Կենսաբանություն 9

Փետրվար ամսվա կենսաբանության ամփոփում

1. Օրգանիզմների անհատական զարգացում՝ սաղմնային և հետսաղմնային զարգացում։
Օրգանիզմների անհատական զարգացումը բեղմնավորված ձվաբջջից կամ մարմնի մեկ բջջից սկսվող և մինչև մահ տևող գործընթաց է։ Սաղմնայինը ներառում է տրոհումը, գաստրուլյացիան և օրգանոգենեզը, իսկ հետսաղմնայինը՝ աճն ու ձևավորումը՝ մինչև սեռահասունություն:
Տրոհման ժամանակ ձևավորվում է բլաստուլան՝ բազմաբջիջ սաղմը։ Տրոհման առաջին պահին զիգոտը բաժանվում է, ձևավորելով բլաստոմերների մեծ քանակ։ Բլաստոմերները հեռանում են սաղմի կենտրոնից, ձևավորելով խոռոչ։ Ի վերջո, սաղմն ընդունում է միմյանց կիպ հարող միաշերտ բլաստոմերների պատով պղպջակի տեսք, որը կոչվում է բլաստուլա: Գաստրուլյացիայի ժամանակ սաղմը չի աճում, քանի որ բացակայում է բջիջների բաժանումը։ Առաջանում են սաղմնային երկու թերթիկները՝ արտաքին՝ էկտոդերմը, ներքին՝ էնտոդերմը, և նրանց միջև մեզոդերմը։ Էկտոդերմի բջիջներից ձևավորվում են նյարդային համակարգը, զգայարանները, մաշկի էպիթելը, ատամների էմալը, էնտոդերմից՝ աղիների էպիթելը, մարսողական գեղձերը, խռիկների և թոքերի էպիթելը, մեզոդերմից՝ մկանային, շարակցական, ոսկրային հյուսվածքները, երիկամները, սեռական գեղձերը, արյունատար համակարգը և այլն։
2. Լրիվ և թերի կերպարանափոխություն։
Կերպարանափոխությունը միջատի զարգացման ընթացքում նրա կառուցվածքի փոփոխությունն է։ Լրիվ կերպարանափոխությունն ունի 4 փուլ՝ ձու — թրթուր — հարսնյակ — հասուն միջատ։ Թրթուրը շատ է տարբերվում հասուն միջատից։ Թերի կերպարանափոխությունն ունի 3 փուլ՝ ձու — թրթուր→ հասուն միջատ։
3. Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ բազմացում։
Անսեռ բազմացմանը մասնակցում է մեկ ծնող։ Անսեռ բազմացման օրինակներ են՝ բջջի բաժանումը, բողբոջումը, սպորներով բազմացումը։ Սերունդները գենետիկորեն նույնական են ծնողին։ Սեռական բազմացմանը մասնակցում են երկու ծնող։ Տեղի է ունենում արական և իգական գամետների միացում։ Սերունդները ունենում են նոր գենետիկ համադրություն։
4. Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները՝ ժառանգականություն և փոփոխականություն։

Ժառանգականությունը օրգանիզմների հատկությունների փոխանցումն է ծնողներից սերունդներին։ Իսկ փոփոխականությունը օրգանիզմների հատկությունների տարբերությունն է միմյանցից և ծնողներից։
5. Մենդելի առաջին օրենքը։

Եթե խաչասերվող օրգանիզմները միմյանցից տարբերվում են մեկ հատկանիշով, ապա այդպիսի խաչասերումը կոչվում է միահիբրիդային խաչասերում: Այսպիսով՝ միահիբրիդային խաչասերման ժամանակ ուսումնասիրվում է միայն մեկ հատկանիշ։ Միահիբրիդային խաչասերման առաջին սերնդում առաջացած օրգանիզմների ձևերը բոլորը միմյանց նման են և նման են դոմինանտ ծնողին
6. Մենդելի երկրորդ օրենքը

