Պատերազմը մեզ էլ հասավ։ Ասացին, որ չափից ավելի չուտենք, ոչինչ չշռայլենք` ամեն ինչ արժեքավոր էր։ Ասացին, որ պատերազմի նամականիշներ գնենք։ Մենք Ատլանտյան օվկիանոսի մյուս կողմը հազարավոր զինվորներ էինք ուղարկում, իսկ դրա համար փող էր հարկավոր։ Մեզ կոչ էին անում դրամ վաստակել ու պատերազմի նամականիշներ գնել` հատը քսանհինգ սենթ։

Միսս Գամման ասաց, որ մենք` երեխաներս, նույնպիսի զինվորներ ենք, ինչպես և համազգեստ հագած տղամարդիկ։ Շքերթներ էին լինում։ Մենք տեսնում էինք երթաքայլող զինվորներին։ Մենք նրանց տեսնում էինք Սաուդրրն Փըսիֆիք կայարանում գնացքների մեջ լցվելիս։ Մենք լսում էինք նրանց մայրերի ու քույրերի լացը։

Գերմանացիները հանցագործ ազգ էին։ Գերմանացիներն ամբողջ ժողովուրդներ էին սրբում քարտեզի վրայից։ Անտառներ, դաշտեր, քաղաքներ, ամեն ինչ ոչնչացվում էր մեծ ռումբերով։ Գերմանիան նույնիսկ Ատլանտյան օվկիանոսում էր հանցագործություններ կատարում` խորտակվեր Լուսիթանիան։ Մի սուզանավ նրան ծովի հատակն ուղարկեց։

Լուսիթանիան մի նավ էր, որի մասին երազում էր ամեն մի տղա։ Նրա մասին մտածելիս վշտանում էի:

Ես սկսեցի ատել։ Այո, գերմանացիները հանցագործներ են։ Նրանք մեզ նման չեն։ Մենք նրանց տեսանք «Ուսին առ» ֆիլմում, որտեղ Չարլի Չապլինն էր խաղում։ «Կինեմա» կինոթատրոնում, նստատեղերի եզրերին թառած, ցնծությամբ ողջունում էինք Չարլիին` պատերազմի հերոսին։ Կինոնկարում մենք տեսանք կայզերին ու սուլեցինք։ Նա Գերմանիան էր։ Չարլին ձեռ էր առնում նրան։ Մենք մի գլուխ ծիծաղում էինք, բայց միևնույն է, ամեն ինչ տխուր էր, մենք զգում էինք, և մեզ չէիր խաբի, եթե դա նույնիսկ կատակերգություն էր։

Աշխարհի մեծագույն ոճրագործը կայզերն էր, և մենք ատում էինք նրան։

Այդ ատելությունն ամենուրեք էր։ Ես մի քեռորդի ունեի` անունը Սիմոն։ Նա հենց որ խոսել սովորեց, ասաց.

— Ես կայզերի գլուխը կկոտրեմ։

Ոչ ոք նրան չէր սովորեցրել ատել կայզերին։ Նա այդ ատելությունը միջավայրից էր իր մեջ առել։

