Պատասխանել հարցերին․
1. Ինչո՞ւ պետք է քթով շնչել:
Քթով շնչելը կարևոր է, քանի որ քիթը ֆիլտրում, տաքացնում և խոնավեցնում է օդը՝ պաշտպանելով թոքերը և բրոնխները փոշուց, մանրէներից և այլ վնասակար մասնիկներից:
2. Ինչո՞ւ ջրի ﬔջ ընկած թոքի կտորը չի ընկղմվում:
Թոքը պարունակում է բազմաթիվ օդային պղպջակներ, ինչը նվազեցնում է նրա խտությունը, ինչը թույլ է տալիս նրան լողալ ջրի վրա և չսուզվել:
3. Ի նչո՞ւ երեխան, ով այս կամ այն պատճառով դժվարանում է քթով շնչել,
հաճախ է հիվանդանում մրսածության հիվանդություններով:
Երբ երեխան շնչում է բերանով, մանրէներն ու սառը օդը անմիջապես թափանցում են օրգանիզմ, ինչը մեծացնում է վարակների ու մրսածության հավանականությունը:

1) Մի քառակուսու կողմը k անգամ մեծ է մյուս քառակուսու կողմից: Գտե՛ք այդ քառակուսիների մակերեսների հարաբերությունը:
k²a²/a²=k²
2) Քառակուսաձև սենյակներից մեկի կողմը 2 անգամ փոքր է մյուսի կողմից: Գտե՛ք փոքր սենյակի մակերեսը, եթե մեծի մակերեսը 36մ² է:
6*6=36
6/2=3
S=3*3=9մ²
3) Խոհանոցի պատը երեսապատված է 15 սմ կողմով քառակուսաձև 120 սալիկով: Քանի՞ ուղղանկյունաձև նոր սալիկ է պետք նույն պատը երեսապատելու համար, եթե նոր սալիկների կից կողմերը 10 սմ և 20 սմ են:
S₁=15*15=225սմ²
S₂=225*120=27000սմ²
S₃=10*20=200սմ²
27000/200=135
4) Գտե՛ք 54 սմ պարագծով ուղղանկյան մակերեսը, եթե՝
ա) կից կողմերից մեկը մյուսից մեծ է 3 սմ–ով
3+3=6
54-6=48
48/4=12սմ
12+3=15սմ
S=12*15=180սմ²
բ) կից կողմերը հարաբերում են, ինչպես 4 : 5
18x=54սմ
x=54/18=3սմ
4x=3*4=12սմ
5x=3*5=15սմ
S=12*15=180սմ²
գ) կողմերից մեկը (b + 17) սմ է
P=2x+2b+34
2x+2b=54=34=20
x+b=10
x=10-b
S=(10-b)*(b+17)
5) ABCD ուղղանկյան A անկյան կիսորդը հատում է CD կողմը նրա միջնակետում։ Գտե՛ք ուղղանկյան մակերեսը, եթե AD = 2,5 սմ:
CD=2,5*2=5
S=2,5*5=12,5սմ

1. Մեխանիկական տատանումների տարբեր օրինակներ:
Սրտի բաբախումը, կարի մեքենայի ասեղի վեր ու վար շարժումը, ծառերի ճյուղերի օրորվելը, և այլն։
2. Ի՞նչն է բնորոշ բոլոր տատանողական շարժումներին:
Տատանողական շարժումներին բնորոշ են հերթականորեն կատարվող, հակադիր ուղղություններով շարժումներ։
3. Ո՞ր տատանումներն են անվանում պարբերական:
Այն տատանումները, որոնք որոշակի հավասար ժամանակից հետո նույնությամբ կրկնվում են, կոչվում են պարբերական։
4. Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն է կոչվում տատանումների պարբերություն:
Այն ամենափոքր ժամանակամիջոցը, որից հետո տատանումները կրկնվում են, կոչվում է տատանումների պարբերություն։
5. Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում տատանումների պարբերությունը։
Տատանումների պարբերությունը մեկ լրիվ տատանման տևողությունն է, որը արտահայտվում է վարկյանով, րոպեյով, ժամով, և այլն։
6. Ի՞նչ է տատանումների լայնույթը: Ի՞նչ միավորներով է այն արտահայտվում։
Տատանվող մարմնի առավելագույն շեղումը հավասարակշռության դիրքից կոչվում է տատանումների լայնույթ։ Տատանումների լայնույթը արտահայտվում է երկյարության միավորներթվ՝ մետր, սմ, դմ և այլն։
7. Ի՞նչ է տատանումների հաճախությունը։ Ի՞նչ միավորներով է այն արտահայտվում։
Տատանումների հաճախություն է կոչվում մեկ վարկյանում տատանումների թիվը։ Տատանումները արտահայտվում են Հեցով։ 1Հց նշանակում է յուրաքանչյուր վայրկյանում տատանվող մարմինը կատարում է մեկ տատանում։
8. Ո՞ր հաճախությունն է կոչվում 1Հց։
ՄՀ-ում հաճախության չափման միավոր է ընդունված մեկ հերցը (1 Հց)` գերմանացի ֆիզիկոս Հայնրիխ Հերցի պատվին։

