Դասի հղումը
Պատրաստել սահիկաշար անասնապահության մասին
Месяц: Апрель 2024
Երկկենցաղների արտաքին կառուցվածք
Լրացուցիչ առաջադրանք, պատասխանել հարցերին․
1. Երկկենցաղները արտաքին կառուցվածքի ինչ առանձահատկություններ գիտեք
Երկկենցաղները տարածված են բոլոր աշխարհամասերում՝ բացի Անտարկտիդայից: Նրանք ապրում են լճերի, գետերի ափերին, ստվերոտ ու խոնավ անտառներում, ճահճոտ վայրերում: Երկկենցաղները ակտիվ են ջրում օրվա բոլոր ժամերին, ցամաքում օրվա մեծ մասն անցկացնում են արևի ուղղակի ճառագայթումից պատսպարվելով: Ցամաքում գիշերը երկկենցաղները դուրս են գալիս որսի: Երկկենցաղները սառնարյուն կենդանի օրգանիզմներ են:
2. Ներկայացնել Հայաստանում հանդիպող երկկենցաղներին
Հայաստանում հանդիպում է երկկենցաղների 7 տեսակ, Արևելյան ծառագորտը, Լճագորտը, Սիրիական սխտորագորտը,Կանաչ դոդոշը, Փոքրասիական գորտը, Փոքրասիական ծառագորտը, Փոքրասիական տրիտոնը։
3. Ինչպե՞ս են բազմանում երկկենցաղները
Բոլոր երկկենցաղները բաժանասեռ կենդանիներ են և բազմանում են արտաքին բեղմնավորմամբ: Երկկենցաղների բազմացման օրգանները կառուցվածքով շատ նման են ձկների բազմացման օրգաններին: Առանձնյակը ունի երկար զույգսերմնարաններ, որոնք սերմնածորաններով բացվում են կոյանոցի մեջ: Բազմացման շրջանում սերմնարանները լցվում են թանձր սերմնահեղուկով, որը պարունակում է միլիոնավոր սերմնաբջիջներ: Առանձնյակը ունի զույգ ձվարաններ, որոնք ձվատարներով բացվում են կրկին կոյանոցի մեջ: Բազմացման շրջանում զարգացած ձվաբջիջները
գորտընկիթի տեսքով, կոյանցքով դուրս են բերվում արտաքին միջավայր: Հիմնականում ավելի խոշոր են էգերը, սակայն վառ գունավորված են արուները:
Ուղղանկյուն եռանկյուն
Դասարանում
324. Քանի որ ուղղանկյուն եռանկյան ուղիղ անկյունը միշտ 90o է, իսկ էջերի անկյունների գումարը միշտ պետք է հավասար լինի 90o-ի։ Հետևաբար` <A+<B=90o, 180o-90o=90o, <C=90o։ <A-ն և <B-ն էջերն են, իսկ <C-ն ներքնաձիգը։
325. Ուղղանկյուն եռանկյան սուր անկյունների գումար միշտ 90o է։ Հետևաբար 90o-21o=69o, մյուս սուր անկյունը 69o է։
326.
Վիճակագրություն և հավանականություն
Առաջադրանքներ
324. 8x12x9:6=144
325. 4×3:2=6
5×6=30
332. Խնձոր բանան
Բանան խնձոր
Նարինջ խնձոր
Դեղձ ծիրան
Խնձոր նարինջ
Ծիրան դեղձ
Դեղձ թուրինջ
Խնձոր նարինջ
Արքայախնձոր մանդարին
Խնձոր արքայախնձոր
Պոմելո կիվի
Խնձոր — 6 հոգի
բանան — 2 հոգի
նարինջ — 2 հոգի
դեղձ — 2 հոգի
ծիրան — 2 հոգի
թուրինջ — 1 հոգի
արքայախնդոր — 2 հոգի
մանդարին — 1 հոգի
պոմելո — 1 հոգի
կիվի — 1 հոգի
Ամենասիրված միրգը — խնձոր
333. Պիեռ Ագոստինի — Ֆրանսիա
Ֆերենց Կրաուշ — Գերմանիա
Անն Լը Հյուիլյե — Ֆրանսիա/Շվեդիա
Անտոն Ցայլինգեր — Ավստրիա
Ջոն Կլաուզեր — ԱՄՆ
Ալեն Ասպեկտ — Ֆրանսիա
Ջորջիո Պարիզի — Իտալիա
Կլաուս Հասելման — Գերմանիա
Սյուկուրո Մանաբե — Ճապոնիա
Անդրեա Գեզ — ԱՄՆ
Ռայնհարդ Գենցել — Գերմանիա
Ռոջեր Փենռոուզ — Բրինանիա
334․ Արագածոտն — Աշտարակ
Արարատ — Արտաշատ
Արմավիր — Արմավիր
Գեղարքունիք — Գավառ
Լոռի — Վանաձոր
Կոտայք — Հրազդան
Շիրակ — Գյումրի
Սյունիք — Կապան
Վայոց ձոր -Եղեգնաձոր
Տավուշ — Իջևան
Ձայնավորով սկսվող մարզեր և մարզկենտրոնների քանակ — 8
Имя числительное
Письменно ответьте на вопросы, записывая цифры словами.
