքանչյուր շարքում.
ա) երրորդություն, թվական, հարյուր մեկ, քառասուն, եռապատիկ, միլիոն    
բ) քանակական, հինգ հարյուր, յոթնապատիկ, իննսունութ, տասը, կոտորակային
գ) բազմաթիվ, տասնինը, քառյակ, յոթանասուն, երկու, եռանիստ
3. Ընդգծե՛ք 3 դասական թվական յուրաքանչյուր շարքում.
ա) քսանմեկերորդ, մեկ չորրորդ, երեսուներկուերորդ, հազարավոր, հարյուրերորդ, երկուստեք
բ) հնգյակ, մեկ հարյուրերորդ, տասնչորսերորդ, երրորդական, չորրորդ, քսանութերորդ
գ) առաջին, երեք քառորդ, տասնիններորդ, երկրորդականություն, կրկնակի, հիսունմեկերորդ
4. Ընդգծե՛ք 3 բաշխական թվական յուրաքանչյուր շարքում.
ա) մեկ–մեկ, բազմակի, երկուական, ինը տասներորդ, հինգական, իններորդ
բ) մեկումեջ, հինգ–հինգ, քսանական, չորս հինգերորդ, յոթական, երիցս
գ) երկրորդական, տասնհինգ-տասնհինգ, յոթ ութերորդ, մեկական, բաշխական, տասական
5. Ընդգծե՛ք 3 կոտորակային թվական յուրաքանչյուր շարքում.
ա) մասնական, երկու երրորդ, տասներորդական, մեկ երկրորդ, զրո ամբողջ հինգ տասնորդական, սակավաթիվ
բ) մեկ երրորդ, հարյուրապատիկ, երկու ամբողջ վեց տասնորդական, ամբողջական, երկու յոթերորդ, հնգանիստ
գ) երկրորդային, մեկ քառորդ, քառածալ, հինգ վեցերորդ, կոտորակ, երեք ամբողջ տասնյոթ հարյուրերորդական
6. Ընդգծե՛ք 3 պարզ թվական.
ա) բազում, միլիոն, երեքական, քսան, քանակ, ութ
բ) միլիարդ, վեցերորդ, ամբողջ, ինը, երեք, քսանյոթ
գ) թիվ, տրիլիոն, միակ, յոթ, տասնվեց, չորս
դ) հարյուր, եռյակ, վեց, քսաներորդ, երկու, տասնհինգ
ե) միայն, հինգ, ութական, տասը, յոթերորդ, հազար
7. Ընդգծե՛ք 3 ածանցավոր թվական (առանց երկրորդ արմատի).
ա) յոթանասուն, զրո, քսան-քսան, երեսուն, չորրորդ, հարյուր մեկ
բ) քառասուն, ինը–ինը, ութսունվեց, երկրորդ, երկու երրորդ, հինգական
գ) ինը հազար, երրորդ, վաթսուն, կես, առաջին, հարյուր հիսուն
դ) հիսուն, քառասուներեք, երկուական, մեկ երրորդ, տասնհինգ, իննսուն
8. Ընդգծե՛ք 3 բարդ թվական (առանց ածանցի).
ա) երեսուներկուերորդ, տասնմեկ, վեց-վեց, մեկ, ութական, երեք հարյուր վեց
բ) հինգ–հինգ, վաթսունինը, տասնմեկերորդ, քսանութ, մեկ միլիոն, տասանոց
գ) ութսունյոթ, տասնինը, հարյուր քսան, իններորդ, երեք միլիարդ, հարյուրանոց
դ) հազարերորդ, հարյուր երկու, հազար տասը, հինգանոց, յոթ, հազար հարյուր, քառակի
9. Ընդգծե՛ք 3 բարդ ածանցավոր թվական.
ա) քառասուներորդ, հիսունհինգ, հարյուր ութսուն, տասական, երեք քառորդ, եռամսյա
բ) տասնմեկական, հնգամյակ, քսանմեկերորդ, քառասուներկու, քսանչորս, տասներեք
գ) քսաներկու, երեսունմեկ, երեսունական, քսանյոթ-քսանյոթ, տասնվեցական, երեսուն միլիոն

Հայոց լեզու 7

Թվական անուն, գործնական աշխատանք, 02. 01. 2024թ.