Առաջադրանքներ․
1) Թվային բազմությունները պատկերե՛ք կոորդինատային առանցքի վրա և գտե՛ք նրանց միավորումը:
ա) [- 4, 11] և (- 7, 4]
[-7;11]
բ) (- 21, 0) և [- 14, 0]
[-21;0]
գ) (- ∞, 3) և [0, ∞)
[-∞;∞]
դ) (- 2, 6] և (8, 14)
(- 2, 6] U (8, 14)
ե) (- 9, 3.6) և [3.6, 9)
[-9;9]
զ) [- 15, -5] և [-4.5; 4]
[- 15, -5] U [-4.5; 4]
է) (- 9.2, -1.2] և (0, 5)
(- 9.2, -1.2] U (0, 5)
ը) [- 0.5, 3.7] և [3.7, 32)
[-0,5;32]
թ) (0, 0.1] և (- ∞, ∞)
[-∞;∞]

2) Արդյո՞ք -1 թիվը համախմբի լուծում է.

[-1+7>-2
[-3-2<23
Այո

[5+4<2+1
[-2,4-1<-3
Ոչ

[3,2+4>-1-10
[2+1>4*2
Այո

[1+3>-1-1
[8-5<20-6
Այո

[16+1<10+0,7
[-2*3>42
Ոչ

[-16-3>-12-1
[4-1>25+6
Ոչ

3) Լուծե՛ք համախումբը.

x∈(-2;∞)

y∈(0;-∞)

a∈(21;-∞)

z∈(1,6;∞)

Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում նյութի քանակը:
n=N/N_A
1. Որքան է 9,03*10²³ թվով թթվածնի մոլեկուլների քանակը (մոլ):
n=?
N=9,03*10²³
N_A=6,02*10²³
n (O)=9,03*10²³/6,02*10²³=1,5
2. Որքան է 0,5 մոլ քանակով ֆոսֆորի ատոմների թիվը:
N=?
n=0,5
N_A=6,02*10²³
N (P)=0,5*6,02*10²³=3,01
3. Որքան է 5.07*10²³ թվով  կալցիում մոլեկուլների քանակը (մոլ):
n=?
N=5.07*10²³
N_A=6,02*10²³
n (Ca)=5.07*10²³/6,02*10²³=30,52
4. Որքան է 0,3 մոլ քանակով ծծմբի ատոմների թիվը:
N=?
n=0,3
N_A=6,02*10²³
N (S)=0,3*6,02*10²³=1,806
5. Հաշվել N2O5 տարրերի զանգվածների հարաբերությունը:

ЛЕГЕНДА – художественное произведение, иногда в форме фантастической сказки, в основе которой лежит историческое событие или происшествие, имевшее место в действительности.

Ованнес  Туманян
Ахтамар
Каждой ночью к водам Вана
Кто-то с берега идёт
И без лодки средь тумана
Смело к острову плывёт;

 Он могучими плечами
Рассекает лоно вод,
Привлекаемый лучами,
Что маяк далёкий шлёт.

Вкруг поток, шипя, крутится,
 За пловцом бежит вослед,
Но бесстрашный не боится
Ни опасностей, ни бед.

Что ему угрозы ночи,
Пена, волны, ветер, мрак?
 Точно любящие очи,
Перед ним горит маяк!

Каждой ночью искры света
Манят лаской тайных чар;
Каждой ночью, тьмой одета,
 Ждёт его к себе Тамар^[].

И могучими плечами
Бороздит он лоно вод,
Привлекаемый лучами,
Что маяк далёкий шлёт.

 Он плывёт навстречу счастью,
Смело борется с волной.
А Тамар, объята страстью,
Ждёт его во тьме ночной.