1. Сколько месяцев в году?
Двенадцать.
2. Сколько дней в неделе?
Семь.
3. Сколько часов в сутках?
Двадцать четыре.
4. Сколько дней в месяце?
С двадцать восьми до тридсцать одного.
5. Сколько недель в месяце?
Четыре.
6. Сколько дней в году?
Триста шестьдесят пять/шесть.
Перепишите, заменяя цифры словами.
1. Я учусь в 6 классе.
Я учусь в шестом классе.
2. Мой младший брат учится в 3 классе.
Мой младший брат учится в третем классе.
3. Я живу на 5 этаже в 18 квартире, а мой друг Арам живёт на 6 этаже в 24 квартире.
Я живу на пятом этаже в восемьнадцатой квартире, а мой друг Арам живёт на шестом этаже в двадцать четвёртой квартире.
4. Наши места в 10 ряду.
Наши места в десятом ряду.
Запишите словами.
8, 11, 17, 60, 80, 365, 413, 515, 699, 719, 79, 800, 988.
Восемь, одинатцать, семьнадцать, шестьдесят, восемьдесят, тристо шестьдесят пять, четыресто тринадцать, пятьсот пятнадцать. шестьсот девеносто девять, семьсот девятнадцать, семьдесят девять, восемьсот, девятьсот восемьдесят восемь.
Образуйте от чисел порядковые числительные и запишите их.
11, 23, 378, 500, 1000, 1256, 8000, 8663, 37 000, 9 000 000, 77 000 000.
Одиннадцатый, двадцать третий, триста семьдесят восьмой, пятисотый, тысячный, одна тысяча двести пятьдесят шестой, восьмитысячный, восемь тысяч шестьсот шестьдесят третий, тридцати семи тысячный, девятимиллионный, семидесяти семи миллионный.
Образуйте из словосочетаний сложные прилагательные. Запишите их.
Юбилей в 90 лет — девяностолетний юбилей.
мороз в 40 градусов — сорокаградусный мороз.
жара в 38 градусов — тридцативосьмиградусная жара.
высота в 900 метров — девятисотметровая высота.
дом с 450 квартирами — дом с четырьмястамипятьюдесятью квартирами.
коллектив в 1,5 тыс. человек — полуторатысячный коллектив.
расстояние в 340 километров — трехсотсорокакилометровое расстояние.
бак на 200 литров — двухсотлитровый бак.
город с населением в 1,5 млн человек — полуторамиллионный город или город с полуторамиллионным населением.
Дополнительные задания
Образуйте сложные прилагательные от следующих сочетаний.
5 лет, 40 минут, 21 час, 8 метров, 500 литров, 1000 лет, 555 дней, 29 километров, миллион голосов, 61 миллиард.
пятилетний, сорокаминутная, двадцати одно часовой, восьмиметровый, пятисот литровый, тысячелетний, пятьсот пятидесяти пятилетний, двадцати девяти километровый, миллионоголосый, шестидесяти одно миллиардный.
Допишите окончания прилагательных.
1. Алёша получил в подарок ручку. У ручки было золотoe перо.
2. На ручке были написаны золотые слова.
3. В классе только у Алёши есть ручка с золотим пером и золотыми буквами.
4. Учительница поставила двойку золотым пером.
5. Алёша растерянно смотрел на своё золотое перо.
6. У Алёши сегодня не золотые знания.
