Պատասխանի՛ր հարցերին
1. Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձևերը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են.
ա) Նատրիումի երկու և ծծմբի մեկ ատոմ
Na₂S
բ) ածխածնի ու թթվածնի մեկական ատոմ
CO

2. Ջրում և ջրածնի պերօքսիդում թթվածնի օքսիդացման աստիճանը համապատասխանաբար հավասար է.
ա) -2 -2
բ) -2 +2
գ) -2 -1
դ) +2 0

3. Քրոմի ու թթվածնի միացություններից մեկում քրոմը +3 օքսիդացման աստիճան է ցուցաբերում: Ո՞րն է այդ միացության քիմիական բանաձևը.
1) CrO 
2) Cr2O3 
3) CrO2 
4) CrO3

Դասարանական
Հարցեր և վարժություններ
1. Անվանե՛ք Երկրի կեղևում ամենատարածված քիմիական տարրը: Ո՞ր միացությունների բաղադրության մեջ է մտնում այդ տարրը, և որքա՞ն է նրա պարունակությունը բնության մեջ:
Թթվածինը ամենատարածված քիմիական տարրն է, օդը պարունակում է 20,9% թթվածին։
2. Ինչպե՞ս են ստանում թթվածինը լաբորատորիայում և արդյունաբերության մեջ: Գրե՛ք համապատասխան ռեակցիաների հավասարումները: Ինչո՞վ են այդ եղանակները տարբերվում իրարից:
Առաջին անգամ թթվածին  ստացել են սնդիկի օքսիդի քայքայումից: Լաբորատորիայում հնարավոր է ստանալ թթվածին՝ այդ տարրը պարունակող բարդ նյութերը քայքայելով:
2KMnO4=t°K2MnO2+MnO4+O2
2H2O2=2H2O+O2
3. Ի՞նչ են կատալիզատորները և ի՞նչ նշանակություն ունեն քիմիական ռեակցիաներում: Ի՞նչ հետևություններ կարող եք անել քիմիական արդյունաբերության մի շարք նյութերի արտադրությունում կատալիզատորների նշանակության մասին:
4. Բնութագրե՛ք թթվածնի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները: Կազմե՛ք համապատասխան քիմիական ռեակցիաների հավասարումները: Նյութերի բանաձևերի տակ գրե՛ք դրանց անունները, իսկ բանաձևերի վերևում դրե՛ք միացությունների մեջ տարրերի ցուցաբերած ՕԱ-ները:
Թթվածինը չունի հոտ, համ, գույն, ագրագատային վիճակը գազային է։

Առաջադրանքներ․
1) Զուգահեռագծի պարագիծը 48սմ է։ Գտեք զուգահեռագծի կողմերը, եթե՝
ա) կողմերից մեկը մյուսից մեծ է 3սմ-ով
3+3=6
48-6=42
42/4=10,5
AB=10,5+3=13,5
CD=10,5
13,5*2+10,5*2=48
բ) երկու կողմի տարբերությունը 7սմ է
7+7=14
48-14=34
34/4=8,5
AB=8,5+7=15,5
CD=8,5
8,5*2+15,5*2=48
գ) կողմերից մեկը երկու անգամ մեծ է մյուսից
x+2x+x+2x=48
6x=48
48/6=8
x=8
8*2=16
16+16+8+8=48
2) Ըստ գծագրի տվյալների՝ գտե՛ք զուգահեռագծի պարագիծը.

3x+5=6x-10
3x=15
x=5
DC=20
AC=20
3) ABCD զուգահեռագծի պարագիծը 50 սմ է, <C=30⁰, իսկ CD ուղղին տարված BH ուղղահայացը 6,5 սմ է։ Գտեք զուգահեռագծի կողմերը։
BH=6,5
CB=13
AD=13
CD=13+13=26
BA=26

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1) Գտե՛ք ABCD զուգահեռագծի անկյունները, եթե՝
ա) ∠A = 45°
∠C=45
∠B=180-45=135
∠D=135
բ) ∠C – ∠D = 50°
գ) ∠ A + ∠ C = 81°
դ) ∠ A = 0,5 ∠B
2) Ըստ գծագրի տվյալների՝ գտե՛ք զուգահեռագծի պարագիծը.

y+12=2x
x+2=y+5

3) Զուգահեռագծի կիսապարագիծը 24 սմ է, կողմերից մեկը երկու անգամ մեծ է մյուսից, իսկ մեծ կողմին տարված բարձրությունը 4 սմ է։ Գտե՛ք զուգահեռագծի անկյունները։

Առաջադրանքներ․
1) Պարզեք՝ (-3;1) թվազույգը համակարգի լուծու՞մ է․

{-3+1-3≠0
{-6-3-1≠0

{-3-1+4=0
{-9+4+5=0

2) Ցույց տվեք, որ (-2;1) թվազույգը համակարգի լուծում չէ․

{-4-1+5=0
{-2+1-3≠0

{-4+5-1=0
{-6-4≠0

3) a-ի և b-ի ի՞նչ արժեքների դեպքում (1;0) թվազույգը համակարգի լուծում է․

{2+0=a
{b-0=2
(a=2, b=2)

