Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
Մի հին չինական զրույց
1. Մեկնաբանի՛ր կայսեր զգացմունքները գլխարկների պատմությունից առաջ և հետո։ 
Կայսրը փորձեց լավություն անել իր ժողովրդին՝ սև ծանր գլխարկները փոխարինել սպիտակ թեթևներով։ Սակայն նա չհիմնավորեց իր հրամանը, ինչը բերեց սավալի հետևանքներին։ Սկզբում նա իրենից գոհ էր, որ իր ժողովրդին լավություն արեց, սակայն հետևանքները տեսնելով նա բարկացավ։ Բայց նրա վատ տրամադրությունը երկար չտևեց։
2. Ստեղծված իրավիճակը շտկելու առաջարկներ գրի՛ր։ 
Մահացած մարդկանց հետ բերել անհնար է, սակայն կայսրը պետք է հասկանալի հիմնավորի իր մյուս հրամանները, ուշադրություն դարձնի լուրջ խնդիրների վրա, ոչ թե ուղղակի գլխարկների։
3. Գրի՛ր քո կարծիքը կայսեր որոշման վերաբերյալ։ 
Կայսեր փորձեց լավություն անել մարդկանց, սակայն նա միանգամից կատարեց հրաման տալու որոշումը, չմտածելով՝ արդյո՞ք կօգնեն սպիտակ թեթև գլխարկները ժողովրդին։
4. Ինչպե՞ս անել, որ լավ գործը վատի չվերածվի։ 
Ըստ ինձ պետք է ավելի լավ մտածել ինչ-որ բան անելուց առաջ, անհեթեթ հրամաններ չտալ և իրոք փորձել լավություն անել։
5. Գրե՛ք էսսե՝ հիմք ունենալով այս ստեղծագործությունը։ 
Էսսե «Իշխանական ցանկությունը և դրա ազդեցությունը ժողովրդի կյանքում»

Էսսեները պարտադիր ուղարկել tatev.abrahamyan@mskh.am էլ․ փոստին։ 

Նախաբան՝
Ես այս էսսեում կխոսամ իշխանական ցանկությունների և ժողովրդի կյանքում նրանց ազդեցության մասին։ Մենք բոլորս գիտենք, որ ներկայումս կարավառությունն է որոշում մեր երկրի և ազգի ճակատագրի մեծ մասը, և որպեսզի այն լինի լավը, կառավարությունն էլ պետք է խելամիտ որոշումներ կատարի։ Եվ կառավարության օրենքներին չենթարկվելուց հին ժամանակներից սկսած մարդկանց պատժում էին։ Մեր օրերին այդ պատիժները այդքան էլ դաժան չեն հին ժամանակների հետ համեմատած։

Հիմնամաս՝
Իշխանական ցանկությունը մարդկային հասարակության զարգացման մշտական ուղեկիցներից է։ Այն ներկայացնում է ոչ միայն իշխանություն ունենալու ձգտումը, այլև վերահսկելու, ղեկավարելու, որոշումներ ընդունելու և հանրային կյանքի ընթացքը բովանդակորեն ձևավորելու ցանկությունը։ Սակայն իշխանությունը այս ցանկությունը պետք է լավ մշակի, վստահ լինի, որ տվյալ օրենքը կամ հրամանը օգուտ կբերի իր ժողովրդին և ամենակարևորը՝ կատարելապես իրականացնի այն։ Սակայն ոչ բոլոր իշխանություններն են հետևում այդ կարգին, ինչը բերում է ցավալի հետևանքներին։ Իշխանական ձգտումը միայն վերնախավի հատկությունը չէ․ այն արտացոլում է նաև ժողովրդի վերաբերմունքը իշխանության նկատմամբ։ Ժողովուրդը մասնակցում է հանրային կյանքին և հստակ սահմանում է իշխող ուժի լիազորությունների շրջանակը, կարողանում է զսպել իշխանության բացասական հետևանքները։ Հակառակ դեպքում՝ անտարբերությունը կամ վախը կարող են վերածվել այն հողի, որի վրա աճում են իշխանական չարաշահումները։ Ներկայումս իշխանության ասածը կամ ամեն տված հրամանը կարող է շատ մեծ հետք թողնել ժողովրդի կյանքի կամ երկրի պատմության մեջ։

