Հայոց Լեզու 8

Գործնական աշխատանք․14․03

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:
Ջորդանո Բրունոն ամբողջ ութ տարի բանտում մնաց: Սուրբ հայրերը սպասում էին, որ նա կընկճվի: Նա խոստովանում էր, որ ինքը մեղք է գործել եկեղեցու դեմ, բայց պնդում էր, որ իր ուսմունքը ճշմարտացի է ու ամբողջական: Մտածելու համար նրան իննսուն օր ժամանակ տվեցին և օրը երկու անգամ՝ կեսօրին ու կեսգիշերին,աստվածաբաններ էին ուղարկում նրա խուցը: Բայց նա ոչինչ չէր խնդրում: Երբ կարդինալի պալատում, կարդում էին դատավճիռը, նա ասաց. «Դուք ավելի մեծ երկյուղով եք հայտնում ինձ դատավճիռը, քան ես լսում եմ»:

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:
Պատկերացրեք, որ Երկրի վրա մեզ հետ միասին ապրում են էակներ,  որոնց կյանքի ժամանակամիջոցը՝ ծնունդից մինչև մահ, տեղավորվում է վայրկյանի հազարերորդական մասում: Այդպիսի յուրաքանչյուր էակի կյանքի ընթացքում դիտվող աշխարհը ակնթարթային լուսանկարը կլինի: Այդ նկարի մեջ տարօրինակ դիրքերում քարացած անշարժ էակներ՝ մարդիկ կլինեն:

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:
Երկրագնդի վրա կյանքը հավանաբար ծովում է սկզբնավորվել: Ու թեև զարգացման միլինավոր տարիներ են անցել, հիմա էլ մարդու մարմնի հյուսվածքները ողողվում են աղային լուծույթով, որն իր բաղադրությամբ շատ նման է ծովի ջրին: Դրանք անհրաժեշտ են նյութափոխության և օրգանիզմի ամբողջ գործընթացի համար: Բայց ջուրը միայն օրգանիզմի առողջ և արդյունավետ գործունեությանն է նպաստում: Ծովն ինքնին սննդանյութերի աղբյուր է: Վերջապես նաև ջրային ճանապարհների մասին հիշենք:

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:
Ախթամար կղզու բոլոր շինություններից ամենահրաշափառը Սուրբ Խաչի տաճարն էր: Բյուրավոր նավեր ցամաքից կրում էին ամենաընտիր քարերը՝ տաճարի շինվածքի համար: Գագիկ թագավորը մինչև անզգամ  հեթանոսական մի բերդ կործանել տվեց, որ դրա քարերն էլ բերեն Ախթամար: Տաճարի շինվածքի համար օգտագործվեց ավելի քան երկու հարյուր լիտր կաթ: Պատերը զարդարված էին բարձրաքանդակ   պատկերներով,  որոնց մեջ Աստվածաշնչյան հերոսների և Փրկչի բոլոր կարևոր տնօրիությունները երևում էին:

Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:
Վերջապես նրանք հասան հռչակավոր Խաչաղբյուրին: Առաջնորդը մագլցեց ժայռն ու անցքի մոտից մի պարան կապեց, որպեսզի տղաները կառչելով բարձրանան քարանձավ: Քարանձավային լճակից թափվող առվակի մեղմ խոխոջյունն էր լսվում: Ջուրն այնքան թափանցիկ էր, որ հատակի խիճն ու ավազը երևում էին: Արշավախմբի որոնումները ցնցող  արդյունք տվեցին: Տղաները այդ քարանձավից ոչ միայն նախամարդու իրեր գտան, այլև, բազմաթիվ ստորգետնյա անձավներ, լճեր ու գետեր:

English 8

Famous women in history: Coco Chanel

Coco Chanel was born into poverty in France. After her mother’s death, she was sent to an orphanage, where she learned to sew—a skill that would shape her future. Before becoming a designer, she briefly worked as a cabaret singer, where she earned the nickname «Coco.» In the early 1900s, Chanel opened a small hat shop in Paris, designing simple, elegant hats for high-society women. By 1913, she expanded into clothing, introducing a new, more relaxed style that replaced the stiff, corseted fashion of the time. After stepping away from fashion for a time, Chanel made a major comeback in the 1950s, cementing her brand as one of the most influential in history. She worked until her death in 1971. Today, Chanel remains one of the most prestigious luxury brands in the world, and her revolutionary ideas—comfort, simplicity, and elegance—still define modern fashion.