1. Տրված թվականները խմբավորի՛ր ըստ նրա, թե ի՛նչ են ցույց տալիս (քանակ, թվային բաշխում, թվային կարգ):
Քանակ — հարյուր քսան, վաթսուն, յոթ, ինը, հազար ինը հարյուր իննսունվեց, երկու հազար հինզ հարյուր տասնվեց, ութսունինը,իննսուն:
թվային բաշխում — մեկական, տասը-տասը, քառասուն-քառասուն, հինգական
թվային կարգ — երրորդ, չորրորդ, վաթսունմեկերորդ, հարյուր ութսուներեքերորդ, տասնյոթերորդ, քառասուներորդ, առաջին
2. Ա շարքի թվականներով բառեր կազմի՛ր`  դրանք բաղադրելով Բ խմբում տրված արմատների և  ածանցների հետ:
Ա Երկու, երեք, չորս (քառ), յոթ, ինը, տասը, քառասուն, առաջին:
Բ. ճյուղ, գլուխ, ամ, ակի, անի, յա, յակ, պատիկ, հերթ:

Երկճյուղ, երկգլուխ, երկամյա, երկակի, երեքգլխանի, եռահերթ, եռյակ, եռապատիկ, քառյակ, քառակի, քառապատիկ, յոթգլխանի, յոթյակ,յոթապատիկ, իննամյա, տասնյակ, տասնամյա, առաջնահերթ։
3. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն` դնելով պահանջված թվով:
Այդ լողացող գործարանը մեկ օրում կարող է մշակել երեսուն կապույտ կետ, ստանալ 600 տոննա ճարպ, որը համարժեք է 2400 հեկտար տարածությամբ արևածաղկի դաշտից ստացվող յուղին:
1961 թվականին արդեն Ասիայում 600 ռնգեղջյուր էր մնացել:
Մի քանի ժամվա ընթացքում Արջակղզում 900 ծովափիղ է խփվել:
Իրենց որսացած 900 ծովափղերից էլ թողել էին տեղում ու տարել էին միայն ժանիքները:
Երկրի վերջին հինգ նախագահները հետևում են կենդանական ու բուսական աշխարհի վերականգնմանը:
Ջրհեղեղի դատարկած վեց գյուղերում արդեն վերաբնակիչներ են ապրում:
Ժլատորեն բաշխվեց թանկարժեք փոշու վերջին հիսուն գրամը:
4. Սխալ գործածված կամ գրված թվականները գտի՛ր և ուղղի՛ր:
Ութ տարում երեսուն ինն անգամ քննություն է հանձնել:
Նրա հավանոցում երեքհարյուրվաթսուներկու թև թռչուն կա:
Բոլոր երեխաներին վեց-վեցական մատիտ տվեցին:
Նա ամեն օր անցնում է հիսունական կիլոմետր:
ХХ-րդ դարն ավարտին է մոտենում:
1886 թվականին շախմատի համար առաջին արքան դարձել է Ստեյնիցը, որն այդ կոչումը պահել է մինչև 1894 թվականը: Նրանց ամենաառաջին հանդիպումը 1926 թվականին է եղել:
Օլիմպիական XII և XIII-րղ խաղերը համաշխարհային պատերազմի պատճառով տեղի չունեցան:

Ութ տարում երեսունինը անգամ քննություն է հանձնել:
Նրա հավանոցում երեք հարյուր վաթսուներկու թև թռչուն կա:
Բոլոր երեխաներին վեցական մատիտ տվեցին:
Նա ամեն օր անցնում է հիսուն կիլոմետր:
ХХ դարն ավարտին է մոտենում:
1886 թվականին շախմատի համար առաջին արքան դարձել է Ստեյնիցը, որն այդ կոչումը պահել է մինչև 1894 թվականը: Նրանց ամենաառաջին հանդիպումը 1926 թվականին է եղել:
Օլիմպիական XII և XIII խաղերը համաշխարհային պատերազմի պատճառով տեղի չունեցան:
5. Հոլովի՛ր հետևյալ թվականները՝ մեկ, երկու, հինգ, ինը, տասը:
մեկ — մեկ, մեկի, մեկին, մեկ, մեկից, մեկով, մեկում
երկու — երկու, երկուսի, երկուսին, երկու, երկուսից, երկուսով, երկուսում
հինգ — հինգ, հինգի, հինգին, հինգ, հինգից, հինգով, հինգում
ինը — ինը, ինի, ինին, ինը, ինից, ինով, ինում
տասը — տասը, տասի, տասին, տասը, տասից, տասով, տասում

Հայոց լեզու 7

Թվական անուն։ 01.31.2024

10 — տաս
24 — քսանչորս
36 — երեսունվեց
69 — վաթսունինը
174 — հարյուր յոթանասունչորս
89 — ութսունինը
24-րդ — քսանչորսերորդ
1991 — հազար ինը հարյուր իննսունմեկ
2-րդ — երկրորդ
8-րդ — ութերորդ
4-րդ — չորրորդ
9-րդ — իներորդ
1755468 — մեկ միլիոն հիսունհինգ հազար չորս հարյուր վաթսունութ

Հայոց լեզու 7

Ձմեռային ճամբարի տպավորությունները, 29.01.24թ

Գրի՛ր քո ձմեռային ճամբարի մասին՝ որպես բովանդակություն հիմք ընդունելով ստորև դրված հարցերը:
Շարադրի՛ր խոսքդ այնպես, որ լինի գրագետ, գեղեցիկ, պատկերավոր և արտահայտիչ: Այդպիսի խոսք ունենալու համար գործածիր հոմանշային, հականշային բառազույգեր, մակդիրներ, փոխաբերություններ, դարձվածքներ և հարադրություններ: Հիշի՛ր մեր անցած խոսքի մասերը, որպեսզի թույլ չտաս քերականական սխալներ:

1.Ի՞նչ տվեց ինձ ճամբարը:
Ճամբարի ընթացթում ես ծանոթացա շատ սովորողների հետ, բացի այդ հնարավորություն ունեցա մասնակցել մի քանի նախագծերի։
2.Ի՞նչ նախագծերի մասնակցեցի և ո՞ր նախագիծն էր իմ ամենասիրելին:

Իմ մասնակցած նախագծերը՝
Работа над проектом
Сравнение сказок «Аленький цветочек» и «Райский цветок»
Предметы быта русских
Մոլլան ու գողերը

Ամենաշատը հավանեցի ձմեռային ազգագրական փառատոն 2024և Предметы быта русских նախագծերը։ Ես ծանոթացա Գորիսի բարբառին և ռուսնեի հին կենցաղային իրերին։
3.Ինչո՞վ է տարբերվում ճամբարային առօրյան ուսումնական առօրյայից:

Ճամբարի ժամանակ դասերը ավելի թեթև են, դու կարոց ես ծանոթանալ տարբեր սովորողների հետ։ Ճամբարի ժամանակ նախագծերը ավելի հաճախ են իրականացվում, բայց նրանք բավականին հետաքրքիր են։
4. Ինչպիսի՞ սպասելիքներ ունեի այս ճամբարից և որքանո՞վ արդարացան:

Սպասելիքներ ես անկեղծ չունեի, մտածում էի, որ նույն ճամբարը կլինի։ Բայց, քանի որ ես այս տարի ուրիշ ջոկատ ընտրեցի ես հասկացա, որ այս ճամբարը հաստատ ամենալավ ճամբարներից մեկն էր։ Բայց այս անգամ թանգարան գնալուց, ես արդեն այդ թանգարանը այցելել էին, դրա համար մի փոքր տխրեցի։ Միև նույնն է, դա չփչացրեց այս ճամբարը։
5.Ի՞նչ կուզեի՝ իրականանար ՝ ծրագիր, նախագիծ, ճամփորդություն, որ մնաց անկատար։

Իմ կարծիքով ոչինչ պետք չէ ավելցանել։ Այս ճամբարը շատ հետաքրքիր անցավ իմ համար, նախագծերն էին շատ հետաքրքիր, սովորողները և ջակատավարները շաը սիրալիր էին։

Зимний лагерь 2024·Հայոց լեզու 7·Նախագծեր·Գրականություն 7

Կարդում և սովորում ենք Գորիսի բարբառը

Փոխադրում գրական հայերենի՝
Մոլլան իրենց տանը նստած ժամանակ տեսնում է, որ երկու գող մտան իրենց տուն։ Մոլլան մտածում է՝ չեմ խոսելու, տեսնեմ ինչ են անում։ Շատ սպասելուց հետո մոլլան տեսում է, որ իրենց տան եղած-չեղածը շալակում են և տանում, մոլլան էլ քնած է ձևանում։ Վերջը նրան է հասնում, որ մոլլայի տակի դոշակն էլ են տանում։ Մոլլան էլ չի խոսում։ Գողերը տանը ոչ մի բան չեն թողնում, ամեն ինչը շալակում են և տանում։ Մոլլան էլ վեր է կենում, կնոջ ճախարակը վերցնում և գողերի հետևից գնում։ Գողերը շատ են գնում, քիչ են գնում, ոնց է պատահում, մի տեղ նստում են, հանգստանում։ Մոլլան էլ գնում է իրենց կողքին նստում։ Հանգստանալու ժամանակ նրանք մոլլային հարցնում են․
— Մոլլա, բա դու ո՞ւր ես գնում։
Մոլլան էլ պատասխանում է․
— Ո՞նց թե՝ ուր ես գնում, բա մեր տունը չե՞ք տեղափոխում ձեր տուն։

Հայոց լեզու 7

Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփիչ հարցեր

1․Քանի՞ տառ և հնչյուն ունի հայոց այբուբենը։
Այբուբենն ունի 36 հնչյուն և 39 տառ։
2․Քանի՞ ձայնավոր և բաղաձայն հնչյուն ունի հայոց այբուբենը։

36 հնչյուն, 30 բաղաձայն և 8 ձայնավոր
3․Հայերենում ո՞ր հնչյուններն են ենթարկվում հնչյունափոխության, բեր համապատասխան օրինակներ՝ ցույց տալով կատարված հնչյունափոխությունը։

Երբ բառի վերջից վանկ կամ վանկեր են ավելանում, որոշ ձայնավորներ և երկհնչյուններ փոփոխության են ենթարկվում:
Օրինակ՝ վեճ — վիճաբանություն, սուր — սրել, գույն — գունավոր:
4․Ի՞նչ է ուսումնասիրում բառագիտությունը:

Բառագիտությունը ուսումնասիրում է բառերը։
5․Ի՞նչ են ցույց տալիս հոմանիշ, հականիշ, համանուն բառերը․ բեր օրինակներ։

