Աժդահակ
Աժդահակ լեռը Գեղամա լեռնավահանի ամենաբարձր կետն է: Գտնվում է ՀՀ Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի սահմանագլխին: Բարձրությունը 3597, 3 մ է: Գոյացել է հրաբխային և լավային արտահոսքի հետևանքով։ Կազմված է գորշավուն խարամներից, լապիլներից և հրաբխային ռումբերից։

Նորատուսի գերեզմանոց
Սևանա լճից ոչ շատ հեռու տեղակայված է Նորատուս գյուղը, որտեղ կարելի է տեսնել Նորատուսի հայկական հին գերեզմանատունը, որտեղ կարելի է տեսնել բազմատեսակ մոտ հազար խաչքար: Նրանցից յուրաքանչյուրը ունի իր յուրահատուկ փորագրությունը՝ կենդանու պատկեր, տեսարաններ և այլն: Նորատուսի ամենահին խաչքարը մեզ է հասել V դարից:

261. Կետերի փոխարեն գրի՛ր ժամանակ ցույց տվող հիմա, վաղուց, շուտով (հետո) բառերից մեկը և ընդգծի՛ր այն բառը, որը հուշեց:
Ծանրություններ բարձրացնելը՝ որպես ուժեղանալու միջոց, վաղուց է հայտնի եղել: Շուտով ծանրամարտի նոր թիմ են հավաքելու:
Հիմա տարեկան մոտ ութսուն հազար մարդ զբաղվում է ծանրամարտով:
Վաղուց ծանրամարտը մտցվել էր օլիմպիական խաղերի ծրագրի մեջ:
Շուտով ծանրամարտի նոր մրցաշար կանցկացվի:
Ծանրամարտիկը հիմա քրտնաջան պարապում է, որ հաղթի առաջիկա    մրցումներում։
262. Կետերի փոխարեն գրի՛ր ժամանակ ցույց տվող շատ դարեր առաջ, հիմա, վերջերս, գալիք դարում բառերից ու բառակապակցություններից մեկը:
Աշխարհում կան երկրներ, որոնց բնակիչները (երկու միլիոն մարդ) հիմա խմելու մաքուր ջրից չեն օգտվում:
Հիմալայներում վերջերս հայտնաբերվել է քարե դարին բնորոշ քարանձավային մարդկանց զարգացում ունեցող անհայտ մի ցեղ:
Գիտնականներն ասում են, որ վերջերս երկրի վրա կլիմայական զգալի             փոփոխություններ են լինելու:
Դարեր առաջ աշխարհում մի հետաքրքիր արվեստագետ էր ապրում:
263. Գրի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ գործողությունը ե՞րբ է կատարվում, և ընդգծի՛ր այն բառը, որ հուշեց:
Օրինակ՝
Պատմություն եմ գրում ձկների մասին: — Հիմա:
Դելֆինների մասին ամեն ինչ ուզում եմ իմանալ: — շուտով
Նրանց մասին նոր գիրք է հրատարակվելու: — շուտով
Դելֆինների կանչերը կուսումնասիրեմ ու ամեն ինչ կհասկանամ: — շուտով
Այդ դելֆինը մի տղայի հետ իսկական ընկերություն էր անում: — վաղուց
Այդ գիտնականը զբաղվում է ծովային փոքրիկ, բայց մոլեգին մի ձկնիկի՝ «ծովային սատանայի»  ուսումնասիրությամբ: — հիմա
264. Պարզի՛ր, թե տրված բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված:
Ա. Շողում է, գտնում եք, վազում եմ, բերում եք, քշում է, կանչում եք, հիշում ենք, գտնում են: — Հիմա
Բ. Շողում էր, գտել եք, վազեց, բերեցիր, քշում էի, կանչել եք, հիշեցինք, գտանք: — Վաղուց
Գ. Շողալու է, գտնելու եք, վազեմ, կբերես, քշելու եմ, կկանչեք, պիտի հիշենք,    գտնեն: — Շուտով
265. Նախադասությունը լրացրո՛ւ:
Բայն ունի երեք ժամանակ՝ ներկա, անցյալ և ապառնի:

Եղավ՝ մի անգամ անտառի միջին
Արծիվն ու Կաղնին էսպես վիճեցին,
Թե ո՜րն իրենցից շատ տարի կապրի,
Ո՜րն է դիմացկուն ու պինդ ավելի:

Արծիվն ասավ՝ ես. Կաղնին էլ թե՝ ես:
Երկուսն էլ համառ ու հըպարտ էսպես՝
Մեծ-մեծ պարծեցան, սաստիկ վիճեցին,
Վերջը էս տեսակ պայման կապեցին:
Ժամանակ դըրին հինգհարյուր տարի

Արքան հավքերի, արքան անտառի,
Որ թե որոշված էն օրին հասնեն,
Էն օրը մին էլ գան իրար տեսնեն:
Ու Արծիվն իսկույն Կաղնուց հեռացավ,
Հըզոր թևերը շարժեց, վերացավ

Դեպի ամպերը, դեպ ժայռերը,
Ուր անց է կացնում իր լավ օրերը:
Կաղնին էլ փըռեց ճյուղերն երկաթի,
Խո՜ր ու խոր մխեց ճանկերն արմատի
Ու էնպես հուժկու կանգնեց անտառում,

Որ վայր չընկնի էլ հինգհարյուր տարում:
Դարե՜ր անց կացան: Եվ ահա մի օր
Արծիվը եկավ ծերացած, անզոր,
Ծըվոցը կըտրած, տըկար, հևալով,
Թույլ-թույլ թևերը հազիվ քարշ տալով

Տեղ հասավ մի կերպ, նայեց դես ու դեն,
Տեսավ, որ Կաղնին ընկել էր արդեն.
Ճյուղերը թեև դեռ թարմ ու կանաչ,
Ընկել էր ահեղ փոթորկի առաջ:
— Հե՜յ, կանչեց, գոռոզ, պարծենկո՜տ Կաղնի,

Դե լավ ճանաչիր ինձ ու քեզ հիմի.
Հինգհարյուր տարուց մի ժամ էլ դեռ կա,
Ընկել ես արդեն, անկոտրում հըսկա:
— Հինգհարյուր տարի ապրել եմ կանգնած,
Էդքան էլ կապրեմ դեռ էսպես թիկնած,

Մինչև լըրանա մի հազար տարին:
Պատասխան տըվավ ընկած վիթխարին:
1898

Առաջադրանքներ
1.Ըստ բալլադի ո՞վ է հավքերի արքան, ո՞վ է անտառի արքան։ Կենդանական աշխարհում, բնության մեջ ուրիշ ի՞նչ արքաների մասին գիտեք։ Ինչո՞ւ են հենց դրանք համարվում արքաներ։ 
Հավքերի արքան Արծիվն էր, անտառի արքան՝ Կաղնին։ Կենդանական աշխարհում արքան առյուծն է, իսկ ծաղիկների թագուհին վարդը։
2.Համացանցից կարդա և իմացիր թե դարը քանի տարի է ու գրիր 500 տարին քանի՞ դար է։
Մեկ դարը հարյուր տարի է, իսկ հինգ հարյուր տարին հինգ դար։
3․Բալլադից դուրս գրիր ածանցավոր բառ և դրանց ածանցներով նոր բառեր կազմիր։
Անզոր-ան
Անխելք, անքիթ, անձեռք, անբերան, անպարտաճանաչ, անուշադիր։
4․Քո կարծիքով ո՞վ էր ավելի դիմացկուն․ պատասխանդ հիմնավորիր։
Իմ կարծիքով Կաղնին ավելի դիմացկուն էր, որովհետև Կաղնին ավելի մեծ և հզոր է։
5․Բալլադից դուրս գրեք 10 ածական, դրանցով փոքր պատմություն մտածեք և հրապարակեք բլոգում։
Վիթխարի, շատ, հպարտ, դիմացկուն, թարմ, ահեղ, թույլ, անզոր, ծեր, կանաչ։
☀️Արևն ու Լուսինը🌙
6․Կաղնին էլ փըռեց ճյուղերն երկաթի,
Խո՜ր ու խոր մխեց ճանկերն արմատի։
Ինչպե՞ս  կարող են ճյուղերը երկաթի լինեն, իսկ արմատները ճանկեր ունենան։
Ինձ թվում է, որ երկաթի ճյուղեր ասելով նկատի ունեին, որ Կաղնու ճյուղերը շատ հաստ և պինդ էին, երկաթի նման։ Իսկ արմատները ճանկեր ունեն նախադասությամբ նկատի ունեին, որ արմատները այնքան սուր էին, որ ճանկերի նման էին։
Իմ պատմածը։