Մենք, մի խումբ տղաներ, սովորություն ունեինք մագլցել մեր ետնաբակի ընկուզենին։ Ծառին թառում ու մտածում էինք կայզերին ոչնչացնելու տարբեր ձևերի մասին։ Մեր մեջ մի տղա կար, որ տանջանքներ հորինելու վարպետ էր։ Նրա անունը Ալբերտ Սավին էր` ինքը լալկանի մեկը, բայց ամբողջ շրջակայքում նրանից լավ տանջանքներ հորինող չկար։ Նրա հորինած տանջանքների գլխավոր նպատակը կայզերին մահվան դուռը հասցնելն էր, հետո առժամանակ հանգիստ թողնելը, որպեսզի դրան հաջորդեր մեկ ուրիշ տանջանք, այս անգամ ավելի դաժանը։ Այդպիսով կայզերը հազար մահով կմեռներ ու ողջ կմնար, որ նորից խոշտանգվեր։ Մեր հորինած տանջանքներից ամենաթեթևը գնդակահարությունն էր։ Բայց դա շատ էր հասարակ։ Ոչ ոք չէր ուզում, որ նա հենց այնպես մեռներ։ Բոլոր տղաներն ուզում էին, որ նա շատ տառապեր, իր պատճառած տառապանքների դիմաց փոխհատուցելու համար։ Որոշ խոշտանգումներ զվարճալի էին։ Մեր մտքում Չարլի Չապլինն էր, և մենք զվարճալի տանջանքներ, անակնկալներ ու նման բաներ էինք հորինում։ Օրինակ, մենք կայզերին կհրավիրեինք կարևոր ճաշկերույթի ու մի մեծ աթոռ կառաջարկեինք։ Դա էլեկտրական աթոռ կլիներ։ Կայզերն ուտելիս նստած կլիներ այդ աթոռին, և մենք կմիացնեինք հոսանքը։ Մենք այնքան հոսանք չէինք տա, որ նա տեղնուտեղն այրվեր, այլ աստիճանաբար կբարձրացնեինք լարվածությունը, և սենյակում գտնվող բոլոր մարդիկ կշրջապատեին նրան ու կծամածռեին դեմքները, հիշեցնելով նրան Լուսիթանիայի մասին։ Ես չեմ հիշում, թե ով հորինեց այդ տանջանքը, բայց հիշում եմ այն օրը, երբ դա հորինվեց։ Պայծառ ամառային օր էր, և մենք ծառին թառած շատ ուրախ ասում-խոսում էինք։ Ժամերով միտք էինք անում, թե ինչպես կարելի է տարբեր ձևերով մարդու ցավ պատճառել, առանց նրան սպանելու:

Սան Փաբլո փողոցում մի գերմանական ընտանիք մեր հարևանությամբ տուն ուներ։ Նրանք հիանալի մարդիկ էին` պարզ ու հասարակ։ Նրանք Հերման անունով տղա ունեին, որը մոտավորապես նույն տարիքին էր, ինչ և իմ եղբայր Գրիգորը: Նա խաղաղ տղա էր, փոքր-ինչ ինքնամփոփ և խոսում էր քիչ օտարոտի արտասանությամբ, թեև բնիկ մեր հովտից էր։

Երբ մենք ասում-խոսում էինք կայզերին տանջելու մասին, անձամբ ես քիչ էի մասնակցում և իհարկե համարում էի, որ դա խաղ է, ու մենք երբեք որևէ մեկի հետ դաժանորեն չենք վարվի։ Սակայն կային ուրիշ, ավելի մեծ տղաներ, որոնք գնալով սկսեցին ավելի ու ավելի գրգռվել և արդեն ցանկանում էին որևէ բան անել։ Մեկը տվեց Հերմանի անունը։ Իրոք, շատ տղաներ նման են իրենց հայրերին, և այդ լալկան Ալբերտ Սավինն ու Էդգար Րայֆ անունով մի ուրիշ տղա սկսեցին ատելություն սերմանել Հերմանի դեմ, որը երբեք ոչ մեկի ոչ մի վնաս չէր տվել:

Այդ ամենը սկիզբ առավ մեր ընկուզենու ծառի վրա, սակայն տարածվեց ամբողջ շրջակայքով մեկ։ Տղաների խումբը, ինը-տասը հոգի, որոշեցին հաշիվ տեսնել Հերմանի հետ։ Իմ եղբայր Գրիգորը գնաց նրանց հետ։ Ես էլ գնացի: Ես չէի ուզում, որ Հերմանին ցավ պատճառեն, բայց անկարող էի ստիպել ինձ տանը մնալ։ Մտածում էի, որ եթե մնամ տանն ու չտեսնեմ, թե ինչ է կատարվելու, կմեռնեմ։ Իմ եղբայր Գրիգորն ու ես իրար կողք էինք քայլում և մենք մեծ տղաներից ետ մնացինք։ Ճիշտն ասած, մենք այդ խմբի հետ կապ չունեինք, բայց զգում էինք, որ այդ ամենը սկիզբ է առել մեր ծառի վրա և ուզում էինք տեսնել, թե ինչ է լինելու։