Եզրափակում՝
Իշխանության ազդեցությունը ժողովրդի կյանքի վրա կարող է լինել ինչպես դրական, այնպես էլ կործանարար՝ կախված նրանից, թե ինչպես է այն օգտագործում իր հնարավորությունները, և որքանով է հասարակությունը պատրաստ վերահսկել այն։ Երբ իշխանական ցանկությունը զուգորդվում է պատասխանատվությամբ, ժողովուրդը զարգանում է։ Երբ այն դառնում է ինքնանպատակ, ժողովուրդը տուժում է։ Վերջնական հաշվով՝ հենց ժողովուրդն է որոշում, թե իշխանական ձգտումն ինչ հետևանք կունենա նրա կյանքում։

1. Գրիր հետևյալ հիդրօքսիդների բանաձևերը.
ա) նատրիումի հիդրօքսիդ — Na(OH)
բ) կալցիումի հիդրօքսիդ — Ca(OH)2
գ) երկաթ(III)-ի հիդրօքսիդ — Fe(OH)3
2. Դասակարգիր՝ հիմք, թթու, աղ.
NaOH, HCl, KOH, Cu(OH)₂
Հիմք՝ NaOH, Cu(OH)2
Թթու՝ HCl
Աղ`KOH
3. Նշիր՝ լուծելի, թե ոչ.
ա) NaOH — այո
բ) Ba(OH)₂ — այո
գ) Fe(OH)₃ — ոչ
դ) Al(OH)₃ — ոչ
4. Գրիր ռեակցիաները.
ա) NaOH + HCl → NaCl + H2O
բ) Ca(OH)₂ + CO₂ → CaO + H2O
գ) Fe(OH)₃ → (տաքացնելիս) Fe2O3 + H2O
դ) Al(OH)₃ + HNO₃ → Al(NO3)₃ + H2O
5. Գրե՛ք նատրիումի հիդրօքսիդի հետ երկաթի(III) քլորիդի, նիտրատի և սուլֆատի ռեակցիաների հավասարումները:
NaOH + FeCl3 → Fe(OH)3 + NaCl
NaOH + Fe(NO3)3 → Fe(OH)3 + NaNO3
NaOH + Fe2(SO4)3 → Fe(OH)3 + …
6. Ներկայացրե՛ք NaOH-ի և Al(OH)3-ի առանձնահատկություններն ու ընդհանրությունները։
Երկուսն էլ հիդրօքսիդներ են։ Երկուսն էլ փոխազդում են թթուների հետ, առաջացնելով աղ և ջուր։
7. Ունենալով ալյումին, աղաթթու և ամոնիումի հիդրօքսիդ` ինչպե՞ս ստանալ ալյումինի հիդրօքսիդ:
2Al + 6HCl → AlCl3 + 3H
AlCl3 + 3NH4​OH → Al(OH)3 + 3NH4Cl
8. Կրակաթի՝ Ca(OH)2–ի ջրային լուծույթի և ծծմբական թթվի փոխազդեցության հետևանքով գոյացել է 27,2 գ նստվածք: Որոշե՛ք փոխազդած նյութերի զանգվածները:
Ca(OH)2 + H3SO4 → CaSO4 + 2H2O
M (Ca(OH)2)=40+32+2=74 գ/մոլ
M (H3SO4)=3+32+64=99 գ/մոլ
n (Ca(OH)2)=27.2/74=0.3 մոլ
n (H3SO4)=27.2/99=0.2 մոլ

m (Ca(OH)2)=0.3*74=22.2
m (H3SO4)=0.2*99=19.8

Կատարել հետևյալ խնդիրները (3․1․4- 3․1․8)
Ֆիզիկայի խնդրագիրք 9 Մամյան Ա․Լ, Անանիկյան Տ․Հ

3.1.4. U=A/q | U=500/10=50Վ
q=10Կլ
A=500 Ջ
U=?
3.1.5. U=A/q | U=1.4/100=14Վ
q=100Կլ
A=1.4 Ջ
U=?
3.1.6. A=U*q | A=220*15=3300 Ջ
U=220 Վ
q=15Կլ
3.1.7. A=U*q | A=12*5=60 Ջ
U=12 Վ
q=5Կլ
3.1.8. A=U*q | A=12*4=48 Ջ
U=12 Վ
q=4Կլ

