1. Բացատրել ի՞նչ եք հասկանում արժեք ասելով:
Արժեք ասելով, ես հասկանում եմ մարդկային որակները։ Յուրաքանչյուր ոք կարևորում է տարբեր արժեքներ մարդու մեջ։ Մեկն ասում է, որ կարևոր է ազնիվ և բարի լինել, իսկ մյուսը՝ կրթված և զուսպ։ Ընդհանրապես արժեքը դա մարդու համար ամենաթանկ բանն է։ Ամեն մեկս ծնվել ենք տարբեր ընտանիքներում, հետևաբար տարբեր մտածելակերպով։ Այսինքն՝ ինչպես բոլոր տարբեր բաներում, այնպես էլ արժեք հասկացողության մեջ տարբեր կարծիք ունենք։ Ամեն մեկի համար ամենաթանկ բանը՝ արժեքը տարբեր է։
2․ Թվարկեք մի քանի կարևոր արժեքներ:
Ինձ համար մարդու մեջ ամենակարևոր արժեքը դա ազնիվ լինելն է։ Պետք չէ մեզ կեղծել, պետք չէ կաշկանդվել մեր որևէ բնավորության գծից և փոխել այն՝ նմանվելով հասարակությանը։ Ինձ կարևոր է, երբ մարդը ինքն իրեն է նման, ոչ թե փոձում է նմանվել ուրիշներին։
3․ Ձեր կարծիքով այս կամ այն արժեքը գնահատելու, կարևորելու համար անհրաժեշտ է արդյոք գիտելիքների որոշակի պաշար կամ կենսափորձ:
Այո, կարծում եմ պետք է։ Գիտելիք ասելով՝ նկատի ունեմ կյանքի փորձ։ Կյանքի նկատմամբ մեր տեսանկյունն արդեն ձևակերպված լինի, ունենանք մեր հստակ կարծիքը։
4․ Թվարկեք արժեքներ, որոնք չեն կորցնի իրենց նշանակությունը:
Կարծում եմ, որ մարդիկ միշտ կկարևորեն լավ բնավորություն ունենալը, այսինքն՝ լինել բարեսիրտ, օգնող, ազնիվ և հարգող։ Չնայաշ, որ այդ արժեքները շատերը թերագնահատում են, իմ կարծիքով, կգտնվեն մարդիկ, ում համար այդ արժեքները միշտ կարևորագույնը կլինեն։
Месяц: Ноябрь 2024
Աննա Բոլեյն
Աննա Բոլեյն (1501-1536) Անգլիայի արքայադուստր էր, ով հայտնի է դարձել իր կարճ և դառը կյանքով, որն ավարտվել է գլխատմամբ։ Նա եղել է Հենրի VIII-ի երկրորդ կինը և խթանել է անգլիական ռեֆորմի գործընթացը՝ իր ամուսնության շնորհիվ կոտրելով Անգլիայի և Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու հարաբերությունները։ Աննան մեծ ազդեցություն ունեցավ Անգլիայի պատմության վրա, քանի որ նրա ամուսնությունն ու սկանդալը հանդիսացան Անգլիայի Սահմանադրական շեղման և Անգլիական Եկեղեցու անկախության հիմքերը։ Նա հայտնի է նաև որպես Էլիզաբեթ I-ի մայրը՝ որը ապագայում դարձավ Անգլիայի ամենանշանակալի արքայադուստրերից մեկը։ Աննա Բոլեյնի մահը մնաց անհայտության և հակասությունների մեջ, բայց նրա կյանքը շարունակում է գրավել պատմաբանների և պատմական ֆիլմերի ստեղծողների ուշադրությունը։