Խումբը հասավ Սան Փաբլո փողոց։ Էդգար Րայֆը մոտեցավ Հերմանեց դռանն ու թակեց։ Խումբը, փողոցի լայնքով մեկ կանգնած, սպասում էր: Դուռը բացեց Հերմանի մայրը։ Էդգար Րայֆը մի րոպե խոսեց նրա հետ ու մոտեցավ խմբին։

— Տանը չէ,— ասաց էդգար Րայֆը։— Մայրն ասաց, որ քաղաք է գնացել, շուտով կվերադառնա։

Իմ եղբայր Գրիգորն հայերեն ասաց, թե հուսով է, որ նա տուն չի վերադառնա:

Սակայն Հերմանը վերադարձավ: Ինչ-որ մեկը նրան տեսավ Սան Փաբլո փողոցով բարձրանալիս, և խումբը վազեց նրա կողմը։ Ինչ-որ մեկը հարցրեց.
— Դու գերմանացի՞ ես։
Հերմանն ասաց.
— Այո:
Ւնչ-որ մեկը հարցրեց.
— Դու ատո՞ւմ ես կայզերին։
Հերմանն ասաց.
— Ոչ, ես ոչ ոքի չեմ ատում։
Այդ ժամանակ ինչ-որ մեկը հարվածեց Հերմանի դեմքին։ Ինչ-որ մեկը ոտք գցեց նրան ու նա ընկավ։ Ինչ-որ մեկը ցատկեց նրա վրա և մյուսները սկսեցին ծեծել ու քացահարել։
Դա երկու րոպե էլ չտևեց։ Ամեն ինչ շատ շուտ ավարտվեց։ Մենք պատկերացնում էինք, որ փոքրիկ զինվորներ ենք։ Մենք պատկերացնում էինք, որ արդարության պաշտպաններ ենք։ Երբ Հերմանի քթից արյուն եկավ, նրան հարցրին.
— Դե, հիմա ասա, ատո՞ւմ ես կայզերին։
Եվ նա բղավեց.
— Ոչ, ես ձեզ եմ ատում։
Երբ նրանք տեսան, որ Հերմանը, միևնույն է, կայզերին չի ատելու, բաց թողին։ Նրանք Հերմանի վրա ծիծաղում էին ու ծամածռվելով կապկում էին նրա լացը, նրա ետևից ընկած հրում, հարվածում ու քացահարում էին։ Նրանք դա անում էին ամբողջ ճանապարհին, մինչև Հերմանենց տան աստիճանները, բայց նա չփորձեց փախչել։ Հերմանը գավիթի աստիճաններով բարձրանում էր, երբ մայրը տանից դուրս եկավ ու տեսավ նրան։ Մայրը նետվեց դեպի որդին ու օգնեց նրան տուն մտնել։ Նա ապշած էր ու տղաներին ոչ մի խոսք չասաց։ Տղաները, հայհոյելով ու ծիծաղելով, մի որոշ ժամանակ էլ կանգնեցին տան առջև, իսկ հետո հեռացան։

Այդ գիշեր, երբ անկողնում էինք, ես իմ եղբայր Գրիգորին հարցրի.
— Գրիգոր, դու ատո՞ւմ ես գերմանացիներին։
Եվ իմ եղբայր Գրիգորը հարցրեց.
— Ի՞նչ:
Ես մի անգամ էլ հարցրի.
— Դու գերմանացիներին ատո՞ւմ ես, Գրիգոր։
Միառժամանակ նա ոչինչ չասաց, բայց ես գիտեի, թե ինչ է մտածում:
— Ոչ, ես նրանց չեմ ատում,— ասաց նա։— Թե ինչն եմ ատում, չգիտեմ: Բայց մի բան ատում եմ` դրանց այսօրվա արածն եմ ատում։ Դա եմ ես ատում: Այ հենց դա է, որ ես ատում եմ:

Առաջադրանքներ:
Ի՞նչ է պատերազմը՝ ըստ հեղինակի և ըստ ձեզ:
Պատերազմը հեղինակի համար կործանում է՝ ոչ միայն քաղաքներ ու նավեր, այլև մարդկանց հոգիները. պատերազմը դարձնում է մարդկանց հանցագործների ու ատողների: Պատերազմը տարածում է ատելություն, և նույնիսկ երեխաները` «զինվորների նման», սկսում են սովորել ու կրկնել այդ ատելությունը:
Մեղավո՞ր էր արդյոք Հերմանը պատերազմի համար:
Ոչ, պատերազմում երբեք ժողովուրդը մեղավոր չէ։ Հերմանը նրանց պես երեխա էր, որը ժողովրդին ոչ մի վատ բան չէր արել, ոչ մեկին չէր ատում, ոչ մեկին չէր ստիպում ժողովրդին կոտորել։ Սակայն երեխաները որոշեցին, որ Հերմանը նույնպես ատելություն էր տարածում և աջակցում էր կայզրին, քանի որ նա էլ էր գերմանացի։
Ինչպե՞ս եք գնահատում տղաների արարքը:
Ես ոչ մի ձեղ չեմ աջակցում տղաների արարքին։ Ըստ ինձ՝ Հերմանը ոչ մի մեղք չուներ իր ազգի վատ արարքների հետ։ Տղաները մտածում էին, որ Հերմանը աջակցում էր և սիրում է կայզրին, սակայն Հերմանը ոչ՛ սիրում էր նրան, ոչ՛ ատում։

1) Գտնել 5 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։
1/5+2/5+3/5+4/5=10/5=2
2) Գտնել 4 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։
1/4+2/4+3/4=6/4=3/2=1,5
3) Գտնել 6 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը։
1/6+2/6+3/6+4/6+5/6=15/6=2,5
4) 70-ը բաժանել 2:3 հարաբերությամբ։
70/5=14
14*2=28
14*3=42
5) 60-ը բաժանել 1:4 հարաբերությամբ։
60/5=12
12*1=12
12*4=48
6) 49-ը բաժանել 2:5 հարաբերությամբ։
49/7=7
7*2=14
7*5=35
7) Հաշվել արտահայտության արժեքը․

5/3-7/2-13/6=-24/6=-4

10/3-3/2-7/6=0/6=0

10/3-3/2-7/6=0/6=0

125/12+85/13-113/12=1176/156=98/13

8) |-4| : |-2| + |-6| * 2 = 2+12=14
9) 6 : |-3| — 2 : |-2| + 1 = 2-1+1=2
10) |-2| + |3| — |-4+1| = 5-5=0
11) Որդին տասը տարեկան է։ Հինգ տարի առաջ նա 7 անգամ փոքր էր հորից։
ա) Քանի՞ տարեկան է հայրը։
10-5=5
5*7=35
35+5=40
բ) Քանի՞ տարի հետո հայրը որդուց մեծ կլինի 2 անգամ։
20 տարի հետո
12) Որդին ութ տարեկան է։ Երկու տարի առաջ նա 5 անգամ փոքր էր հորից։
ա) Քանի՞ տարեկան է հայրը։
32
բ) Քանի՞ տարի հետո հայրը որդուց մեծ կլինի 3 անգամ։
4 տարի հետո

1. Напиши словосочетания по образцу: свеча из воска- восковая свеча
настойка из трав — травяная настойка
раскаты грома — громовые раскаты
опушка леса — лесная опушка
лес из сосен — сосновый лес
варенье из вишни — вишнёвое варенье

