Դասարանական
1. Ծծում: Ֆիզիկական և քիմիական հատկությունների ուսումնասիրում:
2. Փորձ
3. Հաշվե՛ք փորձի ընթացքում ստացված գազի՝ SO2-ի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr), այդ գազի՝ (SO2) բաղադրության մեջ առկա տարրերի զանգվածային բաժինը:
Mr(SO2)=Ar(S)+2Ar(O)=32+32=64
ω=32×1:64×100=50
ω=16×2:64×100=50
Месяц: Март 2024
Դիմավոր և անդեմ բայեր 11.03.2024թ.
193. Ընդգծված դերբայները դարձրո՛ւ բայեր:
Օրինակ` Քայլող աղջիկ — աղջիկ, որը քայլում է:
Հեռացած ձմեռ — ձմեռը, որ հեռացել է:
Ա. Սլացող մեքենա — մեքենա, որը սլանում է։
արևի շուրջը պտտվող մեքենա — մեքենա, որը պտտվում է արև շուրջ։
թունելից դուրս եկող գնացք — գնացք, որը թունելից դուրս է գալիս։
պատրաստակամորեն հորը մտնող երեխա — երեխա, որը պատրաստակամորեն հորն է մտում։
փոշու ու մրի մեջ աշխատող մարդիկ — մարդիկ, ովքեր փոշու ու ջրի մեջ են աշխատում։
Բ. Ընկած գրիչ — գրիչ, որը ընկել է։
մոռացված երգ — երգ, որը մոռացվել է։
թիթեռի հետևից ընկած երեխա — երեխա, որը թիթեռի հետևից է ընկել։
արձակված ու կախված վարագույր — վարագույր, որը արձակվել ու կախվել է։
լուծված խնդիր — խնդիր, որը լուծվել է։
գիշերվա անձրևից խոնավացած օդ — օդ, որը գիշերվա անձրևից խոնավացել է։
194. Կետերը փոխարինի՛ր ապրել բայից կազմված դերբայներով (ապրելիս, ապրող, ապրած, ապրել):
Նրա ապրած երկար ու ձիգ տարիների մասին ընդամենը մի երկու նախադասություն կարելի է պատմել:
Գետափին՝ զով ծառերի ստվերում ապրելիս հիշում էր իր անապատը, խանձված ավազը:
Կարտոֆիլի արտում ապրող բզեզն արագ բազմանում է ու շարժվում առաջ՝ նոր տարածություններ գրավելու:
Ուզում էր քաղաքից դուրս ու մենակ՝ ապրել հեռու մի դաշտում:
195. Կետերը փոխարինի՛ր ապրել բայի դիմավոր ձևերով:
Քանի՛ տարի ապրում ես մեր երկրում ու չգիտե՞ս մեր օրենքները:
Եթե մի երկու ամիս էլ ապրենք այս խոնավ ու անարև երկրում, բոլորովին կմոռանա՞ք մեր գյուղը:
Մի քանի օր այստեղ կապրի ու կտեսնի, թե ի՞նչ դժվար է օրվա հոգսը հոգալը:
Այստեղ ապրելիս ուրիշ ելք չունեմ:
Դու երկար ապրել ես այս աշխարհում ու շատ բան ես տեսել, ինձ մի խորհուրդ տո՛ւր:
196. Տրված բայերը բաժանի՛ր երկու խմբի՝դիմավոր բայերի և դերբայների:
Փակել է, մտնել, փակած, մտար, փակում եմ, մտնում է, փակեցիր, մտած, փակի՛ր, մտնեիր, փակելիս, մտնելիս, կփակենք, մտի՛ր, պիտի փակեք, մտել էինք, փակել էիր, պիտի մտնի:
Դերբայեր
Փակած, մտած, փակելիս, մտնելիս, մտնել
Դիմավոր բայեր
Պիտի փակեք, մտել էինք, փակել էիր, պիտի մտնի, փակել է, փակում եմ, մտնում է, մտար, փակի՛ր, մտի՛ր, կփակենք, փակեցիր