1523 թվականի սկզբին Աննան գաղտնի նշանվում է Նորթամբեռլենդի 6-րդ կոմսի՝ Հենրի Պերսիի հետ, բայց նշանադրությունը չեղարկվում է, երբ Հենրի Պերսիի հայրը հրաժարվում է հովանավորել նրանց միությունը։ Աննային հետ են ուղարկում տուն՝ Հիվեր ամրոց։ 1526 թվականի փետրվարին Հենրի VIII սկսում է հետապնդել Աննային։ Աննան հրաժարվում է ստանձնել նրա սիրուհու՝ Մարիա Բոլեյնի տեղը։ Երբ պարզ դարձավ, որ Հռոմի Պապ Կլիմենտ VII-ը չեղյալ չի համարի Եկատերինա Արագոնացու հետ ամուսնությունը, Անգլիայում սկսվեց Կաթոլիկ եկեղեցու իշխանության կործանումը։ Հենրին և Աննան պաշտոնապես ամուսնացան 1533 թվականի հունվարի 25-ին, 1532 թվականի նոյեմբերի 14-ին տեղի ունեցած գաղտնի ամուսնությունից հետո։ Այդ ամուսնության ու հեռացումների արդյունքն էլ եղավ Անգլիայի և Հռոմի եկեղեցիների միջև առաջին անջատումը։ Աննան թագադրվեց որպես Անգլիայի թագուհի 1533 թվականի հունիսի 1-ին։ 1533 թվականկի սեպտեմբերի 7-ին ծնվեց Հենրիի և Աննայի դուստրը՝ Անգլիայի ապագա թագուհի Եղիսաբեթ I-ը։ Հենրին հիասթափվել էր, որ ունեցել էր աղջիկ, սակայն հույս ուներ, որ նրան կհաջորդի տղան։ Աննան հետագայում ունեցավ 3 վիժում։ 1536 թվականի մարտին Հենրին արդեն համակրում էր Ջեյն Սեյմուրին։ Ջեյն Սեյմուրի հետ ամուսնանալու նպատակով նա պատճառ էր փնտրում, որպեսզի ամուսնալուծվեր Աննայից։ 1536 թվականի ապրիլին Հենրի VIII մեղադրում էր Աննային պետական դավաճանության մեջ և հետապնդում էր վերջինիս։ Աննան մեղավոր ճանաչվեց մայիսի 15-ին և գլխատվեց 4 օր անց։ Ժամանակակից պատմաբանները ուսումնասիրել են նրա դեմ եղած մեղադրանքները, որոնցից էին դավաճանությունը, ամուսնական պարտականությունների խախտումը, արքային սպանելու դավադրությունը, կախարդությունը և այլն։ Դարեր շարունակ Աննան ոգեշնչել կամ հիշատակվել է բազմաթիվ գեղարվեստական և մշակութային աշխատություններում՝ դրանով իսկ պահպանելով իր ուրույն տեղը Անգլիայի պատմության մեջ։ Նա անվանվել է «ամենաազդեցիկ և կարևորագույն թագուհի, ում երբևիցե ունեցել է Անգլիան», Աննան դարձավ Անգլիայի եկեղեցու անկախացման պատճառը։