Հանրահաշիվ 8

Թվաբանական քառակուսի արմատ

Առաջադրանքներ․
1) Արդյո՞ք նշված արտահայտությունն իմաստ ունի.

ա) այո
բ) այո
գ) ոչ
դ) այո
ե) ոչ
զ) այո
է) այո
ը) այո
թ) ոչ
ժ) ոչ

2) Գտե՛ք տրված կողմի երկարությամբ քառակուսու մակերեսը: Հարմարության համար կարելի է փոխել չափման միավորը.
ա) 3 մ

S=32=9մ2
բ) 9 կմ

S=92=81կմ2
գ) 0.05 կմ

S=0,052=0,0025կմ2
դ) 2.8 սմ
S=2,82=7,84սմ2
ե) 200 սմ

S=2002=40000սմ2
զ) 6000 մմ

S=60002=36000000մմ2
է) 80 դմ

S=802=6400դմ2
ը) 0.9մ

S=0,92=0,81մ2
թ) 1.3 սմ
S=1,32=1,69սմ2
ժ) 0.000003 կմ

S=0,0000032=0,000009կմ2

3) Թիվը բարձրացրե՛ք քառակուսի.

ա) 12=1
բ) 72=49
գ) 1,22=1,44
դ) 0,12=0,01
ե) 52=5
զ) 1,2222=1,222
է) 142=14
ը) 02=0
թ) (-4,2)2=-17,64
ժ) —6,82=-6,8

4) Գտե՛ք քառակուսու կողմի երկարությունը, եթե նրա մակերեսը հավասար է.
ա) 25 մ²=25=5
բ) 100 մմ²=100=10
գ) 49 մ²=49=7
դ) 0.01 սմ²=0,01=0,1
ե) 64 դմ²=64=8
զ) 0.09 սմ²=0,09=0,3
է) 2.56 մ²=2,56=1,6
ը) 10000 սմ²=10000=100
թ) 144 սմ²=144=12
ժ) 1.69 կմ²=1,69=1,3

5) Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը.

ա) 4=2
բ) 25=5
գ) 16=4
դ) —1=-1
ե) 0,01=0,1
զ) 100=10
է) 10000=100
ը) 441=21
թ) —144=-12
ժ) 1000000=1000

Քիմիա 8

Նյութի քանակ, մոլ, 03․12․2025

Տնային
Սովորել.
Նյութի քանակ մոլ


Լուծել խնդիրներ.
1. Որքան է 4,03*1023 թվով երկաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):
n=?
N (Fe)=4,03*1023
NA=6,02*1023
n (Fe)=4,03*1023/6,02*1023=0,66
2. Որքան է 0,4 մոլ քանակով ջրածնի ատոմների թիվը:

N (H)=?
n=0,4
NA=6,02*1023
N (H)=0,4*6,02=2,4
3. Տրված է’ K2SO4, Na2O, CaCO3, CO2, NaOH, H2SO4, AgCl, Cu(OH)2, N2O5, Fe(OH)3, HCl, Ba(OH)2, HNO3, ընտրիր ա) օքսիդի, բ) հիմքի, գ) թթվի, դ) աղի բանաձև(եր)ը:

ա) օքսիդ
Na2O, CO2, N2O5
բ) հիմք
NaOH, Cu(OH)2, Fe(OH)3, Ba(OH)2
գ) թթու
H2SO4, HNO3, HCl
դ) աղ
AgCl, CaCO3, K2SO4

Դասարանական
1. Գրեք ածխածնի (II) օքսիդի, ածխածնի (IV) օքսիդի, կալիումի օքսիդի, երկաթի (II) օքսիդի, երկաթի (III) օքսիդի, ֆոսֆորի (V) օքսիդի, ցինկի օքսիդի բանաձևերը։
Ածխածնի օքսիդ (II)՝ CO
Ածխածնի օքսիդ (IV)՝ CO2
կալիումի օքսիդ՝ K2O
երկաթի օքսիդ (II)՝ Fe2O2
երկաթի օքսիդ (III)՝ Fe3O3
ֆոսֆորի օքսիդ (V)՝ P2O5
ցինկի օքսիդ՝ ZnO
2. Ներկայացնել ածխածին, ֆոսֆոր, ծծումբ, յոդ, կալցիում, ալյումին և քրոմ տարրերի օքսիդների բանաձևերը, որոնցում նշված տարրերի օքսիդացման աստիճանները թվապես հավասար են պարբերական համակարգում իրենց խմբերի համարներին։