197. Տրված նախադասություններն այնպես փոխի՛ր, որ դիմավոր բայը դառնա համակատար դերբայ (իս վրջավորությամբ):
Օրինակ` Երբ կենդանիների պահպանության խնդիրն էին լուծում, բազում դժվարությունների հանդիպեցին: — Կենդանիների պահպանության խնդիրը լուծելիս բազում դժվարությունների հանդիպեցին:
Երբ գետափին զբոսնում էր, հանկարծ շների հալածվող մի եղջերու տեսավ: — Գետափին զբոսնելիս, հանակրծ շների հալածվող մի եղջերու տեսավ:
Երբ երկրորդ խողովակաշարն էին կառուցում, պարզեցին, որ դա էլ բավարար չի լինելու: — Երկրորդ խողովակաշարը կառուցելիս, պարզեցին, որ դա էլ բավարար չի լինելու:
Երբ գետակն անցնում էր, որս անող մի գայլաձուկ տեսավ: — Գետակն անցնելիս, որս անող մի գայլաձուկ տեսավ։
Երբ լսում էր ընկերոջ պատմությունը, փորձում էր պատկերացնել, թե ինքն ի՞նչ կաներ այդ պայմաններում: — Ընկերոջ պատմությունը լսելիս, փորձում էր պատկերացնել, թե ինքն ի՞նչ կաներ այդ պայմաններում:
Երբ ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին գնահատում ես, կտրուկ ու ծայրահեղ մի՛ լինիր: — Ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին գնահատելիս, կտրուկ ու ծայրահեղ մի՛ լինիր:
Երբ փորձում էր, ընդամենը մի փոքր սխալ էր արել, ու ոչինչ չէր ստացվել: — Փորձելիս, ընդամենը մի փոքր սխալ էր արել, ու ոչինչ չէր ստացվել:
198. Տրված բայերից համակատար դերբայներ ստացի՛ր և դրանցով նախադասություններ կազմի՛ր:
Չափել, շարժվել, կապել, մտնել, տեսնել:
Սեեղանի երկարությունը չափելիս, հասկացա, որ սխալ էի չափում։
Շատ շարժվելիս, հոգնեցի։
Պարանը կապելիս, այն կտրվեց։
Տուն մտնելիս, առաջին հերթին ձեռքերս եմ լվանում։
Դրսում կատու տեսնելիս, միշտ կերակրում եմ։
199. Տրված անորոշ դերբայների բացառական և գործիական հոլովներով (ուց, ով վերջավորությամբ ձևերով) նախադասություններ կազմի՛ր
Լսել, բարձրանալ, հեռանալ:
Իմ պատմությունը լսելուց բացի, նա նաև աշխատում էր։
Նրա երգը լսելով, նա նկարում էր։
Բարձրանալուց, նա լսեց մի տարօրինակ ձայներ։
Շենք բարձրանալով, նա խեռախոսով էր խոսում։
Նույնիսկ հեռանալուց, նա բողոքում էր։
Հեռանալով, նա կորում էր տեսադաշտից։
200.Կետերի փոխարեն պահանջված ձևերով գրի՛ր փակագծում դրված բայերը:
Երգելիս ձայնը գլուխն էր գցում: (երգել-ե՞րբ)
Ձիու սիրտը պայթել էր քուռակի համար վախենալուց: (վախենալ-ինչի՞ց)
Թեյը տանելիս թափեց: (տանել-ե՞րբ)
Կենսախինդ մարդիկ վախենում են լուրջ կամ տխուր կամ ծանր երևալուց: (երևալ-ինչի՞ց)
Ու Մոսկվա գնալուց առաջ մի երկու օրով ման է գալիս հարազատ վայրերում: (գնալ-ինչի՞ց)
Մեղր լցնելիս մի կաթիլ գետին թափեց: (լցնել-ե՞րբ)
201.Փակագծում դրված բայերը կետերի փոխարեն գրի՛ր պահանջված ձևով:
Այդ նամակը կարդալիս նա գունատվեց: (կարդալ-ե՞րբ)
Ամբողջը երեկո կարդալուց հոգնած՝ դուրս եկավ զբոսնելու: (կարդալ-ինչի՞ց)
Այդ տունը կարդալիս սպասում էր որդու վերադարձին: (կարդալ-ե՞րբ)
Չգիտես ինչու, վախենում էր վերջին կամուրջը մինչև վերջ կառուցելուց: (կառուցել-ինչի՞ց)
Ականջները դժժում էին ամբողջ օրն այդ աղմուկը լսելուց: (լսել -ինչի՞ց)
Իրիկնապահին տուն դառնալիս մի անգամ էլ հիշեց խոստումը: (դառնալ-ե՞րբ)
Վիրավորվել էր ընկերոջ՝ առանց պատճառի հետ դառնալուց: (դառնալ-ինչի՞ց)
Վրա-վրա հիվանդանալուց նիհարել էր: (հիվանդանալ-ինչի՞ց)
Հիվանդանալիս միշտ էլ նիհարում է: (հիվանդանալ-ե՞րբ)
Բազմությունների հատումը և միավորումը,դատարկ բազմություն
Առաջադրանքներ
250. ա) 0
բ) 25+13+10-4-7=37
գ) 13-7=6
դ) 25-7-4=14
ե) 10-4=6
251. {6, 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48}
8
Լրացուցիչ
252․ 24+19-4=39
253․ 49+21-7=63
254․
English 03.12.2024
c) Yes. In Armenia people can speak Russian and English, but they speak Russian more.
Բազմությունների հատումը և միավորումը
Դասարանում
247. |A|+|B|=|A U B|+|A Ո B|
4+|B|=13+3
|B|=12
248. A={3, 6, 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27, 30, 33, 36, 39, 42, 45, 48}
B={5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50}
A Ո B={15, 30, 45}
A U B={3, 5, 6, 9, 10, 12, 15, 18, 20, 21, 24, 25, 27, 30, 33, 35, 36, 39, 40, 42, 45, 48, 50}
249. 15+17=32
32-25=7
Տանը
240.
242.
243.
244.
Անձրևորդի արտաքին և ներքին կառուցվածքը
Լրացուցիչ աշխատանք․
Պատասխանել արցերին․
1. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում ռեգեներացիան
Անձրևորդը ունի մարմնի վերականգնված մասերի ինքնավերականգնման բացառիկ ընդունակություն, որով էլ նման է աղեխորշավորներին:
2. Ո՞ր օրգանիզմներին են անվանում մակաբույծներ
Այն օրգանիզմները, որոնք ապրելով կենդանիների և բույսերի, մարդու ներքին օրգաններում, սնվելով նրանց հաշվին, կոչվում են մակաբույծներ։
Եղիշե Չարենց, Տաղարան․ 05․03-08․02
1.Ուշադիր կարդա «Տաղարան» շարքի բանաստեղծությունները, ընտրի՛ր մեկ բանաստեղծություն և սովորի՛ր անգիր:
Էլի գարուն կգա, կբացվի վարդը,
Սիրեկանը էլի յարին կմնա։
Կփոխվին տարիքը, կփոխվի մարդը,
Բլբուլի երգն էլի՛ սարին կմնա։
Ուրիշ բլբուլ կգա կմտնի բաղը,
Ուրիշ աշուղ կասե աշխարհի խաղը,
Ինչ որ ե՛ս չեմ ասե — նա՛ կասե վաղը.
Օրերը ծուխ կըլին, տարին կմնա։
Հազար վարդ կբացվի աշխարհի մեջը,
Հ.ազար աչք կթացվի աշխարհի մեջը,
Հազար սիրտ կխոցվի աշխարհի մեջը —
Էշխը կրակ կըլի՝ արին կմնա։
Ուրիշ սրտի համար կթալվի խունկը,
Կբացվի շուշանը, վարդերի տունկը.