Թվաբանական գործողություններ հանրահաշվական կոտորակների հետ
Առաջադրանքներ․
1) Կատարեք գործողությունները․

ա) x+y/3
բ) a-b/7
գ) 2x-3y/5
դ) 5m+3n/4
ե) 4x/4=x
զ) 4a/8=a/2
2) Կատարեք գործողությունները․

ա) x/2
բ) 3a-1/3
գ) 2a+b/5
դ) 2y-x/7
ե) 3x-6/3
զ) a-1/8
3) Կատարեք գործողությունները․

ա) -x+1
բ) 2/x-y
գ) 5a/a-b
դ) 5m+3/n-m
ե) 3p+4q/p-2q
զ) 10a+4b/1-a
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․
1) Կատարեք գործողությունները․

ա) 3/a
բ) a+3/x
գ) -a/b

դ) 5x2/a
ե) 3x+4/a
զ) -2/x
2) Կատարեք գործողությունները․

ա) 8/a+b
բ) 1/x-1
գ) 6/a+b
դ) 2m-2/m+n
ե) -x-9/x-3
զ) 8p-8/p+1
Проверка знаний (на уроке)
Вставьте пропущенные буквы и раскройте скобки.
Леса в Мещере разбойничьи глухие. Хорошо идти весь день по этим лесам. Пробираться сквозь заросли кустов по дорогам к дальнему озеру.
Путь в лесах это километры тишины, безветрия.
Я люблю лесные сумерки, когда из мхов тянет сыростью в траве горят светлячяки.
Закат тяжело пылает на кронах деревьев золотит их стариной позолотой. Последний лучь солнца ещё касается их верхушек, а у подножия сосен уже темно и глухо. Бесшумно летают и словно заглядывают в лицо летучие мыши. На западе ещё тлеет зорька в зарослях волчьих ягод кричит выпь.
Вот и озеро. Здесь под березой расположились знакомые рыбаки. Их лиц я не вижу из-за дыма костра который то разгорается то гаснет.
Выделите грамматические основы предложений.
1. Заспались рыбаки рассолодели от безделья даже шутить перестали.
2. Кедровка перестала кричать неторопливо ощипалась задрала голову и по лесу снова понеслось её скрипучее «кра!»
3. От птицы шёл пар и аппетитный запах: глухарь упрел в собственном соку.
4. Облака спрессованной ватой ложились на тайгу и она растворялась в них.
5. Васютка выбрал посуше место натаскал дров развёл огонь.
Раскройте скобки (напишите НЕ со словами слитно или отдельно).
(Не) рушимая клятва — нерушимая клятва
бормотал что-то (не) внятное — бормотал что-то невнятное
(не) длинный рассказ — недлинный рассказ
(не) правильный вывод — не правильный вывод
(не) должен унывать — не должен унывать
путь (не) близок, а далек — путь не близок, а далек
далеко (не) легкая задача — далеко нелегкая задача
(не) доступная территория — недоступная территория
(не) преложное правило — непреложное правило
(не) вежливое обращение — невежливое обращение
(не) подкупная совесть — неподкупная совесть
(не) объятные просторы — необъятные просторы
(не) угомонный характер — неугомонный характер
ветер (не) восточный — ветер не восточный
(не) знакомый человек — незнакомый человек
Допишите слова.
Смажьте замок; поджечь хворост; увлечься игрой с детьми; нарежьте аккуратно; испечь калач; спрячь деньги; намажь маслом; отрежь хлеб; запрячь лошадь; печь пироги; больно обжечься; режь аккуратнее; увлечься чтением; отвлечь от занятий; смажьте петли
Прочитайте текст и выполните задания.
Тысячи книг написаны во все века об искусстве ораторов и лекторов. Не стоит здесь повторять все, что известно об ораторском искусстве. Скажу лишь одно, самое простое: чтобы выступление было интересным, выступающему самому должно быть интересно выступать, ему должно быть интересно изложить свою точку зрения, убедить в ней, материал лекции должен быть для него самого привлекательным, в какой-то мере удивительным. Выступающий сам должен быть заинтересован в предмете своего выступления и суметь передать этот интерес слушателям – заставить их почувствовать заинтересованность выступающего. Только тогда будет его интересно слушать.