7. У моего друга золотой характер.
8. У моей бабушки золотые руки.
Թեստային աշխատանք. բայի գործածությունը, 19.04-22.04
1. Ո՞ր շարքի բոլոր բայերն են ա խոնարհման:
1) չեն անշարժացել, շատացող, բարձրացա, վարձած
2) եկած, չեմ մոռանա, արածում է, պիտի գնայիր
3) տված, հասա, կկայունանա, խաղացած
4) դարձող, լեռնանում են, ժպտում եմ, դիմացել է
2. Ո՞ր շարքի բոլոր բայերն են ա խոնարհման:
1) դարձե՛ք, ելա, կջանամ, մի՛ տուր
2) մոռացել եմ, պիտի կարդայինք, ցնծաց, կտոկան
3) կերանք, հոգացող, բարձրացավ, տալիս է
4) պիտի խաղա, ցնցեց, ջանում է, ցոլցլաց
3. Ո՞ր շարքի բոլոր բայերն են ա խոնարհման:
1) մի՛ եկ, հասկացել եմ, զայրացել է, տվեց
2) ասաց, տո՛ւր, դարձի՛ր, դողաց
3) պիտի հուսանք, թողել եմ, գալիս է, վշշում է
4) եղա, հավատալ, խոսող, զղջում է
4. Ո՞ր շարքի բոլոր բայերն են ե խոնարհման:
1) չեն շարժվում, շատանում է, հիշեցի, պարում է
2) հեռացել են, շտապեցի, գովերգեցին, պիտի խոսեիր
3) փակցրած, եղավ, կերանք, վառված
4) վազեց, պատկերելու էր, գոհացի՛ր, կդիմադրի
5. Ո՞ր շարքում դերբայական ձևի սխալ կազմություն կա:
1) թռչելիս, կարոտած, դիպչող, մոտեցած
2) նստեցնել, սառչած, ուրախացող, խմեցնել
3) փախչելիս, սառչող, կպած, աշխատեցնել
4) փրկված, շփոթեցնել, կառչող, խոսող
6. Ո՞ր նախադասության մեջ դերբայական սխալ ձև կա:
1) Արշակը փորձել էր Զինայի հետ փախչել արտասահման, բայց ոստիկանությունը նրան բռնել էր և տեղեկացրել Սմբատին:
2) Սարի լանջին բուսած մանուշակները բացել էին աչիկները և ժպտում էին արևին:
3) Բժիշկը պատվիրել էր օրը երկու անգամ դեղ կաթացնել հիվանդի աչքերի մեջ:
4) Գարնանային արևը հալեցրել էր ձյունը, ու վարարած գետերը դուրս էին եկել իրենց ափերից:
7. Ո՞ր նախադասության մեջ դերբայական սխալ ձև կա:
1) Երբ փորձում էի նրան հիշեցնել տված խոստումները, չլսելու էր տալիս:
2) Դաշտի խաղաղության մեջ քնքշորեն բուրացող ծաղիկները մի պահ մեղմեցին նրա հոգու ցավը:
3) Անծայրածիր հեռուներում աստիճանաբար մգացող լեռների սուր կատարները ահարկու տպավորություն էին թողնում:
4) Կարդալիս հանկարծ զգում էի, որ կտրվել եմ իրականությունից ու դարձել գրքի հերոսների ուղեկիցը
8. Ո՞ր նախադասության մեջ դերբայական սխալ ձև կա:
1) Երկրաշարժից տուժած մարդկանց օգնության ձեռք մեկնեց ողջ աշխարհը:
2) Խանութի բացման օրը բոլոր հյուրերին նվիրեցին խոնավեցնող քսուքներ:
3) Կապտավուն նժույգ հեծած ձիավորը ընթանում էր լարված և ուշադիր:
4) Շատ կարդալուց աչքի լույսը պակասել էր, ու ջահել օրերի նման այլևս մի քանի օրում մի գիրք չէր կարողանում ավարտել:
9. Ո՞ր նախադասության մեջ դերբայական սխալ ձև կա:
1) Անձրևի կաթած տեղը մի մեծ խոռոչ էր բացվել:
2) Մթության մեջ խարխափելով` փոքրիկներն առաջ էին շարժվում ու հանկարծ իրար կպնելիս սարսափած ճչում էին ու կծկվում:
3)Երեխայի համար գնեցինք հեքիաթներ պատմող մի տիկնիկ և խոսող շնիկ:
4) Ես ամեն կերպ փորձում էի զգույշ դիպչել նրա վերքին, որպեսզի ցավ չպատճառեի:
10. Ո՞ր նախադասության մեջ դերբայական սխալ ձև կա:
1) Ապրելուց քաղցր է մեռնել քեզ համար:
2) Որևէ բան մտածելիս նա սովորաբար ձեռքը դնում է ճակատին:
3) Քայլելուց դիմացդ էլ չես նայում, դրա համար էլ հաճախ ես սայթաքում:
4) Այսքան մտածելուց գլուխս պայթում է:
11. Ո՞ր նախադասության մեջ դերբայական սխալ ձև չկա։
1) Եթե ես ցանկանայի փախնել, ոչ ոք ինձ չէր խանգարի:
2) Այդ միջադեպը քարոզարշավի վրա ոչ մի ազդեցություն էլ չի կարող թողել:
3) Ինքն ասաց, որ շատ կարդալուց վնաս չկա:
4) Այդ մարդը ուտելուց միշտ խոսում էր և ծիծաղում:
12. Ո՞ր նախադասության մեջ բայի խոնարհման սխալ ձև չկա:
1) Ալիքները հսկա սառցաբեկորները թռցրեցին դեպի ծովի խորքը:
2) Սարի հետևում հանգչել էին վերջին շողերը, երբ մենք շարժվեցինք դեպի վրանները:
3) Ծովի մեղմօրոր ալիքները դիպչեցին նրա մերկ սրունքներին, և նա սրթսրթաց:
4) Մի պահ միայն գրավվելով լուսնկա երեկոյով` թագուհին դարձյալ խորասուզվեց մտքերի օվկիանոսում:
13. Ո՞ր նախադասության մեջ պատճառական բայի կազմության սխալ ձև կա:
1) Երբեմն նստում էր դիմացս և խոսեցնում մեր սարերից ու լսում էր թաքուն համակրանքով:
2) Գրողի ներկայացրած մարդկային աշխարհում իշխում է գեղեցիկը:
3) Հետո տիրացուին գրել է տալիս այդ երեք անունները` նրան ուրիշ ոչինչ չհայտնելով:
4) Առաջին բուժօգնություն ցույց տալու ժամանակ պետք է անշարժեցնել վնասված վերջույթը:
14. Ո՞ր նախադասության մեջ դերբայի կամ ձևաբայի (կախյալ դերբայի) սխալ ձև չկա։
1) Դատարանը տուժվածից ցուցմունք վերցրեց կատարվածի վերաբերյալ:
2) Շատ անսպասելի կորում է նաև տիկնոջ վերջին հույսը:
3) Դեմքի թարմ գույնը պահպանելու համար մաշկը պետք է շարունակ խոնավացնել։
4) Ջրի ցայտերը դիպչում են ապակուն ու անմիջապես սառում:
Բուսաբուծություն
1. Որո՞նք են բուսաբուծության զարգացման նախադրյալները:
Բուսաբուծություն կամ ինչպես ասում են հողագործության գլխավոր նախադրյալը արևի առկայությունն է, որովհետև առանձ արևի ուղղակի մարդիկ չեն ունենա լավ բերք։ Մյուս ոչ պակաս կարևոր նախադրյալը դա ջուրն է, քանի որ այն բույսին պետք է, որպեսզի նա ջուր խմի և կարողանա աճել։
2. Ի՞նչ կապ ունի բուսաբուծությունը տնտեսության մյուս ճյուղերի հետ:
Կապ ունի քիմիական արդյունաբերությունը հետ մեր դարում, որովհետև նրանց ավելի արագ և մեծ աճելու համար կան քիմիկատներ, որով պարարտացնում են հողը և բերքը լինում է մեծ և աճում արագ։
3. Նշեք հետևյալ բույսեր մշակող առաջատար երկրները.