{3-0=3
{2+0=b
(a=ցանկացած թիվ, b=2)

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1) Ելնելով տրված պայմանից, կազմեք երկու անհայտով երկու առաջին աստիճանի հավասարումների համակարգ․
ա)երկու թվերի գումարը 7 է, իսկ տարբերությունը՝ 2
{x+y=7
{x-y=2
բ)երկու թվերի տարբերությունը 12 է, իսկ գումարը՝ 27
{x-y=12
{x+y=27
2) Ցույց տվեք, որ (1;2) թվազույգը համակարգի լուծում է․

{1+2-3=0
{1-2+1=0

{2,5-2,5=0
{0,5-0,5=0

{2+6-8=0
{4-2-2=0

{0,35+3,2-3,55=0
{0,16-0,28+0,12=0

1. Կարդացեք հեքիաթը:
2. Դուրս գրեք անհասկանալի բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրեք:
Ես անծանոթ բառեր չունեի։
3. Ո՞րն է հեքիաթի փոխաբերական իմաստը:
Իմ կարծիքով, հեքիաթի հեղինակը ուզում էր հասկացներ, որ պետք չէ հասարակությանը միշտ նման լինել։ Պետք է ունենալ ինքնավստահություն և սեփական կարծիք, որը ապագայում պետք է հիմնավորել և փորձել տարածել։ Հեքիաթը փոխաբերական կերպով ներկայացնում է պայքարը հասարակության համապատասխանության և անհատականությունը ընդունելու համար պահանջվող քաջության դեմ: Սև քթերը խորհրդանշում են հասարակական կամայական նորմերը, մինչդեռ գլխավոր հերոսի՝ համակերպվելուց հրաժարվելը կայծ է տալիս հեղափոխության, որը բացահայտում է մարդկանց թաքնված ճշմարտությունները:

Դարեր շարունակ մոնղոլ-թաթարական ցեղերն ապրում էին Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող ընդարձակ տափաստաններում, որտեղ քոչվորական կենսակերպ էին վարում: Իր մերձավորների և զինակիցների օգնությամբ նա կարողացավ ստեղծել կարգապահ բանակ, որով ընդարձակեց իր ստեղծած պատմությանը XIII դ. հայտնի ամենամեծ ցամաքային կայսրությունը:
Չինգիզ Խանը հակառակորդների դեմ օգտագործում էր դաժան մարտավարություն: Նրա զորքերն անխնա կոտորում էին մարդկանց, այրում էին քաղաքները, ավերում գյուղերը, ամայացնում շրջապատը, եթե հակառակորդը կամավոր չէր հանձնվում:

Մոնղոլական արշավանքներն ու Հայաստանը։
Հյուսիսային Չինաստանը գրավելուց հետո Չինգիզ խանը զորքերը շրջեց դեպի արևմուտք։ Մոնղոլական բանակը մտավ Պարսկաստան և գրավեց Կասպից ծովին
հարող տարածքները։ Թալանելով Հայաստանն ու Աղվանքը՝ մոնղոլները շարժվեցին Վրաստանի մայրաքաղաք Տփղիսի (Թբիլիսիի) ուղղությամբ։ Նրանց դեմ դուրս եկան
վրաց-հայկական միացյալ զորքերը՝ Վրաստանի թագավոր Գեորգի Լաշայի և ամիրսպասալար Իվանե Զաքարյանի գլխավորությամբ։ Վճռական ճակատամարտում վրացհայկական միացյալ ուժերը պարտություն կրեցին։ Չնայած իրենց հաջողությանը՝ մոնղոլները Կովկասյան լեռներով անցան հյուսիս՝ բավարարվելով թալանով։
Դեպի Հայաստան մոնղոլական հիմ­նական արշավանքը տեղի ունեցավ 1236 թ.։ Մոնղոլական զորքերը բաժանվեցին մի քանի զորախմբերի՝ հարձակման անցնելով տարբեր ուղղություններով։ Երկարատև պաշարումից հետո մոնղոլները գրավեցին և թալանեցին Դվինը, Անին, Կարսը, Կարինը, Վանն ու այլ քաղաքներ։ 1244 թ. մոնղոլներն ավարտին հասցրին ամբողջ Հայաստանի նվաճումը։ Բազմաթիվ հայ իշխաններ և ազնվականներ, գիտակցելով մոնղոլների ռազմական հզորությունը և ձգտելով խուսափել կործանումից, ենթարկվեցին մոնղոլական իշխանությանը։

Սոցիալ-տնտեսական կյանքը Հայաստանում մոնղոլական տիրապետության ժամանակ։
Մոնղոլները, զբաղված լինելով նվաճում­ներով ու կողոպուտով, սկզբնապես չէին միջամտում նվաճված երկրների ներքին կառավարմանը։ Աստիճանաբար նվազեց տեղական կառավարիչների ինքնավարությունը: Հայաստանի վիճակն էլ ավելի բարդացավ, երբ մոնղոլներն անցան հարկային ծանր քաղաքականության, որն ուղեկցվում էր կամայականություններով և բռնություններով։ Հարկային քաղաքականությունն ավելի կազմակերպված բնույթ ստացավ, երբ ստեղծվեց մոնղոլա-պարսկական պետությունը՝ Իլխանությունը։ Դրա կազմում ներառված էր նաև Հայաստանը։