Հիբիդների առաջին սերնդում ռեցսիվ հատկանիշը չի դրսևորվում, այն ի հայտ է գալիս երկրորդ սերնդում և կազմում սերնդի առանձնյակների մոտ 25%-ը: Այս օրինաչափությունն իր արտացոլումն է գտել։ Օրենքը պնդում է, որ առաջին սերնդի հիբիդները հետագա բազմացման արդյունքում տալիս են ճեղքավորում, նրանց սերնդում նորից հայտնվում են ռեցեսիվ հատկանիշներով առանձնյակներ: Դժվար չէ համոզվել, որ երկրորդ սերնդում դիտվող ճեղքավորումը ըստ ֆենոտիպի 3:1 է, իսկ ըստ գենտիպի ` 1:2:1:
7. Փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանք։

Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ
Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն

English 9

English exercises

1. Tenses

1. Which sentence is grammatically correct?
A) I have seen him yesterday.
B) I saw him yesterday.
C) I was seeing him yesterday.
D) I had seen him yesterday.

2. By the time we arrived, they _______ dinner.
A) finished
B) were finishing
C) had finished
D) have finished

2. Conditionals

3. If you _______ earlier, you wouldn’t have missed the train.
A) leave
B) left
C) had left
D) will leave

4. If I _______ enough money, I would buy a new car.
A) have
B) had
C) will have
D) would have

3. Modal Verbs

5. You _______ eat so much fast food. It’s not healthy.
A) should
B) must
C) can
D) may

6. Which sentence expresses a strong obligation?
A) You should finish your homework.
B) You must finish your homework.
C) You might finish your homework.
D) You could finish your homework.

4. Passive Voice

7. The cake _______ by my grandmother yesterday.
A) made
B) was made
C) is made
D) makes

8. The book _______ in 1995.
A) wrote
B) is written
C) was written
D) has written

5. Relative Clauses

9. The person _______ invented the telephone was Alexander Graham Bell.
A) who
B) which
C) whose
D) what

10. This is the house _______ I grew up.
A) where
B) who
C) which
D) what

6. Reported Speech

11. She said, “I am learning Spanish.” → She said she _______ Spanish.
A) was learning
B) is learning
C) has been learning
D) learns

12. My teacher asked me, “Did you complete your assignment?” → My teacher asked me if I _______ my assignment.
A) complete
B) had completed
C) have completed
D) was completing

7. Phrasal Verbs

13. I need to _______ early tomorrow for my trip.
A) set up
B) set off
C) set out
D) set in

14. Which phrasal verb means “to cancel”?
A) Call off
B) Call out
C) Call back
D) Call up

8. Miscellaneous Grammar

15. I wish I _______ more time to travel.
A) have
B) had
C) will have
D) has

16. Choose the correct form:
She is interested _______ learning new languages.
A) on
B) in
C) at
D) to

17. I regret _______ him about my plans.
A) tell
B) told
C) to tell
D) telling

18. We arrived _______ the station just in time to catch the train.
A) at
B) in
C) on
D) to

19. She is very good _______ playing the piano.
A) at
B) in
C) on
D) with

20. The meeting was postponed _______ next week.
A) to
B) until
C) for
D) by

Complete the sentences with JUST , ALREADY or YET .

  1. Has Morris finished his studies yet?
  2. My brother has already bought a new car but he hasn’t driven it yet.
  3. Maria has just phoned from Italy. I spoke to her a few minutes ago.
  4. Have you had lunch yet?
  5. I can’t go to Spain. I have already booked two tickets for Italy. I booked them a few months ago.
  6. Have you seen the new James Bond film yet?
  7. The concert will start in two hours but the singers haven’t arrived yet.
  8. Another postcard! I’ve already had six from him.
  9. Congratulations! You have just won a trip to New York.
  10. The group has already visited two museums today, so they don’t want to go to another one.
  11. I have been to Norway but I haven’t been to Sweden yet.
  12. I’ve just come home from Frankie’s place, but there was nobody at home.
  13. We have already tried to contact her twice. There’s no point in trying again.
  14. Has your new boyfriend met your parents yet?