2. Выпиши слова в два столбика: в первый столбик слова с проверяемыми гласными в корне слова, во второй — слова с непроверяемыми гласными.
Болото, садовник, зимовать, левша, квартира , зайчонок, повар, орех, лесник, пятерка, грибник, солома.
Проверяемые гласные — садовник, зимовать, левша, зайчонок, лесник, пятерка, грибник, повар
Непроверяемые гласные — болото, квартира, орех, солома
3. Из слов в скобках выбери одно или два проверочных слова.
Сосна — ( сосновый, сосенка, сосны)
широкий — ( ширина, ширь, шире)
звезда — ( звездочет, звездочка, звезды )
холода — (холодильник, холодный, холод)
голова — ( головы, головушка)
4. Вставь нужную букву и рядом напиши проверочное слово.
кормушка (о,а ) корм
тепло (е, и ) тёплый
деревья ( и, е ) дерево
сторожить ( а, о) сторож
морской (а,о) море
шерстяной (е, и) шерсть
жемчужный (и,е) жемчуг
утащить (о,а) утащил

5. Напиши проверочные слова.
село — сёл
стена — стены
волчонок — волк
ленивый — лень
скрипучий — скрип
удивительный — диво
лепить — лепка
дрова — дров
страна — страны
деревья — дерево
весёлый — весело
менять — смена

6. Вставьте пропущенные буквы.
В лесу живет рыжая лиса. Лисий дом — нора. У норы играют веселые лисята. Лисица учит их лисьим повадкам.

7. Вставьте пропущенные буквы.
Корова, газета, скворец, молоко, корабль, деревня, вокзал, мороз, капуста, ракета, медведь, костер, ребята, малина, пальто, командир, посуда, картина, погода, ребята, билет, пятерка

8. Подбери проверочные слова.
берега — берег
голодание — голод
города — город
голосок — голос
сторожка — сторож
холода — холод
сторона — стороны
зелёный — зелень
вечереет — вечер
лепетать — лепет
страна — страны
кривой — криво
скрипучий — скрип
столовая — стол
тяжёлый — тяжесть
цветной — цвет
холодный — холод
мясной — мясо
небесный — небо

9. Вставь пропущенные буквы
А-О
вода
трава
гроза
дворы
врачи
глаза
слоны
зонты

Е-И
деньки
деревья
мячи
грибы
следы
птенец
снежинка
листок

Е-И-Я
ряды
цветы
мячи
ледяной
низина
нарядились
одиночество
читатель
писатель
сбегают
синеет

Դասարանական աշխատանք
1. Ի՞նչ է էներգետիկ փոխանակությունը։
ա) Նյութերի օքսիդացում և էներգիայի ազատում բջջում
բ) Բջջային բաժանման գործընթացը
գ) Օրգանական նյութերի սինթեզը
դ) Ջրի և աղերի փոխանակությունը

2. Ո՞րն է բջջային էներգիայի հիմնական կրողը։
ա) Գլյուկոզ
բ) ԱԹՓ (ATP)
գ) ԴՆԹ
դ) ՌՆԹ

3. Էներգետիկ փոխանակությունը ապահովում է․
ա) Բջջի աճը
բ) Նյութերի սինթեզը
գ) Բոլոր բջջային գործընթացների էներգիան
դ) Միայն շնչառություն

Մաս 2․ Գլիկոլիզ

4. Գլիկոլիզը տեղի է ունենում՝
ա) Բջջակորիզում
բ) Միտոքոնդրիումում
գ) Ցիտոպլազմայում
դ) Քլորոպլաստում

5. Գլիկոլիզի արդյունքում 1 գլյուկոզից առաջանում է՝
ա) 2 պիրուվաթթու և 2 ԱԹՓ
բ) 1 պիրուվաթթու և 1 ԱԹՓ
գ) 2 ջուր և ածխաթթու գազ
դ) 4 ԱԹՓ և 2 ջուր

6. Ավտոտրոֆ օրգանիզմներն իրենց սնունդը ստանում են՝
ա) Պատրաստի օրգանական նյութերից
բ) Ածխաթթու գազից և անօրգանական նյութերից
գ) Այլ օրգանիզմների միջոցով
դ) Միայն կենդանական սնունդից