И еще: в выступлении не должно быть несколько равноправных мыслей, идей. Во всяком выступлении должна быть одна доминирующая идея, одна мысль, которой подчиняются другие. Тогда выступление не только заинтересует, но и запомнится.
А по существу, всегда выступайте с добрых позиций. Даже выступление против какой-либо идеи, мысли стремитесь построить как поддержку того положительного, что есть в выражениях спорящего с вами. Общественное выступление всегда должно быть с общественных позиций. (12) Тогда оно встретит сочувствие.
1. Определите и запишите основную мысль текста.
Текст про общественные выступления, про то, как правильно выступать. В тексте говорится как выступать так, чтобы зрителям было интересно смотреть.
2. Составьте и запишите план текста из трёх пунктов.
1) Как заинтересовать выступлением зрителей.
2) В выступлении должна быть одна доминирующая идея, мысль.
3) Стремление построить мысли как поддержку того положительного, что есть в выражениях спорящего с вами.
3. Как заинтересовать слушателей своим выступлением?
Чтобы выступление было интересным, выступающему самому должно быть интересно выступать, ему должно быть интересно изложить свою точку зрения, убедить в ней, и материал должен быть для него самого в какой-то мере удивительным. В выступлении должна быть одна основная мысль, а не несколько. Ещё нужно всегда показывать свою добрую позицию, несмотря на тему выступления.
4. Определите и запишите лексическое значение слова «встретит» из предложения 12.
Слово «встретит» в данном предложении изпользовалось как «получит». «Тогда оно встретит сочувствие» — люди поймут вашу точку зрения и согласятся с ней.
Նյուտոնի օրենքները
1․ Ի՞նչ է ուսումնասիրում մեխանիկայի «դինամիկա» բաժինը։
Մեխանիկայի այն բաժինը, որն ուսումնասիրում է տարաբնույթ շարժումների առաջացման և փոփոխման պատճառները, կոչվում է դինամիկա։ Հունարեն «դինամիս»՝ ուժ բառից։
2․ Նյուտոնի առաջին օրենքի ձևակերպումը:
Ամեն մի մարմին շարունակում է պահպանել դադարի կամ հավասարաչափ ուղղագիծ շարժման վիճակը, քանի դեռ նրա վրա չի ազդում ուրիշ ուժ, կամ ազդող ուժերը համակշռված են։ Այս եզրակացությունը հայտնի է իներցիայի օրենք անվամբ.
3․ Ի՞նչն է մարմնի արագության փոփոխության պատճառը:
Եթե շարվող մարմնի վրա ազդող ուժերը միմյանց չեն համակշռում, ապա մարմինը փոխում է իր արագությունը։ Քանի անգամ մեծանում է մարմնի վրա ազդող ուժը, այդքանով էլ մեծանում է մարմնի արագությունը։ Իսկ քանի անգամ մեծանում է մարմնի զանգվածը, նույնքան էլ փոքրանում է նրա արագությունը։
4․ Նյուտոնի երկրորդ օրենքի ձևակերպումը, գրել բանաձևը:
Մարմնի արագացումն ուղիղ համեմատական է մարմնի վրա ազդող ուժին և հակադարձ համեմատական մարմնի զանգվածին։
Բանաձև՝ a=F/m
5․ Ո՞ր դեպքում է մարմինը շարժվում արագացմամբ:
Մարմինը շարժվում է արագացմամբ եթե նրա վրա ազդող ուժերը չեն համակշռում:
6․ Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ:
7․ Նյուտոնի երրորդ օրենքի ձևակերպումը, գրել բանաձևը:
Երկու մարմիններ միմյանց հետ փոխազդում են մոդուլով հավասար և հակառակ ուղղված ուժերով։
Բանաձև՝ F1=–F2
Բայի սեռը․ 22․11․2024