Գոզալը լաց կըլի, կընկնի արցունքը —
Գերեզմանիս մարմար քարին կմնա։
2. Շարքից ընտրի՛ր ևս մեկ բանաստեղծություն, փորձիր վերլուծել, գրել քո կարծիքը. ի՞նչ հասկացար:(ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ)
Հազար ու մե վերք ես տեսել — էլի՛ կտեսնես,
Հազար խալխի ձեռք ես տեսել — էլի՛ կտեսնես։
Աշնան քաղած արտի նման՝ հազա՜ր զոհերի
Չհավաքած բե՛րք ես տեսել — էլի՛ կտեսնես։
Գլուխդ չոր քամուն տված պանդուխտի նման
Հազա՛ր տարվա հերք1 ես տեսել— էլի՛ կտեսնես։
Նարեկացի, Շնորհալի, Նաղաշ Հովնաթան—
Ինչքա՜ն հանճար, խելք ես տեսել— էլի՛ կտեսնես:
Քո Չարենցին լեզու տվող երկի՛ր Հայաստան,
Հազար ու մե ե՛րգ ես տեսել — էլի՛ կտեսնես։
Տվյալ տաղի մեջ, ներկայացված է, թե ինչքան դաժան են վերվել Հայաստանի հետ։ Եթե Հայաստանին ցավ են բերել, կրկին կբերեն, կապ չունի ով, թե ոնց։ Թե ինչքան մարդ է զոհվել, երբ մենք պայքարում էինք մեր երկրի համար, միևնույն է, կրկին շատ մարդ կզոհվի։ Տաղի մեջ ասվում է, որ հենց Հայաստանի օրոք մենք հիմա ունենք մեր լեզուն և գիրը, հենց Հայաստանի օրոք հիմա մենք ունենք այսքան գրեր, ստեղծագործություններ և մեր պատմությունը։
3. Ուշադրություն դարձրու Չարենցի լեզվին. ի՞նչ պատկերավորման, արտահայտչականության միջոցներ է նա գործածել Տաղարան շարքում, առանձնացրո՛ւ դրանք:
Открытка на 8 марта
3-րդ ուսումնական շրջանի անհատական ուսումնական պլան
Ընտրության ձևը — կերպարվեստ, 4 ժամ
Ֆիզկուլտուրայի ակումբը — սեղանի թենիս
Լրացուցիչ հաճախում դպրոցում — չեմ հաճախում
Լրացուցիչ հաճախում դպրոցից դուրս — Կորեերեն
Երկարօրյաից օգտվում եք — չեմ օգտվում
Դպրոցի տրանսպորտից օգտվում եք (միակողմանի,երկկողմանի) — Այո, օգտվում եմ։ Միակողմանի, համար 49
Check your progress
Grammar
a) Complete the sentences. Use have/has to or don’t/doesn’t have to.
1. You have to understand! There is no way I can accept this.
2. If you want to go to university, you have to hard study.
3. She doesn’t have to buy a computer. She can use my laptop.
4. Students at most schools in the UK have to wear a uniform.
5. I understand what you said. You don’t have to tell me again!
6. James wants to be healthy. He has to be careful about what he eats.
7. You don’t have to help me with my work. I can do it on my own.
b) Circle the correct words.
1. She’s buying a/some fruit at the supermarket.
2. Can I have a / an orange, please?
3. I can’t buy it. I haven’t got much / many money.
4. How much / many tomatoes have we got?
5. Much/Many people live in this city.
6. If you want something to eat, have a / some sandwich.
7. We’ve got a/some eggs, but we haven’t got much / many bread.
8. We haven’t got some / any apples today. Would you like some / any carrots.
9. Our teacher never gives us some / any homework before the weekend. She’s great.
Vocabulary
a) Fill in the puzzle with words for food and drink. What’s the mystery word?
1. Olive oil is a good oil to use in cooking.
2. They come from chickens and you can fry them or boil them.
Eggs.
3. A lot of people put this in coffee.
Sugar.
4. Lots of people drink orange juice for breakfast.
5. I’d like a glass of mineral water.
6. They are orange and they grow under the ground.
Carrots.
7. You need bread to make toast.
8. A round fruit that is usually red or green.
Apple.
9. Chicken, lamb and beef, for example.
Steak.
10. Food that we get from the sea.
Fish.
Mystery word — vegetables
b) Put the letters in order to find the names of jobs.
1. cathree — teacher
2. tindest — dentist
3. crodot — doctor
4. serun — nurse
5. Ipito — pilot
6. wrayel — lawyer
7. rigefhetifr — firefighter
8. eerening — engineer
୨ৎ Արփի Փիրումյան 𝜗ৎ 