Բրինձ — Չինաստան
ցորեն — Հնդկաստան
բամբակ — Չինաստան
թեյ — Չինաստան
սուրճ — Բրազիլիա
կակաո — Կոտ Դ՛Իվուար
խաղող — Իտալիա
եգիպտացորեն — ԱՄՆ
Կրճատ բազմապատկման բանաձևեր, կրկնողություն
Դասարանում
1) (m+n)2=m2+2mn+n2
2) (p-q)2=p2-2pq+q2
3) (c-d)2=c2-2cd+d2
4) (2+a)2=4+4a+a2
5) (3-b)2=9-6b+b2
6) (x+5)2=x2+10x+25
7) (x+1)2=x2+2x+1
8) (3a-b)2=9a2-6a+b2
9) (5z+t)2=25z+10z+t2
10) (a-4)2=a2-8a+16
1) 25-x2=52-x2=(5+x)(5-x)
2) c2-36=c2-62=(c+6)(c-6)
3) a2-1=(a+1)(a-1)
4) 1-m2=(1+m)(1-m)
5) 4x2-9=4x2-32=(4x+3)(4x-3)
6) m2-4n2=(m+4n)(m-4n)
1) a²+2ab+b=(a+b)²
2) a²-2ab+b²=(a-b)²
3) a²+6a+9=(a+3)²
4) a²-6a+9=(a-3)²
5) 2cd+d²+c²=c²+2cd+d²=(c+d)²
6) -2pq+p²+q²=p²-2pq+q²=(p-q)²
Տանը
1) p3+q3=(p+q)(p²+pq+q²)
2) p3-q3=(p-q)(p²-pq+q²)
3) a3+8=(a+2)(a²+2a+4)
4) b3-27=(b-3)(b²-3b+9)
5) y3+1=(y+1)(y²+y+1)
6) x3-8=(x-2)(x²-2x+4)
7) p3-1=(p-1)(p²-p+1)
8) m3+64=(m+4)(m²+4m+16)
9) 1-q3=
1) (2a+5b)²=4a²+20ab+25b²
2) (7y-3x)²=49y²-42xy+9x2
3) (3y+5x)²=9y²+30xy+25x²
4) (9k-7n)²= 81k²-126kn+49n2
Սողունների բազմացում և զարգացում
Լրացուցիչ աշխատանք (աշխատանքը նախատեսված է դասարանում իրականացնելու համար)
1. Համացանցից գտնել 10 հետաքրքիր փաստեր սողունների մասին։
1․ Աշխարհում գոյություն ունի ավելի քան 8000 սողունի տեսակ։
2. Քամելեոնի լեզուն կրկնակի երկար է նրա մարմնից:
3. Կոմոդո հսկայական մողեսները հարձակվում են անգամ եղջերուի և վարազի վրա:
4. Օձը կարող է 3 տարի քնել:
5. Հնում կրիայի պատյանից սանր են պատրաստել:
6. Կրիաները շատ հարմարվող են, կարող են երկար ժամանակ ապրել առանց սննդի մինչև 5 տարի, ինչպես նաև մինչև 10 ժամ մնալ առանց թթվածնի:
7. Օձերը կուշտ ուտելուց հետո կարող են մեկ տարի այլևս ոչինչ չուտել, որովհետև նրանց նյութափոխանակությունը
դանդաղ է:
8. Կոկորդիլոսներից ամենախոշորը նեղոսյան կոկորդիլոսն է, որի երկարությունը կարող է հասնել մինչև
8 մ-ի: Ամենափոքր կոկորդիլոսը չինական ալիգատորն է, որի երկարությունը մինչև 2 մ է:
9. Եթե հողի մեջ՝ ձվի շուրջ, ջերմաստիճանը բարձր է, ապա լույս աշխարհ են գալիս էգ կրիաներ, եթե ցածր է, ապա արու կրիաներ:
10. Վտանգի դեպքում, մկանների շնորհիվ, մողեսը թողնում է իր պոչը և փաղչում, որը մի քանի շաբաթվա
ընթացքում վերականգնվում է:
2. Հայաստանում տարածված ի՞նչ սողուններ են ձեզ հայտնի, ներկայացնել մի քանի օրինակ։
Հայաստանում հանդիպում են սողունների 57 տեսակ, որոնցից 3 տեսակի՝ կրիա, 26 տեսակի՝ մողես, 28 տեսակի՝ օձ։
3. Ներկայացնել սողունների բազմացումը
Սողունները բազմանում են ներքին բեղմնավորմամբ: Սողունների բազմացման օրգանները կառուցվածքով շատ նման են երկկենցաղների բազմացման օրգաններին: Արուն ունի երկար զույգ սերմնարաններ, որոնք սերմնածորաններով բացվում են կոյանոցի մեջ: Էգը ունի զույգ ձվարաններ, որոնք ձվատարներով բացվում են կոյանոցի մեջ:
Ձևաբայեր
Անկատար ձևաբայ- ում-երգում, խաղում
Վաղակատար ձևաբայ-ել- երգել, խաղացել
Ապակատար ձևաբայ-/ել/ու, /ալ/ ու- երգելու, խաղալու
Ժխտական ձևաբայ- ի,ա -/չի/, երգի, խաղա
1. Կազմել հետևյալ բայերի անկատար, վաղակատար, ապակատար, ժխտական ձևաբայերը՝ աշխատել, կարդալ, մեռնել, հանգչել, վախենալ, զարմանալ, զարմացնել, մոտեցնել, փախցնել, կտրտել, հուզվել:
անկատար — աշխատում, կարդում, մեռնում, հանգչում, վախենում, զարմանում, զարմացնում, մոտեցնում, փախցնում, կտրտում, հուզվում
վաղակատար — աշխատել, կարդալ, մեռնել, հանգչել, վախենալ, զարմանալ, զարմացնել, մոտեցնել, փախցնել, կտրտել, հուզվել
ապակատար — աշխատելու, կարդալու, մեռնելու, հանգչելու, վախենալու, զարմանալու, զարմացնելու, մոտեցնելու, փախցնելու, կտրտելու, հուզվելու
ժխտական — չի աշխատի, չի կարդա, չի մեռնի, չի հանգչի, չի վախենա, չի զարմանա, չի զաչմացնի, չի մոտեցնի, չի փախցնի, չի կտրտի, չի հուզվի
2. Կազմածդ ձևաբայերը խոնարհել սահմանական եղանակի անկատար ներկա, անկատար անցյալ, վաղակատար ներկա , վաղակատար անցյալ, ապակատար ներկա, ապակատար անցյալ ժամանակային ձևերով: Օրինակ՝ ուզում/ խաղում/ եմ, ես, է, ենք, եք, են- անկատար ներկա. ուզում էի, էիր, էր, էինք, էիք, էին- անկատար անցյալ: Ուզել / խաղացել/ եմ, ես, է, ենք, եք, են- վաղակատար ներկա. խաղացել էի, էիր, էր, էինք, էիք, էին- վաղակատար անցյալ: Ուզելու / խաղալու/ եմ, ես, է, ենք, եք, են- ապակատար ներկա. ուզելու / խաղալու/ էի, էիր, էր, էինք, էիք, էին- ապակատար անցյալ:
անկատար ներկա — աշխատում/կարդում/մեռնում/հանգչում/վախենում/զարմանում/զարմացնում/մոտեցնում/փախցնում/կտրտում/հուզվում եմ, ես, է, ենք, եք, են
անկատար անցյալ — աշխատում/կարդում/մեռնում/հանգչում/վախենում/զարմանում/զարմացնում/մոտեցնում/փախցնում/կտրտում/հուզվում էի, էիր, էր, էինք, էիք, էին
վաղակատար ներկա — աշխատել/կարդալ/մեռնել/հանգչել/վախենալ/զարմանալ/զարմացնել/մոտեցնել/փախցնել/կտրտել/հուզվել եմ, ես, է, ենք, եք, են
վաղակատար անցյալ — աշխատել/կարդալ/մեռնել/հանգչել/վախենալ/զարմանալ/զարմացնել/մոտեցնել/փախցնել/կտրտել/հուզվել էի, էիր, էր, էինք, էիք, էին
ապակատար ներկա — աշխատելու/կարդալու/մեռնելու/հանգչելու/վախենալու/զարմանալու/զարմացնելու/մոտեցնելու/փախցնելու/կտրտելու/հուզվելու եմ, ես, է, ենք, եք, են
ապակատար անցյալ — աշխատելու/կարդալու/մեռնելու/հանգչելու/վախենալու/զարմանալու/զարմացնելու/մոտեցնելու/փախցնելու/կտրտելու/հուզվելու էի, էիր, էր, էինք, էիք, էին
୨ৎ Արփի Փիրումյան 𝜗ৎ 