219. Ա և Բ նախադասությունների տարբերությունները գտի´ր: Մնացած նախադասություններն ինքդ փոխի՛ր (կրավորակա´ն դարձրու):
Ա. Ծուխը մրոտել էր առաստաղն ու պատերը:
Բ. Առաստաղն ու պատերը մրոտվել էին ծխից:
Ա. Պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացի փրկել էր նրան:
Բ. Նա փրկվել էր պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացու կողմից:
Ա. Սպիները ծածկել էին նրա ամբողջ մարմինը:
Բ. Նրա ամբողջ մարմինը սպիներով էր ծածկվել:
Անցած տարիները կնճռոտել էին կնոջ դեմքը: — Կնոջ դեմքը կնճռոտվել էր անցած տարիներից:
Դահլիճը լավ կահավորել էին: — Դահլիճը լավ կահավորվել էր:
Մեր ժողովուրդը մշակութային շատ արժեքներ է ստեղծել: — Շատ մշակութային արժեքներ են ստեղծվել մեր ժողովրդի կողմից:
220. Տրված բայերը դարձրու կրավորական: Ինչի՞օգնությամբ դարձրիր:
Օրինակ` գտնել — գտնվել, նետել — նետվել:
Գրել — գրվել
գրավել — գրավվել
ծեծել — ծեծվել
թրջել — թրջվել
թխել — թխվել
տաշել — տաշվել
վրդովել — վրդովվել
կապել — կապվել
սպանել — սպանվել
նկարել — նկարվել
կեղտոտել — կեղտոտվել
Վ կրավորական բայածանցի օգնությամբ այս բառերը դարձրեցի կրավորական։
221. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական:
Քամին երկնքով մեկ հալածում էր ամպերին: — Ամպերը երկնքով մեկ հալածվում էին քամուց:
Այս նկարը պատին պապս է ամրացրել: — Այս նկարը պատին ամրացվել է պապիս կողմից։
Այս գիրքը նաև ընկերս է կարդացել: — Այս գիրքը կարդացվել է նաև ընկերոջս կողմից։
Առավոտյան ցողը թրջել էր ոտքերը: — Ոտքերը շրջվել էին առավոտյան ցողից։
Տերը շանը կապել էր ծառից: — Շունը կապվել էր ծառին տտիրոջ կողմից։
Տարբեր մարդիկ տարբեր ձևով էին պատմում առավոտվա դեպքը: — Առավոտվա դեպքը տարբեր ձևով պատմվեց տարբեր մարդկանց կողմից։
Սարքերը թեթև ցնցում գրանցեցին: — Թեթև ցնցում գրանցվեց սարքից։
Ինստիտուտի աշխատակիցները մարդկանց զգուշացրին սպասվող փոթորկի մասին: —
Անտառում այդ երեխային որսորդներն էին գտել: — Այդ երեխան գտվել էր անտառում որսորդների կողմից։
Տղային միշտ նույն երազն էր կախարդում: — Տղան միշտ կախարդվում էր նույն երազից։
Վարպետի խնամքոտ ձեռքը տաշում ու իրար կողքի էր դնում քարերը: — Քարերը տաշվում և իրար կողքի էին դրվում վարպետի խնամքոտ ձեռքի կողմից։
Շինարարությունն ավարտին հասցրին: — Շինարարությունն ավարտին հասավ։
224. Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարող են կրավորական դառնալ, և դարձրո՛ւ:
Օրինակ` փնտրել — փնտրվել:
Վազել, երգել — երգվել, ցրել — ցրվել, կոտրել — կոտրվել, դնել — դրվել, թռչել, թրջել — թրջվել, գալ, գնալ, հեռանալ, հեռացնել — հեռացվել, հնարել — հնարվել, ներել — ներվել, լուսանալ, մթնել, մթնեցնել — մթնեցվել, բարձրանալ, թխել — թխվել, մրմռալ, մաքրել — մաքրվել, դողալ, վախենալ, սրբել — սրբվել, կարել — կարվել, հավաքել — հավաքվել, սարսռալ, հաչել, սիրել — սիրվել, մլավել, ծիծաղել, խոսել — խոսվել, հուզել — հուզվել, վիճել:
225. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական և պատասխանի՛ր հարցերին:
Ձվի մեջ զարգացող կենդանի էակը բավական հուսալի զրահով է պաշտպանված:
Ձուն թխսի մարմնի ծանրությունից չի կոտրվում:
Ձվի կճեպը հեշտությամբ է կոտրվում ճուտիկի դեղին կտուցով: Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն
իրագործելու հնարները:
Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով:
Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական (ընդգծված է):
Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում ներգործական նախադասության ենթակա:
Շրջանագիծ
Առաջադրանքներ․
1) Հաշվիր CA -ն, եթե CD=8 սմ և ∢AOD=120°