Պայքար մոնղոլ զավթիչների դեմ։
Ի վերջո ծանր հարկերն ու հեռավոր երկրներում զինվորական ծառայության ծանր բեռը ապստամբության պատճառ դարձան։ Հայ և վրաց միացյալ ուժերն ապստամբելով փորձում էին թոթափել մոնղոլական գերիշխանությունը։ Ապստամբությունը ի վերջո ճնշվեց: Մոնղոլական տիրապետությունը տարածաշրջանում պահպանվեց մինչև Իլխանության աստիճանական անկումը։ Նոր ապստամբություններն ու ազատագրական շարժում­ները կանխելու համար մոնղոլները հետևողականորեն թուլացնում էին հայ իշխանական տները։

Հայաստանը XIV դարում։
Տարածաշրջանում մոնղոլների տիրապետությունը, մասնավորապես ծանր հարկերի սահմանումը, տնտեսական անկման հանգեցրեց։ Այդ համընկավ քրիստոնյաների նկատմամբ դրսևորվող կրոնական անհանդուրժողականության նկատելի աճի հետ: Հակաքրիստոնեական հալածանքները սկսվեցին Ղազան խանի կողմից իսլամը Իլխանության պետական կրոն հռչակելուց հետո։ Ղազան խանի մահվանից հետո Իլխանությունը գահակալական պատերազմ­ների և ցնցում­ների շրջան մտավ, ինչի
հետևանքով այն թուլացավ և ի վերջո փլուզվեց։ Այս խառնաշփոթ իրավիճակից օգտվեցին թյուրքմենական ցեղախմբերը, որոնք դեռևս սելջուկների արշավանքների ժամանակ էին Հայաստան տեղափոխվել։ Այդ ամենի հետևանքով Հայաստանի թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական, թե՛ մշակութային կյանքն ավելի մեծ հետընթաց ապրեց։

Հեղուկի մեջ ընկղմված մարմինն արտամղող ուժի որոշումը։

Աշխատանքի նպատակը՝ հաշվել ջրում ընկղմված մարմնի վրա ազդող արքիմեդյան ուժը և փորձով ստուգել ստացված արդյունքը։

Համառոտ տեսություն՝ համաձայն Արքիմեդի օրենքի՝ հեղուկը իր մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է ուղղաձիգ դեպի վեր ուղղված ուժով, որը հավասար է մարմնի արտամղած հեղուկի կշռին։ Արքիմեդի ուժը կարելի է որոշել տարբեր եղանակներով։

1. Եթե չափենք մարմնի կշիռը օդում P0, և հեղուկում՝ P1, ապա Արքիմեդյան ուժը հավասար կլինի դրանց տարբերությանը՝ FԱ=P0-P1

2. Արքիմեդյան ուժը կարելի է որոշել նաև FԱ=ρհgVմ բանաձևով, որտեղ
ρհ - հեղուկի խտությունն է
g - հաստատուն թիվ է (9,8 ն/կգ≈10ն/կգ)
Vմ - մարմնի ծավալն է
Երկու եղանակների արդյունքները համեմատել

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր՝ ամրակալան՝ կցորդիչով և թաթով, ուժաչափ, չափագլան, ջրթափանոթ, ջուր, պինդ մարմին և այդ մարմնի ծավալով բաժակ, վերամբարձ սեղան։

Աշխատանքի ընթացքը․ Ամրակալանի կցորդիչին ամրացրեցի ուժարափը, ուժաչափից կախեցի մարմինը իր բաժակով՝ մարմնի կշիռը օդում P0=1,5 ն։ Ջրթափանոթի մեջ լցրեցի ջուր մինչև կարմիր գիծը, ծորակի տակ դրեցի չափագլանը, վերամբարձ սեղանը բարձրացրեցի այնքան, մինչև մարմինը ամբողջությամբ ընկղմվեց ջրի մեջ։ Ջրում մարմնի կշիը եղավ՝ P1=0,5ն

Հետևաբար՝ FԱ=P0-P1=1ն
Փորձը

2․ V_մ=100սմ³ | 1մ³=1մ*1մ*1մ=100սմ*100սմ*100սմ=1000000սմ³
ρհ=1000 կգ/մ³ | 1սմ³=0,000001մ³
g≈10ն/կգ | Vմ=100սմ³=100*0,000001մ³=0,0001մ³
————— | F_Ա=ρհ*gVմ=1000 կգ/մ³*10 ն/կգ*0,0001մ³=1ն
F_Ա-?

Եզրակացություն․ Հաշվեցի ջրում ընկղմված մարմնի վրա ազդող արքիմեդյան ուժը և փորձով ստուգեցի ստացված արդյունքը։ 2 դեպքում F_Ա=1ն