7. Հետերոտրոֆ օրգանիզմներին բնորոշ է՝
ա) Ֆոտոսինթեզ
բ) Քեմոսինթեզ
գ) Պատրաստի օրգանական նյութերի յուրացում
դ) Անօրգանական նյութերից օրգանականների ստեղծում

Առաջադրանքներ․

1) Տրված f(x) ֆունկցիայի զրոները 3-ն ու 8-ն են: Գտե՛ք ֆունկցիայի զրոները:
ա) −10f(x)
(3;8)
բ) — 4f(x + 1)
(2;7)
գ) -2/3 f(x – 4)
(7;12)

2) Տրված f(x) ֆունկցիան y-ների առանցքի երկայնքով ձգեցին 1.5 անգամ և իջեցրին 5 միավորով ներքև: Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը ստացվեց:
1,5*f(x)-5

3) Տրված է f(x) ֆունկցիան, որի արժեքների տիրույթը [0, 9] միջակայքն է։ Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքների տիրույթը:
ա) 4f(x)
9*4=36
[0;36]
բ)5/6f(x)
0,83*9=7,4
[0;7,4]

4) Տրված է f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Պատկերե՛ք 3f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը.

5) Տրված է f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Պատկերե՛ք — f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը:

6) Գտնել 3/4 և 5/8 թվերի գումարի հակադարձ թիվը։
8/11
7) Գտնել 2/3 և 3/4 թվերի գումարի հակադարձ թիվը։
12/17
8) Գտնել 4/5 և 1/4 թվերի գումարի հակադարձ թիվը։
20/21
9) 10, 11, 12, 14 թվերից ո՞րն է 6 թվի հետ փոխադարձաբար պարզ։
11
10) 13, 14, 15, 16 թվերից ո՞րն է 12 թվի հետ փոխադարձաբար պարզ։
13
11) 16, 18, 19, 24 թվերից ո՞րն է 30 թվի հետ փոխադարձաբար պարզ։
18

Պատասխանել բլոգում հետևյալ հարցերին՝ Բ մակարդակ

1․ Թվարկի՛ր հյուսիսային լեռնաշղթաների ներքին շարի անունները։
Հյուսիսային լեռնաշղթաների ներքին շարին են պատկանում Բազուﬕ, Շիրակի, Փամբակի և Ծաղկունյաց ﬕջին բարձրության լեռնաշղթաները։
2. Թվարկի՛ր հարավային լեռնաշղթաների անունները։
Հարավային լեռնաշղթաների մեջ են մտնում Զանգեզուրի, Վայքի և Ուրծի լեռնաշղթաներն իրենք լեռնաբազուկներով
3. Թվարկի՛ր հյուսիսային լեռնաշղթաների արտաքին շարի անունները։
Հյուսիսային լեռնաշղթաների արտաքին շարին են պատկանում Վիրահայոց, Գուգարաց և Միափորի լեռնաշղթաները։
4. Ինչո՞ւ են հարթավայրերում ավելի շատ բնակավայրեր, քան լեռներում։
Մարդոի տնտեսական գործունեության համար ավելի նպաստավոր են մինչև 2500մ բարձրության տարածքները։ Ավելի բարձր պայմանները այլևս նպաստավոր չեն մարդկանց մշտական բնակության և տնտեսական գործունեության համար։ Հարթավայրերը ավելի հարմարավետ են շենքերի և այլ կառույցների համար։