180-60/2=60
AOC եռանկյունը հավասարակողմ է, հետևաբար՝
8/2=4
CO=4
CO=AO=CA
CA=4սմ
2) Տրված են շրջանագիծ և մի քանի հատվածներ: Որո՞նք են դրանցից հանդիսանում շառավիղներ, լարեր և տրամագծեր:

Տրամագիծ՝ NB, DC
Լար՝ FC,DC, NB
Շառավիղներ՝ DA, AC, AB, NA, EA
3) Ընտրիր շրջանագծի լարը: Կարող են լինել մի քանի ճիշտ պատասխաններ:

MN, KL, NK
4) Ո՞ր հատվածներն են հանդիսանում շրջանագծի տրամագիծ:

HF, KG
5) Տրված է՝ MN=7սմ, ∢ONM=60°։ Գտիր՝ KN-ը։
MNO եռանկյունը հավասարակողմ է, հետևաբար՝
7+7=14
NK=14
6) ABCD զուգահեռագծի B գագաթից AD կողմին տարված է BH բարձրությունը, որ AB կողմի հետ կազմում է 40 աստիճանի անկյուն։ Գտեք զուգահեռագծի բոլոր անկյունները։

40+90=130
180-130=60
60o, 60o, 130o, 130o
7) Զուգահեռագծի պարագիծը 100սմ է: Նրա կողմերից մեկը մյուսից մեծ է 10սմ-ով: Գտեք զուգահեռագծի կողմերը:
100/4=25
10/2=5
25-5=20
25+5=30
P=30+30+20+20=100
Check your progress
a) Complete the sentences with the correct forms of the verbs
1. If I clean (clean) the house, my parents will give (give) me some extra money.
2. I will phone (phone) Mike if he won’t arrive (not arrive) before 10 1 o’clock.
3. If you speak (speak) they very fast, won’t understand (not understand) you.
4. If Marco will phone (phone) tonight, will you tell (tell) him I’m at Sally’s house?
5. Your parents won’t know (not know) if you won’t tell (not tell) them.
b) Complete the questions with the correct question tags
1. You like this music, don’t you?
2. Your sister goes to my school, doesn’t she?
3. His father’s French, isn’t he?
4. We’re late, aren’t we?
5. They aren’t at home, are they?
6. She hasn’t been to Canada, has she?
c) Complete the sentences with the correct form of the present perfect simple
1. John’s just had (just have) his breakfast.
2. A: Would you like some chocolate?
B: No, thanks. I already had (already have) some.
3. Have you bought (buy) your sister a present yet?
4. We already finished (already finish) our homework.
5. Has Marta seen (see) the film yet?
a) Complete clues 1-9 and fill in the puzzle. What’s the mystery word?
1. Please don’t drop litter on the floor.
2. When something is wet it is moist.
3. Temperatures around the world are rising every year. This is called global warming.
4. You can recycle glass, paper and plastic.
5. Please put your rubbish in the bin.
6. Please turn off the TV. Don’t waste electricity.
7. There’s a lot of litter here on the street — let’s … it up.
8. There’s a very large rain forest in the Amazon.
9. My bike’s very dirty, so I’m going to clean it.
Mystery word: Pollution
Տեսողական վերլուծիչ
Լրացուցիչ աշխատանք, պատասխանել հարցերին
1. Ո՞րն է տեսողության նշանակությունը:
Տեսողության շնորհիվ մարդը ընկալում է 70-90% ինֆորմացիան, որը ստանում է կյանքի ընթացքում։ Մենք ճանաչում ենք մեր միջավայրը, խուսափում վտանգից և կողմնորոշվում են մեծ մասով տեսողության օգնությամբ։
2. Որո՞նք են աչքի օժանդակ հարմարանքները:
Աչքի օժանդակ հարմարանքներից են հոնքերը, կոպերը, թարթիչները, շաղկապենին, արցունքադեղձերը և ակնագունդը շարժող մկանները։
3. Ինչպե՞ս է փոխվում բբի ﬔծությունը` կախված լուսավորությունից:
Մութ տարածքում բիբը մեծանում է, իսկ լուսավոր տարածքում՝ փոքրանում։
4. Որտե՞ղ են տեղավորված տեսողական ընկալիչները:
Տեսողական ընկալիչները երկուսն են՝ ցուպիկներ և սրվակիկներ, որոնք տեղադրված են ցանցաթաղանթի վրա
5. Ո՞րն է սրվակիկների և ցուպիկների դերը:
Ցուպիկներն և սրվակիկները մեր տեսողական ընկալիչներն են։ Ցուպիկներն օժտված են բարձր լուսազգայությամբ. գրգռվում են նույնիսկ թույլ, մթնշաղային լույսից, սակայն գույները չեն տարբերում: Սրվակիկները ընկալում և տարբերակում են գույները վառ լուսավորության դեպքում:
6. Ի՞նչ է կարճատեսությունը, և ինչպե՞ս կարելի է կանխելայն:
Կարճատեսության դեպքում մարդը տեսնում է միայն մոտիկ գտնվող առարկաները, քանի որ ճառագայթների հատման կետը ընկնում է ցանցաթաղանթից առաջ: Կարճատեսությունը կարող է լինել բնածին, որի դեպքում ակնագունդը ի ծնե երկարավուն է, և ձեռքբերովի, երբ ակնաբյուրեղի կորությունը մեծանում է կյանքի ընթացքում: Կարճատեսությունը կանխելու համար անհրաժեշտ է գիրքն ընթերցելիս 20-30 րոպեից հետո 2-3 րոպե հանգստանալ՝ նայել հեռու գտնվող կանաչ առարկաներին կամ երկնքին: Պետք չէ երկար նստել հեռուստացույցի կամ համակարգչի առաջ:
Հանրահաշվական կոտորակներ և նրանց հատկությունները
Առաջադրանքներ․
Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա) a-b
բ) 1/x+1
գ) (m-n)2
դ) x/(m-n)
ե) x-1/x+1
զ) (a-b)/(a+b)
է) (n+m)/(n-m)
ը) -p/p+1
թ)
ժ)
Լրացուցիչ աշխատանք (տանը).
Կրճատե՛ք կոտորակները․

ա) 2m-2n/(m2+mn+n2)
բ) 12-1a/1+a
գ) xy/(x+y)
դ)
ե) (a-2)2/a2-22
զ)
է) (m+n)/(n2+nm+m2)
ը)
թ)
ժ)