Մի օր Արծիվը ու Կաղնիկի վիճեցին, թե ո՞վ ավելի շատ կապրի, ո՞վ է ավելի դիմացկուն։ Արծիվն հպարտ ասաց՝ ես, Կաղնինել հպարտ ասաց՝ ես։ Շատ վիճեցին, վերջը պայմանավորվեցին, ժամանակ պահեցին, հինգ հարյուր տաիր, թե ո՞վ այնդքան կապրի։ Ու Արծիվն Կաղնուց հեռացավ, դեպի ամպերը և ժայռեռը։ Իսկ Կաղնին դրեց ճյուղերը մի երկաթի, և այսպես կանգնեց անտառում։ Դարեր անց մի օր Արծիվը եկավ ծերացած, անզոր, ձայնը կտրած, հազիվ թևերը քարշ տալով, եկավ հասավ։ Նայեց դես ու դեն, տեսավ Կաղնին արդեն ընկել էր, թեև ճյուղերը կանաչ։
—Հե՜յ, կանչեց, գոռոզ, պարծենկո՜տ Կաղնի, Դե լավ ճանաչիր ինձ ու քեզ հիմի.
Հինգհարյուր տարուց մի ժամ էլ դեռ կա, Ընկել ես արդեն, անկոտրում հըսկա:
—Հինգհարյուր տարի ապրել եմ կանգնած, Էդքան էլ կապրեմ դեռ էսպես թիկնած։ Մինչև լըրանա մի հազար տարին:
Պատասխան տըվավ Կաղնին ընկած վիթխարին:

🌻Ուրբաթ օրը դասարանով մեկնեցինք Երկրաբանական թանգարան։ Այնտեղ գիդը մեզ ներկայացրեց շատ ապարներ, քարեր, որոնք շատ գեղեցիկ էին։ Այնտեղ կային նաև վնասակար և օգտակար քարեր, շատ տեսակի կավեր և թանկարժեք քարեր։ Ինձ այնտեղից շատ դուր եկան ամետիստ և քվարց քարերը, նրանք շատ գեղեցիկ էին։ Եվ ամենահետաքրքիրը այն էր, որ այնտեղ կար հին դարերից փղի կմախք, նա շա՜տ մեծ էր, և դա ընդամենը ձագ էր։ Ես չեմ պատկերացնում, թե ինչքան մեծ կլինեին մայր և հայր փղերը։
Այնտեղ ինձ շատ հետաքրքիր էր, և կուզենայի, որ մենք ավելի շատ այցելենք այսպիսի թանգարաններ։🌻

1. Впишите пропущенные буквы. Допишите сказку.
   Жили-были на свете волшебный карандаш и фонарь. Каждый делал то, что умел. Карандаш рисовал и писал сказки, а фонарь освещал ночью комнату, в которой они жили. И вот однажды карандаш ночю хотел напнсать сказку, но было очень темно, и карандаш позвал фонаря. Фонарь посветил на рисунок, и увндел себя, оказовается что скоро день рождение фонаря, и карандаш решил его нарисовать и подарить ему этот рисунок.
   2. Прочитайте слова и напишите, как они называются. Например: Бегемот — животное; диван — предметы, вещи.
   Бегемот, болезнь, верблюд, гроза, дождь, диван, доброта, жадность, инженер, костюм, карандаш, охотник, печаль, посуда, вьюга, радость, писатель, друг, упрямство, актер.
   