C (IV) — C4O2, P (V) — P2O5, S (VI) — S6O3, J (VII) — J2O7, Ca (II) — Ca2O2, Al (III) Al2O3, Cr (VI) — CrO3
3. Կազմել թվարկված ոչ մետաղների օքսիդների բանաձևերը.

P (V), S (IV), S (VI), C (IV), N (II), N(IV) Si (IV):
P (V)` P2O5
S (IV)` SO2
S (VI)` SO3
C (IV)` CO2
N (II)` NO
N (IV)` NO2
Si (IV)` SiO2
4. Որքան է 8,03*1023 թվով ֆոսֆորի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

n=?
N (P)=8,03*1023
NA=6,02*1023
n (P)=8,03*1023/6,02*1023=48,3
5. Որքան է 0,6 մոլ քանակով պղնձի ատոմների թիվը:

N (Cu)=?
n=0,6
NA=6,02*1023
N (Cu)=0,6*6,02=3,6

Հայոց Լեզու 8

Գործնական քերականություն․10․03

290. Կետադրի՛ր:
Նա տեսավ ցամաքին մի շատ գեղեցիկ, մի շողշողուն ձուկ հոգեվարքի մեջ թալիկ-թալիկ գալիս:
Մեծահամբավ բժիշկներն ու վհուկները եկան հավաքվեցին
` քննելու համար արքայորդու ահավոր հիվանդությունը և բուժիչ հնար գտնելու:
1905 թվականի ամառը երեք ընկեր, տղաներ, Բաքվից եկել էին Ալեքսանդրապոլ՝ Արագած լեռան գագաթը բարձրանալու համար:
Փառատենչ իշխանը շարունակ դավեր է նյութել դրացի իշխանների դեմ՝ գրավելու նրանց սեփական երկրներից մանր ու խոշոր հողամասեր:
Պաշարում է քաղաքը բանակը զետեղում ամրակուռ պարիսպների շուրջ, ինքն էլ նստում է արքայական վրանի մեջ՝ օր ու գիշեր դավեր որոճելով քաղաքին տիրանալու համար:

291. Յուրաքանչյուր նախադասության իմաստն արտահայտի՛ր` քանի՛ 
ձևով կարող ես:

Անհույս գործ կլիներ թեկուզ մոտավորապես հաշվել, թե անիվը հայտնագործելու ժամանակվանից ի վեր մարդկությունն ինչքան ճանապարհներ է կառուցել:
Անհյուս գործ կլինի անիվի հայտնագործությունից հետո կառուցված ճանապարհների քանակը հաշվել։
Թվում էր, թե հեծանիվ ունենայի, ամեն ինչ այլ կլիներ:
Եթե հեծանիվ ունենալու դեպքում, ամեն ինչ այլ կլիներ։
Մի բիչ էլ բզբզացի հեծանիվիս վրա, բայց անօգուտ էր, չքշվեց:
Հեծանիվի վրա մի փոքր էլ աշխատելուց հետո միևնույնն է, այն չքշվեց։
Տրոյական պատերազմից քսան տարի էր անցել արդեն, երբ Ոդիսևսը տուն վերադարձավ:
Ոդիսևսը տուն վերադարձավ, երբ տրոյական պատերազմից արդեն քսան տարի էր անցել։
Յոթանասուն տարի պահանջվեց, որպեսզի ամերիկյան փոստային գործակալությունը Ջեկ Լոնդոնին ընդունի որպես ականավոր գրող և նրա պատվին նամականիշ թողարկի:
Ամերիկյան փոստային գործակալությանը Ջեկ Լոնդոնին ականավոր գրող ընդունելու և նրա պատվին նամականիշ թողարկելու համար պահանջվեց յոթանասուն տարի։
Սառան մեր հարևանի աղջիկն էր. մանկական ամենաքաղցր րոպեները միասին էինք անցկացրել:
Մանկական ամենաքաղցր րոպեները մեր հարևանի աղջկա՝ Սառայի հետ էի անցկացրել։
Ծովի հետ մտերիմ մարդը դժվար է համակերպվում ցամաքի կյանքին:
Ծովի հետ մտերիմ մարդու համար դժվար է ցամաքային կյանքին համակերպվել։

