1.Բութանկյուն հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 45 սմ է, իսկ նրա կողմերից մեկը մյուսից մեծ է 9 սմ–ով: Գտեք եռանկյան կողմերը։
45-9=36
36:3=12
12+9=21
AC=21սմ
BC=12սմ
AB=12սմ
2.BC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 40 սմ է, իսկ սրունքը հիմքից մեծ է երկու անգամ: Գտեք եռանկյան կողմերը։
2x+2x+x=5x
40:5=8
8+8=16
հիմք=8սմ
սրունքները=16սմ
3.BK ն AC հիմքով հավասարասրուն եռանկյան կիսորդն է, ընդ որում՝ AK = 6,8 սմ: Գտեք AC-ն:
4.BD — ն AC հիմքով հավասարասրուն եռանկյան միջնագիծն է, ընդ որում <ABD = 260: Գտեք <B-ն:
26×2=52o
5.BC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյան մեջ տարված է AM միջնագիծը։ Գտեք այդ միջնագիծը, եթե ABC եռանկյան պարագիծը 30 սմ է, իսկ ABM եռանկյան պարագիծը՝ 20 սմ:
40=2am+(ac+bc+ab=30)սմ
2am+30=40սմ
2am=10սմ
am=5սմ
Месяц: Ноябрь 2023
Հոլով, հոլովում 15․11․23
1․ Հետևյալ բառերը դասակարգի՛ր ըստ հոլովների
տիկին – ուղղական
հատակին – տրական
խոսակից – ուղղական
խոսնակից – բացառական
կորով – ուղղական
այգում – ներգոյական
ոռոգում – ուղղական
մարտին – տրական
կողակից – ուղղական
ժողով – ուղղական
տողով – գործիական
խաղում – ներգոյական
հակազդում – ուղղական
կաղին – ուղղական
կողին – տրական
թութակից – բացառական
կողով – ուղղական
շենքում – ներգոյական
ջրվեժին – տրական
լծակից – բացառական
նավով – գործիական
կավով – գործիական
շտկում – ուղղական
գետին – տրական
հաղարջին – տրական
կղզյակից – բացառական
տաղով – գործիական
երկնքում – ներգոյական
անկում – ուղղական
օրվա – սեռական
տեսքով – գործիական
գիշերվանից – բացառական
շարժմամբ – սեռական
կրակի – տրական
այգուց – բացառական
որդու – սեռական
Հակոբենց – սեռական
անտառում – ներգոյական
որդուց – բացառական
վահանով – գործիական
հարթակում – ներգոյական
2․ Ինչպե՞ս պիտի ձևափոխել դերասան և գիրք գոյականները, որ պատասխանեն ո՞ւմ, ինչի՞(ն), ումի՞ց, ինչի՞ց, ումո՞վ, ինչո՞վ, ինչո՞ւմ, ովքե՞ր, ինչե՞ր(ը), ինչերի՞(ն), ինչերի՞ց, ինչերո՞վ, ինչերո՞ւմ հարցերին։
Դերասան, դերասանին, դերասանից, դերասանով, դերասանները, դերասաններին, դերասաններով
գիրք, գրքին, գրքից, գրքով, գրքում, գրքերը, գրքերին, գրքերից, գրքերով
3․Նախադասությունները լրացրո՛ւ փակագծերում տրված բառերով։
ա) Հարացույցը սովորաբար ներկայացվում են աղյուսակի տեսքով։
բ) Թեք հոլովաձևերը մեծ մասամբ կազմվում են ուղղական հոլովից, երբեմն՝ սեռական-տրականից։
գ) Անձնանիշ գոյականներին բնորոշ չէ ներգոյական հոլովը։
դ) -ից, -ով, -ուց, -բ մասնիկները հոլովակերտ վերջավորություններ են։
ե) Հոլովման ժամանակ որոշ բառերի մեջ կատարվող ա/ո կամ ու/ա հնչյունափոխությունը կոչվում է թեքույթ։
(թեքույթ, հոլովոկերտ, հարացույց, հոլովաձ, ներգոյական)
4․Փակագծերում տրված բառերը անհրաժեշտ հոլովներով տեղադրի՛ր նախադասություններում։
ա) Հյուսնը աշխատում էր ուրագով։
բ) Պապս գինու խաղողը ճզմում էր հնձանում։
գ) Նա ձեռքով արեց հեռվից իրեն բարևող ընկերոջը։
դ Օժտվածությունը ոչ պակաս կարևոր է աշխատասիրությունը։
ե) Բոլոր վեճերը կարելի է հարթել փոխզիջմամբ։
(ընկեր, ուրագ, վեճ, օժտվածություն, հնձան)
5․Անտուան դը Սենտ Էքզյուպերիի «Աղոթք» գրվածքից դո՛ւրս գրիր գոյականները՝ որոշելով հոլովները,հոլովումները,առումը,թիվը։
Աստված իմ, չեմ խնդրում հրաշքներ և տեսիլքներ, այլ խնդրում եմ ուժ` ամենօրյա կյանքի համար: Սովորեցրո՛ւ ինձ փոքրիկ քայլերի արվեստը: Դարձրո՛ւ ինձ ուշադիր և հնարամիտ, որպեսզի ճիշտ ժամանակին ձեռք բերեմ ինձ պետքական գիտելիք ու փորձ և առօրյա խայտաբղետության մեջ գլուխ հանեմ ինձ վերաբերող դեպքերից:
Սովորեցրո՛ւ ինձ ճիշտ տնօրինել կյանքիս ժամանակը: Նվիրի՛ր ինձ
այն նուրբ զգացողությունը, որով կտարբերեմ առաջնահերթը երկրորդականից:
Քեզնից խնդրում եմ չափավորություն և զսպվածություն, որպեսզի
կյանքումս չգայթակղվեմ և չսայթաքեմ, այլ կարողանամ խելամիտ
ծրագրել իմ օրը, կարողանամ տեսնել բարձունքներն ու հեռուները և
գոնե երբեմն ժամանակ գտնեմ արվեստը վայելելու համար:
Թույլ մի՛ տուր, որ երազանքների հույսին մնամ, ո՛չ անցյալի, ո՛չ ապագայի մասին երազանքների։ Օգնի՛ր ինձ լինելու այստեղ և հիմա, ընդունելու այս րոպեն՝ որպես ամենակարևորը, հնարավորինս ճիշտ անելու
հաջորդ քայլս:
Պահպանի՛ր ինձ այն միամիտ հավատից, թե այս կյանքում ամեն ինչ
պետք է հարթ լինի: Տո՛ւր ինձ սթափ գիտակցումն այն բանի, որ դժվարությունները, պարտությունները, անկումներն ու ձախողումները
կյանքի սոսկ բնական բաղադրիչներն են, որոնց շնորհիվ աճում ենք ու
հասունանում:
Հիշեցրո՛ւ ինձ, որ հաճախ սիրտը վիճում է բանականության հետ:
Անհրաժեշտ պահին ինձ մո՛տ ուղարկիր ինչ-որ մեկին, ով քաջություն
կունենա ասելու ճշմարտությունը, բայց ասելու սիրով:
Գիտեմ, որ շատ խնդիրներ լուծվում են, երբ ոչինչ էլ չես ձեռնարկում: Ուրեմն տո՛ւր ինձ համբերություն: Գիտես, թե որքան շատ եմ զգում ընկերության և սիրո կարիքը: Թո՛ւյլ տուր՝ գլուխ հանեմ կյանքի այդ ամենադժվար խնդրից, և թող արժանի
լինեմ ճակատագրի այդ ամենաչքնաղ ու քնքուշ նվերին:
Շնորհի՛ր ինձ հարուստ երևակայություն, որպեսզի ճիշտ պահին և
ճիշտ տեղում լուռ կամ խոսքով նվիրեմ ինչ-որ մեկին անհրաժեշտ ջերմությունն ու բարությունը։ Դարձրո՛ւ ինձ մարդ՝ ունակ թակելու նրանց դռները, ովքեր ամենաներքևում են: Պահպանի՛ր ինձ այն վախից, թե կարող եմ ինչ-որ բան բաց թողնել կյանքում: Տո՛ւր ինձ ոչ թե այն, ինչ ուզում եմ, այլ այն, ինչն իսկապես անհրաժեշտ է ինձ: Եվ խնդրում եմ նորից սովորեցրո՛ւ ինձ փոքրիկ քայլերի արվեստը:
Աստված — ուղղական, , անորոշ առում, եզակի,այլաձև հոլովում կամ ու հոլովում- Աստծո/Աստծու
հրաշքներ — հայցական, ի հոլովում, անորոշ առում, հոգնակի
տեսիլքներ — հայցական, ի հոլովում, անորոշ, հոգնակի
ուժ — հայցական, , եզակի, անորոշ առում, ի հոլովում
կյանքի — սեռական, ի հոլովում, եզակի
քայլերի — սեռական, ի հոլովում, հոգնակի
արվեստը — հայցական, որոշյալ առում, եզակի, ի հոլովում
ժամանակին — տրական, ի հոլովում, եզակի, որոշյալ առում
գիտելիք — հայցական, անորոշ, եզակի, ի հոլովում
փորձ — հայցական, անորոշ, եզակի, ի հոլովում
խայտաբղետության — սեռական հոլով, եզակի, ա հոլովում,սեռական հոլովը առում չունի
դեպքերից — հոգնակի, բացառական, ի հոլովում
կյանքիս — սեռական, եզակի, ի հոլովում
ժամանակ — հայցական, եզակի, որոշյալ, վա հոլովում/ ի հոլովում
զգացողությունը — որոշյալ, հայցական, եզակի, ա հոլով
չափավորություն — հայցական, անորոշ, եզակի, ա հոլովում
զսպվածություն — հայցական, անորոշ, եզակի, ա հոլովում
կյանքումս — ներգոյական, եզակի, ի հոլովում
օրը — հայցական, որոշյալ, եզակի, վա հոլովում
բարձունքներն — հայցական, որոշյալ, հոգնակի, ի հոլովում
հեռուները — հոգնակի, հայցական, որոշյալ, ի հոլովում
ժամանակ — հայցական, եզակի, անորոշ, վա հոլովում, ի հոլովում
արվեստը — հայցական, եզակի, որոշյալ, ի հոլովում
երազանքների — հոգնակի, սեռական, ի հոլովում
հույսին — որոշյալ, տրական, եզակի, ի հոլովում
անցյալի — ի հոլովում, եզակի, սեռական
ապագայի — ի հոլովում, եզակի, սեռական
րոպեն — որոշյալ, եզակի, հայցական, ի հոլովում
քայլս — ի հոլովում, եզակի, հայցական
հավատից — բացառական, եզակի, ի հոլովում
կյանքում — նորգոյական, եզակի, որոշյալ, ի հոլովում
գիտակցում — հայցական, անորոշ, եզակի, ան հոլովում
դժվարությունները — հոգնակի, որոշյալ, հայցական, ա հոլովում
պարտությունները — հոգնակի, որոշյալ, հայցական, ա հոլովում
անկումներն — հոգնակի, որոշյալ, հայցական, ի հոլովում
ձախողումները — հոգնակի, որոշյալ, հայցական, ան հոլովում
բաղադրիչներն — հոգնակի, որոշյալ, հայցական, ի հոլովում
սիրտը — ուղղական հոլով եզակի, որոշյալ, ի հոլովում
բանականության — ա հոլովում, սեռական, եզակի
ճշմարտությունը — հայցական, եզակի, որոշյալ, ան հոլովում
խնդիրներ — ուղղական, հոգնակի, անորոշ, ի հոլովում
համբերություն — հայցական, եզակի, անորոշ, ա հոլովում
ընկերության — սեռական, եզակի, ա հոլովում
սիրո — սեռական, եզակի, այլաձև հոլովում
կարիքը — հայցական, եզակի, որոշյալ, ի հոլովում
խնդրից — բացառական, եզակի,ի հոլովում
ճակատագրի — սեռական, եզակի, ի հոլովում
նվերին — տրական, եզակի, որոշյալ, ի հոլովում
երևակայություն — հայցական, եզակի, անորոշ, ա հոլովում
պահին — տրական, եզակի, որոշյալ, ի հոլովում
տեղում — ներգոյական, եզակի հոլովում
խոսքով — գործիական, եզակի, ի հոլովում
ջերմությունն — հայցական, եզակի, որոշյալ, ա հոլովում
բարությունը — հայցական, եզակի, որոշյալ, ա հոլովում
մարդ — ուղղական, եզակի, անորոշ, ու հոլովում
դռները — հոգնակի, հայցական, որոշյալ, ան հոլովում
վախից — բացառական, եզակի, ի հոլովում
բան — եզակի, հայցական, անորոշ, ի հոլովում
Past Simple tense the verb to be, regular verbs
Page 28
1. Complete the sentences with was, wasn’t, were or weren’t.
1. in 1990. Erin was was in a car accident.
2. A lot of people in Hinkley were sick
3. The drinking water in Hinkley wasn’t clean
4. There was a chromium in the water.
5. The bosses at Pacific Gas and Electric weren’t happy.
2. Complete the questions with Was or Were.
1. Was Erin Brockovich British?
2. Was it her job to drive a car for the law company?
3. Were there lots of papers about sick people in Hinkley?
4. Was the water in Hinkley clean?
5. Were a lot of people in Hinkley sick?
6. Was the film Erin Brockovich successful?
3. Complete the table.
Positive: l/he/she/it was, you/we/they
Negative: I/he/she/it wasn’t (was not), you/we/they weren’t (were not)
Question: Was I/he/she/it? Were you/we/ they?
Short answer: Yes, l/he/she/it was.
No, l/he/she/it wasn’t (was not).
Yes, you/we/they were.
No, you/we/they weren’t (were not)
Page 29
1. Look back at the text on page 26. Find the past simple form of these verbs.
study — studied
marry — married
help — helped
start — started
realise — realised
visit — visited
lived — live
believe — believed
planned — plan
order — ordered
2. Complete the sentences. Use the past simple form of the verbs.
1. Last night, I studied (study) for today’s test.
2. There was no food in the house, so we ordered (order) a pizza.
3. wanted (want) to go to the cinema, and my friend Alex agreed (agree) to come with me.
4. I tried (try) to phone my friend on Saturday, but no-one answered (answer).
5. Last year we visited (visit) my aunt and uncle in Australia.
6. My father stopped (stop) watching TV and helped (help) me with my homework.
3. Look at the example and complete the table.
The company didn’t agree that the people were ill because of the water.
Positive: I/you/he/she/it/we/they wanted
Negative: I/you/he/she/it/we/they didn’t want
4. Complete the sentences. Use the past simple form of the verbs in the box.
1. I started a painting but I didn’t finish it.
2. They in an stayed expensive hotel, but they the didn’t like food.
3. It rained all day on Saturday, so we didn’t play tennis
4. Helena didn’t watch TV last night. She studied for her test.
5. I tidied my room, but I didn’t clean the windows.
6. He talked for a long time, but he didn’t talk anything interesting!
Page 26, read the text Erin Brockovich
Why do you think this woman is a hero?
Erin is a hero, because if she wouldn’t start a law with her boss, the number of sick people will get bigger. She helped a lot of people.
Կատարյալ տեսքի միանդամներ
Դասարանում
137.
ա) x3 ⋅ *=x8
*= x5
բ) (a2)4 ⋅ (a3)2=a9 ⋅ *
a8 ⋅ a6=a9 ⋅ a5
գ) (*)5 ⋅ (a3)4=(a4) ⋅ a3 ⋅ a5
(*)5 ⋅ a12=(a4) ⋅ a8
(a4)5 ⋅ a8
դ) (*)3 = y6
(y2)3 = y6
ե) (*)4 ⋅ n=n21
(n5)4 ⋅ n=n21
զ) (a3)3 ⋅ *=(a5)2 ⋅ a7
(a3)3 ⋅ a8 =(a5)2 ⋅ a7
138.
ա) a12
բ) x10
գ) x5 y3z
դ) b2 c3d8
ե) 9a6
զ) m40
Տանը
139.
ա) 58
բ) 26
գ) 210
դ) 512
ե) 36
զ) 210
140.
141.
ա) 23⋅53
բ) 23⋅33
գ) 32⋅52
դ) 24⋅54
Հավասարասրուն եռանկյուն
Դասարանում
160. AK=5,6սմ
AC=2xAK=5,6+5,6=11,2սմ
161.
B=ABDx2=26×2=52o
B=52o
162. P=10+7+10=27սմ
163.
29-12=17
AB=17:2=8,5
AB=8,5սմ
Իներցիայի երևույթը
Կրկնել նախորդ թեմայի հարցերը
1․Ո՞ր երևույթն է կոչվում իներցիա
Այլ մարմինների ազդեցության բացակայությամբ մարմնի դադարի կամ ուղղագիծ շարժման վիճակը պահպանելու երևույթը կոչվում է իներցիա:
Լուծել Է.Ղազարյանի դասագրքից ՝էջ 169-ից․ խնդիրներ 33-ից մինչև 48 -ը:
33. Տրամվայը շարժվում է 36կմ/ժ արագությամբ: Այդ արագությունն արտահայտեք մետր-վայրկյանով (մ/վ)։
36×1000=36000
60×60=3600
36000/3600
34. Ճանճը թռչում է 18 կմ/ժ արագությամբ: Այդ արագությունն արտահայտեք սանտիմետր-վայրկյանով (սմ/վ), մետր-վայրկյանով (մ/վ)։
Սանտիմետր վարկյանով — 180000/3600
18×10000=18000
60×60=3600
մետր վարկյանով — 18000/3600
18×1000=18000
60×60=3600
35. Նապաստակի արագությունը 15 մ/վ է, իսկ դելֆինինը` 72 կմ/ժ: Որի՞ արագությունն է ավելի մեծ:
Դելֆինի արագությունը ավելի մեծ է:
36. Գայլը 20 կմ ճանապարհն անցնում է 30 րոպեում: Որքա՞ն է գայլի արա- գությունը: 37. Որքա՞ն է մարզիկի արագությունը, եթե նա 100 մ հեռավորությունը վազում է 10վ-ում: Այդ արագությունն արտահայտեք կմ/ժ-ով:
40 կմ/ժ
38. Ռեակտիվ ինքնաթիռը 100 կմ ճանապարհն անցավ 2,5 րոպեում։ Որքա՞ն է ինքնաթիռի արագությունը` արտահայտված կմ/ժ-ով, մ/վ-ով:
36 կմ/ժ
39. Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի ավտոմեքենան 1 րոպեում` շարժվելով 72 կաժ արագությամբ։
2400 կմ/ժ
40. Բամբուկն աճում է 2 սմ/ժ արագությամբ։ Որքա՞ն կլինի նրա բարձրությու- նը մեկ շաբաթ անց:
1200 մ
41. Ի՞նչ ճանապարհ է անցնում Երկիրը տարում՝ պտտվելով Արեգակի շուրջը 30կմ/վ արագությամբ:
42. Կրիայի արագությունը 0,3 կմ/ժ է, փղինը՝ 40կ/ժ, կենգուրուինը՝ 90կմ, իսկ վագրակատվինը` 120 կմ/ժ: Նրանցից յուրաքանչյուրը որքա՞ն ժամամակում կանցնի 100 մ հեռավորությունը:
Կրիան՝ 20 ր
Փիղ՝ 9 վ
Կենգուրուն՝ 6 վ
Վագրակատուն՝ 3 վ
43. Երկրի միջին հեռավորությունը Արեգակից 150 միլիոն կիլոմետր է: Որքա՞ն ժամանակում է լույսն Արեգակից հասնում Երկիր, եթե նրա արագությունը 30000 կմ/վ է։
8 րոպե
45. Հետիոտնի արագությունը 5 կմ/ժ է, իսկ հավասարաչափ շարժվող լողորդը 100 մ հեռավորությունն անցնում է 53 վ-ում: Ու՞մ արագությունն է մեծ:
Կատարել այս փորձերը , տեսանյութ պատրաստել, որտեղ լինի փորձի նկարագրությունը, մեկնաբանությունը, եզրակացությունը, երևույթը։ Պատասխանել փորձում եղած հարցերին։
Լազարյան ճեմարան
Հիմնադրվել է 1815 թվականին Մոսկվայում, մեծահարուստ Լազարյանների
նախաձեռնությամբ և միջոցներով։ Սկզբում եղել է տարրական տիպի մասնավոր դպրոց և կոչվել է Հայկական Լազարյան (Ղազարյան) ուսումնարան։ Սովորել են միայն Լազարյան որդեգիրները։ 1820-ական թվականներին ուսումնական ծրագրով համապատասխանել է ռուսական գիմնազիաների մակարդակին։ Հանրակրթական առարկաների հետ դասավանդվել են ռուսերեն, հայերեն, լատիներեն, ֆրանսերեն,
գերմաներեն, պարսկերեն, թուրքերեն, արաբերեն։ Ընդունվել են տարբեր ազգերի 10-14 տարեկան հասակով երեխաներ, հիմնականում հայեր և ռուսներ։ Դիմորդներ է պատրաստել համալսարան ընդունվելու համար, ինչպես նաև պաշտոնյաներ և հայկական դպրոցների ուսուցիչներ։
1827 թվականին վերանվանվել է Արևելյան լեզուների Լազարյան Ինստիտուտ
(հայկական աղբյուրներում ավանդաբար կոչվել է Լազարյան ճեմարան)՝ ենթարկվել է ժողովրդական կրթության նախարարությանը։ 1830-ական թվականներից ստացել է 2-րդ աստիճանի ուսումնական հաստատության իրավունք՝ 5-ամյա ուսուցմամբ։ 1841 թվականին ճեմարանին կից բացվել է հոգևոր բաժին՝ հայ եկեղեցու սպասավորներ Հոգևոր դպրոցների ուսուցիչներ պատրաստելու նպատակով։ 1848 թվականի կանոնադրությամբ Լազարյան ճեմարանը դասվել է պետական առաջին աստիճանի դպրոցների՝ լիցեյների կարգը, ութամյա ուսուցմամբ՝ գիմնազական ութ և լիցեյական երկու դասարաններով։ Վերջին երկու դասարաններում դասավանդվել են արևելյան լեզուներ։ Նոր կանոնադրությամբ ճեմարանն ընդունել է շեշտված արևելագիտական բնույթ։ Պատրաստվել են թարգմանիչներ, դիվանագիտության բնագավառի աշխատողներ, արևելյան լեզուների դասատուներ։ 1851 թվականին բացվել է նախապատրաստական բաժին, որտեղ երեխաները պատրաստվում էին ընդունվել ճեմարանի գիմնազիական բաժին։ Ուսումնական ծրագրի մեջ մտնող մեկ արևելյան լեզվից բացի, հայերը և Կովկասի այլ ազգությունների պատկանող սաները սովորել են նաև իրենց մայրենի լեզուն։ 1872 թվականի նոր կանոնադրությամբ Լազարյան ճեմարանը կազմվել է երկու ուսումնական հաստատություններից՝ դասական գիմնազիայից և եռամյա ուսուցմամբ մասնագիտական դասարաններից (արևելյան լեզուների ֆակուլտետ), որ ստեղծվել էին լիցեյական դասարանների հիման վրա։ Արևելյան լեզուների ֆակուլտետը իր ուսումնական մակարդակով համապատասխանել է բարձրագույն ուսումնական հաստատություններին։
Ատոմ, քիմիական տարր
ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
1.Բացատրե՛ք «ատոմ» բառի իմաստը և տվե՛ք նրա սահմանումը:
Ատոմը նյութի ամենափոքր, քիմիապես անբաժանելի մասնիկն է:
2․ Պատկերացրե՛ք, որ ձեր ձեռքին կախարդական փայտիկ է, և դուք փոխարկում եք. Ո՞ր դեպքում եք դուք քիմիական փոխարկում կատրել:
ա) քարը՝ ավազի
բ) թթվածինը՝ օզոնի
գ) սառույցը՝ գոլորշու
3․ Հետևյալ նյութերից որո՞նք են պարզ։ Ջուր, օզոն, պղինձ, թթվածին, ազոտ:
ջուր — բարդ նյութ
օզոն — պարզ նյութ
պղինձ — բարդ նյութ
թթվածին — պարզ նյութ
ազոտ — պարզ նյութ
4. Լրացրե՛ք բաց թողած բառը.
«Քիմիական տարրը միատեսակ հատկություններով ատոմի տեսակ է»:
5․ Ո՞ր պնդումն է վերաբերում պարզ նյութին, բարդ նյութին.
ա) ջուրը կազմված է ջրածին և թթվածին տարրերի ատոմներից — բարդ նյութ
բ) մեխը պատրաստված է երկաթից — պարզ նյութ
գ) ածխաթթու գազը կազմված է ածխածին և թթվածին տարրերի ատոմներից — բարդ նյութ
դ) մատիտի գրաձողը՝ գրաֆիտը, կազմված է ածխածին տարրի ատոմներից — պարզ նյութ
ե) շաքարը կազմված է ածխածին, թթվածին և ջրածին տարրերի ատոմներից — բարդ նյութ
6․ Գլուխկոտրուկ: Լրացրե՛ք դատարկ վանդակները համապատասխան տարրերի անվանումներով:
1․ Թթվածին
2․ Ջրածին
3․ Ածխածին
Ֆիզիկական երևույթները կյանքում
Եթե մարմինը գտնվում է դադարի վիճակում, ապա այն կշարժվի, եթե նրա վրա մեխանիկական ազդեցուցթյուն ներգործենք: Օրինակ, դադարի վիճակում գտնվող սեղանը կշարժվի, եթե այն քաշենք կամ հրենք: Առօրյա դիտումները ցույց են տալիս նաև, որ եթե շարժվող մարմնի վրա մեխանիկական ազդեցություն չներգործենք, ապա այն վաղ թե ուշ կկանգնի:
Այլ մարմինների ազդեցության բացակայությամբ մարմնի դադարի կամ ուղղագիծ շարժման վիճակը պահպանելու երևույթը կոչվում է իներցիա: Իներցիան Նյուտոնի առաջին օրենքն է։
Իներցիայի երևույթին ականատես ենք լինում բոլոր այն դեպքերում, երբ փորձում ենք շարժման մեջ դնել որևէ մարմին, կանգնեցնել շարժվող մարմինը, փոխել մարմնի արագության մեծությունը կամ ուղղությունը:
Միանդամների արտադրյալը
Դասարանում
131.
ա) -6a
բ) 12a
գ) -10b3
դ) 6a4
ե) -p4 x3
զ) -6s2 t4
է) 0
ը) a4b2c
թ) a3r2t
132.
ա) 15abc
բ) abcd
գ) −7abc
դ) abcd
ե) 7txy
զ) 3abc4
է) 15
ը) 34az3
թ) 10bst2
133.
8b
48a2
44ax
12ab
4a
60ab
84b
146a2
132ax
36ab
12ab
Տանը
134․
135․
ա) a7
բ) a2
գ) a3
դ) an−1
ե) a8
զ) a9
է) an+4
ը) an+2
թ) an−5
136․
ա) 6a2b
բ) 8b2c5
գ) 9c2t3
դ)14x4y5
ե) 6x4y3
զ) 0
୨ৎ Արփի Փիրումյան 𝜗ৎ 