   Животные-бегемот, верблюд
   Предметы, вещи-диван, костюм, карандаш, посуда
   Люди-инженер, охотник, вьюга, писатель, друг, актёр
   Чуства качество человека-болезнь, доброта, жадность, печаль, радость, упрямство
   Прородные явления- гроза, дождь
   3.Прочитайте. Запишите слова в два столбика.
   Музыка, композитор, картина, художник, певец, гнездо, птичка, бабочка, цветок, машина, водитель, учитель, стул, стол, дом, машина, звезда.
   Кто?-композитор, художник, певец, водитель, учитель, звезда.
   Что?-Музыка, картина, гнездо, птичка, бабочка, цветок, машина, стул, стол, дом, машина.
   4.Из данных слов составьте предложения.
   а)  весенние, первые, цветы, Расцвели;
   Расцвели первые весенние цветы.
   б) зелёные, На деревьях, листочки, распустились;
   На деревьях распустились зельёные листочки.
   в) бегают, муравьи, В траве;
   В траве бегают муравьи.
   г) проснулись, ежи, В лесу, колючие;
   В лесу проснулись колючие ежи.
   д) звонкие, Раздаются, птиц, голоса.
   Раздаутся звонкие голоса птиц.
   
   

Անվանում
Գետի անվանումն առաջին անգամ հանդիպում է հին հայկական հեղինակների՝ մասնավորապես Սեբեոսի (Հուրազդան տեսքով) և Մովսես Խորենացու մոտ։Այլ անվանումներ Բջնիի ջուր, Բջնիջուր, Բջնո գետ, Բջնու ջուր, Զանգա, Զանգագետ, Զանգի, Զենգի, Զենկի, Զենկիչայ, Իլդարու, Իլդարուն, Իլդարունի, Իլդարունիա, Իլտարունի։րազդանի կիրճը՝ Արգել գյուղից
Աշխարհագրություն
Ունի 141 կմ երկարություն։ Ավազանի մակերեսը 2650 կմ² է (առանց Սևանա լճի)։ Սկիզբ է առնում Սևանա լճից, հոսում հարավարևմտյան ընդհանուր ուղղությամբ, անցնում Գեղարքունիքի, Կոտայքի մարզերով, Երևան քաղաքով, Արարատի մարզով ու թափվում Արաքսը։Վերին հոսանքում մոտ 20 կմ հոսում է դեպի արևմուտք՝ այդ ընթացքում առաջացնելով գալարներ, միջին հոսանքում անցնում է նեղ ու խոր (120-150 մ) կիրճով, ստորին հոսանքում ուղղվում է դեպի հարավ-արևելք, դուրս գալիս Արարատյան դաշտ, դառնում հանդարտահոս ու ծովի մակարդակից 820 մ բարձրության վրա լցվում Արաքսը։Գետի ընդհանուր անկումը կազմում է 1100 մ։ Բնական պայմաններում Հրազդանի սնումը 62,5%-ով ստորերկրյա է, հորդացումը՝ գարնանային, վարարումները՝ ամռանն ու աշնանը։ Հրազդանի վրա կառուցվել են Սևանի, Հրազդանի, Արգել, Արզնիի, Քանաքեռի, Երևանի ՀԷԿ-երը, մի շարք ջրանցքներ, Երևանյան լիճը։

Անհրաժեշտության դեպքում թվերը պարզ արտադրիչների
վերլուծելով գտեք նրանց ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը և գտեք նաև նրանց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։

Օրինակ՝ 15=3*5, 24=3*2*2*2
(15,24)=3 (ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար)
[15,24]=24*5=120(ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկ)