Առաջադրանքներ․
1) Գտե՛ք նշված քառակուսային եռանդամի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատները.
ա) y = x² — 5x + 3
x0=-b/2a=5/2=2,5
y0=6.25-12.5+3=-3.25
բ) y = x² + 6x — 3
x0=-6/2=-3
y0=9-18-3=-12
գ) y = — 2x² — 10x + 1
x0=10/-4=-2.5
y0=12.5+25+1=38.5
դ) y = — 3x² + 12x — 5
x0=-12/-6=2
y0=12+24-5=31
ե) y = 2/3 *x² — 4x + 6
x0=4:4/3=3
y0=6-36+6
2) Գծե՛ք քառակուսային եռանդամի գրաֆիկը․
ա) y = x² + 6x + 4
բ) y = x² — 4x + 1
գ) y = 2x² — 4x + 6
դ) y = — 6x² — 18x + 24
3) Քառակուսային եռանդամի գրաֆիկի գագաթի կոորդինատներն են (x₀, y₀), իսկ զրոները՝ x₁-ն ու x₂-ը: Գտե՛ք x₀-ն, եթե հայտնի է, որ.
ա) x₁ = 4, x₂ = 10
x0=(4+10)/2=7
բ) x₁ = — 5, x₂ = — 9
x0=(-5-9)/2=-7
գ) x₁ = — 3, x₂ = 9
x0=(-3+9)/2=3
դ) x₁ = — 6, x₂ = 0
x0=(-6+0)/2=-3
4) Գծե՛ք քառակուսային եռանդամի գրաֆիկը: Գտե՛ք այդ գրաֆիկի գագաթն ու զրոները.
ա) x² + 4x — 5
բ) x² — 6x + 5
գ) 5x² — 15x + 10
դ) 4x² — 9x + 10
ե) — 2x² + 8x — 6
զ) — 3x² + 8x — 6

Առաջադրանքներ․
1) Նման են ABC և A₁B₁C₁ եռանկյունները, եթե AB = 3մ, BC = 4մ, AC = 6մ, A₁B₁ = 9մ, B₁C₁ = 12մ , A₁C₁ = 18մ:
Այո, եթե մի եռանկյան երեք կողմերը համեմատական են մյուս եռանկյան երեք կողմերին, ապա եռանկյունները նման են:
2) Նման են երկու եռանկյուններ, եթե մեկի կողմերը հարաբերում են ինչպես 3:8:9, իսկ մյուսի կողմերը 24 սմ, 9 սմ, 27 սմ են:
3*3=9
3*8=24
3*9=27
3) ABC և BCD եռանկյուններում AB = 36 սմ, BC = 18սմ, AC = 20 սմ, DC = 9սմ, DB = 10 սմ: Ապացուցեք, որ ΔABC ~ ΔBCD :
Այո, նման են։ Եթե մի եռանկյան երկու կողմերը համեմատական են մյուս եռանկյան երկու կողմերին, իսկ այդ կողմերով կազմված անկյունները հավասար են, ապա եռանկյունները նման են։
4) O գագաթով անկյան կողմերից մեկի վրա վերցված են A և B, իսկ մյուսի վրա C և D կետերը այնպես, որ AO = 4 սմ, BO = 7սմ, OC =12 սմ, OD = 21սմ: Նման են OAC և OBD եռանկյունները:
Այո, նման են։
5) Ըստ նկարների տվյալների՝ գտեք x–ը և y–ը։

6) M-ը և N-ը ABC եռանկյան համապատասխանաբար AB և BC կողմերի միջնակետերն են: Ապացուցեք, որ ABC եռանկյունը նման է MBN եռանկյանը:

1. Предлагать, предполагать, слагать, прилагать, касаться, прикоснуться
Касаюсь стены, коснуться трудного вопроса, касается ногами коврика, тебя не касается, нас коснется
2. Вставьте пропущенные буквы в слова.
Предл(а/о)жить, выл(а/о)жить, сл(а/о)гаемый, прил(а/о)жение, изл(а/о)жить, пол(а/о)гать, возл(а/о)гать, отл(а/о)жить.
Предложить, выложить, слагаемый, приложение, изложить, полагать, возлагать, отложить.
3. Вставьте пропущенные буквы в слова.
К(а/о)саться, к(а/о)снуться, прик(а/о)саться, прик(а/о)снуться, сок(а/о)сательный, прик(а/о)сновение.
Касаться, коснуться, прикасаться, прикоснуться, сокасательный, прикосновение.
Задание 4. Вставьте пропущенные буквы. Графически объясните выбор орфограммы.
Ростовщик, озарять, расстелать, отпереть, прикоснувшись, собираться, предположение, выгирать, прилагательное, обжигать, прикосавшийся, растительность, выращенный, водоросли, сочетание, отдирать, отмереть, блестать.
Растет вниз головой, в землю вросла, скоро вырос куст, ростовщик, растение, отрослевой, одежда на вырост, его зовут Ростислав.
Задание 5. Озаглавьте текст. Выпишите из него все слова с чередующимися гласными в корне слова.
Мы предполагали выехать рано, но задержались.
Вдоль дороги, кроме кустарниковой поросли, не было видно никакой другой растительности. В полдень мы расположились на отдых у озера, заросшего камышом. Загорелые ребятишки плавали на самой его середине на плоту. Солнце пекло так, что к песку нельзя было прикоснуться. В лучах солнца озеро блестело, как зеркало.
Догорала вечерняя зорька, когда мы вернулись домой.
Упражнение 6. Вставьте пропущенные гласные е или и.
Агитатор, агрокультура, аметист, атрибут, аттестат, бастион, бензин, батон, бечёвка, бидон, бирюза, бригада, вентиляция, вереница, вермишель, вернисаж, вестибюль, ветеран, ветчина, винегрет, виолончель, виртуоз, витрина, водевиль, впечатление, гардероб, гегемония, генеалогия, генерация, гениальный, гепард, геральдика, гербарий, герметизировать, герой, гиацинт, гипербола, горизонт, девальвация, дезинфекция, декламировать, декларация, делегация, деликатес, дендрарий, диагональ, диадема, диапазон, дивертисмент, дивиденд, дизентерия, диктатор, дилетант, дилижанс, директор, дирижабль, дирижёр, дискриминация, дислокация, диспансер, дистилляция, дисциплина, дифирамб, доминанта, дрезина, еретик, желатин, желать, заиндевелый, идеал, идиома, иерархия, иероглиф, иждивение, имитация, иней, инженер, инициатива, интеллектуал, интеллигенция, интернациональный, интерпретация, инфинитив, истина, канифоль, капилляр, капитуляция, кенгуру, керамика, керосин, кипарис, комбинезон, комплимент, континент, коридор, криминал, криница, легенда, лелеять, ликвидация, лиловый, лимит, лингвистика, лотерея, мадригал, манифест, маринад, марионетка, мачеха, мезонин, меланхолия, мелиоратор, мелиорация, мелодрама, мельхиор, мемориал, мемуары, меридиан, мерцание, метаморфоза, метафора, метель, метеорит, метонимия, меценат, мизантроп, миниатюра, минор, негативный, нигилизм, никель, обелиск, облигация, одеколон, одиозный, олеандр, олимпиада, оптимальный, оптимизм, ореол, оригинальный, ориентир, палисадник, панегирик, педиатр, перигей, период, перипетия, перископ, периферия, перифраза, перламутр, перпендикуляр, персона, перспектива, пескарь, пессимизм, пигмент, пилястра, пион, пирамида, питекантроп, пластилин, плеяда, поликлиника, полисемия, преамбула, президент, президиум, прерогатива, претендент, претензия, привередничать, привилегия, примадонна, приоритет, пролетариат, пьедестал, радикулит, реверанс, ревизия, регент, регистрация, регламент, регулировать, резеда, резиденция, резонанс, реквизит, рекомендовать, реликвия, реликт, ренегат, репетиция, реприза, респиратор, реставрация, ретроспектива, реферат, референдум, речитатив, рикошет, риторика, ритуал, сельдерей, семантика, семинар, сентиментальный, сепарация, серенада, серпантин, сертификат, сигнал, силикатный, симпатия, симуляция, синоним, скелет, солидарность, спидометр, стеарин, стерилизовать, стипендия, стрекоза, сувенир, суверенитет, тенденция, теория, тривиальный, триумф, увертюра, университет, уникальный, урезонить, утилитарный, федерация, феерия, феминистка, феникс, феномен, фестиваль, фехтование, фигляр, физиология, филантроп, филиал, филигрань, финиш, фитиль, фрегат, хамелеон, химера, хрестоматия, хризантема, цивилизация.