Review of all intermediate verb tenses (CEFR B1)

Exercise 1

Choose the correct verb tenses to complete the sentences below.

1.I _____ anything about the night of the accident.
A.don’t remember
B.‘m not remembering
C.wasn’t remembering

2. After we broke up, she sold the ring that I _____ her for her birthday.
A.give
B.was giving
C.had given

3. We _____ our website.
A.recently renewed
B.are recently renewing
C.have recently renewed

4. We took off our clothes and _____ into the river.
A.were jumping
B.had jumped
C.jumped

5. A: You look fitter! B: Yes, I _____ at the gym for the last few months.
A.‘m working out
B.‘ve been working out
C.work out

6. I’m pretty sure printed books _____ one day.
A.are disappearing
B.are going to disappear

C.will disappear

7. Look at the traffic. We _____ late.
A.are going to be
B.will be
C.are being

8. ____ your room yet?
A.Have you tidied up
B.Did you tidy
C.Do you tidy up

9. I looked in the rearview mirror and saw that someone _____ us.
A.followed
B.was following
C.had followed

10. I’m unemployed and I _____ for a job. Tomorrow I have my third interview.
A.‘m looking
B.‘ve looked
C.look

Հանրահաշիվ 9

ՎԻՃԱԿԱԳՐԱԿԱՆ ՊԱՐԱՄԵՏՐԵՐ

Առաջադրանքներ․
1) Գտե՛ք թվային տվյալների լայնքը, մոդն (եթե ունի) ու մեդիանը.
ա) 2, 2, 2, 5, 5, 8, 10

Լայնք — 10-2=8
մոդ — 2
մեդիան — 5
բ) -5, 4, 2, 6, 6, 8, 8, 8

Լայնք — 8-(-5)=13
մոդ — 8
մեդիան — (6+6)/2=6
գ) -105, 12, 12, 250, 233, 205, 12

Լայնք — 250-(-105)=310
մոդ — 12
մեդիան — 250
դ) -20, -120, 0, 15, 7, 7, 120, 500

Լայնք — 500-(-120)=620
մոդ — 7
մեդիան — (15+7)/2=11

2) Հաշվե՛ք թվային տվյալների միջին թվաբանականն ու մեդիանը.
ա) 1, 3, 3, 5, 7

Միջին թվաբանական — (1+3+3+5+7)/5=3.8
մեդիան — 3
բ) 5, 2, 1, -2, 7, -4

Միջին թվաբանական — (5+2+1-2+7-4)/6=1.5
մեդիան — (1-2)/2=-0.5
գ) 4,5,7,5,-8, 45

Միջին թվաբանական — (4+5+7+5-8+45)/6=9.6
մեդիան — (7+5)/2=6
դ) 2, 2, 8, 8, 8, 250, -120

Միջին թվաբանական — (2+2+8+8+8+250-120)/7=22.57
մեդիան — 8
ե) 1, 1, 1, 1, 5, 5, -6, -10

Միջին թվաբանական — (1+1+1+1+5+5-6-10)/8=-0.25
մեդիան — (1+5)/2=3

3) Գտե՛ք թվային տվյալների միջինը, մոդը, մեդիանը և լայնքը.
ա) 0, 0, 5, 5, 10, 10, 10, 10, 10

Միջին թվաբանական — (5+5+10+10+10+10+10)/9=6.6
մեդիան — 10
լայնք — 10-0=10
մոդ — 10
բ) 1, 1, 2, 2, 2, 19, 20, 21

Միջին թվաբանական — (1+1+2+2+2+19+20+21)/8=8.5
մեդիան — (2+2)/2=2
լայնք — 21-1=20
մոդ — 2
գ)-6, 6, 0, -3, 3