292. Նախադասությունների արտահայտած մտքերի տարբերությունը 
գտի՛ր. ի՞նչն է այդ տարբերության պատճառը:
Ա. Սուրենին` ակումբի նախագահին, կհամոզենք: Բ. Սուրենին, ակումբի նախագահին կհամոզենք:
Ա տարբերակում Սուրենն ակումբի նախագահն է, իսկ Բ-ում ասվում է, որ համ Սուրենին, համ ակումբի նախագաին պետք ք համոզել։
Ա. Սիմինդրի խիտ արտից դուրս եկավ մի ջահել կին` եղեգի պես ճոճելով բարակ իրանը: Բ. Սիմինդրի խիտ արտից դուրս եկավ մի ջահել կին` եղեգի պես, ճոճելով բարակ իրանը:
Ա տարբերակում կինը եղեգի պես ճոճում էր բարակ իրանը, իսկ Բ-ում՝ կինն է եղեգի պես։

293. Նախադասությունները տարբեր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ իմաստը 
փոխվի:
Նա թագավորին նամակ էր գրել միայն իր որդու ` Եգորի մասին:
Վաղուց չէր տեսել ընկերոջը ` Վահագնին:
Վաղուց չէր տեսել ընկերոջը, Վահագնին:
Նուբարենց տունը համարյա ամեն օր լի էր հյուրերով Զավենի ընկերներով:
Նուբարենց տունը համարյա ամեն օր լի էր հյուրերով, Զավենի ընկերներով:
Իշխանը կանչեց բերդապետին` Վահրամին, մի անգամ ևս զգուշացնելու գիշերային արկածի մասին:
Իշխանը կանչեց բերդապետին, Վահրամին, մի անգամ ևս զգուշացնելու գիշերային արկածի մասին:

294. Նախադասությունները տարբեր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ իմաստը 
փոխվի:
Մանեն կարդում էր բոլորովին հանգիստ, նրա ձայնը հնչում էր հարթ ու հավասար: Մանեն կարդում էր, բոլորովին հանգիստ նրա ձայնը հնչում էր հարթ ու հավասար:
Այգուց դուրս եկած միջահասակ մարդուն ` Վարդանին, նորից հանդիպեցինք ձորում: Այգուց դուրս եկած միջահասակ մարդուն, Վարդանին, նորից հանդիպեցինք ձորում:
Աճում էին Հակոբի խնձորենիները, որդիները ` Արամն ու Արեգը: Աճում էին Հակոբի խնձորենիները, որդիները, Արամն ու Արեգը:
Երկաթուղու վարչության կառավարիչը ` ճաղատ գլխով ու շատ երկար բեղերով, մի մարդ և մյուս հյուրերը երգում էին: Երկաթուղու վարչության կառավարիչը, ճաղատ գլխով ու շատ երկար բեղերով մի մարդ, և մյուս հյուրերը երգում էին:
Այդ կնոջից ` Սառայի մորից, հետո աներս նորից ամուսնացել է: Այդ կնոջից, Սառայի մորից հետո, աներս նորից ամուսնացել է:

295.Նախադասությունները հնարավոր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ իմաստները տարբեր լինեն:
Հայրն ու մայրը ողջունեցին մեզ համբուրեցին, շնորհավորեցին իրար:
Հայաստանը, ուր որոշել էր գնալ մանուկ հասակից, չէր տեսել:
Նրանց ոտների տակ մի պահ մթագնում էին ձորերը, անտառները սևանում էին ամպերի արանքում բեկբեկված շողերի փայլի մեջ:
Խաղաղ գիշերվա մեջ թույլ լույս արձակելով երկու աստղ էր պլպլում Ծիծեռնավանքի ծուռ խաչի վրա:
Ծովափին կանգնած աղջիկը հայացքը հառել էր, հեռու հորիզոնին:

296.Նախադասությունները հնարավոր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ տարբեր իմաստներ ունենան:

Անգղերի կռնչոցից վախեցած ձիերը խլշեցին ականջները:
 Ժայռի կատարին բազմած արծիվն ակնդետ նայում էր երկնի լազուրին:
Այս անգամ ուրիշ կաս-կարմիր փողկապով էր նոր ածիլված դեմքով անսովոր առույգ ու կենսուրախ:
Տիկին Նվարդը գլխին մի խայտաբղետ մեծ գլխարկ ուրախ- ուրախ անցնում էր:
Օրիորդը գլուխը կախեց մտածության մեջ ընկավ Սամվելը նրա սիրելին փորձանքին էր ընդառաջ գնում:
Մանուկները գնում էին ծանոթ արահետով, որ տանում էր դեպի բուրգի քարանձավները սիրելի և երկյուղալի վայրեր:

297.Նախադասությունները հնարավոր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ տարբեր իմաստներ ունենան:

Բերեցի շան համար կեր:
Շահ ունենա սիրտը կնվիրի այս տղան:
Դու մեր ձորերից չես հեռանա չէ:
Երկնքում շողացող աստղերից մեկն ընկնում է:
Ով է տվել Ձեզ այդ նամակը:

Աշխարհագրություն 8

Հնդկաստան

ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ 
1. Որո՞նք են Հնդկաստանի աշխարհագրական դիրքի առանձնահատուկ գծերը:

Հնդկաստանը Հարավային Ասիայում համարվում է երկորդ պետությունը իր տարածքի մեծությամբ, աշխարհում՝ յոթերորդը։ Ընդգրկում է Հնդկական օվկանոսը և դրան հարակից տարածքները։ Ունի 28 նահանգ, 7 մյութենական տարածք։
2. Բնական ի՞նչ ռեսուրսներով է հարուստ Հնդկաստանը: 

Հնդկաստանը հարուստ է բնական հանածոներով, ունի ածուխի գունավոր մետաղների պաշարներ։ Արաբական ծովի տարածքում ունի նավթի և բնական գազի պաշարներ։
3. Ինչպե՞ս են ազդում կլիմայական պայմանները Հնդկաստանի գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման վրա:

Կլիման ուղղակիրոեն ազդում է գյուղատնտեսության վրա, քանի որ իրենց բույսերի ցանը սկսում են այն ժամանակ, երբ տեղումներ են կանխատեսում։ Իսկ կլիման մերձհասարակածային, մուսոնային է։
4 Որո՞նք են Հնդկաստանի բնակչության աճի, կազմի և տեղաբաշխման բնութագրական գծերը:

Հնդկաստանը շատ մեծ է բնակչության թվով, քանի որ երկրում անպիսի պայմաններ են, որոնց ժամանակ ծնելիությունը մեծ է։
5. Ի՞նչ գիտես Գանգես գետի մասին:

Գանգեսը համարվում է Հնդկաստանի սուրբ գետը, որտեղ հնդկացիները մեղքերի թողություն են կատարում։ Գանգես գետը նաև ունի ոռոգման նշանակություն, սակայն ջուրը շատ աղտոտված է։

Հասարակագիտություն 8

Պատասխանատվություն և հանդուրժողականություն

Ինչ նկատի ունեք երբ մեկի մասին ասում եք պատասխանատու մարդ է։
Ինձ համար պատասխանատու մարդ է այն, ով հասկանում է իր արարքների հետևանքները, պարտաճանաչ կատարում է իր խոստումները և պարտականությունները։ Հետևում է իր կարգապահությանը, ձգտում է իրեն լավ դրսևորել ուրիշների դիմաց։
Թվարկեք թե ինչ պատասխանատվություն ունեք դուք և ձեր ուսուցիչները։
Որպես աշակերտ, ես պատասխանատու եմ իմ ուսման համար, պետք է հետևեմ իմ առադիմությանը և դասերին, հարգանքով վերաբերվեմ ուսուցիչներին և դասընկերներիս, պահպանեմ դպրոցի կարգուկանոնը։
Ուսուցիչները պատասխանատու են աշակերտների կրդության և դասարանի կարգապահության ապահովման համար։
Ինչ կլինի, եթե հասարակության մեջ չլինի հանդուրժողականության մթնոլորտ:
Հանդուրժողականության մթնոլորտ չլինելու դեպքում, կոնֆլիկտները ավելի հաճախ երևույթներ կլինեն, կբարձրանա հասարակական լարվածությունը, ինչը կբերի մեծ դժվարություններ։
Ինչու՞ է հանդուրժողականությունը կարևոր ժողովրդավարական հասարակությունում:
Ժողովուրդը ունի տարբեր կարծիքներ, մշակույթներ, ամեն մեկս տարբեր ձևերով ենք ընկալում հասարակությունը։ Հանդուրժողականությունը կարևոր է, որպեսզի այդ բազմազանությունը չխանգառի կյանքին։