Դարձվածքները երկու կամ ավելի բառից կազմված այն քարացած արտահայտություններն են, որոնք ունեն փոխաբերական նշանակություն և կիրառվում են խոսքն ավելի դիպուկ, տպավորիչ և գունեղ դարձնելու նպատակով: Թեպետ դարձվածքների բաղադրիչները գրվում են անջատ, սակայն նրանք ունեն մեկ բառի արժեք և ներառվում են բառարաններում: Դարձվածքներ կան բոլոր լեզուներում. դրանց մի մասը ժողովրդական են, այսինքն՝ ձևավորվել են ժողովրդի կենցաղում՝ տարբեր առարկաների և երևույթների համեմատությունների միջոցով, մյուս մասն էլ իրենց ստեղծման պատմությունն ունեն՝ ավանդություններ, գրական սյուժեներ, պատմական անցքեր և այլն։

Դարձվածքները, իրենց բնույթով պայմանավորված, կիրառվում են հիմնականում առօրյա-խոսակցական և գեղարվեստական ոճերում։

Ահա հայերենի մի քանի դարձվածք. գլուխ կոտրել, գլուխը կորցնել, սիրտ տալ, սիրտը շահել, աչքդ լույս լինի, նուրբ հարց, հոգու հատոր, առաջին ծիծեռնակ, ձեռքը բաց, սնդիկի նման, ոտքի վրա, խելքից դուրս, ասուպի պես և այլն, և այլն:

Այս բոլոր բառերն էլ գույն ու կենդանություն են հաղորդում խոսքին՝ միաժամանակ վկայելով և՛ խոսողի բառապաշարի հարստության, և այն մասին, թե տվյալ ժողովուրդն ինչպես է արտահայտում իր զգացմունքները, ինչն է նրա համար արժեքավոր ու նվիրական:

Հայերենում շատ են հատկապես բայական դարձվածքները՝ միտք անել, գլուխ խոնարհել, հայացքը կախել, հոնքերը կիտել, գլուխ բերել, ձեռք բռնել, առյուծ կտրել, աչքը մտնել, խոսք տալ, հոգի տալ, աչք չփակել, սիրտ անել, սիրտը բաց անել և այլն, և այլն։

Առհասարակ հայերենն առատ է հարադրական բայերով և ունի դրանք կազմելու լայն հնարավորություններ: Օրինակ՝ կան նաև զուգադիր բաղադրիչներով հարադրական բայեր, որոնք թեև դարձվածքներ չեն, սակայն նույնպես ավելի տպավորիչ են արտահայտում գործողության պատկերը, օրինակ՝ գալ հավաքվել, քայլել հասնել, գնալ հասնել, ելնել կանգնել, խոսել ու խոսել, ասել ու ասել, գնալ ու գնալ։ Կան և այսպիսի ձևեր․ սիրելով սիրել, մոռանալով մոռանալ, ծախսելով ծախսել։

Առաջադրանք։
Nayiri. com կայքի Հայոց լեզվի դարձվաբանական բառարանից /հեղինակներ՝ Ա․ Սուքիասյան,, Ս․ Գալստյան/ դուրս գրիր մարդու մարմնի մասերով/ ոտք, ձեռք, գլուխ, սիրտ, աչք, ականջ/ կազմված տասական դարձվածք՝ իրենց իմասներով, և դրանցով կազմիր նախադասություններ։

Ոտք՝
Ոտ ու գլուխ — ամբողջովին
Ոտ ու ձեռին բաժին տալ — կաշառել
Ոտ ու ձոռից ընկնել — անօգնական
Ոտք գցել — համարձակվել
Ոտք դնել — մտնել
Ոտք ելնել — սկսել քայլել
Ոտքերը ծանրացնել — դանդաղ քայլել
Ոտքերը ընկնել — խնդրել

1. Ո՞ր բառը մյուսների հետ ընդհանուր արմատ չունի:
1) կենսակերպ
2) կյանք
3) կենարար
4) կայք

2. Ո՞ր բառը մյուսների հետ ընդհանուր արմատ չունի:
1) ձերբազատվել
2) ձեռնպահ
3) ձեղնահարկ
4) ձեռնածու

3. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են պարզ:
1) արագիլ, հրավեր, արձան, գոմեշ
2) գեղարդ, բարակ, ամրակ, բողոք
3) զարմիկ, դադար, գալար, հովար
4) հանդարտ, կաղամբ, հարուստ, կորուստ

4. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են պարզ:
1) ճանապարհ, ուղեղ, ուժեղ, լծակ
2) մանուշակ, հստակ, ճոպան, բանակ
3) աստիճան, դրոշակ, շաքար, ոստիկան
4) հավատ, կիսատ, չամիչ, մատնիչ

5. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են բարդ:
1) նամակագիր, շաքարախտ, ծաղկեպսակ, կարմրամորթ
2) տեսախցիկ, հաղթաքարտ, դդմապուր, շաքարեղեգ
3) հաճոյախոս, բառաձև, վարկառու, գորգագործ
4) փշատերև, հայորդի, սրբավայր, սառցապատ

6. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են բարդ:
1) հանրահավաք, վեհաշուք, ոսկեգույն, լռակյաց
2) հանքանյութ, համացանց, ոսկրախտ, ունկնդիր
3) նրբանկատ, արևկող, ինքնուսույց, ճրագալույց
4) վերադարձ, որմնադիր, կողմնացույց, կոշկակար

7. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են բարդ:
1) առաջնեկ, քննադատ, հախճապակի, փոխըմբռնում
2) ախորժալուր, տանտիկին, ձեռնարկ, հոգեթով
3) ամենուր, քառասուն, ձեռնասուն, շքամուտք
4) ինչքան, մշտապես, որտեղ, այսօր

8. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են բարդ:
1) ոչինչ, ասուլիս, սնանկ, գետնուղի
2) այլազգի, ոսկեդար, օդաչու, հեծանիվ
3) սիգապանծ, ջրածին, հանածո, քեռայր
4) բյուրեղապակի, քաղցրահունչ, սարալանջ, ջերմագին

9. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են բարդ:
1) իշայծյամ, տնաբույս, կատվախաղ, ալյակ
2) գինետուն, իրարամերժ, խնդրագիրք, ծաղկաբույծ
3) ձնաբուք, նարնջագույն, կապկանման, սպիտակամորթ
4) կոշկակար, բարեկամ, հրավիրատոմս, լավագույն

10․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են հոդակապով:
1) հեռավոր, տարագիր, շաքարավազ, արագավազ
2) ժպտադեմ, բարեկամ, հուսահատ, գահավիժել
3) բարեկիրթ, մականուն, մակաբույծ, թերակղզի
4) անավարտ, հետևաբար, կիսանդրի, հանդիպակաց

11․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են ածանցավոր:
1) առողջ, դիմադիր, հավք, անորոշ
2) կախյալ, մինչև, առանց, գերաճ
3) լցոն, փառք, օրինակ, բաժին
4) հասուն, միջև, որովհետև, միջոց

12. Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերում ան- նախածանց կա:
1) անբասիր, անբավ, անբնակ, անբիծ
2) անդեմ, անդորր, անդադար, անդատ
3) անզարմ, անզգայունակ, անզորություն, անզուգական
4) անժամկետ, անժամանակ, անժպիտ, անժույժ

13. Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերում ածանց կա:
1) գոհացում, գոհունակ, գոհություն, անգոհ
2) ենթամաշկ, ենթամաս, ենթաշրջան, ենթաշերտ
3) երկվություն, երկամյա, երկուական, երկրորդ
4) լեռնագագաթ, լեռնային, լեռնանցում, լեռնոտ

14. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են նախածանցավոր:
1) առերես, առևտուր, առհավետ, առաջ
2) տարանջատ, տարբեր, տարակույս, տարարմատ
3) նախնի, նախագահ, նախահաշիվ, նախանձ
4) վերադարձ, վերակարգ, վերընթաց, վերնատուն

15. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են նախածանցավոր:
1) անստույգ, անպատիժ, անձավ, անծուխ
2) արտաքին, արտեզր, արտասահման, արտակարգ
3) գերազանց, գերծանր, գերարագ, գերեվաճառ
4) ենթագլուխ, ենթաշերտ, ենթակա, ենթամաշկ