Միջին թվաբանական — (-6+6-3+3)/5=0
մեդիան — 0
լայնք — 0
մոդ — չկա
դ) –10, 0, 0, 12, 13, 12, 12

Միջին թվաբանական — (-10+12+13+12+12)/7/=5.57
մեդիան — 12
լայնք — 12-(-10)=22
մոդ — 12

4) Գտե՛ք a-ի թվային արժեքը, եթե հայտնի է, որ a, 1, 1, 2, 2, 4 բնական թվերի՝
ա) մոդը 2 է

2, 1, 1, 2, 2, 4
a=2
բ) մեդիանը 1.5 է

2, 1, 1, 2, 2, 4
a=2
գ) լայնքը 4 է

0, 1, 1, 2, 2, 4
a=0
դ) միջինը 3 է

8, 1, 1, 2, 2, 4
a=8
ե) մեդիանը մեծ է մոդից

1, 1, 1, 2, 2, 4
a=1

Երկրաչափություն 9

Շրջանագծի երկարությունը, աղեղի երկարությունը

Առաջադրանքներ․
1) Գտե՛ք 13 սմ շառավղով շրջանագծի երկարությունը:

C=2πR
C=2*3.14*13=81.64
2) Գտե՛ք 10π սմ երկարությամբ շրջանագծի շառավիղը:

C=31.4
R=31.4/6.28=5
3) Գտե՛ք 15 սմ շառավղով 36° աղեղի երկարությունը:

πR/180*α
l=3.14*15/180*36=9.42
4) Գտե՛ք 18 դմ շառավղով շրջանագծի 120° աղեղի երկարությունը:

l=3.14*18/180*120=37.68
5) Գտե՛ք շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա 45° աղեղի երկարությունը 19 սմ է:

l=19
R=180*19/3.14*45=24.203
6) Նկարում AB աղեղի երկարությունը 7π սմ է: Գտե՛ք ∝-ն, եթե OA = 36 սմ:

R=36
l=21.98
α=180*21.98/3.14*36=35o
7) O կենտրոնով շրջանագծերից մեկի շառավիղը 9 սմ է, մյուսինը՝ 15 սմ: Գտե՛ք CD աղեղի երկարությունը, եթե AB աղեղի երկարությունը 5π սմ է:

α=180*15.7/3.14*15=60o
lCD=9π/180*60=9.42

Գրականություն 9

«Թմկաբերդի առումը» վերլուծություն

«Թմկաբերդի առումը» պոեմի մեջ նկարագրվում է դավաճանության արդյունքները։ Իմ կարծիքով՝ Թումանյանը փորձում էր հասկացնել, որ դավաճանությունը միշտ վնաս է բերում դավաճանողին, ոչ թե տուժածին։ Նադիր Շահը երկար պայքարներ մղելով՝ որոշում է դիմել մի խորամանկ և ստոր քայլին։ Նա, իմանալով, թե ինչքան խիստ է վերաբերվում Թաթուլը մարդկանց իր ամրոց ներխուժելուն՝ ուղարկում է իր աշուղներից մեկին Թաթուլի տկնոջ մոտ, որպեսզի նա գովերգի Շահին։ Աշուղը երգում է շահի սերը, անհուն գանձերն ու փառքը, Թմկատիրուհուն խոստանում ոսկե գահ ու փառք: Թուլության մի պահի նրա հոգում հաղթում է փառասիրությունը: Արբեցնելով հաղթանակած քաջերին՝ կինը թշնամուն է մատնում ամրոցը: Ավերակ բերդի և ընկած զոհերի դեմ կանգնած գեղեցկուհին հասկանում է, որ դավաճանեց ինքն իրեն, իր հայրենիքը և մոտիկ մարդուն:

Հանրահաշիվ 9

ԵՐԿՐԱՉԱՓԱԿԱՆ ՊՐՈԳՐԵՍԻԱՅԻ ԱՌԱՋԻՆ N ԱՆԴԱՄՆԵՐԻ ԳՈՒՄԱՐԸ

1) Գտեք երկրաչափական պրոգրեսիայի առաջին հինգ անդամների գումարը, եթե
ա) a1 = 5, q = 2

S5=5*(25-1)/2-1=155
բ) a1 = 4, q = — 3

S5=4*(-35-1)/-3-1=243
գ) a1 = — 2, q = 1/2

S5=-2*(0.55-1)/0.5-1=3.875
դ) a1 = — 1/3, q = — 2

S5=-1/3*(-25-1)/-2-1=-3.6

2) {an} երկրաչափական պրոգրեսիայի համար գտեք S6-ը, եթե a1 = 48, q = 1/2:

S6=48*(0.56-1)/0.5-1=-1.5

3) {an} երկրաչափական պրոգրեսիայում a1 = 14, q = −1։ Հաշվեք
ա) S100

S100=14*(-1100-1)/-1-1=14
բ) S101

S101=14*(-1101-1)/-1-1=14

4) Հաշվեք երկրաչափական պրոգրեսիայի առաջին տասը անդամների գումարը.
ա) -32, 16, -8, 4, ․․․

q=16/-32=-0.5
S10=-32*(-0.510-1)/-0.5-1=-21.3125
բ) 32, 16, 8, 4, ․․․

q=16/32=0.5
S10=32*(0.510-1)/0.5-1=63.9375

5) {a} երկրաչափական պրոգրեսիայում հաշվեք
ա) S10-ը, եթե q = 2, a1 = — 1/36

S10=-1/36*210-1/2-1=-28.4
բ) S10-ը, եթե q = — 2, a1 = — 1/36

S10=-1/36*(-210-1)/-2-1=-9.48
գ) S6-ը, եթե q = 3, a1 = — 1/27

S6=-1/27*36-1/3-1=-13.48
դ) S6-ը, եթե q = — 3, a1 = — 2/27

S6=-2/27*-36-1/-3-1=13.48

Հանրահաշիվ 9

ԵՐԿՐԱՉԱՓԱԿԱՆ ՊՐՈԳՐԵՍԻԱՅԻ ԱՌԱՋԻՆ N ԱՆԴԱՄՆԵՐԻ ԳՈՒՄԱՐԸ

Առաջադրանքներ․
1) Տրված է {an} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.
ա) S7 -ը, եթե a1 = 1, q = 2

S7=1*(27-1)/2-1=127
բ) S8 -ը, եթե a1 = -1, q = 3

S8=-1*(38-1)/3-1=-3280
գ) S4 -ը, եթե a1 = 8, q = 1/2

S4=8*(0.54-1)/0.5-1=15
դ) S6 -ը, եթե a1 = 4, q = -3

S6=4*((-3)6-1)/-3-1=-728

2) Տրված է {an} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք S5 -ը.
ա) a2 = 4, q = 3

S5=4/3*(35-1)/3-1=484/3
a1=4/3
բ) a3 = 9, a4 = 27

q=27/9=3
a2=9/3=3
a1=3/3=1
S5=1*(35-1)/3-1=121
գ) a2 = 8, q = -1/2

a1=8/0.5=-16
S5=-16*(-0.55-1)/0.5-1=-33

3) Տրված է {an} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Գտե՛ք a1 — ը, եթե
ա) S4 = 30, q = 2