16 և 24-8
19 և 5-1
25 և 45-5
14 և 28-7
36 և 4-4
105 և 25-5
15 և 65
28 և 20
6 և 11
4 և 31
67 և 27
27 և 81
35 և 100
25 և 200
450 և 900
62 և 12
42 և 62
16 և 36

Բայի դեմքը, թիվը, ժամանակը

253. Կետերի փոխարեն մտածել բայը տեղադրի՛ր համապատասխան ձևով:
Այդ մասին նա հազար անգամ էր մտածել ու ոչ մի եզրակացություն չէր արել:
Դու ինչի՞ մասին մտածեցիր, որ այդպես հանկարծակի վեր թռար:
Երբ ես մտածում էի այդ մասին, աշխարհը փոխվում է աչքիս:
Երանի՜ մտածեիր ու հետո անեիր, այդ դեպքում ամեն ինչ ուրիշ կլիներ:
Մտածեց, ամեն ինչ ծանր ու թեթև արեց ու որոշեց մինչև հեռանալն անպայման տեսնել նրան:
Մտածելուց, հետո՛ արա, թե չէ ստիպված անընդհատ ներողություն ես խնդրում:
254. Նախադասություններում գործողություն կատարողի անունը չկա. գտի՛ր՝ մե՞կն է, թե՞ մեկից ավելի (եզակի՞ է թե՞ հոգնակի):
Զարմացա-եզակի
Տեսանք-հոգնակի
Փնտրում ես-եզակի
Վազում եք-հոգնակի
Կտա-եզակի
Կհասնեն-հոգնակի
255. Պարզի՛ր, թե տրված բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված:
Ա. Մտնեմ, տարա, հասել է, գալիս եմ, վազում ես, թռչի, ունես, պիտի հասկանա, գրավել է, կգտնեմ:
Եզակի

Բ. Մտնենք, տարանք, հասել են, գալիս ենք, վազում եք, թռչեն, ունեք, պիտի հասկանաք, գրավել են, կգտնենք:
Հոգնակի
256.Նախադասությունը լրացրո՛ւ: Պատասխանի՛ր հարցին:
Բայն ունի երկու թիվ՝ եզակի և հոգնակի:
Բայերից բացի՝ ո՞ր բառերը թիվ ունեն:
Եզակի՝ ես, դու, նա, Հոգնակի՝ մենք, դուք, նրանք
257. Գրի՛ր, թե յուրաքանչյուր նախադասության մեջ գործողություն կատարողն ո՞վ է, և ընդգծի՛ր այն բառը, որը հուշեց:
Օրինակ՝
Վերջերս այնտեղ հաճախ եք հյուր գնում: — Դուք:

Երկու հարյուր կիլոմետր կտրել, եկել եմ, որ մի բան հարցնեմ-ես:
Ծաղկած ճյուղը քո այգու եղրևանուց ես կտրել-քո
Շան վզին փոքրիկ ռադիոընդունիչ էր ամրացրել-նա
Անձավում ճանճի մեծության թռչուններ տեսանք-մենք
Հետաքրքիր բան եք մտածել-դուք
Մեզ ամեն տարի այցելում են-նրանք
259. Պարզիաբ՛ր, թե տրված բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված:
Ա. Երգում եմ, բերել եմ, լսեցի, լռեմ, կգամ, պիտի բարձրանամ:
Երգում ենք, բերել ենք, լսեցինք, լռենք, կգանք, պիտի բարձրանանք:
Բ. Երգում ես, բերել ես, լսեցիր, լռես, կգաս, պիտի բարձրանաս:
Երգում եք, բերել եք, լսեցիք, լռեք, կգաք, պիտի բարձրանաք:
Գ. Երգում է, բերել է, լսեցի, լռի, կգա, պիտի բարձրանա:
Երգում են, բերել են, լսեցին, լռեն, կգան, պիտի բարձրանան:
Ա խումբ-ես, մենք
Բ խումբ-դու, դուք
Գ-խումբ-նա, նրանք