Не напрасны ожиданья…
Ближе, ближе… вот и он!
Миг блаженства! Миг свиданья!
Сладких таинств райский сон!

Тихо. Только волны плещут,
Только, полны чистых чар,
 Звёзды ропщут и трепещут
За бесстыдную Тамар.

И опять к пучинам Вана
Кто-то с берега идёт
И без лодки средь тумана
 Вдаль от острова плывёт.

И со страхом остаётся
Над водой Тамар одна,
Смотрит, слушает, как бьётся
Разъярённая волна.

 Завтра — снова ожиданья,
Так же искрится маяк,
Тот же чудный миг свиданья,
Те же ласки, тот же мрак.

Но разведал враг жестокий
 Тайну любящих сердец:
Был погашен свет далёкий,
Тьмой застигнут был пловец.

Растоптали люди злые
Ярко блещущий костёр,
 Небеса молчат ночные,
Тщетно света ищет взор.

Не заискрится, как прежде,
Маяка привет родной, —
И в обманчивой надежде
 Бьётся, бьётся он с волной.

Ветер шепчет непонятно,
Над водой клубится пар, —
И вздыхает еле внятно
Слабый возглас: «Ах, Тамар!»

 Звуки плача, звуки смеха…
Волны ластятся к скале,
И, как гаснущее эхо,
«Ах, Тамар!» звучит во мгле.

На рассвете встали волны
 И примчали бледный труп,
И застыл упрёк безмолвный:
«Ах, Тамар!» средь мёртвых губ.

С той поры минули годы,
Остров полон прежних чар, 

Мрачно смотрит он на воды
И зовётся «Ахтамар».
К. Бальмонт.

ВОПРОСЫ И ЗАДАНИЯ
1. Существует ли на самом деле остров Ахтамар? Где он находится?
Подготовьте сообщение об этом острове.
Да, остров Ахтамар существует и находится на озере Ван в Турции.
2. С использованием интернета найдите информацию об О.Туманяне о жизни и творчестве писателя.
Ованнес Туманян — армянский писатель и поэт, родился в 1869 году и умер в 1923 году. Он является автором множества произведений, включая стихи, рассказы и пьесы. Туманян считается одним из основоположников современной армянской литературы.
3. Прочитайте легенду на армянском языке и сравните с русским переводом.
4. О чем эта легенда?
Легенда «Ахтамар» рассказывает о любви юноши и девушки, которые встречаются на острове посреди озера Ван. Юноша находил остров по костру, который зажигала девушка, но в один день Юноша не смог найти свет костра,заблудился и утонул.
5. Что означал возглас юноши  «Ах, Тамар»: сожаление или обвинение?
Возглас юноши «Ах, Тамар» выражает сожаление о том, что их любовь не сможет сущевствовать.

Հովհաննես Թումանյան
ԱԽԹԱՄԱՐ
Ծիծաղախիտ Վանա ծովի
Փոքրիկ գյուղից առափնյա,
Ծովն է մըտնում գաղտագողի
Ամեն գիշեր մի տըղա:

Ծովն է մըտնում առանց նավակ,
Բազուկներով առնացի
Ջուրը ճողփում, լող է տալի
Դեպի կըղզին դիմացի:

Խավար կըղզուց պարզ ու պայծառ
Մի լույս կանչում է նըրան,
Մի վառ փարոս նըրա համար,
Չըմոլորի իր ճամփան:

Սիրուն Թամարն ամեն գիշեր
Այնտեղ կըրակ է անում,
Եվ ըսպասում է անհամբեր
Այնտեղ` մոտիկ դարանում:

Ծըփում ծովն ալեծածան,
Ծըփում է սիրտը տըղի.
Գոռում է ծովն ահեղաձայն,
Նա կըռվում է կատաղի:

Եվ Թամարը սըրտատըրոփ
Արդեն լըսում է մոտիկ
Ջըրի ճողփյուն, ու ողջ մարմնով
Սիրուց այրվում է սաստիկ:

Լըռեց: Ծովի խավար ափին
Կանգնեց սեւ-սեւ մի ըստվեր…
Ահա եւ նա… իրար գըտան…
Կասկածավո՜ր լուռ գիշեր…

Միայն ալիքը Վանա ծովի
Մեղմ դիպչում են ափերին,
Հըրհըրելով հեռանում են
Շըշունջներով անմեկին:

Նըրանք ասես փըսփըսում են…
Ու աստղերը կամարից
Ակնարկելով բամբասում են
Լիրբ, անամոթ Թամարից…

Բամբասում են կուսի սըրտում…
Ժամ է արդեն… ու կըրկին
Մինն ալեկոծ ծովն է մըտնում,
Մյուսն աղոթում եզերքին…

«Ո՞վ է ջահել էն խիզախը,
Որ հենց հարբած իր սիրով,
Սըրտից հանած ահն ու վախը
Ծովն անցնում է գիշերով։

Ծովն անցնում է մյուս ափերից
Մեր Թամարին համբուրում…
Աղջի՞կ խըլի նա մեր ձեռի՜ց…
Ի՞նչի տեղ է մեզ դընում…»։

Էսպես ասին վիրավորված
Կըղզու միջի ջահելներ
Ու Թամարի ձեռքով վառած
Լույսը հանգցրին մի գիշեր:

Մոլորվեցավ խավար ծովում
Լողորդ տըղան սիրահար,
Ու բերում է հողմը, բերո՜ւմ
Հառաչանքներն՝ «Ա՜խ, Թամա՜ր…»։

Մոտ է ձայնը. խոլ խավարում,
Ժայռերի տակ սեպացած,
Ուր ամեհի ծովն է գոռում,
Մերթ կորչում է խլացած,
Ու մերթ լըսվում ուժասպառ.
«Ա՜խ, Թամա՜ր…»։

Առավոտյան ծովը ծըփաց,
Ափը ձըգեց մի դիակ,
Նըրա շուրթին, պաղ, կարկամած,
Ասես մեռած ժամանակ
Սառել էին երկու բառ.
«Ա՜խ, Թամա՜ր…»։

Այն օրվանից սըրա համար
Կըղզին կոչվեց Ախթամար։
1891

Задание: спишите, раскрывая скобки.
1. Люди удивлялись мужеству (чему?) (мужество) юноши.
2. Каждое утро девушка восхищалась восходом (чем?) (восход) солнца.
3. Учитель был доволен результатом (чем?) (результат) моей работы.
4. Родители очень беспокоились о сыне (о ком?) (сын), бабушка тоже тревожилась за здоровье (за что?) (здоровье) внука.
5. Хозяин гостиницы был рад приезду (чему?) (приезд) гостей.

Составьте словосочетания, подбирая к глаголам имена существительные.
(Что?) — загрузить приложение, передать документы, рассказать историю, предоставить условия
(Чего?)—бояться будущего, лишиться человека, ожидать гостей, достичь успеха, сбежать с урока
(Чему?)—верить другу, завидовать человеку, радоваться успеху, удивляться новостям
(Чем?)—красить волосы, копать яму, рисовать портрет, угрожать ножом, увлекаться многим

Իմ կատարած նախագծեր՝
Կարդում ենք Տերյան
Մխթիար Սպարապետ
Տարեմուտի ընթերցումներ. նախագիծ
Ելիզաբեթ I
Աննա Բոլեյն
Կոմիտասյան նախագիծ
Создание игры пазл с Беллой Мовсисян
Японские хокку
Վալսի նախագիծ

Տնային

CuO + H₂ = Cu + H₂O, 
CaO + H2O = Ca(OH)2
MgO + 2HCl = MgCl2 + H₂O,

Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը:

CuO + H₂ = Cu + H₂O, – տեղակալման
CaO + H2O = Ca(OH)2 – միացման
MgO + 2HCl = MgCl2 + H₂O, – փոխանակման

Դասակարգի՛ր ռեակցիային մասնակցող  անօրգանական նյութերը:
1. Mr
Mr (CuO)=64+16=80
Mr (H2O)=2+16=18
Mr (H2)=1+1=2
Mr (CaO)=40+16=56
Mr (Ca(OH)2)=40+32+2=74
Mr (MgO)=24+16=40
Mr (2HCl)=2+35=37
Mr (MgCl2)=24+70=94
w (զանգվածային բաժին)
Օ.ա.
CuO=+2/-2
H2O=+1/-2
CaO=+2/-2
MgO=+2/-2
2HCl=+1/-2
MgCl2=+2/-1
Կապի տեսակ
CuO – կովալենտային
H2 – իոնային
CaO – կովալենտային
H2O – իոնային
MgO – կովալենտային
2HCl – իոնային
MgCl2 – կովալենտային