S4=a1*qn-1/q-1=30
a1*24-1/2-1=30
15a1=30, a1=2
բ) S6 = -2184, q = 3

a1*36-1/3-1=-2184
364a1=-2184, a1=-6
գ) S7 = 5, q = -1

a1*(-17-1)/-1-1=5
a1=5
դ) S3 = 91, q = -4

a1=-43-1/-4-1=91
13a1=91, a1=7

4) Տրված է bn = 3 * 2n — 1 երկրաչափական պրոգրեսիան: Հաշվե՛ք.
ա) b3 + b4

b3=3*22=12
b4=3*23=24
24+12=36
բ) b5 + b6

b5=3*24=48
b6=3*25=96
48+96=144

5) {an} երկրաչափական պրոգրեսիայում a1 = 6, q = -1: Հաշվե՛ք.
ա) S2025 — ը

S2025=6*(-12025-1)/-1-1=6
բ) S2026 — ը

S2026=6*(-12026-1)/-1-1=6

Русский 9

«Сотворение Адама»

Давайте поговорим.

1) Знакома ли вам данная иллюстрация? Фрагментом какого шедевра она является? Кто его автор? Чьи это руки? Что они символизируют?
Автор этой картины является Микеланджело Буонарроти. На изображении запечатлен знаменитый момент передачи жизни из фрески Микеланджело «Сотворение Адама». Изображен момент, когда Бог-Отец протягивает руку навстречу руке Адама, передавая ему искру жизни.
2) Что такое, по-вашему, искусство? Можно ли его назвать божественным даром человеку?

Искусство — это то, через что человек может выразить свои эмоции, внутренний мир, мысли и взгляд на мир. По моему мнению — да, искусство, будто божественный дар, который дан только людям, и я думаю, что нужно им пользоваться на все 100. Искусство — это не только картины, это музыка, стихи, книги, танцы и тд.
3) Является ли искусство жизненной необходимостью для человека? Что оно нам даёт?

Искусство в некоторых случаях — это терапия. Я думаю, что исскуство — это одно из вариантов, через которые человек может выплюнуть все тревоги, навязчивые мысли и расслабиться, делая то, что ему нравится. Оно нам дает свободу, способность самовыражатьсям изучать разных художников и их творения.

Գրականություն 9

Թմկաբերդի առումը

1․ Որտե՞ղ է տեղի ունենում պոեմի գործողությունը։
Իրադարձությունները տեղի էին ունենում Ջավախքի Թմուկ բերդ ամրոցում։
2. Ո՞վ էր Թմկաբերդի տերը։
Ամրոցի տերը քաջ, ամեմահզոր և աննըկուն Թաթուլն էր։
3. Ի՞նչն էր դարձրել Թմկաբերդը անառիկ։
Մարդի չէին կարող մտնել Թմկաբերդ, քանի որ այն գտնվում էր սարի վրա, և Թաթուլը սաստիկ խիստ էր անծանոթների համդեպ, ովքեր անցնում էին իր ամրոցի կողքով։
4. Ինչպիսի՞ հարաբերություններ կային Թաթուլի և իր կնոջ միջև պոեմի սկզբում։
Պոեմի սկզբում Թաթուլն ու իր կինը ունեին շատ մոտ հարաբերություններ, կինը նրան միշտ ուրախ էր տեսնել հաղթանակից հետո։
5. Ի՞նչ դեր ունի դավաճանությունը պոեմի սյուժեում։
Նույնիսկ ամենահզոր և աննըկուն հերոսն է անպաշտպան դավաճանությունից։ Պետք չէ վստահել ոչ ոքին այնպես, ինչպես դու քեզ ես վստահում։
6. Ինչպե՞ս է բացահայտվում կնոջ կերպարը գործողությունների ընթացքում։
Թաթուլի կինը, Թաթուկին դավաճանելից՝ նա առաջինը ինքն իրեն դավաճանեց։ Սակայն վերջում նա հասկացավ իր սխալը, խղճալով, որ այդպես վարվեց նրա հետ, ով իրեն գնահատում էր։
7. Ո՞րն էր բերդի անկման հիմնական պատճառը։
8. Ի՞նչ ավարտ ունեցավ Թաթուլի ճակատագիրը։