1) Տրված է y = x² ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին a անգամ, այնուհետև տեղաշարժեցին b միավորով ձախ և c միավորով ներքև։ Արդյունքում ստացվեց y = 5 * (x + 4)² — 2 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք a-ն, b-ն ու c-ն:
a=5
b=4
c=2
2) Տրված է y = — x² ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին 3 անգամ, այնուհետև 5 միավորով աջ և 7 միավորով վերև։ Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը ստացվեց:
y=3*(x-5)+7
3) Տրված է y = x² ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Այն սեղմեցին a անգամ, այնուհետև տեղաշարժեցին 4 միավորով ներքև։ Արդյունքում ստացվեց y = 1/8 * x² — 4 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք a-ն:
a=1/8
4) Պատկերե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = (x + 1)² + 3
բ) y = 3 * (x — 2)² — 1 ,
գ) y = — 2 * (x + 7)² + 1
5) Գտե՛ք հետևյալ պարաբոլի գագաթի կոորդինատները.
ա) y = 2(x — 4)²
(4;0)
բ) y = — (x + 2)² — 5
(-2;-5)
գ) y = x² + 5
(0;5)
դ) y = 8 * (x — 11)² + 20
(11;20)
ե) y = — 5/9 * (x + 3)² + 1
(-3;1)
զ) y = 4 * (x — 3)² — 12
(3;-12)
6) Պարզե՛ք պարաբոլի ճյուղերի ուղղությունը: Դրանք հատվո՞ւմ են աբսցիսների առանցքի հետ.
ա) y = (x — 1)² + 3
վերև, չի հատում
բ) y = — 2 * (x — 5)² + 6
ներքև, հատում է
գ) y = — 7 * (x — 8)² — 14
ներքև, չի հատում
դ) y = 4x² — 16
վերև, չի հատում
ե) y = — 3 * (x + 4)² — 15
ներքև, չի հատում

1. Ներկայացրե՛ք H2CO3, H₂SiO3, HNO3, H3PO4 և HCIO4, թթուների էլեկտրոլիտային դիսոցման հավասարումները և թթու առաջացնող տարրերի օքսիդացման աստիճանները:
H2CO3 → 2H + CO3, C +4
H2SiO3 → 2H + SiO3, Si +4
HNO3 → H + NO3, N +5
H3PO4 → 3H + PO4, P +5
HClO4 → H + ClO4, Cl +7
2. Որոն՞ք են H3PO4, H3BO3, HClO , HMnO4 թթուներին համապատասխանող օքսիդների բանաձևերը:
H3PO4 → P5O2
H3BO3 → B3O2
HClO4 → Cl7O2
HMnO4 → Mn2O
3. Արտածե՛ք այն թթուների բանաձևերը, որոնց բաղադրությունը (ըստ զանգվածի) ներկայացված է ստորև.
ա) H` 1,59%,
N 22,22%,
O` 76,19%
HNO3
բ) H` 3,06%,
P` 31,63%,
O` 65,31%
H3PO4
4. Ավտոմեքենայի կուտակիչում որպես թթու օգտագործվում է`
1. աղաթթու
3. ազոտական թթու
2. քացախաթթու
4. ծծմբական թթու
5. 4 գ MgO-ն լուծել են ազոտական թթվի լուծույթի մեջ: Որոշե՛ք ստացված աղի նյութաքանակը և զանգվածը:
MgO + HNO3 → Mg⁺²NO2^-1 + H2O
M (MgNO3)=24+14+48=86 գ/մոլ
m (MgNO3)=0.1*86=8.6 գ
n (MgNO3)=8.6/86=0.1 մոլ