Հոմանիշները բառի նույն իմաստ ունեցող բառերն են, հականիշը բառի հակառակ իմաստ ունեցող բառն է, իսկ համանուն բառերը նույն բառերն են, ուղղակի տարբեր իմաստ ունեցող։
Հականիշներ՝ սև — սպիտակ, մութ — լուսավոր, ուրախ — տխուր
Հոմանիշներ՝ ուրախ — զվարթ, հսկայական — վիթխարի, հավաքել — ժողովել
Համանուն բառեր՝ տոն (ձայնաստիճան) — տոն (տոնախմբություն), հանդերձ (հագուստ) — հանդերձ (միասին), մարտ (կռիվ) — մարտ (ամիս)
6․Ո՞ր բառերն են կոչվում պարզ, ածանցավոր, բարդ և բարդ ածանցավոր․

յուրաքանչյուրից բեր երկուական օրինակ։
Միայն արմատից կազմված բառերը պարզ բառեր են:
Օրինակ՝ վարդ, տուն

Ածանց ունեցող բառերը կոչվում են ածանցավոր բառեր:
Օրինակ՝ ուրախություն, անխելք

Մեկից ավելի արմատներից կամ պարզ բառերից կազմված բառերը կոչվում են բարդ բառեր:
Օրինակ՝ աստղազարդ, մայրաքաղաք

Ածանց ունեցող և մեկից ավելի արմատներից կամ պարզ բառերից կազմված բառերը կոչվում են բարդ ածանցավոր բառեր։
Օրինակ՝ հեռուստատեսություն, հանրագիտարան
7․ Թվարկիր հայերենի խոսքի մասերը։

Հայերենի խոսքի մասերը տասն են` գոյական, բայ, ածական, թվական, դերանուն, 
մակբայ, կապ (նախադրություն և ետադրություն), շաղկապ, վերաբերական, 
ձայնարկություն:
8․Ո՞ր բառերն են կոչվում գոյականներ։

Առարկա և անձ ցույց տվող բառերը կոչվում են գոյականներ:
9․Թվարկիր գոյականի իմաստային-քերականական խմբերը։

Գոյականները բաժանվում են հետևյալ խմբերի՝ հասարակ և հատուկ գոյականներ, թանձրացական (նյութական) և վերացական գոյականներ, անձ և ոչ անձ ցույց տվող գոյականներ։
10․Ի՞նչ է ցույց տալիս գոյականի թիվը, քանի՞ թիվ ունի գոյականը։

Գոյականի թիվը  ցույց է տալիս առարկաների քանակ: Եզակին ցույց է տալիս մեկ առարկա, իսկ հոգնակին ցույց է տալիս մեկից ավելի միատեսակ առարկաներ։
11․Թվարկիր գոյականի հոլովները՝ իրենց վերջավորություններով։

Ուղղական հոլով — վերջավորություն չունի
Սեռական հոլով — -ի, -ու, -ան, -վա, -ոջ, -ց, կամ բառի մեջ որևէ ձայնավոր կամ երկհնչյուն կարող է փոխվել ո -ի կամ ա 
Տրական հոլով — վերջավորություն չունի
Հայցական հոլով — ին
Բացառական հոլով —  -ից  կամ -ուց 
Գործիական հոլով — ով  կամ բ
Ներգոյական հոլով — ում
12․Ի՞նչ են ցույց տալիս հատուկ և հասարակ գոյականները, բեր օրինակներ։

Հատուկ գոյականներ են անձնանունները, պատմական և աշխարհագրական անունները, պետական կառավարման բարձրագույն մարմինների անունները և այլն:
Օրինակ՝ Երևան, Արարատ, Հայաստան
Միևնույն տեսակի բոլոր առարկաներին տրվող ընդհանուր անունը կոչվում է հասարակ գոյական:
Օրինակ՝ մարդ, լեռ, աթոռ
13․Ի՞նչ է ցույց տալիս ածականը։

Ածական անուն կամ ածական են կոչվում առարկայի հատկություն կամ վերաբերություն ցույց տվող բառերը:
14․ Քանի՞ տեսակի են լինում ածականները, ինչպիսի՞ տարբերակիչ հատկանիշներ ունեն։ Յուրաքանչյուր տեսակից բեր 5-ական օրինակ։

Ածականները, ըստ իրենց արտահայտած իմաստի, բաժանվում են երկու հիմնական խմբերի` որակական և հարաբերական:
Որակական ածականները ցույց են տալիս առարկայի հատկությունը, այսինքն` այնպիսի հատկանիշ, որը հատուկ է տվյալ առարկային` անկախ ուրիշ առարկաներից։
Օրինակ՝ ամուր պատ, պայծառ աստղ, սառը ջուր, բարձր լեռ, շոգ ամառ:
Հարաբերական ածականները ցույց են տալիս առարկայի վերաբերությունը կամ հարաբերությունը, այսինքն` արտահայտում են առարկայի կապը ուրիշ առարկաների հետ։
Օրինակ՝ փայտե դուռ, գիշերային զովություն, բժշկական գործիքներ, միրուքավոր ծերունի, ձմեռային:
15․Ո՞ր խոսքի մասի հետ է ամենաշատը գործածվում ածականը։

Ածականը ամենաշատը գործածվում է գոյականի հետ։

Հայոց լեզու 7·Հաշվետվություն

Առաջին ուսումնական շրջանի հայոց լեզվի հաշվետվություն

Մենք ուսումնասիրել ենք խոսքի մասերը, հնչյունները, ուղղագրությունը, ուղղախոսությունը, թարգմանություններ, կատարել ենք թեստային աշխատանքներ և ստեղծագործել ենք։

Տեղադրված նյութերը՝
Սեպտեմբեր
Հայոց լեզվի առաջադրանքներ, սեպտեմբերի 4-8
Հայես լեզու 09/11/2023
Հայոց լեզու 09/15/2023
Ուղղագրություն և ուղղախոսություն
Հայոց լեզու 22․09-25․09
Հայոց լեզու 25/09/2023
Հայոց լեզու 09.27.2023
Հայոց լեզու, տեքստային աշխատանք 29․09․2023

Հոկտեմբեր
Հայոց լեզու 10.02.2023
Հայոց լեզու
Հայոց լեզու 10.06.2023
Գրաբարյան թարգմանություններ 09․10-11․10
«Արտաշես և Սաթենիկ»,13․10․23
Գրաբարյան թարգմանություն,Վահագնի ծնունդը ՝ ըստ Մովսես Խորենացու,16․10․23
Բառակազմություն, հայոց լեզու 10.18.2023
Հայոց լեզու 19.10.2023
Խոսքի մասեր 30/10/2023

Նոյեմբեր
Հայոզ լեզվի և գրականության հոկտեմբեր ամսվա հաշվետվություն
Գոյականը որպես անուն խոսքի մաս 03․11․2023
Գոյականի թիվը 06․11-08․11
Հատուկ և հասարակ գոյականներ,հատուկ անունների կազմությունն ու ուղղագրությունը 08.11.2023
Հատուկ և հասարակ գոյականներ,հատուկ անունների կազմությունն ու ուղղագրությունը 09.11.2023
Հոլով, հոլովում 15․11․23
Համո Սահյան, Այս մի բուռ քարեղեն հողում, քերականական աշխատանք գոյականի շուրջ 17․11․23
Գոյականի հոլովները.ամփոփում 22․11․23
Գոյականի հոլովումները 24.11.23
Առաջադրանքներ գոյականից նոյեմբերի 27-30

Դեկտեմբեր
Գրել ստեղծագործական պատում «Օրերից մի օր ես հյուր գնացի Գոյականին» վերնագրով 01․12․23
Թեստային աշխատանք 12.04.2023
Ստուգիչ թեստ գոյականից 06.12-08.12
Ածականի տեսակները,գործնական քերականություն 11․12․23
Ածականի գործածությունը, գործնական աշխատանք 15.12.23
Ամանորյա թանկ երազանք


Սեպտեմբերից սկսած ես տեղադրել եմ 33 նյութ։
Բաժնիս հղումը