Երկրաչափություն 8

Զուգահեռագծի և շեղանկյան մակերեսը

Առաջադրանքներ․
1) Դիցուք՝ զուգահեռագծի հիմքը a-ն է, բարձրությունը՝ h-ը, իսկ մակերեսը՝ S-ը։ Գտեք՝
ա) S-ը, եթե a = 15 սմ, h = 12 սմ

S=15*12=180սմ2
բ) a-ն, եթե S = 34 սմ2 , h = 8,5 սմ

a=34/8,5=4սմ
գ) h-ը, եթե S = 162 սմ2, a = 9 սմ

h=162/9=18սմ
դ) a-ն, եթե h = 1/2a, S = 21a

a=21a/1a/2=42
2) Զուգահեռագծի անկյունագիծը 13 սմ է և ուղղահայաց է զուգահեռագծի այն կողմին, որը 12 սմ է։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

S=13*12=156սմ2

3) Զուգահեռագծի կից կողմերը հավասար են 12 սմ և 13 սմ, իսկ սուր անկյունը 30o է։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։
12/2=6
S=12*6=72սմ2
4) Շեղանկյան կողմը 6 սմ է, իսկ անկյուններից մեկը՝ 150o ։ Գտեք շեղանկյան մակերեսը։

6/2=3
S=6*3=18սմ2
5) Զուգահեռագծի կողմը 8,1 սմ է, իսկ 14 սմ-ի հավասար անկյունագիծը նրա հետ կազմում է 30o անկյուն։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

14/2=7
S=8,1*7=56,7սմ2
6) Դիցուք՝ a-ն և b-ն զուգահեռագծի կից կողմերն են, իսկ h1-ը և h2 -ը՝ բարձրությունները։ Գտեք՝
ա) h2 -ը, եթե a = 18 սմ, b = 30 սմ, h1 = 6 սմ, h2 > h1

S=6*30=180սմ2
h2=180/18=10սմ
բ) h1 -ը, եթե a = 10 սմ, b = 15 սմ, h2 = 6 սմ, h2 > h1

S=6*10=60սմ2
h1=60/15=4սմ
գ) h1 -ը և h2 -ը, եթե մակերեսը՝ S = 54 սմ2 , a = 4,5 սմ, b = 6 սմ

54/4,5=12սմ
54/6=9սմ

Գրականություն 8

Եղիշե Չարենց «Տաղ՝ ձոնված գրքերին»

Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Արևների նման բազմապիսի,
Ե՛վ աստղերի նման, և՛ շողերի –
Ես սիրում եմ գրքերը, որ աշխարհի մասին
Բարբառում են անձուկ ու մտերիմ:
Տարփանքով, ինչպես պատանին,
Որ սիրում է իր լույս ընկերուհուն փարվել-
Ես սիրում եմ գրքերը թե՛ նոր, թե՛ հին,
Թե՛ արվեստով գրված, թե՛ անարվեստ:
Բայց և կամքով անշեղ, ինչպես ղեկավարը,
Ինչպես ա՛յրն է հասուն ձգտում սիրած գործին,-
Ես սիրում եմ գրքերի աշխարհը,
Իմ խոհերի վսեմ այրուձին:
Նրանք շա՜տ են ու բազմապիսի, տարբեր ու գունագեղ,
Ծնված զանազան դարերում ու երկրներում,
Յուրաքանչյուրը բերում է մի առանձի՛ն պարգև,
Յուրաքանչյու՛րն իր մեջ մի աշխարհ է կրում:-
Մեր կյանքի երկար ճանապարհին
Հանդիպում են նրանք հետզհետե,
Եվ դառնում են ընկեր ու մտերիմ,
Կամ մնում են անցած տարիների ետևը:
Ուղեկից են դառնում մինչև ի մահ
Մի քանիսը միայն` անդավաճան հավետ,-
Եվ այնպիսի՛ գրքեր կան, որ չարքերի նման
Հալածում են մեզ մինչև վե՛րջ:
Գրքեր կան, որ կյանքում մի ակընթա՛րթ միայն
Մեզ ժպտալով` անցնում են ու կորչում,
Բայց նրանցից մնում է մեր սրտերում մի բան,
Որ տարինե՜ր ենք մենք անրջում:
Գրքեր կան, որ խոժոռ են ու խստադեմ,
Ինչպես ուսուցիչը, կամ առաջնորդը,-
Եվ այնպիսի՛ գրքեր ես գիտեմ,
Որ համրերի նման անհաղո՛րդ են:
Աղջիկների նման սեթևեթ
Կան կարկաչուն գրքեր, որ հանդիպում են մեզ,
Հրապուրում, գերում — և մոռացվում հավետ…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Նրանք շա՜տ են ու բազմապիսի,
Յուրաքանչյուրն իր մեջ մի աշխարհ է ուրույն,
Եվ պատմում են նրանք մեզ աշխարհի մասին
Խոսքերով անկրկնելի ու անագորույն:-
Կան անզգեստ գրքեր, կան պճնազարդ
Ֆոլիանտներ, որոնք սնամեջ են, ինչպես
Ասորական արքա Բալթասարը,
Որ պճնում էր իրեն պչրուհու պե՛ս:
Եվ անարվեստ գրքեր կան, որ բնության նման
Խառնիխուռն են թվում, խառնիճաղանջ,
Բայց գերում են, կապում մինչև ի մահ,
Եթե անխոնջ ոգով ու տքնությամբ ջանաս
Խորասուզվել, բանալ գաղտնիքները նոցա,
Նոցա ներքին դաշնությունն հասկանալ,-
Այդ գրքերը խոհի ամրոցներ են գոցած,
Եվ կբացվեն քո դեմ, եթե լինես անահ:
Գրքեր կան, որ դրսից նման են հոյաշեն
Դղյակների, սակայն ներս ես մտնում դու երբ-
Գաղջ` շնչում է դեմքիդ ամայության փոշին
Եվ սեղմում է կոկորդդ մի մեռյալ ձե՛ռք:
Անտառների նման գրքեր կան թանձր ու մութ,
Կան օվկիանի՜ նման անհուն գրքեր,
Կան զեփյուռի նման, նման քամու՜,
Կան, որ գգվում են մեզ, ինչպես ձեռքեր:-
Ե՛վ սրինգի ձայնով, և՛ շեփորի,
Ե՜վ որոտի ձայնով կան գրքեր,
Եվ կան անձա՜յն գրքեր, որ լռին
Սրսկում են մեր սիրտը եղերական կրքեր…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր:
Ես սիրում եմ նրանց բազմախորհուրդ
Այս ինքնությունը դաշն, անկրկնելի,
Նրանց միջև եղած տարբերությունն այս խոր,-
Եվ բոլո՛րն են նրանք ինձ սիրելի:
Արեգակի բոլո՛ր երանգների նման,
Տիեզերքի նման բազմալեզու-
Ես սիրում եմ նրանց երփներանգ
Այս հուրերը կիզուն
Եվ բնության բոլո՛ր ձայների,
Եվ մարդկային կյանքի բուրմունքների բոլոր
Այս ճառագու՛մն եմ ես սիրում վերին,
Այս բույրը մշտահոլով:
Եվ այս ամենը` մեծ մի դաշնություն կազմած,
Կազմած ուրույն մի կյանք, մի ինքնամփոփ աշխարհ-
Մեր տների փայտյա դարակներում բազմած`
Ապրում են լու՜ռ կյանքով և կենդանի են հար:
Ես սիրում եմ նրանց լաբիրինթոսն այս լուռ,
Երանգների՜, գույնի՜ շռայլությունն այս մեծ,
Ինձ սիրելի է միշտ բազմազեղումն այս խոր…
Օ՜, գրքերի աշխարհը – տիեզերք է անեզր: